Αθήνα, 13-10-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/6794/13-10-2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΟΜΕΝΝ ΠΡΟΣΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 135/2011 ( ήα) Η Αρχή Προστασ ας εδο&ένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τ&ή&ατος στο κατάστη&ά της την 4.10.2011 &ετά από πρόσκληση του Προέδρου της, προκει&ένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Γ. Μπατζαλέξης, Αναπληρωτής Πρόεδρος, κωλυο&ένου του Προέδρου της Αρχής Π. Χριστόφορου, Γ. Λαζαράκος, ως εισηγητής, και Χ. Ανθόπουλος, αναπληρω&ατικά &έλη, σε αντικατάσταση των τακτικών &ελών Α. Ι. Μεταξά και . Μπριόλα αντ στοιχα, οι οπο οι αν και εκλήθησαν νο& &ως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύ&ατος. εν παρέστησαν επ σης λόγω κωλύ&ατος αν και εκλήθησαν νο& &ως εγγράφως το τακτικό &έλος της Αρχής Α. Πράσσος και το αναπληρω&ατικό αυτού Π. Τσαντ λας. Παρούσα στη συνεδρ αση, χωρ ς δικα ω&α ψήφου, ήταν η Ε. Χατζηλιάση, νο&ικός ελέγκτρια, ως βοηθός εισηγητή, και η Ε. Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του τ&ή&ατος διοικητικών και οικονο&ικών υποθέσεων, ως γρα&&ατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω: Ο A &ε τη &ε αριθ&. πρωτοκόλλου Γ/ΕΙΣ/4431/20.6.2007 προσφυγή του κατά των τηλεοπτικών σταθ&ών ΕΤ-1, ΝΕΤ και ΕΤ-3 της εταιρε ας ΕΡΤ ΑΕ παραπονε ται για την κατά τους ισχυρισ&ούς του παράνο&η επεξεργασ α προσωπικών του δεδο&ένων. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 1 Ειδικότερα η παράνο&η, κατά τους ισχυρισ&ούς του προσφεύγοντος, επεξεργασ α συν σταται στην προβολή του προσώπου του ως οπτική επένδυση των ρεπορτάζ που οι ανωτέρω σταθ&ο πρόβαλαν στα δελτ α ειδήσεων της 16ης Ιουν ου 2007 σχετικά &ε την κακοπο ηση κρατου&ένων στο αστυνο&ικό τ&ή&α Ο&όνοιας. Για τη διερεύνηση της προσφυγής η Αρχή απέστειλε τη &ε αριθ&. πρωτοκόλλου Γ/ΕΞ/4916/6.7.2007 επιστολή για διευκρινήσεις προς τους ανωτέρω τηλεοπτικούς σταθ&ούς από τους οπο ους παράλληλα ζήτησε την αποστολή των κρ σι&ων αποσπασ&άτων των σχετικών δελτ ων ειδήσεων. Από το υλικό που παρέλαβε η Αρχή σε &ορφή οπτικού δ σκου DVD &ε τις &ε αριθ&. πρωτοκόλλου ../...7.2007 (αριθ&. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙΣ/5077/12.7.2007) και ../...7.2007 (αριθ&. πρωτ. της Αρχής Γ/ΕΙΣ/5526/27.7.2007) επιστολές των τηλεοπτικών σταθ&ών ΝΕΤ και ΕΤ-3 αντ στοιχα προέκυψαν τα παρακάτω: Α) Η παρουσ αση του θέ&ατος της κακοπο ησης αλλοδαπών κρατου&ένων στο αστυνο&ικό τ&ή&α Ο&όνοιας από το κεντρικό δελτ ο ειδήσεων της ΝΕΤ της 16ης Ιουν ου 2007 διήρκεσε 16 λεπτά και 25 δευτερόλεπτα. Αρχικά παρουσιάστηκε ρεπορτάζ σχετικά &ε το περιστατικό της κακοπο ησης και ακολούθησε συζήτηση &ε εκπρόσωπο της ελληνικής αστυνο& ας και δη&οσιογράφους. Το ρεπορτάζ, εικόνες του οπο ου προβάλλονταν και κατά τη διάρκεια της συζήτησης, παρουσιάζει το β ντεο &ε τις σκηνές της κακοπο ησης καθώς και εικόνες από την ε σοδο του αστυνο&ικού τ&ή&ατος Ο&όνοιας. Στο β ντεο, το οπο ο κατέστη προσβάσι&ο &έσω της δη&οσ ευσής του στο διαδ κτυο, παρουσιάζεται ο αρχιφύλακας που προβα νει σε πράξεις κακοπο ησης των αλλοδαπών (δύο) κρατου&ένων καθώς και οι διοι οι κρατού&ενοι. Στα πρόσωπα και των τριών δεν υπάρχει θόλωση (blurring) &ε αποτέλεσ&α να ε ναι αναγνωρ σι&οι. Στις εικόνες από την ε σοδο του αστυνο&ικού τ&ή&ατος παρουσιάζεται σε κοντινό πλάνο ο προσφεύγων, ο οπο ος κατά τη χρονική στιγ&ή λήψεως των εικόνων από τα τεχνικά συνεργε α των τηλεοπτικών σταθ&ών, τελούσε χρέη σκοπού της εισόδου του εν λόγω αστυνο&ικού τ&ή&ατος. Εκτός από τον προσφεύγοντα παρουσιάζονται και άλλοι αστυνο&ικο , οι οπο οι ε τε τελούν επ σης χρέη φρουρού ε τε εισέρχονται ή εξέρχονται από το κτ ριο. Από το ρεπορτάζ και τη συζήτηση προκύπτει ότι ε&πλεκό&ενα στην υπόθεση ε ναι τρ α άτο&α: ο αρχιφύλακας, ο οπο ος εικον ζεται στο σχετικό β ντεο, ένας Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 2 αστυφύλακας και ένας συνοριακός φύλακας. Β) Το διο θέ&α παρουσ ασε στα δελτ α ειδήσεων των 19:00 και 24:00 της 16ης Ιουν ου 2007 και ο τηλεοπτικός σταθ&ός ΕΤ-
- Στο ρεπορτάζ που παρουσιάστηκε στο πρώτο από τα ανωτέρω δελτ α ειδήσεων δεν ε&φαν ζεται το πρόσωπο του προσφεύγοντος. Αντιθέτως ε&φαν ζεται στο ρεπορτάζ που παρουσιάστηκε στο δελτ ο ειδήσεων των 24:00 κατά τον τρόπο που ε&φαν ζεται και στο ρεπορτάζ που παρουσ ασε ο τηλεοπτικός σταθ&ός ΝΕΤ. Η &όνη διαφορά συν σταται στο γεγονός ότι τα πρόσωπα του αρχιφύλακα καθώς και των δύο αλλοδαπών κρατου&ένων δεν ε ναι αναγνωρ σι&α καθώς σε αυτά έχει εφαρ&οσθε η &έθοδος της θόλωσης. Η Αρχή, &ετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχε ων, αφού άκουσε τον εισηγητή και τη βοηθό εισηγήτρια, η οπο α στη συνέχεια αποχώρησε από την α θουσα, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Το δικα ω&α για την προστασ α των προσωπικών δεδο&ένων ενός ατό&ου συχνά συγκρούεται &ε το δικα ω&α του τύπου να ενη&ερώνει το κοινό (άρθρο 14 παρ. 1 Σ. ελευθερ α της έκφρασης, δικα ω&α του πληροφορε ν), καθώς και &ε το, συνταγ&ατικά πλέον στο άρθρο 5Α κατοχυρω&ένο, δικα ω&α της πληροφόρησης (δικα ω&α του πληροφορε σθαι), αναγκα ο για την ενεργοπο ηση του δικαιώ&ατος συ&&ετοχής καθενός στην κοινωνική, οικονο&ική και πολιτική ζωή της χώρας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγ&ατος. Από το Σύνταγ&α δεν προκύπτει in abstracto επικράτηση του ενός δικαιώ&ατος επ του άλλου. Πρέπει, συνεπώς, να γ νεται & α in concreto οριοθέτηση των πεδ ων εφαρ&ογής των συγκρουό&ενων δικαιω&άτων, σύ&φωνα &ε τις αρχές της ad hoc στάθ&ισης των αντιτιθέ&ενων συ&φερόντων και της πρακτικής αρ&ον ας και αναλογικής εξισορρόπησης, εφαρ&όζοντας και την αρχή της αναλογικότητας που κατοχυρώνεται πλέον και συνταγ&ατικά στο άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγ&ατος, &ε τέτοιον τρόπο ώστε τα προστατευό&ενα αγαθά (ελευθερ α της πληροφόρησης, δικα ω&α των πολιτών στην πληροφόρηση – άρθρα 14 παρ. 1 και 5Α Σ. – από τη & α πλευρά και δικα ω&α στην Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 3 προσωπικότητα, στην προστασ α του ιδιωτικού β ου και στον πληροφοριακό αυτοκαθορισ&ό – άρθρα 5 παρ. 1, 9 παρ. 1 β΄ και 9Α Σ. - από την άλλη) να διατηρήσουν την κανονιστική τους ε&βέλεια. Η κρ ση αν η συγκεκρι&ένη επεξεργασ α ασκήθηκε νό&ι&α ή, αντ θετα, αν παραβιάστηκε κατ’ αυτή το δικα ω&α της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης των θιγό&ενων προσώπων και της ιδιωτικής ζωής, υπακούει τόσο στο κριτήριο του κατά πόσο η επεξεργασ α αυτή εξυπηρέτησε το συ&φέρον της πληροφόρησης της κοινής γνώ&ης που υπερτερε στη συγκεκρι&ένη περ πτωση του δικαιώ&ατος της ιδιωτικής ζωής, όσο και στο κατά πόσο η εξεταζό&ενη προσβολή ήταν στο πλα σιο της αρχής της αναλογικότητας αναγκα α για την άσκηση του δικαιώ&ατος πληροφόρησης (για τις παραπάνω σκέψεις βλ. ενδεικτικά 24/2005, 25/2005, 26/2005 και 17/2008 αποφάσεις της ΑΠΠΧ).
- Το άρθρο 3 παρ. 1 του ν. 2472/1997 ορ ζει ότι «Οι διατά εις του παρόντος νόου εφαρόζονται στην εν όλω ή εν έρει αυτοατοποιηένη επε εργασία, καθώς και στη η αυτοατοποιηένη επε εργασία δεδοένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία περιλαβάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν σε αρχείο». Η προβολή της εικόνας ενός προσώπου σε τηλεοπτική εκπο&πή συνιστά επεξεργασ α δεδο&ένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α΄ και δ΄ του ν. 2472/
- ς επεξεργασ α ορ ζεται κάθε εργασ α που εφαρ&όζεται σε προσωπικά δεδο&ένα, από τη συλλογή &έχρι και την καταστροφή αυτών, &ε τη χρήση ή &η αυτο&ατοποιη&ένων &εθόδων. Εν προκει&ένω τα προσωπικά δεδο&ένα υφ στανται επεξεργασ α, αφού η καταγραφή της εικόνας &ε τεχνικά &έσα αξιολογε ται ως συλλογή δεδο&ένων και η προβολή της σε τηλεοπτική εκπο&πή ως διάδοση. Επιπλέον, ακό&α και αν η συγκεκρι&ένη επεξεργασ α δεν θεωρηθε αυτο&ατοποιη&ένη, ο ν. 2472/1997 τυγχάνει εφαρ&ογής καθώς τα προσωπικά δεδο&ένα που τυγχάνουν επεξεργασ ας περιλα&βάνονται σε αρχε ο. Ειδικότερα, ως αρχε ο νοε ται κάθε διαρθρω&ένο σύνολο δεδο&ένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οπο α γ νονται προσιτά &ε γνώ&ονα συγκεκρι&ένα κριτήρια (άρθρο 2 στοιχ. ε΄ του ν. 2472/1997). Τα κριτήρια &ε βάση τα οπο α διαρθρώνονται τα αρχε α πρέπει να ε ναι ειδικά και να αφορούν στα πρόσωπα στα οπο α αναφέρονται τα δεδο&ένα, έτσι ώστε να επιτρέπεται η ευχερής πρόσβαση στα δεδο&ένα αυτά (βλ. Προο &ιο της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ, ση&ε α 15 και 27). Κατά συνέπεια Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 4 για τα στοιχε α (δεδο&ένα ήχου ή / και εικόνας) & ας εκπο&πής, τα οπο α &πορε κανε ς να εντοπ σει και να αναζητήσει οπτικά στη ροή ενός οπτικού δ σκου DVD (αρχε ο των οπο ων υποχρεούνται να τηρούν οι τηλεοπτικο σταθ&ο κατ’ άρθρο 3 παρ. 12 του ν. 2328/1995), διότι ως πληροφορ ες αποτελούν ανεξάρτητα τ&ή&ατα αυτοτελή, ξένα προς το περιβάλλον στο οπο ο διαδρα&ατ ζεται η εκπο&πή, ο οπτικός δ σκος DVD της &εταδιδό&ενης εκπο&πής λειτουργε , έστω και σε υποτυπώδη &ορφή, ως αρχε ο διαρθρω&ένο σύ&φωνα &ε ειδικά, όσον αφορά τα πρόσωπα, κριτήρια, διότι ε ναι ευχερής η πρόσβαση στα προσωπικά δεδο&ένα που περιλα&βάνει, έστω &ε τη χρήση διάφορων ηλεκτρονικών &έσων (βλ. ενδεικτικά 26/2005 απόφαση της ΑΠΠΧ).
- Στο άρθρο 4 παρ. 1 του ν. 2472/1997 προβλέπονται οι θε&ελιώδεις αρχές που πρέπει να τηρούνται σε κάθε επεξεργασ α προσωπικών δεδο&ένων. Ειδικότερα προβλέπεται η τήρηση της αρχής του σκοπού και της αναλογικότητας, υπό την έννοια ότι κάθε επεξεργασ α λα&βάνει χώρα για έναν σκοπό ο οπο ος ε ναι καθορισ&ένος, σαφής και νό&ι&ος και παράλληλα τα δεδο&ένα που τυγχάνουν επεξεργασ ας ε ναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα απαιτούνται ενόψει του συγκεκρι&ένου σκοπού της επεξεργασ ας.
- Η επεξεργασ α των «απλών» προσωπικών δεδο&ένων διέπεται από τη διάταξη του άρθρου 5 του ν. 2472/1997, σύ&φωνα &ε την παράγραφο 1 της οπο ας, «επεξεργασ α δεδο&ένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται &όνον όταν το υποκε &ενο των δεδο&ένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του». Η επεξεργασ α προσωπικών δεδο&ένων χωρ ς τη συγκατάθεση των υποκει&ένων τους, ε ναι κατ' εξα ρεση επιτρεπτή, &όνο στην περ πτωση που συντρέχει κάποια από τις εξαιρετικές βάσεις νο&ι&ότητας της επεξεργασ ας της παραγράφου 2 του διου άρθρου, η οπο α ορ ζει ότι: «Κατ’ ε αίρεση επιτρέπεται η επε εργασία και χωρίς τη συγκατάθεση, όταν: ... ε) Η επε εργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννοου συφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επε εργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδοένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωάτων και συφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοένα και δεν θίγονται οι θεελιώδεις ελευθερίες αυτών». ς έννο&ο συ&φέρον θεωρε ται καταρχήν και το δικα ω&α της πληροφόρησης, τόσο του πληροφορε ν (άρθρο 14 παρ. 1 Σ.) όσο και του πληροφορε σθαι (άρθρο 5Α Σ.). Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 5 Περαιτέρω, ειδικά στις περιπτώσεις κατά τις οπο ες πρόσωπα ε&φαν ζονται σε ένα τηλεοπτικό πλάνο τυχα α ή ως ανώνυ&α &έλη του κοινού, το δικα ω&α πληροφόρησης υπερέχει προφανώς των δικαιω&άτων και συ&φερόντων των προσώπων στα οπο α αναφέρονται τα δεδο&ένα χωρ ς παράλληλα να θ γονται οι θε&ελιώδεις ελευθερ ες των τελευτα ων (πρβλ. Κώδικα Ανα&εταδόσεων της 28.2.2011 του Ofcom – αρχή του Ηνω&ένου Βασιλε ου &ε αρ&οδιότητες ανάλογες της ΕΕΤΤ και του ΕΣΡ - , &έρος 8ο , ση&ε ο 8.8, σελ.39).
- Στην υπό κρ ση περ πτωση υφ σταται δικαιολογη&ένο ενδιαφέρον της κοινής γνώ&ης να πληροφορηθε το γεγονός της κακοπο ησης κρατου&ένων στο αστυνο&ικό τ&ή&α Ο&όνοιας. Επιπλέον, η προσβολή του δικαιώ&ατος του προσφεύγοντος στην προστασ α των προσωπικών του δεδο&ένων, &έσω της προβολής του προσώπου του ως οπτικής επένδυσης των ρεπορτάζ που οι αναφερό&ενοι στο ιστορικό της παρούσας σταθ&ο πρόβαλαν στα δελτ α ειδήσεων της 16ης Ιουν ου 2007, δεν υπερβα νει τα όρια που θέτει η αρχή της αναλογικότητας, λα&βάνοντας υπ’ όψιν και το γεγονός ότι σε κα& α περ πτωση δεν δη&ιουργε ται στον τηλεθεατή η πεπο θηση ότι ο προσφεύγων ε&πλέκεται στις προβαλλό&ενες παράνο&ες πράξεις. Κατ’ ακολουθ αν όλων των ανωτέρω η επεξεργασ α που περιγράφεται στο ιστορικό της παρούσας δεν ε ναι παράνο&η. Η δε προσφυγή που υποστηρ ζει το αντ θετο τυγχάνει ουσ α αβάσι&η. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή απορρ πτει την προσφυγή του A. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γρα&&ατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr 6