Αθήνα, 08-03-2017 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1862/08-03-2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡ. 21/ 2017 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τµήµατος µετά από πρόσκληση του Προέδρου της στην έδρα της την Τετάρτη 08-02-2017, σε συνέχεια της από 02-11-2016 συνεδρ ασης, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν ο Αναπληρωτής Πρόεδρος, Γεώργιος Μπατζαλέξης, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής, Κωνσταντ νου Μενουδάκου, και τα αναπληρωµατικά µέλη Παναγιώτης Ροντογιάννης, ως εισηγητής, Χαράλαµπος Τσιλιώτης και Γρηγόριος Τσόλιας, σε αναπλήρωση των τακτικών µελών Αντων ου Συµβώνη, Σπυρ δωνα Βλαχόπουλου και Χαράλαµπου Ανθόπουλου, αντ στοιχα, οι οπο οι, αν και εκλήθησαν νοµ µως εγγράφως, δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Στη συνεδρ αση παρέστησαν, µε εντολή του Προέδρου, ο Ιωάννης Λυκοτραφ της και η Γεωργ α Παναγοπούλου, ειδικο επιστήµονες – ελεγκτές, ως βοηθο εισηγητή. Επ σης, παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ∆ιοικητικού – Οικονοµικού Τµήµατος της Αρχής, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Η Αρχή εξέδωσε την υπ’ αριθµ. 135/2015 απόφαση µε την οπο α απηύθυνε, κατά το αρ. 19 παρ. 1 στοιχ. γ΄ του ν. 2472/1997, σύσταση στον καταγγελλόµενο Α να προσαρµόσει το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης το οπο ο λειτουργε στην οικ α του στις προϋποθέσεις λειτουργ ας που ορ ζονται στο σκεπτικό της εν λόγω απόφασης, και να ενηµερώσει σχετικά την Αρχή αποστέλλοντας σχετικό φωτογραφικό υλικό. Ειδικότερα, η Αρχή έκρινε ότι από το προσκοµισθέν φωτογραφικό υλικό το οπο ο περιλαµβανόταν στην υπ’ αριθµ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/1811/31-07-2015 γνωστοπο ηση συστήµατος Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr βιντεοεπιτήρησης του Α, προκύπτει ότι δύο κάµερες, οι οπο ες ε ναι τοποθετηµένες στο µπαλκόνι του 1ου ορόφου, λαµβάνουν εικόνα όχι από µόνο από την ιδιοκτησ α του κ. Α, αλλά και από δηµόσιο χώρο (πεζοδρόµιο, δηµόσιο δρόµο). Πιο αναλυτικά, η ως άνω Απόφαση της Αρχής ανέφερε ότι: α) Η κάµερα η οπο α λαµβάνει εικόνα από την οδό Υ, έχει σαν σκοπό να προστατέψει την ε σοδο της οικ ας του Α. Σηµειώνεται ότι ε χε τοποθετηθε στο παρελθόν εµπρηστικός µηχανισµός έξω από την ε σοδο της εν λόγω οικ ας, και κατά συνέπεια πρόκειται για χώρο µε αυξηµένες ανάγκες ασφάλειας, κατά την έννοια του άρθρου 6 της Οδηγ ας 1/2011. Το πεδ ο λήψης θα πρέπει συνεπώς να περιορ ζεται στον απολύτως απαρα τητο παράπλευρο χώρο, δηλαδή να λαµβάνει όσο το δυνατόν λιγότερη εικόνα από δηµόσιο δρόµο, πεζοδρόµιο και γειτονικές οικ ες εν όψει του επιδιωκόµενου σκοπού επεξεργασ ας. Η τοποθέτηση της κάµερας στο µπαλκόνι του 1ου ορόφου, όπως προκύπτει από το προσκοµισθέν φωτογραφικό υλικό, επιτρέπει τη λήψη εικόνας από σχετικά µεγάλο µέρος του παράπλευρου δηµοσ ου δρόµου, πεζοδροµ ου και µέρους γειτονικής κατοικ ας. Απαιτε ται, λοιπόν, τροποπο ηση της εγκατάστασης της εν λόγω κάµερας, δηλαδή τοποθέτησή της σε σηµε ο χαµηλότερο του παρόντος σηµε ου εγκατάστασης, κατά τέτοιο τρόπο που να περιορ ζεται η λήψη εικόνας από τον παράπλευρο δρόµο και πεζοδρόµιο και να επιτυγχάνεται καλύτερη επόπτευση του προς προστασ α χώρου της εισόδου της οικ ας. Για την επ τευξη του σκοπού αυτού ενδεικτικά θα µπορούσε να θεωρηθε ως κατάλληλο σηµε ο τοποθέτησης της κάµερας το άνω µέρος του εξώστη του ισογε ου και δη, κάτωθι της πλάκας που αποτελε και το δάπεδο του εξώστη του πρώτου ορόφου. β) Η δεύτερη κάµερα, η οπο α λαµβάνει εικόνα από την οδό Φ, όπως προκύπτει από το προσκοµισθέν φωτογραφικό υλικό επ σης λαµβάνει εικόνα από δηµόσιο δρόµο και πεζοδρόµιο. Ωστόσο, λαµβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για χώρο µε αυξηµένες ανάγκες ασφάλειας, κρ νεται ότι το πεδ ο λήψης της εν λόγω κάµερας ε ναι ανεκτό σύµφωνα µε την αρχή της αναλογικότητας. Τέλος, ο Α ε χε θεωρηθε υπεύθυνος επεξεργασ ας για την εγκατάσταση αυτή, και έχει εποµένως όλες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ν. 2472/1997 και την Οδηγ α 1/2011, όπως υποχρέωση υποβολής γνωστοπο ησης στην Αρχή, υποχρέωση ικανοπο ησης των δικαιωµάτων ενηµέρωσης, πρόσβασης και αντ ρρησης των υποκειµένων, υποχρέωση τήρησης του απορρήτου και της ασφάλειας της επεξεργασ ας. Σε συνέχεια της εν λόγω απόφασης, ο Β απέστειλε την υπ’ αριθµ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/30/11-01-2016 τροποπο ηση του συστήµατος βιντεοεπιτήρησης, το οπο ο ε χε στο παρελθόν γνωστοποιήσει µε την υπ’ αριθµ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/1811/31-07-2015 γνωστοπο ηση ο 2 πατέρας του Α, δηλώνοντας ως χρόνο τήρησης των δεδοµένων τις επτά
(7)ηµέρες, ενώ προηγουµένως δεν γινόταν καταγραφή. Με τη νεότερη υπ’ αριθµ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/809/01-042016 τροποπο ηση του συστήµατος βιντεοεπιτήρησης, ο Β δήλωσε ότι οι δύο
(2)κάµερες του συστήµατος πλέον περικλε ονται εντός ξύλινης κατασκευής, εµποδ ζοντας εκ των πραγµάτων να λαµβάνουν εικόνα από οπουδήποτε αλλού παρά µόνο από τον απαρα τητο περιµετρικό χώρο της οικ ας, ενώ δεν προέβη σε τοποθέτηση των καµερών σε χαµηλότερο σηµε ο, προκειµένου να τις προστατεύσει. Στη γνωστοπο ηση επισυνάπτει και φωτογραφ ες από την εν λόγω ξύλινη κατασκευή. Στη συνέχεια, η Αρχή µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. ΓΝ/ΕΞ/809-1/18-04-2016 έγγραφο, κάλεσε τον Β να υποβάλει δε γµα εικόνας (φωτογραφ ες) από το πεδ ο λήψης των καµερών, όπως απεικον ζεται στην οθόνη παρακολούθησης του συστήµατος, προκειµένου να αποσαφηνιστε εάν όντως περιορ ζεται η λήψη εικόνας από τον παράπλευρο δρόµο και πεζοδρόµιο και οι κάµερες εστιάζουν στα προς προστασ α αγαθά. Ο Β κατέθεσε το εν λόγω φωτογραφικό υλικό µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/1073/28-04-2016 έγγραφο. Στη συνέχεια η Αρχή µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. ΓΝ/ΕΞ/1535/23-06-2016 έγγραφο, ενηµέρωσε τον Β ότι από την εξέταση του προσκοµισθέντος φωτογραφικού υλικού προκύπτει ότι η κάµερα η οπο α λαµβάνει εικόνα από την οδό Υ δεν φα νεται να περιορ ζεται στον απολύτως απαρα τητο παράπλευρο χώρο, δηλαδή να λαµβάνει όσο το δυνατόν λιγότερη εικόνα από δηµόσιο δρόµο, πεζοδρόµιο και γειτονικές οικ ες εν όψει του επιδιωκόµενου σκοπού επεξεργασ ας, και τον καλούσε εκ νέου να συµµορφωθε άµεσα στη σχετική σύσταση της υπ’ αριθµ. 135/2015 απόφασης, δηλαδή να προβε σε τροποπο ηση της εγκατάστασης της εν λόγω κάµερας κατά τέτοιο τρόπο που να περιορ ζεται η λήψη εικόνας από τον παράπλευρο δρόµο και πεζοδρόµιο και να επιτυγχάνεται καλύτερη επόπτευση του προς προστασ α χώρου της εισόδου της οικ ας. Τον καλούσε δε να ενηµερώσει σχετικά την Αρχή εντός δέκα
(10)ηµερών από τη λήψη του εν λόγω εγγράφου. Ο Β απάντησε µε το υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4353/08-07-2016 έγγραφο, επισυνάπτοντας σχετικό φωτογραφικό υλικό, και δήλωσε ότι, σε κάθε περ πτωση, υπεύθυνος επεξεργασ ας για το εν λόγω σύστηµα βιντεοεπιτήρησης ε ναι ο πατέρας του Α. Τέλος, µε τα υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΞ/6308/11-10-2016 και Γ/ΕΞ/6309/11-10-2016 έγγραφα, εκλήθησαν ενώπιον της Αρχής αντ στοιχα οι Α και Β προκειµένου να συζητηθε το θέµα της συµµόρφωσής τους στην υπ’ αριθµ. 135/2015 απόφαση. Στη συνεδρ αση της 2-11-2016, παρέστησαν οι Α και Β, οι οπο οι εξέθεσαν προφορικά τις απόψεις τους και απάντησαν σε ερωτήσεις των µελών του τµήµατος. 3 Στη συνέχεια, ο υπεύθυνος επεξεργασ ας έλαβε προθεσµ α και κατέθεσε εµπρόθεσµα το υπ’ αριθµ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/7336/14-11-2016 υπόµνηµα. Στο εν λόγω υπόµνηµα ενηµερώνει την Αρχή ότι, σε συµµόρφωση µε την υπ’ αρ. 135/2015 απόφαση µεταφέρθηκε η κάµερα που ήταν τοποθετηµένη στο µπαλκόνι του 1ου ορόφου της οικ ας του σε χαµηλότερο σηµε ο, κάτωθι της πλάκας που αποτελε το µπαλκόνι του 1ου ορόφου, προκειµένου να περιορισθε το εύρος λήψεως αυτής. Επισυνάπτει στο υπόµνηµα φωτογραφικό υλικό που απεικον ζει τόσο την εικόνα την οπο α λαµβάνει η κάµερα όσο και την εξωτερική όψη της οικ ας. Από το φωτογραφικό υλικό προκύπτει ότι, µετά την συµµόρφωση προς την προαναφερθε σα απόφαση της Αρχής και την µετάθεση της κάµερας στο χαµηλότερο σηµε ο που υποδε χθηκε, περιορ σθηκε η γων α λήψης αυτής και έτσι καλύπτει τον απαρα τητο προς προστασ α της ιδιοκτησ ας χώρο, σύµφωνα και µε τις προαναφερθε σες διατάξεις της ως άνω οδηγ ας Η Αρχή, µετά από εξέταση όλων των στοιχε ων του φακέλου και αναφορά στα διαµειφθέντα της συνεδρ ασης της 2-11-2016, αφού άκουσε τον εισηγητή και τις διευκριν σεις των βοηθών εισηγητή, οι οπο οι στη συνέχεια αποχώρησαν πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Το ζήτηµα της χρήσης συστηµάτων βιντεοεπιτήρησης για το σκοπό της προστασ ας προσώπων και αγαθών ρυθµ ζεται στην Οδηγ α 1/2011 της Αρχής. Βασική προϋπόθεση, κατά το άρθρο 4 παρ. 1 ν. 2472/1997, για τη νοµιµότητα της επεξεργασ ας ε ναι η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, υπό την έννοια ότι τα συλλεγόµενα στοιχε α πρέπει να ε ναι αναγκα α και πρόσφορα για τον επιδιωκόµενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να µη δύναται να επιτευχθε µε ηπιότερα µέσα. Επ σης, όπως προβλέπεται στο άρ, 2 παρ. α της προαναφερθε σας οδηγ ας, «…ο σκοπός της προστασ ας προσώπων ή/και αγαθών δικαιολογε ται από το έννοµο συµφέρον ή την νοµική υποχρέωση του ιδιοκτήτη ή του διαχειριστή ενός χώρου να προστατεύσει τον χώρο καθώς και τα αγαθά που ευρ σκονται στον χώρο αυτό από παράνοµες πράξεις…» και «η προστασ α προσώπων ή/και αγαθών µε συστήµατα βιντεοεπιτήρησης µπορε να επιδιώκεται ε τε (…) ε τε από νοµικό πρόσωπο ιδιωτικού δικα ου (Ν.Π.Ι.∆.) ή φυσικό πρόσωπο που διαχειρ ζεται τον χώρο ή έχει νόµιµο δικα ωµα ή υποχρέωση σύµφωνα µε διατάξεις νόµου ή σε εκτέλεση σύµβασης µε τον κύριο του χώρου.». 4
- Όταν η επεξεργασ α εικόνας πραγµατοποιε ται στο πλα σιο άσκησης δραστηριοτήτων αποκλειστικά προσωπικών ή οικιακών, τότε εκφεύγει του πεδ ου εφαρµογής του ν. 2472/1997 (βλ. άρθρο 3 παρ. 1 ν. 2472/1997). Σηµειώνεται ότι, ως αποκλειστικά προσωπική ή οικιακή δραστηριότητα νοε ται εκε νη που αναφέρεται στο ιδιωτικό πεδ ο δράσης ενός προσώπου ή µιας οικογένειας, δηλαδή εκε νη που δεν εµπ πτει στην επαγγελµατική ή/και εµπορική του δραστηριότητα και δεν έχει ως σκοπό ή ως αποτέλεσµα τη συστηµατική διαβ βαση ή τη διάδοση δεδοµένων σε τρ τους (βλ. και Οδηγ α 1/2011 της Αρχής, άρθρο 3). Ειδικότερα, εφόσον το πεδ ο ελέγχου των καµερών συστήµατος βιντεοεπιτήρησης εγκατεστηµένου σε ιδιωτική οικ α περιλαµβάνει χώρους µόνο ιδιωτικούς, τότε η εν λόγω επεξεργασ α θεωρε ται οικιακή δραστηριότητα.
- Σύµφωνα µε το άρθρο 3 της Οδηγ ας 1/2011, όταν το πεδ ο ελέγχου της κάµερας περιλαµβάνει εξωτερικούς δηµόσιους ή κοινόχρηστους χώρους δεν θεωρε ται αποκλειστικά προσωπική ή οικιακή δραστηριότητα η λήψη και επεξεργασ α εικόνας ή και ήχου (ακόµα και αν το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης ε ναι εγκατεστηµένο σε ιδιωτική οικ α), οπότε µ α τέτοια επεξεργασ α εµπ πτει στο πεδ ο εφαρµογής του ν. 2472/1997 περ προστασ ας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα. Με αντ στοιχο τρόπο έχει αποφανθε και το ∆.Ε.Ε. µε την Απόφαση C-212/13 η οπο α αφορά σε προδικαστικό ερώτηµα ∆ικαστηρ ου της Τσεχ ας. Το ∆ικαστήριο αποσαφήνισε ότι σύστηµα βιντεοεπιτήρησης εγκατεστηµένο σε οικ α από φυσικό πρόσωπο, για το σκοπό της προστασ ας της οικ ας, εµπ πτει στο πεδ ο εφαρµογής της οδηγ ας 95/46/ΕΚ, όταν το πεδ ο ελέγχου των καµερών περιλαµβάνει δηµόσιο χώρο και δεν περιορ ζεται στον ιδιωτικό χώρο της οικ ας. Συγκεκριµένα στη σκέψη 33 της εν λόγω απόφασης αναφέρεται ότι στο βαθµό που µια παρακολούθηση µε κάµερα ασφαλε ας εγκατεστηµένη από φυσικό πρόσωπο για την προστασ α της οικ ας του εκτε νεται, έστω και εν µέρει, στο δηµόσιο χώρο, εξέρχεται από την ιδιωτική σφα ρα αυτού που προβα νει στην επεξεργασ α των δεδοµένων µε το µέσο αυτό και η ενέργεια αυτή δεν µπορε να θεωρηθε ως αποκλειστικώς «προσωπική ή οικιακή» δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, δεύτερη περ πτωση, της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ. Επ σης, στη σκέψη 34 αναφέρεται ότι η εφαρµογή των διατάξεων της Οδηγ ας αυτής παρέχει, ενδεχοµένως, τη δυνατότητα να ληφθούν υπόψη τα νόµιµα συµφέροντα του υπευθύνου της επεξεργασ ας, τα οπο α συν στανται ιδ ως, στην προστασ α της ιδιοκτησ ας, της υγε ας και της ζωής του υπευθύνου αυτού και της οικογένειάς του, ειδικότερα σύµφωνα µε τα άρθρα 7, στοιχε ο στ΄, 11, παράγραφος 2, καθώς και 13, παράγραφος 1, στοιχε α δ΄ και ζ΄, της εν λόγω Οδηγ ας.
- Η αρχή της αναλογικότητας αναλύεται στο άρθρο 6 της Οδηγ ας 1/2011 της 5 Αρχής, όπου αναφέρεται ότι δεν επιτρέπεται η τοποθέτηση καµερών που να καταγράφουν δηµόσιο πεζοδρόµιο ή δρόµο για το σκοπό της προστασ ας προσώπων ή/και αγαθών, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις εφόσον πρόκειται για χώρο µε αυξηµένες ανάγκες ασφαλε ας, δηλαδή πρόκειται για χώρο όπου έχουν προηγηθε επικ νδυνες επιθέσεις κατά της ζωής και της περιουσ ας και υπάρχουν πλέον δικαιολογηµένες υπόνοιες ότι ενδέχεται να πραγµατοποιηθούν και άλλες. Στις περιπτώσεις αυτές η λήψη πρέπει να περιορ ζεται στον απολύτως απαρα τητο παράπλευρο χώρο. Μετά την αναφεροµένη στο ιστορικό µετάθεση της κάµερας σε χαµηλότερο σηµε ο και τον περιορισµό της γων ας λήψεως αυτής ο υπεύθυνος επεξεργασ ας έχει συµµορφωθε προς την ανωτέρω απόφαση της Αρχής µε αποτέλεσµα να τηρε ται η ως άνω διάταξη της οδηγ ας και η αρχή της αναλογικότητας. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή λαµβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, κρ νει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασ ας έχει συµµορφωθε ως προς τις συστάσεις της απόφασης 135/2015 αφού τροποπο ησε το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης κατά τρόπο ώστε να περιορ ζεται η λήψη εικόνας από τον παράπλευρο δρόµο και πεζοδρόµιο και να επιτυγχάνεται καλύτερη επόπτευση του προς προστασ α χώρου της εισόδου της οικ ας του. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 6