ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 31-03-2010 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2103/31-03-2010 ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. Δ/νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475600 FAX: 210-6475628 ΑΠΟΦΑΣΗ 20/2010 (Τμήμα) Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τμήματος στην έδρα της τη 15/03/2010 και ώρα 10:00, μετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκειμένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Χρήστος Παληοκώστας, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυομένου του Προέδρου της Αρχής Χρίστου Γεραρή, και τα αναπληρωματικά μέλη της Αρχής Πέτρος Τσαντίλας, ως εισηγητής, και Γρηγόρης Λαζαράκος. Εξάλλου, δεν παρέστησαν λόγω κωλύματος, αν και εκλήθησαν νομίμως εγγράφως, τα τακτικά μέλη της Αρχής Λεων. Κοτσαλής και Αν. Πράσσος, οι οποίοι αντικαταστάθηκαν αντίστοιχα από τα προαναφερόμενα αναπληρωματικά μέλη της Αρχής. Επίσης, δεν παρέστησαν λόγω κωλύματος, αν και εκλήθησαν νομίμως εγγράφως, το τακτικό μέλος της Αρχής Αν. – Ιωάν. Μεταξάς και ο αναπληρωτής αυτού Δημήτριος Λιάππης, Στη συνεδρίαση παρέστη, με εντολή του Προέδρου, ο Δημήτρης Ζωγραφόπουλος, δικηγόρος (ΔΝ) – νομικός ελεγκτής, ως βοηθός εισηγητή. Επίσης, παρέστη, με εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του Διοικητικού – Οικονομικού Τμήματος της Αρχής, ως γραμματέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα ακόλουθα: 1 Με το υπ’ αρ. πρωτ. 22600/22-07-2009 (και υπ’ αρ. πρωτ. Αρχής Γ/ΕΙΣ/4595/22-072009) έγγραφο του ΟΑΕΔ – ΤΥ Προγραμμάτων Stage ζητείται από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα να χορηγήσει την προβλεπόμενη από το άρθρο 7 παρ. 2 άδεια επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, για τη διαβίβαση από την αρμόδια υπηρεσία του ΟΑΕΔ, ως υπευθύνου επεξεργασίας, στον αιτούντα τρίτο Α, δια της πληρεξουσίας δικηγόρου του Μαρίας Χαματζόγλου, στη βάση της υπ’ αρ. πρωτ. 1893/09-04-2009 εισαγγελικής παραγγελίας της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Ηρακλείου, δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, που αφορούν ως υποκείμενο τον Β. Μετά από εξέταση των προαναφερομένων στοιχείων, αφού διάβασε τα πρακτικά της συνεδρίασης της 15/03/2010, άκουσε την πρόταση του εισηγητή και του βοηθού εισηγητή, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, Η Αρχή, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: 1) Τις διατάξεις του Συντάγματος, και ιδίως εκείνες των άρθρων 2 παρ. 1, 5 παρ. 1, 9Α, 20, 25, 26, και 28, 2) Τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 για την Προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, που ενσωμάτωσε στην ελληνική έννομη τάξη εκείνες της Οδηγίας 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, καθώς και τις διατάξεις της Οδηγίας αυτής, 3) Τις διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, και, ιδίως, εκείνες των άρθρων 145 παρ. 1 και 155 παρ.
- ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
- Επειδή, το άρθρο 2 του Ν. 2472/1997 ορίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Για τους σκοπούς του παρόντος νόμου νοούνται ως: α) Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, κάθε πληροφορία που αναφέρεται στο υποκείμενο των δεδομένων. Δεν λογίζονται ως δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα στατιστικής φύσεως συγκεντρωτικά στοιχεία, από τα οποία δεν μπορούν πλέον να προσδιορισθούν τα υποκείμενα των δεδομένων. β) Ευαίσθητα δεδομένα, τα δεδομένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση, στην υγεία, στην κοινωνική πρόνοια και στην ερωτική ζωή, στα σχετικά με ποινικές διώξεις ή καταδίκες, καθώς και στη συμμετοχή σε συναφείς με τα ανωτέρω ενώσεις προσώπων. γ) 2 Υποκείμενο των δεδομένων, το φυσικό πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα, και του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή μπορεί να εξακριβωθεί, δηλαδή μπορεί να προσδιορισθεί αμέσως ή εμμέσως, ιδίως βάσει αριθμού ταυτότητας ή βάσει ενός η περισσότερων συγκεκριμένων στοιχείων που χαρακτηρίζουν την υπόστασή του από άποψη φυσική, βιολογική, ψυχική, οικονομική, πολιτιστική, πολιτική ή κοινωνική. (…) θ) Τρίτος, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, δημόσια αρχή ή υπηρεσία, ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισμός, εκτός από το υποκείμενο των δεδομένων, τον υπεύθυνο επεξεργασίας και τα πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτημένα να επεξεργάζονται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, εφόσον ενεργούν υπό την άμεση εποπτεία ή για λογαριασμό του υπεύθυνου επεξεργασίας. (…)».
- Επειδή, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, εναρμονιζόμενη, ιδίως, με τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του Συν/τος, 8 και 7 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδηγίας 95/46/ΕΕ, ρητά ορίζει ότι: «Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεμιτό και νόμιμο για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και να υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. (…)». Καθιερώνονται, λοιπόν, ως θεμελιώδεις προϋποθέσεις για τη νομιμότητα κάθε επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και για τη νομιμότητα της σύστασης και λειτουργίας κάθε αρχείου, οι αρχές του σκοπού της επεξεργασίας και της αναλογικότητας των δεδομένων σε σχέση πάντα με το σκοπό επεξεργασίας. Συνεπώς, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, που γίνεται πέραν του επιδιωκόμενου σκοπού ή η οποία δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξή του, δεν είναι νόμιμη.
- Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του Ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία απλών και ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκείμενο των δεδομένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου τους, στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόμος. Ειδικότερα, επιτρέπεται για τα μεν απλά δεδομένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. (ε΄) και για τα ευαίσθητα δεδομένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) του Ν. 2472/
- Όπως παγίως έχει κρίνει η Αρχή, οι όροι και προϋποθέσεις της νομιμότητας επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. 3 (γ΄) του Ν. 2472/1997, εφαρμόζονται κατά μείζονα λόγο και στην επεξεργασία απλών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (Βλ., ιδίως, τις αποφάσεις της Αρχής 27/2001, 75/2001, 83/2001, 8/2003, 61/2003, 8/2005, 9/2005, 75/2005, 25/2006, 38/2006, 1/2009, 2/2009, 10/2009, 37/2009, 2/2010 και 3/2010).
- Επειδή, επιπλέον, το άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 ρητά ορίζει ότι «εάν τα δεδομένα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείμενο ενημερώνεται για την ανακοίνωση πριν από αυτούς».
- Επειδή, στην υπό κρίση υπόθεση, ο ΟΑΕΔ – ΤΥ Προγραμμάτων Stage ζητεί από την Αρχή να χορηγήσει την προβλεπόμενη από το άρθρο 7 παρ. 2 άδεια επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, για τη διαβίβαση από την αρμόδια υπηρεσία του ΟΑΕΔ, ως υπευθύνου επεξεργασίας, στον αιτούντα τρίτο Α, δια της πληρεξουσίας δικηγόρου του Μαρίας Χαματζόγλου, στη βάση της υπ’ αρ. πρωτ. 1893/09-04-2009 εισαγγελικής παραγγελίας της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Ηρακλείου, δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, που αφορούν ως υποκείμενο τον Β. Ειδικότερα, τη διαβίβαση του πλήρους φακέλου συμμετοχής του Β στο πρόγραμμα Stage (συμπεριλαμβανομένων της σύμβασης, των στοιχείων ανέργου και θέσης άσκησης, καθώς και των παρουσιολογίων βάσει των οποίων του καταβλήθηκε το εκπαιδευτικό του επίδομα). Ο Α προτίθεται να προσκομίσει τα ως άνω δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Κρήτης, προς υποστήριξη της υπ’ αρ. 9/2009 αιτήσεως ακυρώσεως κατά του τελικού πίνακα κατάταξης του διαγωνισμού για την πλήρωση με αντικειμενικά κριτήρια έξι θέσεων ειδικού ένστολου προσωπικού Δημοτικής Αστυνομίας από τους Δήμους Γ και Δ Νομού Ηρακλείου.
- Επειδή, στα ως άνω ζητηθέντα από τον Α στοιχεία του Β περιλαμβάνονται τόσο απλά όσο και ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα του υποκειμένου τους. Όπως παγίως κρίνει η Αρχή, τα στοιχεία σχετικά με την κατάσταση ανεργίας προσώπου συνιστούν ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα του υποκειμένου τους, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 2 στοιχ. (β΄) του Ν. 2472/1997, καθόσον τα στοιχεία αυτά αφορούν την ιδιότητά του ως άνεργου ή / και δικαιούχου επιδόματος κοινωνικής πρόνοιας από τον ΟΑΕΔ και είναι, συνεπώς, σχετικά με την κοινωνική πρόνοια (Βλ., ιδίως, τις αποφάσεις της Αρχής 34/2007, 1/2009, 2/2009, 10/2009, 37/2009, 87/2009, 88/2009 και 2/2010).
- Επειδή, στη συνέχεια, όπως παγίως κρίνει η Αρχή (Βλ., ιδίως, τις γνωμοδοτήσεις της Αρχής 3/2003 και 3/2009), η εισαγγελική παραγγελία, η οποία εκδίδεται στη βάση της διάταξης του άρθρου 25 παρ. 4 εδ. β' του Ν. 1756/1988 και με την οποία εντέλλεται η επεξεργασία (διαβίβαση) δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του υποκειμένου τους σε αιτούντα τρίτο, δεν δεσμεύει τον υπεύθυνο επεξεργασίας να προβεί στη ζητηθείσα από τον 4 αιτούντα τρίτο επεξεργασία, καθόσον δεν εκδίδεται στο πλαίσιο εφαρμογής των διατάξεων του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Η εισαγγελική παραγγελία συνιστά επιτακτική εντολή προς διερεύνηση του αιτήματος χορήγησης των στοιχείων και υποχρεώνει τη Διοίκηση σε σαφή και αιτιολογημένη (αρνητική ή θετική) απάντηση προς τον αιτούντα. Όταν, όμως, ζητείται η χορήγηση σε τρίτο ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ο αρμόδιος εισαγγελέας οφείλει να διαβιβάσει τη σχετική αίτηση προς τη Διοίκηση, με τη σημείωση ότι αυτή πρέπει να λάβει την άδεια της Αρχής, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/
- Συνεπώς, ορθώς ο ΟΑΕΔ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, προκειμένου να προβεί στη ζητηθείσα από τον Α επεξεργασία των επίμαχων ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του Β ζητεί, με την υπό κρίση αίτηση, τη σχετική άδεια της Αρχής (Βλ., ιδίως, τις αποφάσεις της Αρχής 79/2009, 2/2010 και 3/2010).
- Επειδή, ο σκοπός επεξεργασίας, τον οποίο προβάλλει ο Α για τη διαβίβαση των επίμαχων (απλών και ευαίσθητων) δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του Β συνίσταται στην ανάγκη αναγνώρισης, άσκησης και υπεράσπισης των νομίμων δικαιωμάτων του ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων και διοικητικών αρχών και, υπό την έννοια αυτή συνάδει με τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 5 παρ. 2 στοιχ. (ε΄), 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) και 4 παρ. 1 στοιχ. (α΄) του Ν. 2472/
- Ωστόσο, για την πλήρωση του ως άνω σκοπού επεξεργασίας δεν είναι αναγκαία και πρόσφορη η χορήγηση στον Α από τον ΟΑΕΔ – Τοπικό Υποκατάστημα Ηρακλείου, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, αντιγράφου του πλήρους φακέλου συμμετοχής του Β στο πρόγραμμα Stage. Η ζητηθείσα από τον Α διαβίβαση αντιγράφου του πλήρους φακέλου συμμετοχής του Β στο πρόγραμμα Stage υπερβαίνει την αναλογικότητα των δεδομένων εν όψει του προβαλλόμενου από τον Α σκοπού επεξεργασίας και, για το λόγο αυτό, προσκρούει στις προαναφερόμενες διατάξεις του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. (β΄) του Ν. 2472/
- Και τούτο, διότι από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι ο λόγος ακυρώσεως κατά του τελικού πίνακα κατάταξης του επίμαχου διαγωνισμού, τον οποίο επικαλείται ο Α ενώπιον των αρμόδιων διοικητικών δικαστηρίων συνίσταται – κατά τους ισχυρισμούς του – στο ότι στον Β «(…) πρώτο κατά την σειρά κατάταξης σύμφωνα με τον τελικό πίνακα, ο οποίος αναρτήθηκε στην Περιφέρεια Κρήτης και κοινοποιήθηκε στον Δήμο Γ την 8.1.2008, (…) εντελώς εσφαλμένα και κατά παράβαση της προκήρυξης έλαβε τα 700 μόρια, καθ’ όσον δεν είναι μόνιμος κάτοικος του Δήμου Γ όπως ρητά αναφέρεται στην προκήρυξη, αλλά κατοικεί στον Δήμο Ηρακλείου και συγκεκριμένα στην οδό Ε της πόλεως του Ηρακλείου (…)». Συνεπώς, για τον ως άνω προβαλλόμενο από τον Α σκοπό επεξεργασίας αρκεί η χορήγηση στον ίδιο βεβαίωσης από τον ΟΑΕΔ – Τοπικό Υποκατάστημα Ηρακλείου σχετικά με τον τόπο κατοικίας του Β, της θέσης άσκησής του, καθώς και αντιγράφων των παρουσιολογίων 5 βάσει των οποίων του καταβλήθηκε το εκπαιδευτικό του επίδομα. Εξάλλου, ο Α επιτρέπεται να κάνει χρήση των δεδομένων αυτών αποκλειστικά στο πλαίσιο του ως άνω προβαλλόμενου από τον ίδιο σκοπού επεξεργασίας, αλλιώς εκτίθεται, μεταξύ άλλων, στις προβλεπόμενες από το άρθρο 22 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 ποινικές κυρώσεις.
- Επειδή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997, για τη νομιμότητα της διαβίβασης των προαναφερομένων ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του Β στον τρίτο αιτούντα Α, απαιτείται η προηγούμενη ενημέρωση του ιδίου από τον ΟΑΕΔ – Τοπικό Υποκατάστημα Ηρακλείου, ως υπεύθυνο επεξεργασίας. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή, 1) Αποφαίνεται ότι δεν απαιτείται η χορήγηση άδειας στην αρμόδια υπηρεσία του ΟΑΕΔ, ως υπευθύνου επεξεργασίας, προκειμένου να χορηγήσει στον τρίτο αιτούντα Α, δια της πληρεξουσίας δικηγόρου του Μαρίας Χαματζόγλου, βεβαίωση σχετικά με τον τόπο κατοικίας του Β, καθόσον πρόκειται για απλό δεδομένο προσωπικού χαρακτήρα του υποκειμένου του, το οποίο επιτρέπεται να τους χορηγηθεί στη βάση των διατάξεων των άρθρων 5 παρ. 2 στοιχ. (ε΄) και 4 παρ. 1 του Ν. 2472/
- 2) Παρέχει, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) και 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, στην αρμόδια υπηρεσία του ΟΑΕΔ, ως υπευθύνου επεξεργασίας, την άδεια να χορηγήσει στον τρίτο αιτούντα Α, δια της πληρεξουσίας δικηγόρου του Μαρίας Χαματζόγλου, βεβαίωση σχετικά με τη θέση άσκησης του Β, στο πλαίσιο του προαναφερομένου προγράμματος Stage, καθώς και αντιγράφων των παρουσιολογίων βάσει των οποίων του καταβλήθηκε το εκπαιδευτικό του επίδομα στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού. Στην εν λόγω βεβαίωση θα αναγράφεται ότι αυτή χορηγείται στον Α προκειμένου να προσκομιστεί από τον ίδιο αποκλειστικά ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων και διοικητικών αρχών για τον ως άνω προβαλλόμενο από τον ίδιο σκοπό της αναγνώρισης, άσκησης και υπεράσπισης των νομίμων δικαιωμάτων του. 3) Η αρμόδια υπηρεσία του ΟΑΕΔ, ως υπευθύνου επεξεργασίας, υποχρεούται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997, να ενημερώσει τον Β, ως υποκείμενο των ως άνω δεδομένων, πριν από τη διαβίβαση των δεδομένων αυτών στον τρίτο αιτούντα Α. 6 Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραμματέας Χρήστος Παληοκώστας Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 7