Σχετικά με ασυμβίβαστη ιδιωτική δραστηριότητα για Μέλη της Αρχής ή του προσωπικού τής Γραμματείας της

Αθήνα, 03-11-2017 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7924/03-11-2017 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΩΜΟ∆Ο Η Σ Η ΑΡ. 7 /2017 Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση του Προέδρου της, σε τακτική συνεδρ αση στην έδρα της την 17.07.2107, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση του αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν οι Κωνσταντ νος Μενουδάκος, Πρόεδρος της Αρχής, και τα τακτικά µέλη, Αντώνιος Συµβώνης, Σπύρος Βλαχόπουλος, Κωνσταντ νος Λαµπρινουδάκης (εισηγητής), Χαράλαµπος Ανθόπουλος και Ελένη Μαρτσούκου. Παρέστη επ σης ο Γεώργιος Νούσκαλης, αναπληρωµατικό µέλος, σε αντικατάσταση του τακτικού µέλους Κωνσταντ νου Χριστοδούλου, ο οπο ος αν και εκκλήθη νοµ µως εγγράφως, δεν παρέστη λόγω κωλύµατος. Με εντολή του Προέδρου παρέστη επ σης και η Γεωργ α Παλαιολόγου, υπάλληλος του τµήµατος διοικητικού, ως γραµµατέας. ΙΣ ΟΡΙΚΟ Με αφορµή τον Γενικό Κανονισµό Προστασ ας ∆εδοµένων (ΓΚΠ∆) που υιοθετήθηκε τον Απρ λιο του 2016 και πρόκειται να τεθε σε εφαρµογή την 25η Μαΐου 2018, έχει υπάρξει έντονη δραστηριότητα πολλών φορέων (κερδοσκοπικών και µη) για παροχή συµβουλευτικών υπηρεσιών αναφορικά µε τις απαιτήσεις συµµόρφωσης του ΓΚΠ∆, προετοιµασ α και προσφορά εκπαιδευτικών προγραµµάτων που ως στόχο έχουν την κατάρτιση επαγγελµατιών σε θέµατα που άπτονται του ΓΚΠ∆ και των αρµοδιοτήτων/υποχρεώσεων του Υπεύθυνου Επεξεργασ ας ∆εδοµένων (DPO), καθώς και για παροχή υπηρεσιών πιστοπο ησης. Στο πλα σιο αυτό και δεδοµένης της εξειδ κευσης του αντικειµένου, υπάρχουν συνεχή αιτήµατα προς τα µέλη και το προσωπικό της Αρχής να παράσχουν συµβουλευτικές Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -1- υπηρεσ ες (µε ή χωρ ς αµοιβή) ή/και να συµµετάσχουν ως εισηγητές (µε ή χωρ ς αµοιβή) σε εκπαιδευτικά σεµινάρια (εκτός ωραρ ου). Τ θενται λοιπόν τα παρακάτω ερωτήµατα: α) Η παροχή συµβουλευτικών υπηρεσιών, από οποιοδήποτε µέλος/υπάλληλο της Αρχής, στην προετοιµασ α / πιστοπο ηση ενός οργανισµού σε θέµατα του ΓΚΠ∆ ή η συµµετοχή του, µε την ιδιότητα του εισηγητή, σε εκπαιδευτικά σεµινάρια που σχετ ζονται, µε οποιοδήποτε τρόπο, µε τη νοµοθεσ α για την προστασ α των προσωπικών δεδοµένων ε ναι επιτρεπτή από την ισχύουσα νοµοθεσ α; β) Ακόµα και αν το ερώτηµα (α) τυγχάνει θετικής απάντησης, ε ναι δεοντολογικά ορθό; γ) Υπάρχει επ πτωση στο κύρος και τη φήµη της Αρχής ; 1. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Κατά το άρθρο 17 του ν. 2472/1997 συνιστούν ασυµβ βαστο µε την ιδιότητα του µέλους της Αρχής Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα, πράξεις, εργασ α, έργο, ιδιότητα «που, κατ την κρίση της Αρχής, δεν συµβιβ ζονται µε τα καθήκοντ του ως µέλους της Αρχής». Κατά τα άρθρα 4 παρ. 2 ν. 3051/2002 (Συνταγµατικά κατοχυρωµένες ανεξάρτητες αρχές και άλλες ρυθµ σεις), 14 π.δ. 410/1988 (Κωδικοπο ηση σε ενια ο κε µενο των διατάξεων της κε µενης νοµοθεσ ας που αφορούν το προσωπικό µε σχέση εργασ ας ιδιωτικού δικα ου του δηµοσ ου, των ΟΤΑ και των λοιπών ΝΠ∆∆) και 31 του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007), για τη συµµετοχή υπαλλήλου σε ιδιωτικό έργο ή εργασ α µε αµοιβή απαιτε ται άδεια που χορηγε ται κατόπιν σύµφωνης αιτιολογηµένης γνώµης του υπηρεσιακού συµβουλ ου. Η πρόσθετη απασχόληση πρέπει να συµβιβάζεται µε τα καθήκοντα της θέσης του υπαλλήλου και να µην παρεµποδ ζει την οµαλή εκτέλεση της υπηρεσ ας του. Κατά πάγια νοµολογ α, ο ενδιαφερόµενος οφε λει να προσδιορ ζει κατά τρόπο ειδικό, σαφή και λεπτοµερή (εργοδότης, τόπος, χρόνος, ε δος και συνθήκες απασχόλησης) την αιτούµενη απασχόλησή του ώστε να ε ναι δυνατός ο έλεγχος των νόµιµων προϋποθέσεων (πρβλ. ΝΣΚ Γνµδ. 170/2008 και 436/2012). Ταυτόχρονα η απασχόληση πρέπει να συµβιβάζεται µε τα καθήκοντα της θέσης του υπαλλήλου που ασκε , να µην προκαλε σύγκρουση του ιδιωτικού συµφέροντός του µε το συµφέρον της υπηρεσ ας και γενικότερα να µη µειώνει το κύρος της (πρβλ. ΝΣΚ Γνµδ. 436/2012 (Ολοµ.), 382/2008 (Ολοµ. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -2- ∆ιακοπών), 380/2009, 170/2008). Αν µε το α τηµα του υπαλλήλου, επιδιώκεται η παροχή ιδιωτικού έργου, προς πρόσωπα, η δράση των οπο ων, εµπ πτει στο πεδ ο αρµοδιοτήτων της υπηρεσ ας του, γεγονός που δύναται να προκαλέσει σύγκρουση µεταξύ του ιδιωτικού συµφέροντος αυτού προς το συµφέρον της δηµόσιας υπηρεσ ας του, καθώς και σύγχυση µεταξύ του δηµόσιου καθήκοντος του (αρ. 24 και 30 Υ.Κ.) και της ιδιωτικής του δράσης, µε εµφανή τον περαιτέρω κ νδυνο κλονισµού της κοινής εµπιστοσύνης προς την υπηρεσ α (άρθρο 27 Υ.Κ.), και εν γένει µε ωσης του κύρους αυτής (άρθρο 106 παρ. 2 Υ.Κ.), τότε το αιτούµενο έργο, εργασ α ή ελευθέριο επάγγελµα, θα πρέπει να θεωρηθε ότι δεν συµβιβάζονται προς τη δράση της υπηρεσ ας και τα καθήκοντα της θέσης του υπαλλήλου (βλ. και Γνµδ. ΝΣΚ 170/2008, 25/2008). Επ σης, η πρόσθετη απασχόληση δεν ε ναι επιτρεπτή αν απαγορεύεται από άλλες διατάξεις (πρβλ. ΝΣΚ Γνµδ. 268/2010), πρέπει δε να ασκε ται κατά τρόπο που να µην παρακωλύει ή επηρεάζει την απρόσκοπτη άσκηση των καθηκόντων του υπαλλήλου και την εύρυθµη λειτουργ α της υπηρεσ ας από απόψεως χρονικής απασχόλησης, σύµπτωσης ή µη µε το χρόνο άσκησης των καθηκόντων του ή άλλων δυσχερειών πχ. µειωµένης απόδοσης ή κόπωσης (πρβλ. ΝΣΚ Γνµδ. 380/2009, οµοφ.). Μετά από διεξοδική συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων η Αρχή, εκδ δει την ακόλουθη : ΓΝΩΜΟ∆Ο ΗΣΗ Η Ολοµέλεια, αφού έλαβε υπόψη το ισχύον νοµικό πλα σιο, τους ευρέως αποδεκτούς ηθικούς και δεοντολογικούς κανόνες, τις συνθήκες που έχουν διαµορφωθε υπό την παρούσα συγκυρ α, κυρ ως σε σχέση µε δραστηριότητες παροχής συµβουλευτικών υπηρεσιών, υπηρεσιών πιστοπο ησης αλλά και υπηρεσιών εκπα δευσης / επιµόρφωσης σε θέµατα του ΓΚΠ∆ ενόψει της επικε µενης έναρξης της εφαρµογής του, καθώς και τις πιθανές επιπτώσεις για το κύρος της Αρχής από συµµετοχή µελών και κάθε κατηγορ ας προσωπικού της στις δραστηριότητες αυτές, διατυπώνει την εξής γνώµη: Η συµµετοχή (µε ή χωρ ς αµοιβή) στις προεκτεθε σες δραστηριότητες, οποιουδήποτε µέλους/υπαλλήλου της Αρχής αποτελε απασχόληση συνδεόµενη µε εκε νη που αποτελε το αντικε µενο των υπηρεσιακών του καθηκόντων µε αποτέλεσµα να δηµιουργε ται σύγχυση µεταξύ του δηµόσιου καθήκοντος του µέλους ή υπαλλήλου της Αρχής και της ιδιωτικής του δράσης. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -3- Συγκεκριµένα, η παροχή υπηρεσιών συµβουλευτικών, εκπαιδευτικών/επιµορφωτικών ή πιστοπο ησης σε θέµατα προστασ ας δεδοµένων, όπως ε ναι εκε να που ρυθµ ζονται µε τον ΓΚΠ∆, προϋποθέτει την ερµηνε α κειµένων διατάξεων αλλά, κυρ ως, ενηµέρωση ή καθοδήγηση ως προς τον τρόπο που αυτές οι διατάξεις εφαρµόζονται στην πράξη. Εποµένως, αν ο πάροχος της εκάστοτε υπηρεσ ας ε ναι µέλος ή υπάλληλος της ΑΠ∆ΠΧ ελλοχεύει ο κ νδυνος να δηµιουργηθε σύγχυση του υπηρεσιακού του ρόλου µε την εξωυπηρεσιακή του δραστηριότητα. Επ σης, εµµέσως επηρεάζεται η πιθανή µελλοντική σχέση «ελεγκτή-ελεγχόµενου» λόγω της ιδιότητας του παρόχου αλλά και της προσδοκ ας των ληπτών των υπηρεσιών ότι δεν παρέχεται σ’ αυτούς µόνο η µεγάλη εξειδ κευση του συµβούλου / εκπαιδευτή στο αντικε µενο της προστασ ας των δεδοµένων αλλά και η κρίση / γνώµη / σύσταση / αυθεντία της Αρχής επ υποθέσεων για τις οπο ες ενδέχεται ο λήπτης των υπηρεσιών, ως επαγγελµατ ας, να προσφύγει στην ΑΠ∆ΠΧ για απόφαση / γνωµοδότηση. Επιπροσθέτως, δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι οποιαδήποτε συνεργασ α µέλους/υπαλλήλου της Αρχής µε συγκεκριµένο φορέα παροχής υπηρεσιών συµβουλευτικών, εκπαιδευτικών/επιµορφωτικών ή πιστοπο ησης ε ναι δεδοµένο ότι προσδ δει στο συνεργαζόµενο φορέα ένα συγκριτικό πλεονέκτηµα έναντι των ανταγωνιστών του για τους διους λόγους που αναλύθηκαν παραπάνω, δηλαδή ότι µεταφέρεται στους λήπτες των υπηρεσιών εκτός της γνώσης και η γνώµη / σύσταση της Αρχής. Σ’ ένα άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον παροχής υπηρεσιών στον τοµέα της προστασ ας των προσωπικών δεδοµένων, η οποιαδήποτε εµπλοκή της Αρχής µπορε να θεωρηθε ότι έχει ως στόχο να προωθήσει ορισµένους φορε ς έναντι άλλων. Ε ναι λοιπόν εµφανής η ανάγκη να προστατευτε η ΑΠ∆ΠΧ ακόµη και από την υπόνοια ότι συµπράττει µε οποιοδήποτε τρόπο στην πώληση/εµπορική προώθηση των σχετικών υπηρεσιών. Εν όψει των παραπάνω, υφ σταται ανάγκη αυστηρού ελέγχου, από την Αρχή, των περιπτώσεων παροχής υπηρεσιών στον τοµέα της προστασ ας προσωπικών δεδοµένων και ιδ ως άσκησης ιδιωτικού έργου συνιστάµενου σε συµβουλευτικές, εκπαιδευτικές και επιµορφωτικές δραστηριότητες καθώς και σε υπηρεσ ες πιστοπο ησης. Κατ’ αρχήν, η παροχή συµβουλευτικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πιστοπο ησης ή προετοιµασ ας για πιστοπο ηση (µε ή χωρ ς αµοιβή) στο πεδ ο της προστασ ας των προσωπικών δεδοµένων κρ νεται ως ασυµβ βαστη για οποιοδήποτε µέλος / υπάλληλο της Αρχής. Εξα ρεση στο παραπάνω ασυµβ βαστο δύνανται να αποτελέσουν µόνο περιπτώσεις Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -4- παροχής συµβουλευτικών υπηρεσιών, χωρ ς αµοιβή, από µέλη / υπαλλήλους της Αρχής σε φορε ς του δηµοσ ου τοµέα εφόσον ο στόχος των προσφερόµενων υπηρεσιών ε ναι η απλή καθοδήγηση / ενηµέρωση των φορέων σε θέµατα που αφορούν τις υποχρεώσεις, οι οπο ες προκύπτουν από τον ΓΚΠ∆ και γενικότερα από τη νοµοθεσ α για την προστασ α των προσωπικών δεδοµένων, αλλά και των διαδικασιών / µεθοδολογιών / πρακτικών που πρέπει να ακολουθούν για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών. Ειδικά για τις εκπαιδευτικές / επιµορφωτικές δραστηριότητες προκειµένου να κριθε το επιτρεπτό, από νοµική ή και δεοντολογική άποψη, της ιδιωτικής απασχόλησης µέλους ή υπαλλήλου της Αρχής µε εκπαιδευτικές / επιµορφωτικές δραστηριότητες σε θέµατα προστασ ας προσωπικών δεδοµένων, πρέπει να λαµβάνονται υπόψη τα παρακάτω, ενδεικτικώς αναφερόµενα, κριτήρια, εκτιµώµενα αυτοτελώς ή σε συνδυασµό. 1) Η συνάφεια του αντικειµένου της εκπα δευσης µε την προστασ α των προσωπικών δεδοµένων και ο προσανατολισµός του σε θέµατα επικαιρότητας µε ζήτηση στην ελεύθερη αγορά, ή σε ζητήµατα µε γενικότερο – διαχρονικό- χαρακτήρα. 2) Ο χαρακτήρας του εκπαιδευτικού προγράµµατος ως εκπα δευσης µε επιστηµονικό / ερευνητικό / ακαδηµαϊκό κατά βάση χαρακτήρα ή µε επαγγελµατικούς προεχόντως σκοπούς. 3) Οι κύριοι αποδέκτες του εκπαιδευτικού προγράµµατος π.χ. φοιτητές, δηµόσιοι υπάλληλοι ή επαγγελµατ ες. 4) Ο φορέας διοργάνωσης του εκπαιδευτικού προγράµµατος και κυρ ως αν µε τα σχετικά προγράµµατα ασκε ται εµπορική ή κερδοσκοπική δραστηριότητα. 5) Η καταβολή διδάκτρων από τους εκπαιδευόµενους για τη συµµετοχή στο σχετικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα καθώς και η καταβολή αµοιβής στους διδάσκοντες. Κριτήριο αποτελε και το κατά πόσο τα καταβαλλόµενα από τους εκπαιδευόµενους δ δακτρα καλύπτουν µόνος δαπάνες του προγράµµατος ή περιλαµβάνουν και οικονοµικό όφελος για οποιονδήποτε εµπλεκόµενο. Σε περ πτωση οποιουδήποτε ε δους εκδηλώσεων όπως ιδ ως συνέδρια, συµπόσια, ηµερ δες, οµιλ ες, διαλέξεις, workshops, για τις οπο ες ζητε ται από την Αρχή να ορ σει εκπρόσωπο της, το σχετικό α τηµα θα κρ νεται κατά περ πτωση στο πλα σιο των παραπάνω αρχών. Τ θεται ωστόσο ως απαρα τητη προϋπόθεση ο διοργανωτής να καταβάλει τα έξοδα συµµετοχής (registration) και ο εκπρόσωπος της Αρχής να µη λαµβάνει αµοιβή. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -5- Τέλος, επισηµα νεται ότι οι παραπάνω προτάσεις και κριτήρια συνιστούν τις κατευθυντήριες αρχές στο πλα σιο των οπο ων κάθε υπόθεση πρέπει να κρ νεται ad hoc, κατ’ εκτ µηση των υφιστάµενων νοµικών και πραγµατικών δεδοµένων. Ο Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεωργ α Παλαιολόγου Κωνσταντ νος Μενουδάκος Επ τιµος Πρόεδρος του Συµβουλ ου της Επικρατε ας Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ.: 210-6475600, Fax: 210-6475628, contact@dpa.gr, www.dpa.gr -6-