ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 22-12-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/6691/22-12-2015 ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡ. 135/2015 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασ ας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρ ασε σε σύνθεση Τµήµατος µετά από πρόσκληση του Προέδρου της στην έδρα της, την 11-12-2015, σε συνέχεια της από 14-10-2015 συνεδρ ασης, προκειµένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Παρέστησαν o Αναπληρωτής Πρόεδρος της Αρχής, Γεώργιος Μπατζαλέξης, κωλυοµένου του Προέδρου της Αρχής Πέτρου Χριστόφορου, και τα αναπληρωµατικά µέλη Χαράλαµπος Ανθόπουλος, και Γρηγόριος Λαζαράκος ως εισηγητής, σε αντικατάσταση των τακτικών µελών ∆ηµητρ ου Μπριόλα και Αναστασ ου – Ιωάννη Μεταξά αντ στοιχα, οι οπο οι, αν και εκλήθησαν νοµ µως εγγράφως δεν παρέστησαν λόγω κωλύµατος. Εκλήθησαν αλλά δεν παρέστησαν επ σης λόγω κωλύµατος το τακτικό µέλος Λεων δας Κοτσαλής και το αναπληρωµατικό µέλος Σπυρ δων Βλαχόπουλος. Στη συνεδρ αση παρέστησαν, µε εντολή του Προέδρου, οι Ιωάννης Λυκοτραφ της και Γεωργ α Παναγοπούλου, ειδικο επιστήµονες – ελεγκτές, ως βοηθο εισηγητή. Επ σης, παρέστη, µε εντολή του Προέδρου, και η Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου, υπάλληλος του ∆ιοικητικού – Οικονοµικού Τµήµατος της Αρχής, ως γραµµατέας. Η Αρχή έλαβε υπόψη της τα παρακάτω: Υποβλήθηκαν στην Αρχή οι εξής καταγγελ ες και συµπληρωµατικά έγγραφα σχετικά µε παράνοµη λειτουργ α συστήµατος βιντεοεπιτήρησης σε οικ α επ της οδού … στην περιοχή Χ: α) Η µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5750/29-09-2014 πρωτ. Γ/ΕΙΣ/255/19-01-2015 έγγραφο του Α, γ) Η καταγγελ α του Α, β) Το µε αρ. µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5377/10-9-2014 καταγγελ α του Β, δ) Η µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5378/10-9-2014 καταγγελ α του Γ. Λ. Κηφισ ας 1-3, 11523 Αθήνα, Τηλ: 210 6475600, Fax: 210 6475628, contact@dpa.gr / www.dpa.gr Σύµφωνα µε τις καταγγελ ες, έχουν τοποθετηθε στην οικ α επ της … στην περιοχή Χ, και συγκεκριµένα στο µπαλκόνι του 1ου ορόφου, κάµερες, οι οπο ες λαµβάνουν εικόνα από δηµόσιο δρόµο και πεζοδρόµιο παρακολουθώντας έτσι τους διερχόµενους αλλά και τους εισερχόµενους στην πολυκατοικ α στην οπο α βρ σκονται οι καταγγέλλοντες. Η Αρχή απέστειλε τα µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/5750-1/21-11-2014 και Γ/ΕΞ/5377-1/02-102014 έγγραφα µε τα οπο α ζητήθηκαν απόψεις επ της καταγγελ ας, ενηµερώνοντας τους καταγγελλόµενους για το ισχύον νοµικό πλα σιο. Οι καταγγελλόµενοι ∆, Ε, ΣΤ και Ζ απάντησαν µε τα µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/7888/15-122014 και ΕΙΣ/6543/30-10-2014 έγγραφα στα οπο α ισχυρ ζονται ότι βρ σκονται σε λειτουργ α δύο κάµερες, η τρ τη ε ναι ψεύτικη, και προσκοµ ζουν στοιχε α τα οπο α αποδεικνύουν ότι στο παρελθόν έχει τοποθετηθε εµπρηστικός µηχανισµός έξω από την ε σοδο της οικ ας τους και έχουν επ σης υποστε σωµατική επ θεση και σωµατική βλάβη. Η Αρχή απέστειλε στη συνέχεια το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/255-1/05-03-2015 έγγραφο στο οπο ο αναφέρεται ότι: «Από την εξέταση της υπόθεσης προκύπτει ότι, καθώς στο παρελθόν έχει τοποθετηθε εµπρηστικός µηχανισµός έξω από την ε σοδο της οικ ας σας, και έχετε επ σης υποστε σωµατική επ θεση και σωµατική βλάβη, η επεξεργασ α δεδοµένων µέσω του εν λόγω συστήµατος βιντεοεπιτήρησης δεν αντ κειται στις προϋποθέσεις νοµιµότητας που τ θενται στην προαναφερθε σα Οδηγ α – εφόσον βέβαια οι εξωτερικές κάµερες λαµβάνουν εικόνα από τον απολύτως απαρα τητο παράπλευρο χώρο και εφόσον υποβληθε στην Αρχή γνωστοπο ηση συστήµατος βιντεοεπιτήρησης, βάσει του άρθρου 6 του ν. 2472/1997, από την οπο α να προκύπτει και η τήρηση των λοιπών προϋποθέσεων νοµιµότητας της Οδηγ ας (χρόνος τήρησης δεδοµένων, ανάρτηση ενηµερωτικής πινακ δας κτλ.).» Στη συνέχεια εστάλη το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/3793/03-07-2015 έγγραφο µε το οπο ο η Αρχή ζήτησε από τους καταγγελλόµενους να υποβάλουν γνωστοπο ηση εάν το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης συνεχ ζει να λαµβάνει εικόνα από εξωτερικούς δηµόσιους ή κοινόχρηστους χώρους και να αποστε λουν στην Αρχή σχετικό φωτογραφικό υλικό που να αποδεικνύει το πεδ ο λήψης των καµερών. Υπεβλήθη στην Αρχή το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4003/17-07-2015 έγγραφο καθώς και η µε αρ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/1811/31-07-2015 γνωστοπο ηση συστήµατος βιντεοεπιτήρησης από τον Ε, η οπο α συνοδεύεται από δύο φωτογραφ ες στις οπο ες αποτυπώνεται η εικόνα που λαµβάνει κάθε µια από τις δύο κάµερες που ε ναι σε λειτουργ α. Στη συνέχεια, οι καταγγέλλοντες Γ, Α, και Β, καθώς και οι καταγγελλόµενοι ∆, Ε, ΣΤ και Ζ εκλήθησαν ενώπιον της Αρχής µε τις µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/5062/02-10-2015, 2 Γ/ΕΞ/5056/02-10-2015, Γ/ΕΞ/5064/02-10-2015, Γ/ΕΞ/5061/02-10-2015, Γ/ΕΞ/5057/02-102015, Γ/ΕΞ/5058/02-10-2015 και Γ/ΕΞ/5063/02-10-2015 κλήσεις αντ στοιχα, προκειµένου να δώσουν περαιτέρω διευκριν σεις και να εκθέσουν τις απόψεις τους για την υπόθεση. Στη συνεδρ αση της Αρχής, την 14-10-2015, παρέστησαν οι καταγγέλλοντες Β, Α και Γ, καθώς και ο ∆, εκ των καταγγελλοµένων, οι οπο οι εξέθεσαν τις απόψεις τους και απάντησαν σε ερωτήσεις των µελών του Τµήµατος. Στη συνέχεια παρασχέθηκε προθεσµ α και στις δύο πλευρές για κατάθεση υποµνήµατος. Μέσα στην προθεσµ α αυτή κατέθεσαν υποµνήµατα στα οπο α έγινε σχολιασµός των όσων ελέχθησαν κατά την ακρόασή τους και εκτενής ανάπτυξη των ισχυρισµών τους. Συγκεκριµένα, οι καταγγέλλοντες κατέθεσαν το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5318/19-10-2015 υπόµνηµα, όπως συµπληρώθηκε µε τα µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5337/19-10-2015, Γ/ΕΙΣ/5517/26-10-2015, Γ/ΕΙΣ/5820/09-11-2015, Γ/ΕΙΣ/6367/0412-2015 έγγραφα. Οι καταγγελλόµενοι κατέθεσαν το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5338/19-10-2015 υπόµνηµα, όπως συµπληρώθηκε µε το µε αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5339/19-10-2015 έγγραφο. Η Αρχή, µετά από εξέταση των προαναφεροµένων στοιχε ων και µνε α των λεχθέντων κατά τη συνεδρ αση της 14-10-2015, άκουσε τον εισηγητή και τις διευκριν σεις των βοηθών εισηγητή, οι οπο οι στη συνέχεια αποχώρησαν πριν από τη διάσκεψη και τη λήψη απόφασης, και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
- Το ζήτηµα της χρήσης συστηµάτων βιντεοεπιτήρησης για το σκοπό της προστασ ας προσώπων και αγαθών ρυθµ ζεται στην Οδηγ α 1/2011 της Αρχής. Βασική προϋπόθεση, κατά το άρθρο 4 παρ. 1 ν. 2472/1997, για τη νοµιµότητα της επεξεργασ ας ε ναι η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, υπό την έννοια ότι τα συλλεγόµενα στοιχε α πρέπει να ε ναι αναγκα α και πρόσφορα για τον επιδιωκόµενο σκοπό, ο οπο ος θα πρέπει να µη δύναται να επιτευχθε µε ηπιότερα µέσα. Επ σης, όπως προβλέπεται στο άρ, 2 παρ. α της προαναφερθε σας οδηγ ας, «…ο σκοπός της προστασ ας προσώπων ή/και αγαθών δικαιολογε ται από το έννοµο συµφέρον ή την νοµική υποχρέωση του ιδιοκτήτη ή του διαχειριστή ενός χώρου να προστατεύσει τον χώρο καθώς και τα αγαθά που ευρ σκονται στον χώρο αυτό από παράνοµες πράξεις…» και «η προστασ α προσώπων ή/και αγαθών µε συστήµατα βιντεοεπιτήρησης µπορε να επιδιώκεται ε τε (…) ε τε από νοµικό πρόσωπο ιδιωτικού δικα ου (Ν.Π.Ι.∆.) ή φυσικό πρόσωπο που διαχειρ ζεται τον χώρο ή έχει νόµιµο δικα ωµα ή υποχρέωση σύµφωνα µε διατάξεις νόµου ή σε εκτέλεση σύµβασης µε τον κύριο του χώρου.». 3
- Όταν η επεξεργασ α εικόνας πραγµατοποιε ται στο πλα σιο άσκησης δραστηριοτήτων αποκλειστικά προσωπικών ή οικιακών, τότε εκφεύγει του πεδ ου εφαρµογής του ν. 2472/1997 (βλ. άρθρο 3 παρ. 1 ν. 2472/1997). Σηµειώνεται ότι, ως αποκλειστικά προσωπική ή οικιακή δραστηριότητα νοε ται εκε νη που αναφέρεται στο ιδιωτικό πεδ ο δράσης ενός προσώπου ή µιας οικογένειας, δηλαδή εκε νη που δεν εµπ πτει στην επαγγελµατική ή/και εµπορική του δραστηριότητα και δεν έχει ως σκοπό ή ως αποτέλεσµα τη συστηµατική διαβ βαση ή τη διάδοση δεδοµένων σε τρ τους (βλ. και Οδηγ α 1/2011 της Αρχής, άρθρο 3). Ειδικότερα, εφόσον το πεδ ο ελέγχου των καµερών συστήµατος βιντεοεπιτήρησης εγκατεστηµένου σε ιδιωτική οικ α περιλαµβάνει χώρους µόνο ιδιωτικούς, τότε η εν λόγω επεξεργασ α θεωρε ται οικιακή δραστηριότητα.
- Σύµφωνα µε το άρθρο 3 της Οδηγ ας 1/2011, όταν το πεδ ο ελέγχου της κάµερας περιλαµβάνει εξωτερικούς δηµόσιους ή κοινόχρηστους χώρους δεν θεωρε ται αποκλειστικά προσωπική ή οικιακή δραστηριότητα η λήψη και επεξεργασ α εικόνας ή και ήχου (ακόµα και αν το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης ε ναι εγκατεστηµένο σε ιδιωτική οικ α), οπότε µ α τέτοια επεξεργασ α εµπ πτει στο πεδ ο εφαρµογής του ν. 2472/1997 περ προστασ ας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα. Με αντ στοιχο τρόπο έχει αποφανθε και το ∆.Ε.Ε. µε την Απόφαση C-212/13 η οπο α αφορά σε προδικαστικό ερώτηµα ∆ικαστηρ ου της Τσεχ ας. Το ∆ικαστήριο αποσαφήνισε ότι σύστηµα βιντεοεπιτήρησης εγκατεστηµένο σε οικ α από φυσικό πρόσωπο, για το σκοπό της προστασ ας της οικ ας, εµπ πτει στο πεδ ο εφαρµογής της οδηγ ας 95/46/ΕΚ, όταν το πεδ ο ελέγχου των καµερών περιλαµβάνει δηµόσιο χώρο και δεν περιορ ζεται στον ιδιωτικό χώρο της οικ ας. Συγκεκριµένα στη σκέψη 33 της εν λόγω απόφασης αναφέρεται ότι στο βαθµό που µια παρακολούθηση µε κάµερα ασφαλε ας εγκατεστηµένη από φυσικό πρόσωπο για την προστασ α της οικ ας του εκτε νεται, έστω και εν µέρει, στο δηµόσιο χώρο, εξέρχεται από την ιδιωτική σφα ρα αυτού που προβα νει στην επεξεργασ α των δεδοµένων µε το µέσο αυτό και η ενέργεια αυτή δεν µπορε να θεωρηθε ως αποκλειστικώς «προσωπική ή οικιακή» δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, δεύτερη περ πτωση, της Οδηγ ας 95/46/ΕΚ. Επ σης, στη σκέψη 34 αναφέρεται ότι η εφαρµογή των διατάξεων της Οδηγ ας αυτής παρέχει, ενδεχοµένως, τη δυνατότητα να ληφθούν υπόψη τα νόµιµα συµφέροντα του υπευθύνου της επεξεργασ ας, τα οπο α συν στανται ιδ ως, στην προστασ α της ιδιοκτησ ας, της υγε ας και της ζωής του 4 υπευθύνου αυτού και της οικογένειάς του, ειδικότερα σύµφωνα µε τα άρθρα 7, στοιχε ο στ΄, 11, παράγραφος 2, καθώς και 13, παράγραφος 1, στοιχε α δ΄ και ζ΄, της εν λόγω Οδηγ ας.
- Η αρχή της αναλογικότητας αναλύεται στο άρθρο 6 της Οδηγ ας 1/2011 της Αρχής, όπου αναφέρεται ότι δεν επιτρέπεται η τοποθέτηση καµερών που να καταγράφουν δηµόσιο πεζοδρόµιο ή δρόµο για το σκοπό της προστασ ας προσώπων ή/και αγαθών, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις εφόσον πρόκειται για χώρο µε αυξηµένες ανάγκες ασφαλε ας, δηλαδή πρόκειται για χώρο όπου έχουν προηγηθε επικ νδυνες επιθέσεις κατά της ζωής και της περιουσ ας και υπάρχουν πλέον δικαιολογηµένες υπόνοιες ότι ενδέχεται να πραγµατοποιηθούν και άλλες. Στις περιπτώσεις αυτές η λήψη πρέπει να περιορ ζεται στον απολύτως απαρα τητο παράπλευρο χώρο.
- Από την εξέταση των στοιχε ων του φακέλου της συγκεκριµένης περ πτωσης λειτουργ ας συστήµατος βιντεοεπιτήρησης προκύπτουν τα εξής: Από το προσκοµισθέν φωτογραφικό υλικό το οπο ο περιλαµβάνεται στην µε αρ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/1811/31-07-2015 γνωστοπο ηση συστήµατος βιντεοεπιτήρησης του Ε, προκύπτει ότι δύο κάµερες, οι οπο ες ε ναι τοποθετηµένες στο µπαλκόνι του 1ου ορόφου, λαµβάνουν εικόνα όχι από µόνο από την ιδιοκτησ α του Ε, αλλά και από δηµόσιο χώρο (πεζοδρόµιο, δηµόσιο δρόµο). Η νοµιµότητα της λειτουργ ας των εν λόγω καµερών θα πρέπει να εξεταστε στο πλα σιο του επιδιωκόµενου σκοπού και λαµβάνοντας υπόψη την αρχή της αναλογικότητας, σύµφωνα µε τις σκέψεις 3 και
- Πιο αναλυτικά: α) Η κάµερα, η οπο α λαµβάνει εικόνα από την οδό …, έχει σαν σκοπό να προστατέψει την ε σοδο της οικ ας των καταγγελλοµένων. Σηµειώνεται ότι έχει τοποθετηθε στο παρελθόν εµπρηστικός µηχανισµός έξω από την ε σοδο της εν λόγω οικ ας, και κατά συνέπεια πρόκειται για χώρο µε αυξηµένες ανάγκες ασφάλειας, κατά την έννοια του άρθρου 6 της Οδηγ ας 1/
- Το πεδ ο λήψης θα πρέπει συνεπώς να περιορ ζεται στον απολύτως απαρα τητο παράπλευρο χώρο, δηλαδή να λαµβάνει όσο το δυνατόν λιγότερη εικόνα από δηµόσιο δρόµο, πεζοδρόµιο και γειτονικές οικ ες εν όψει του επιδιωκόµενου σκοπού επεξεργασ ας. Η τοποθέτηση της κάµερας στο µπαλκόνι του 1ου ορόφου, όπως προκύπτει από το προσκοµισθέν φωτογραφικό υλικό, επιτρέπει τη λήψη εικόνας από σχετικά µεγάλο µέρος του παράπλευρου δηµοσ ου δρόµου, πεζοδροµ ου και µέρους γειτονικής κατοικ ας. Απαιτε ται, λοιπόν, τροποπο ηση της εγκατάστασης της εν λόγω κάµερας, δηλαδή τοποθέτησή της σε σηµε ο χαµηλότερο του παρόντος σηµε ου εγκατάστασης, κατά τέτοιο τρόπο που να περιορ ζεται η λήψη εικόνας από τον παράπλευρο δρόµο και πεζοδρόµιο και 5 να επιτυγχάνεται καλύτερη επόπτευση του προς προστασ α χώρου της εισόδου της οικ ας. Για την επ τευξη του σκοπού αυτού ενδεικτικά θα µπορούσε να θεωρηθε ως κατάλληλο σηµε ο τοποθέτησης της κάµερας το άνω µέρος του εξώστη του ισογε ου και δη, κάτωθι της πλάκας που αποτελε και το δάπεδο του εξώστη του πρώτου ορόφου. β) Η δεύτερη κάµερα, η οπο α λαµβάνει εικόνα από την οδό …, όπως προκύπτει από το προσκοµισθέν φωτογραφικό υλικό επ σης λαµβάνει εικόνα από δηµόσιο δρόµο και πεζοδρόµιο. Ωστόσο, λαµβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για χώρο µε αυξηµένες ανάγκες ασφάλειας, κρ νεται ότι το πεδ ο λήψης της εν λόγω κάµερας ε ναι ανεκτό σύµφωνα µε την αρχή της αναλογικότητας. Τέλος, ο Ε θεωρε ται υπεύθυνος επεξεργασ ας για την εγκατάσταση αυτή, και έχει εποµένως όλες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ν. 2472/1997 και την Οδηγ α 1/2011, όπως υποχρέωση υποβολής γνωστοπο ησης στην Αρχή, υποχρέωση ικανοπο ησης των δικαιωµάτων ενηµέρωσης, πρόσβασης και αντ ρρησης των υποκειµένων, υποχρέωση τήρησης του απορρήτου και της ασφάλειας της επεξεργασ ας. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Αρχή απευθύνει κατά το αρ. 19 παρ. γ του ν. 2472/1997 σύσταση στον Ε να προσαρµόσει το σύστηµα βιντεοεπιτήρησης το οπο ο λειτουργε στο διαµέρισµά του στις προϋποθέσεις λειτουργ ας που ορ ζονται στη σκέψη 5 του σκεπτικού της παρούσας, και να ενηµερώσει σχετικά την Αρχή αποστέλλοντας σχετικό φωτογραφικό υλικό. Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος Η Γραµµατέας Γεώργιος Μπατζαλέξης Ειρήνη Παπαγεωργοπούλου 6