Αθήνα 12.04.05 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠ: 1293 ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. ∆/νσ : ΤΗΛ.: FAX: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ 210-6475601 210-6475628 ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡ. 24 / 2005 Η Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα, συνήλθε µετά από πρόσκλ σ του Προέδρου τ ς σε τακτική συνεδρίασ αποτελούµεν τ ν 10.3.2005 στο κατάστ µά τ ς από τον ∆. Γουργουράκ , Πρόεδρο, και τους κκ. Ν. Φραγκάκ , Σ. Σαρ βαλάσ , Α. Παπαχρίστου, Σ. Λύτρα, τακτικά µέλ , και τα αναπλ ρωµατικά µέλ Α. Παπανεοφύτου σε αναπλήρωσ του τακτικού µέλους Ν. Παπαγεωργίου και Γ. Πάντζιου σε αναπλήρωσ του τακτικού µέλους Α. Ποµπόρτσ , οι οποίοι αν και είχαν προσκλ θεί νοµίµως δεν προσήλθαν λόγω κωλύµατος, προκειµένου να εξετάσει τ ν υπόθεσ σχετικά µε τ ν επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα από τις εκποµπές «Ζούγκλα» και «Κίτρινος Τύπος» του τ λεοπτικού σταθµού «ALTER» για τ ν οποία Εισ γήτρια για τ ν υπόθεσ είχε ορισθεί ήταν Αρχή επελήφθ αυτεπαγγέλτως. Γ. Πάντζιου. Παρόντες χωρίς δικαίωµα ψήφου Κ. Μανίκα, ως βο θός εισ γ τή τ ς Γ. Πάντζιου, ο Κ. Μουλίνος ελεγκτής, ως βο θός εισ γ τής του Ν. Φραγκάκ , εισ γ τή στ ν υπόθεσ σχετικά µε τ ν επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα από εκποµπές του τ λεοπτικού σταθµού «Extra Channel 3», Ε. Ι. Τσακιρίδου, ελέγκτρια, ως εισ γήτρια επί των καταγγελιών του Αρχιµανδρίτ A, που συνεξετάζονται, καθώς και Γ. Παλαιολόγου, υπάλλ λος τ ς Αρχής, ως γραµµατέας. Η Αρχή αφού έλαβε υπόψ τα παρακάτω: 1) Τις διατάξεις του Συντάγµατος και ιδίως τα άρθρ. 2, 5, 5Α, 9, 9Α, 14, 15, 19 αυτού. 2) Τ ν Οδ γία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου τ ς 24 ς Οκτωβρίου 1995 για τ ν προστασία των φυσικών προσώπων έναντι τ ς επεξεργασίας -1- δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα και για τ ν ελεύθερ κυκλοφορία των δεδοµένων αυτών (EE L 281) 3) Τις διατάξεις του ν.2472/1997, και ιδίως τα άρθρα 2, 3, 4, 5, 7, 15,19, 21 του νόµου αυτού 4) Το περιεχόµενο των εκποµπών «ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ» των µεροµ νιών 16.01.05, 23.01.05, 30.01.05, 6.02.05 και 13.02.05, καθώς και το περιεχόµενο των εκποµπών «ΖΟΥΓΚΛΑ» των µεροµ νιών 13.01.05, 10.02.05 και 27.02.05, όπως προκύπτει από τις κασέτες που προσκόµισε στ ν Αρχή ο τ λεοπτικός σταθµός «ALTER CHANNEL», από τον οποίο οι ανωτέρω εκποµπές µεταδόθ καν. 5) Τα πρακτικά των συνεδριάσεων τ ς Αρχής τ ς 21.2.2005, 24.2.2005, στις οποίες έλαβαν µέρος και ακούστ καν: α) Κατά τ συνεδρίασ τ ς 21.02.05, οποία διεκόπ 24.02.05, οι εκπρόσωποι τ ς ανώνυµ ς εταιρίας µε τ ν επωνυµία «Eλεύθερ για τ ς Τ λεόρασ Α.Ε.», ιδιοκτήτριας του τ λεοπτικού σταθµού «Alter Channel», µε τoν πλ ρεξούσιo δικ γόρο τους ∆ µήτρ Σαραφιανό. β).Κατά τ συνεδρίασ αυτή τ ς 24.2.2005 για τον τ λεοπτικό σταθµό ο Π, ∆ιευθυντής Ειδήσεων του µε τον πλ ρεξούσιο δικ γόρο ∆. Σαραφιανό και για το δ µοσιογράφο B, παρουσιαστή των εκποµπών «ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ» και «ΖΟΥΓΚΛΑ», οι πλ ρεξούσιοι δικ γόροι του Γιώργος Αγιοστρατίτ ς και Ιωάνν ς Βλάχος. 6) Το υπόµν µα µε το συν µµένο έγγραφο (ιδιωτικό συµφων τικό), που υποβλήθ κε εµπροθέσµως στ ν Αρχή µε αριθµ. πρωτ. 936/3.03.2005 από τ ν ανώνυµ εταιρία µε τ ν επωνυµία «Eλεύθερ Τ λεόρασ Α.Ε» και 7). Μετά από διαλογική συζήτ σ µεταξύ των µελών τ ς. ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Ι. Σύµφωνα µε το άρθρο 9Α του Σ. «Καθένας έ ει δικαίωµα προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και ρήση, ιδίως µε ηλεκτρονικά µέσα, των προσωπικών του δεδοµένων, όπως νόµος ορίζει. Η προστασία των προσωπικών δεδοµένων διασφαλίζεται από ανεξάρτητη αρ ή, που συγκροτείται και λειτουργεί, όπως νόµος ορίζει». Σύµφωνα δε µε τον ν. 2472/1997, όπως αυτός σήµερα ισχύει, έχει συσταθεί Αρχή Προστασίας ∆εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Αρχή) µε αποστολή τ ν εποπτεία τ ς εφαρµογής του νόµου για τ ν προστασία του ατόµου από τ ν επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και τ ν ενάσκ σ των αρµοδιοτήτων που τ ς ανατίθενται κάθε φορά (άρθρο 15 § 1 του προαναφερθέντος νόµου). Σύµφωνα µε το άρθρο 15 παρ. 2 του Σ. «Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άµεσο έλεγ ο του Κράτους. Ο έλεγ ος και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων υπάγονται στην αποκλειστική αρµοδιότητα του Εθνικού Συµβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που είναι ανεξάρτητη -2- αρ ή, όπως νόµος ορίζει. Ο άµεσος έλεγ ος του Κράτους, που λαµβάνει και τη µορφή του καθεστώτος της προηγούµενης άδειας, έ ει ως σκοπό την αντικειµενική και µε ίσους όρους µετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέ νης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθµης των προγραµµάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και τον σεβασµό της αξίας του ανθρώπου και την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας.». Οι καθοριζόµενες στο άρθρο 15 παρ. 2 του Σ. αρµοδιότ τες ασκούνται πλέον αποκλειστικά από το Εθνικό Συµβούλιο Ραδιοτ λεόρασ ς (EΣΡ) και καταργούνται όλες οι σχετικές αρµοδιότ τες του Υπουργού Τύπου και ΜΜΕ, συναρµοδίων υπουργών ή άλλων διοικ τικών οργάνων, πλ ν ορισµένων, ρ τώς απαριθµούµενων εξαιρέσεων (άρθρο 11 ν. 2863/2000), δεν θίγεται όµως κατά το άρθρο 9Α του Σ. συντρέχουσα αρµοδιότ τα τ ς Αρχής να προστατεύει τα υποκείµενα των προσωπικών δεδοµένων. Από τ ν αντιπαραβολή των διατάξεων που παρατέθ καν παραπάνω, προκύπτει ότι Αρχή εξακολουθεί και µετά τ ν αναθεώρ σ του Συντάγµατος το 2001 να είναι αποκλειστικά αρµόδια για να ασκεί αφενός σύµφωνα µε τ γενικού χαρακτήρα διάταξ του άρθρου 15 § 1 του ν. 2472/1997 ευρεία εποπτεία στον τοµέα τ ς προστασίας των προσωπικών δεδοµένων και αφετέρου -µεταξύ των άλλων- τις αρµοδιότ τες που απορρέουν από τα άρθρα 19, 21 και 22 του προπαρατεθέντος νόµου. Και τούτο, γιατί σκοπός του ν. 2472/1997 είναι να αποτρέψει τ ν παράνοµ επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα και όχι να ορίσει κανόνες λειτουργίας των ραδιοτ λεοπτικών µέσων, όπως συµβαίνει µε τους νόµους που ρυθµίζουν τα ραδιοτ λεοπτικά µέσα δ µόσια ή ιδιωτικά. Το ΕΣΡ δεν έχει αρµοδιότ τα να αποφανθεί για τ νόµιµ ή όχι ύπαρξ αρχείου ευαίσθ των δεδοµένων, ενώ και οι κυρώσεις που επιβάλλονται στις δύο περιπτώσεις δεν συµπίπτουν ως προς τον σκοπό τους. Σύµφων είναι και νοµολογία, όταν αποφαίνεται µε τ ν αριθµ. 3545/2002 του ΣτΕ ότι µε τ ν επιβολή δύο διοικ τικών κυρώσεων προστίµου από δύο ανεξάρτ τες διοικ τικές αρχές, ήτοι τ ν Αρχή και το ΕΣΡ, δεν παραβιάζεται γενική αρχή του διοικ τικού δικαίου non bis in idem (βλ. σελ. 29) «…. διότι οι δύο εν λόγω κυρώσεις δεν τ ς επιβλήθ καν για τ ν αυτή αιτία, αδιαφόρως του αν για τ ν επιβολή τους ελήφθ σαν υπόψ πραγµατικά περιστατικά που ήσαν τα ίδια και στις δύο περιπτώσεις…. Πρόκειται τουτέστιν για δύο ανεξάρτ τα νοµοθετήµατα, τα οποία συνισχύουν, αποσκοπούν δε στον κολασµό διαφορετικού τύπου παραπτωµάτων και εξυπ ρετούν διαφορετικούς σκοπούς». Σε κάθε περίπτωσ , πάντως, συνισχύουν µεν οι κυρώσεις περί χρ µατικών προστίµων που προβλέπουν ο ν. 2472/1997 και ο ν. 2328/1995, το συνολικό όµως ποσό προστίµου στο ίδιο πρόσωπο για τ ν ίδια πράξ δεν υπερβαίνει το ανώτατο όριο που καθορίζεται στ ν βαρύτερ από τις συρρέουσες κυρώσεις (πρόστιµο ύψους 500.000.000 δραχµών, άρθρο 4 § 1 ββ΄ ν. 2328/1995). -3- Με βάσ τα όσα εκτέθ καν παραπάνω για τ ν αρµοδιότ τα τ ς, Αρχή πρέπει να προχωρήσει στ ν εξέτασ τ ς υπόθεσ ς: ΙΙ.
- Σύµφωνα µε το άρθρο 2 περ. α΄, β΄, γ΄, δ΄, ε΄, 洨, θ του Ν. 2472/1997 “∆εδοµένα προσωπικού αρακτήρα” [νοούνται] κάθε πληροφορία που αναφέρεται στο υποκείµενο των δεδοµένων. “Ευαίσθητα δεδοµένα” [νοούνται] τα δεδοµένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονήµατα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συµµετο ή σε ένωση, σωµατείο και συνδικαλιστική οργάνωση, την υγεία, την κοινωνική πρόνοια και τη ερωτική ζωή, καθώς και τα σ ετικά µε ποινικές διώξεις ή καταδίκες. “Υποκείµενο των δεδοµένων” [νοείται] το φυσικό πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα και του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή µπορεί να εξακριβωθεί, δηλαδή µπορεί να προσδιοριστεί αµέσως ή εµµέσως.… “Επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού αρακτήρα” [νοείται] κάθε εργασία ή σειρά εργασιών που πραγµατοποιείται, από το ∆ηµόσιο ή από νοµικό πρόσωπο δηµοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο µε ή ωρίς τη βοήθεια αυτοµατοποιηµένων µεθόδων και εφαρµόζονται σε δεδοµένα προσωπικού αρακτήρα, όπως η συλλογή, η κατα ώριση, η οργάνωση, η διατήρηση ή αποθήκευση, η τροποποίηση, η εξαγωγή, η ρήση, η διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλης µορφής διάθεση, η συσ έτιση ή ο συνδυασµός, η διασύνδεση, η δέσµευση (κλείδωµα), η διαγραφή, η καταστροφή. “Αρ είο δεδοµένων προσωπικού αρακτήρα” [νοείται] σύνολο δεδοµένων προσωπικού αρακτήρα, τα οποία αποτελούν ή µπορεί να αποτελέσουν αντικείµενο επεξεργασίας, και τα οποία τηρούνται είτε από το ∆ηµόσιο ή νοµικό πρόσωπο δηµοσίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο. “Υπεύθυνος Επεξεργασίας” [νοείται] οποιοσδήποτε καθορίζει το σκοπό και τον τρόπο επεξεργασίας των δεδοµένων προσωπικού αρακτήρα, όπως φυσικό ή νοµικό πρόσωπο, δηµόσια αρ ή ή υπηρεσία ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισµός. Όταν ο σκοπός και ο τρόπος της επεξεργασίας καθορίζονται µε διατάξεις νόµου ή κανονιστικές διατάξεις εθνικού ή κοινοτικού δικαίου, ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή τα ειδικά κριτήρια βάσει των οποίων γίνεται η επιλογή του καθορίζονται αντίστοι α από το εθνικό ή το κοινοτικό δίκαιο. “Τρίτος” [νοείται] κάθε φυσικό ή νοµικό πρόσωπο, δηµόσια αρ ή ή υπηρεσία, ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισµός, εκτός από το υποκείµενο των δεδοµένων, τον υπεύθυνο επεξεργασίας και τα πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτηµένα να επεξεργάζονται τα δεδοµένα προσωπικού αρακτήρα, εφόσον ενεργούν υπό την άµεση εποπτεία ή για λογαριασµό του υπεύθυνου επεξεργασίας.
- Σύµφωνα µε το άρθρο 3 § 1 του ν. 2472/1997 «Οι διατάξεις του παρόντος νόµου εφαρµόζονται στην εν όλω ή εν µέρει αυτοµατοποιηµένη επεξεργασία, καθώς και στη µη αυτοµατοποιηµένη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού αρακτήρα, τα οποία περιλαµβάνονται -4- ή πρόκειται να περιληφθούν σε αρ είο». Μόνο συλλογή, αποθήκευσ και διάδοσ κάθε είδους στοιχείων που περιέχουν προσωπικά δεδοµένα (έγγραφα, χογραφ µένες κασέτες, βιντεοταινίες κλπ.) εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής του ν. 2472/1997, ανεξαρτήτως του αν στο πεδίο του νόµου εµπίπτει και εν γένει δ µοσιοποί σ πλ ροφοριών µε τ µορφή συνεντεύξεως, έστω και µαγν τοσκοπ µέν ς. Οι επεξεργασίες των δεδοµένων ήχου και εικόνας καλύπτονται από τον ν. 2472/1997 µόνο εφόσον είναι αυτοµατοποι µένες ή εφόσον τα δεδοµένα αυτά περιλαµβάνονται ή προορίζονται να περιλ φθούν σε αρχείο διαρθρωµένο σύµφωνα µε ειδικά, όσον αφορά πρόσωπα, κριτήρια, ώστε να είναι ευχερής πρόσβασ στα εν λόγω δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα (βλ. οδ γία 95/46/ΕΚ, σκέψ προοιµίου αρ. 27). Η αναφορά σε προσωπικά δεδοµένα µε τ µορφή συνέντευξ ς αποτελεί έκφρασ άποψ ς ή γνώµ ς του οµιλούντος προσώπου ή των συµµετεχόντων στ συνέντευξ (δ λαδή και του δ µοσιογράφου), δεν µπορεί να θεωρ θεί όµως λειτουργικό µέρος ενός αρχείου (των βιντεοκασετών των µεταδιδόµενων εκποµπών που τ ρεί ο τ λεοπτικός σταθµός κατ’ άρθρο 3 § 12 του ν. 2328/1995), διότι δεν έχει αυτοτέλεια ως προς τ ν δοµή τ ς βιντεοκασέτας ως αρχείου. ∆εν µπορεί να αποτελέσει τµήµα ή αυτοδύναµο ως προς το περιεχόµενό τ ς τµήµα, δ λαδή µέρος τ ς δοµής, του συγκεκριµένου αρχείου. Αντίθετα, ως προς τ ν µετάδοσ των στοιχείων µπορεί κανείς να εντοπίσει και να αναζ τήσει οπτικά τα σ µεία αυτά στ ροή τ ς βιντεοταινίας, διότι ως πλ ροφορίες αποτελούν ανεξάρτ τα τµήµατα αυτοτελή, ξένα προς το περιβάλλον στο οποίο διαδραµατίζεται εκποµπή, µε συνέπεια να αποτελούν οπτικά και χ τικά προσωπικά δεδοµένα (έτσι και στ ν απόφασ τ ς Αρχής 100/2000). Η βιντεοκασέτα– κασέτα τ ς µεταδιδόµεν ς εκποµπής λειτουργεί για αυτό τον λόγο, έστω και σε υποτυπώδ µορφή, ως αρχείο διαρθρωµένο σύµφωνα µε ειδικά, όσον αφορά τα πρόσωπα, κριτήρια, διότι είναι ευχερής πρόσβασ στα προσωπικά δεδοµένα που περιλαµβάνει, έστω µε τ χρήσ του µ χανικού µέσου του βίντεο.
- Σύµφωνα δε µε το άρθρο 4 του ν.2472/1997 «
- Τα δεδοµένα προσωπικού αρακτήρα για να τύ ουν νόµιµης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεµιτό και νόµιµο για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και να υφίστανται θεµιτή και νόµιµη επεξεργασία εν όψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα και ό ι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας….» Η αρχή τ ς αναλογικότ τας επιβάλλει δ µοσιοποί σ στοιχείων, που περιέχουν προσωπικά δεδοµένα στο πλαίσιο άσκ σ ς δ µοσιογραφικού επαγγέλµατος να καθίσταται απολύτως αναγκαία για τ ν εν µέρωσ του κοινού, ήτοι για δ µοσιογραφικούς αποκλειστικά σκοπούς. Η επανάλ ψ τ ς προβολής αυτών κατά τ ν αρχή τ ς αναλογικότ τας πρέπει επίσ ς να εξυπ ρετεί αποκλειστικά τους σκοπούς τ ς πλ ροφόρ σ ς. Ανεξαρτήτως του τρόπου (τ ς πρωτογενούς -5- από τους συνήθως µ κατονοµαζόµενους καταγγέλλοντες και όχι πάντοτε από τους δ µοσιογράφους ή τους τ λεοπτικούς σταθµούς) συλλογής των πλ ροφοριών και πέραν του ότι συλλογή αυτή συνιστά υπό προϋποθέσεις ποινικό αδίκ µα (βλ. άρθρο 370Α Π.Κ. και ιδίως παρ. 1, 2, 3 και 4 και σχετική νοµολογία, ΑΠ 1317/2001, ΑΠ 874/2004) ύπαρξ δ µοσίου ενδιαφέροντος, ήτοι το δικαίωµα του κοινού στ ν πλ ροφόρ σ και το αντίστοιχο δ µοσιογραφικό καθήκον προς εν µέρωσ , δικαιολογεί, κατ’ αρχήν αν συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις του νόµου, τ ν τ λεοπτική χρήσ αυτών (βλ. ΠολΠρωτ.Πειρ.706/2003, ΠολΠρωτ.Αθ.65/2004), ιδιαίτερα όσον αφορά τ Παράνοµ δ µόσια ζωή δ µόσιων προσώπων. δ µοσιογραφική έρευνα δεν σ µαίνει πάντα και παράνοµ δ µοσίευσ και αντίστροφα, πλ ροφορίες που αποκτήθ καν µε νόµιµο τρόπο δεν συνεπάγονται υποχρεωτικά και τ νοµιµότ τα τ ς δ µοσίευσής τους (βλ. Ι. Καράκωστας, Προσωπικότ τα και Τύπος, εκδ. Α. Σάκκουλα, 2000, σελ. 178).
- Σύµφωνα µε το άρθρο 5 § 2 περ. ε΄ του ν. 2472/1997 «Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η επεξεργασία και ωρίς τη συγκατάθεση, όταν ….. η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του εννόµου συµφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδοµένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέ ει προφανώς των δικαιωµάτων και συµφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα και δεν θίγονται οι θεµελιώδεις ελευθερίες αυτών». Ως τέτοιο έννοµο συµφέρον νοείται και το δικαίωµα τ ς πλ ροφόρ σ ς, τόσο του πλ ροφορείν (άρθρο 14 παρ. 1 Σ.) όσο και του πλ ροφορείσθαι (άρθρο 5Α Σ.) Η ανάγκ δε εν µέρωσ ς του κοινού γίνεται εντονότερ σε µείζονα θέµατα δ µοσίου ενδιαφέροντος όπως είναι και ειδικότερα λειτουργία των θεσµών διαφθορά στο χώρο τ ς δικαιοσύν ς. Η δ µοσιοποί σ των θεµάτων αυτών εξυπ ρετεί το υπέρτερο έννοµο συµφέρον των πολιτών προς πλ ροφόρ σ . Το δικαιολογ µένο ενδιαφέρον καλύπτει µάλιστα και εκδ λώσεις προσώπων, που ενδιαφέρουν το κοινωνικό σύνολο οι οποίες ανεξάρτ τα από τον τρόπο και τον χρόνο που γίνονται (ακόµα δ λαδή και αν δεν γίνονται σε δ µόσιο χώρο), πραγµατοποιούνται στα πλαίσια των ανατιθεµένων σ’ αυτούς υπ ρεσιακών καθ κόντων και γι’ αυτό εκτέλεσ τους υπόκειται σε δ µόσιο έλεγχο και κριτική (βλ. σχετική νοµολογία ΑΠ 1317/2001, ΑΠ 874/2004). Το δικαιολογ µένο ενδιαφέρον καλύπτει ακόµα και µ δ µόσιες πράξεις όταν αυτές ενδιαφέρουν λόγω τ ς φύσ ς τους το κοινωνικό σύνολο (ΠολΠρωτ.Αθ 65/2004). Έτσι ο χρ µατισµός ενός δικαστή είναι ζήτ µα δ µοσίου ενδιαφέροντος που ενδιαφέρει τ ν κοινή γνώµ και συνδέεται µε το ευρύτερο ζήτ µα τ ς διαφθοράς στον θεσµό τ ς δικαιοσύν ς. Η αρχή τ ς αναλογικότ τας επιβάλλει εξάλλου δ µοσιοποί σ των στοιχείων δ µοσιογραφικής έρευνας που περιέχουν προσωπικά δεδοµένα να καθίσταται απολύτως -6- αναγκαία για τ ν εν µέρωσ του κοινού, ήτοι για δ µοσιογραφικούς αποκλειστικά σκοπούς. Η επανάλ ψ τ ς προβολής αυτών πρέπει επίσ ς, µε βάσ τ ν ίδια αρχή να εξυπ ρετεί αποκλειστικά τους σκοπούς τ ς πλ ροφόρ σ ς, λαµβανοµέν ς υπόψ και τ ς φύσ ς του τ λεοπτικού µέσου (σε αντιδιαστολή µε το έντυπο), που ανέχεται τ ν αναµετάδοσ επανάλ ψ των πλ ροφοριών στο µέτρο που αυτή είναι αναγκαία, καθώς και του βαθµού του δ µοσίου ενδιαφέροντος που δ µιουργείται για το θέµα. Η συνεχής και επανειλ µµέν προβολή των ίδιων προσωπικών δεδοµένων, πολλώ δε µάλλον αν αυτά είναι ευαίσθ τα, υπερβαίνει τις ανάγκες εν µέρωσ ς του κοινού και, παραβιάζει τ ν αρχή τ ς αναλογικότ τας , όταν χωρίς να εξυπ ρετείται οποιοσδήποτε άλλος υπέρτερος σκοπός άγει σε εξευτελισµό και διαπόµπευσ των υποκειµένων των δεδοµένων, δ λαδή στ ν, µέσω τ ς τ λεοπτικής εκποµπής, επιβολή κύρωσ ς µ προβλεπόµεν ς και συνεπώς µ ανεκτής από τ ν έννοµ τάξ . Η χωρίς υπέρβασ των κριτ ρίων αυτών επανάλ ψ τ ς µετάδοσ ς, καθώς και τµ µατική σε σειρά περισσότερων εκποµπών αποκάλυψ των στοιχείων τ ς έρευνας στοχεύει και στ ν αύξ σ του ενδιαφέροντος τ ς δ µόσιας γνώµ ς και τ ν πρόκλ σ αντιδράσεων, προκειµένου να προκύψει εντονότερων εξυγιαντική παρέµβασ των αρµοδίων οργάνων και να αποφευχθεί το ενδεχόµενο συγκαλυπτικής υποβάθµισ ς των καταγγελιών. Ειδικότερα όσον αφορά τους δικαστές, δ µοσιοποί σ πλ ροφοριών που ανάγονται στ ν άσκ σ των δ µοσίων καθ κόντων τους καθώς και περιορισµέν και αναγκαία για τ ν εν µέρωσ του κοινού επανάλ ψ τ ς µετάδοσ ς των σχετικών πλ ροφοριών, είναι νόµιµ (άρθρο 7 § 2 ζ΄ του ν. 2472/1997), το οποίο κατά µείζονα λόγο αποτελεί νοµιµοποι τική βάσ επεξεργασίας και για τα απλά προσωπικά δεδοµένα). Το ίδιο ισχύει και για κάθε άλλο πρόσωπο που φέρεται να εµπλέκεται σε κύκλωµα δικαστικής διαφθοράς. Η αποκάλυψ τ ς κρίσ ς που ξέσπασε στ ν λειτουργία του θεσµού τ ς δικαιοσύν ς δικαιολογεί σε κάθε περίπτωσ , λόγω του εντόνου δ µοσίου ενδιαφέροντος, τ δ µοσιοποί σ στοιχείων (π.χ. χ τικών, όπως συνοµιλιών ανακρίτριας µε µεσολαβ τή για διαπραγµάτευσ δωροδοκίας), εφόσον δεν είναι νο τό να αντιταχθεί τ ν οργάνωσ ιδιωτικότ τα µιας συνοµιλίας, που έχει αντικείµενο δωροδοκίας δικαστικού λειτουργού. Και τούτο ανεξαρτήτως του τρόπου συλλογής των δεδοµένων ( οποία πρωτογενώς δεν έγινε πάντως ούτε από τους δ µοσιογράφους ούτε από τους τ λεοπτικούς σταθµούς, αλλά, κατά τους προβλ θέντες ισχυρισµούς, από τον συνοµιλ τή δικαστικής λειτουργού, δ λαδή από το ένα από τα επικοινωνούντα πρόσωπα). Επισ µαίνεται εν προκειµένω διάταξ του άρθρου 6 παρ. 8 του ν. 3090/2002 (µεταγενέστερου τ ς συνταγµατικής αναθεώρ σ ς του 2001), µε τ ν οποία αναδιατυπώθ κε παρ. 4 του άρθρου 370Α ΠΚ, έτσι ώστε να αίρεται ο άδικος χαρακτήρας τ ς χρήσ ς παράνοµα αποκτ µένων µαγν τοταινιών κλπ, εφόσον αυτή γίνεται «ενώπιον οποιασδήποτε δικαστικής ή άλλ ς ανακριτικής αρχής για τ διαφύλαξ δικαιολογ µένου -7- συµφέροντος που δεν µπορεί να διαφυλαχθεί διαφορετικά». Το «δικαιολογ µένο» του συµφέροντος οφείλει να προκύπτει από τ ν, εγγενή στ ν stricto sensu αναλογικότ τα, στάθµισ των αξιών που αντιπαρατίθενται στις υπό εξέτασ περιπτώσεις (βλ. Ν. Ανδρουλάκ , πρόλογος στο Τ. Ηλιοπούλου-Στάγγα, Χρήσ παρανόµως κτ θέντων αποδεικτικών µέσων και δικαίωµα υπεράσπισ ς του κατ γορουµένου, Εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα 2003, σ. 17-18).
- Κατά το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 2472/1997 «απαγορεύεται συλλογή και επεξεργασία ευαίσθ των δεδοµένων». Η επεξεργασία αυτή κατ’ εξαίρεσ επιτρέπεται, ύστερα από άδεια τ ς Αρχής χωρίς τ συγκατάθεσ των υποκειµένων των δεδοµένων των οποίων γίνεται επεξεργασία, εφόσον συντρέχει µία από τις περιπτώσεις τ ς παρ.
- Μία από αυτές τις περιπτώσεις είναι και άσκ σ του δ µοσιογραφικού επαγγέλµατος (περ. ζ’), εφόσον όµως επεξεργασία αφορά ευαίσθ τα δεδοµένα δ µοσίων προσώπων. Από τ ν ρύθµισ του άρθρου 7 § 2 περ. ζ΄ του ν.2472/1997, οποία σ µειώτεον µπορεί να εφαρµοσθεί κατ’ αναλογία και στ ν περίπτωσ των απλών δεδοµένων, τίθενται για το επιτρεπτό τ ς επεξεργασίας οι εξής προϋποθέσεις: 1) επεξεργασία να αφορά δεδοµένα δ µοσίων προσώπων, εφόσον αυτά συνδέονται µε τ ν άσκ σ δ µοσίου λειτουργήµατος ή τ διαχείρισ συµφερόντων τρίτων 2) επεξεργασία να πραγµατοποιείται αποκλειστικά για δ µοσιογραφικούς σκοπούς 3) άδεια τ ς Αρχής, που χορ γείται µόνο εφόσον α) επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για τ ν εξασφάλισ του δικαιώµατος πλ ροφόρ σ ς επί θεµάτων δ µοσίου ενδιαφέροντος……. και β) εφόσον δεν παραβιάζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο το δικαίωµα προστασίας τ ς ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Κρίσιµος για τ ν εφαρµογή του άρθρου 7 παρ. 2 περ. ζ., είναι ο προσδιορισµός τ ς έννοιας των δ µοσίων προσώπων, στα οποία αναφέρεται καθώς και ποια πρόσωπα περιλαµβάνονται σε αυτά. Ως δ µόσια πρόσωπα κατά το Ε∆∆Α νοούνται τα πρόσωπα που κατέχουν κάποια δ µόσια θέσ ή/και χρ σιµοποιούν δ µόσιο χρήµα ή ακόµα και όλοι όσοι διαδραµατίζουν κάποιο ρόλο στ δ µόσια ζωή είτε τ ν πολιτική, τ ν οικονοµική, τ ν καλλιτεχνική, τ ν κοινωνική, τ ν αθλ τική ή οποιουδήποτε άλλου τοµέα τ ς δ µόσιας ζωής (βλ. απόφασ Ε∆∆Α Καρολίνα του Ανόβερο κατά Γερµανίας, 24.6.2004). Όσον αφορά τον ορισµό των δ µοσίων προσώπων, υποστ ρίζεται ότι ως δ µόσια πρόσωπα θα πρέπει να θεωρ θούν, κατά διασταλτική ερµ νεία, εναρµονισµέν προς το Σύνταγµα, και τα λεγόµενα πρόσωπα τ ς επικαιρότ τας (βλ. και άρθρο του Μιχ. Π. Σταθόπουλου «Η χρήσ προσωπικών δεδοµένων και διαπάλ µεταξύ ελευθεριών των κατόχων τους και ελευθεριών των υποκειµένων τους», ΝοΒ 2000 σελ. 1επ.)
- Με βάσ τα παραπάνω, κρίσιµ κάθε φορά είναι εξέτασ ενδεχοµέν ς σύγκρουσ ς συνταγµατικά κατοχυρωµένων δικαιωµάτων, αφενός του δικαιώµατος τ ς ελεύθερ ς -8- πλ ροφόρ σ ς ( άρθρα 14 παρ. 1 και 5Α Σ.), αφετέρου τ ς προστασίας τ ς ιδιωτικής ζωής του ατόµου και από τ ν επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα (9, 9Α Σ). Από το Σύνταγµα δεν προκύπτει in abstracto επικράτ σ του ενός δικαιώµατος έναντι του άλλου. Πρέπει όµως να γίνεται µία οριοθέτ σ των πεδίων εφαρµογής των δικαιωµάτων, σύµφωνα µε τις αρχές τ ς ad hoc στάθµισ ς των αντιτιθέµενων συµφερόντων και τ ς πρακτικής αρµονίας και αναλογικής εξισορρόπ σ ς, εφαρµόζοντας και τ ν αρχή τ ς αναλογικότ τας, που κατοχυρώνεται και συνταγµατικά στο άρθρ. 25 παρ. 1, µε τέτοιον τρόπο ώστε τα προστατευόµενα αγαθά να διατ ρούν τ ν κανονιστική τους εµβέλεια. στ συγκεκριµέν υπόθεσ , Η κρίσ για το εάν επεξεργασία ασκήθ κε νόµιµα ή αντίθετα παραβιάστ κε κατ’ αυτή το δικαίωµα τ ς πλ ροφοριακής αυτοδιάθεσ ς των θιγόµενων προσώπων και τ ς ιδιωτικής ζωής υπακούει τόσο στο κριτήριο του κατά πόσο επεξεργασία αυτή εξυπ ρέτ σε το συµφέρον τ ς πλ ροφόρ σ ς τ ς κοινής γνώµ ς, που υπερτερεί στ συγκεκριµέν περίπτωσ συγκεκριµέν του δικαιώµατος τ ς ιδιωτικής ζωής, όσο και στο κατά πόσο προσβολή ήταν στο πλαίσιο τ ς αρχής τ ς αναλογικότ τας αναγκαία για τ ν άσκ σ του δικαιώµατος πλ ροφόρ σ ς (βλ. τ µε αριθµ. 100/31.1.2000 απόφασ τ ς Αρχής). Ειδικότερα: 6α). Η δ µοσιοποί σ πλ ροφοριών, που αφορούν σε δ µόσια πρόσωπα, όπως είναι αναµφιβόλως οι δικαστές, και ανάγονται στ ν άσκ σ των δ µοσίων καθ κόντων τους είναι νόµιµ (βλ. άρθρο 7 § 2 ζ΄ του ν. 2472/1997) και υφίσταται σε κάθε περίπτωσ το δικαίωµα πλ ροφόρ σ ς του κοινού επί του σκανδάλου ότι δικαστές χρ µατίζονται. Το ίδιο ισχύει και για κάθε άλλο πρόσωπο που εµπλέκεται στο κύκλωµα που φαίνεται να δρούσε στο χώρο τ ς ∆ικαιοσύν ς και τον τρόπο µε τον οποίο εκπρόσωποι του προέβαιναν σε παράνοµες πράξεις, όπως δωροδοκία, Κατά συνέπεια δωρολ ψία, παράνοµ έκδοσ ευνοϊκών δικαστικών αποφάσεων κ.α.. αποκάλυψ τ ς κρίσ ς, που διέπει τ ν λειτουργία των θεσµών, καθιστά ανεκτή σε κάθε περίπτωσ λόγω του εντόνου δ µοσίου ενδιαφέροντος τ δ µοσιοποί σ στοιχείων-ντοκουµέντων. Η επανάλ ψ τ ς προβολής των προβαλλόµενων στοιχείων, δεν παραβιάζει επίσ ς τ ν αρχή τ ς αναλογικότ τας στο µέτρο που εξυπ ρετεί αποκλειστικά και µόνο τους σκοπούς τ ς πλ ροφόρ σ ς για θέµατα, που ανάγονται στ ν άσκ σ των δ µοσίων καθ κόντων δ µοσίων προσώπων. Ειδικά, εφόσον πρόκειται για πρόσωπα τ ς δ µόσιας ζωής ή θέµατα δ µοσίου ενδιαφέροντος, ανάγκ εν µέρωσ ς του κοινού είναι εντονότερ . Το Ευρωπαϊκό ∆ικαστήριο των ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου (Ε∆∆Α) αναγνωρίζει το ρόλο των δ µοσιογράφων ως “public watch dog” δ λαδή το ρόλο του δ µόσιου παρατ ρ τή, (βλ. µεταξύ άλλων υπόθεσ Ρίζος και Ντάσκας κατά Ελλάδας, 27.5.2004), ήτοι τ ν ελεγκτική λειτουργία του τύπου, οποία καλύπτει τ δυνατότ τά του να στ λιτεύει τα κακώς κείµενα µε -9- τ δ µοσιοποί σ και δ µόσια κριτική τους. Οι δικαστικές δε αρχές δεν δύνανται να εκφύγουν του δ µοσιογραφικού ελέγχου και τ ς άσκ σ ς οξείας κριτικής, προκειµένου κοινή γνώµ να βεβαιωθεί ότι οι δικαστές ανταποκρίνονται στα δ µόσια καθήκοντά τους και τον σκοπό τ ς αποστολής τους (βλ. αντί άλλων απόφασ Ε∆∆Α υπόθεσ Ρίζος και Ντάσκας κατά Ελλάδας, 27.5.2004). Εντούτοις το Ε∆∆Α έχει τονίσει τ ν ανάγκ να επιδεικνύεται µεγαλύτερ δυνατή σύνεσ όταν πρόκειται για µέτρα που αφορούν τ δικαιοσύν , οποία αποτελεί θεσµό ουσιώδ σε κάθε δ µοκρατική κοινωνία (βλ. απόφασ Ε∆∆Α, υπόθεσ Ρίζος και Ντάσκας κατά Ελλάδας, 27.5.2004, παραγρ. 42). Και ναι µεν ο τύπος αποτελεί ένα από τα µέσα που διαθέτει δ µόσια γνώµ για να διαπιστώνει ότι οι δικαστές ασκούν ευόρκως τα υψ λά τους καθήκοντα, αλλά το άρθρο 10 τ ς Ευρωπαϊκής Σύµβασ ς των ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου (ΕΣ∆Α), που κυρώθ κε µε το ν.δ. 53/1974, δεν εγγυάται απεριόριστ ελευθερία του τύπου, ακόµ κι όταν πρόκειται για τ δ µοσίευσ συµφέροντος. Η παράγραφος 2 προβλέπει ότι σοβαρών ζ τ µάτων δ µοσίου άσκ σ αυτής τ ς ελευθερίας συνεφέλκεται υποχρεώσεις και ευθύνες που ισχύουν και για τον τύπο. Σ µειώνει µάλιστα εν προκειµένω το Ε∆∆Α τ ν ιδιαίτερ αποστολή τ ς δικαστικής εξουσίας στ ν κοινωνία, δράσ τ ς οποίας, ως εγγυήτριας τ ς δικαιοσύν ς που είναι θεµελιώδ ς αξία του κράτους δικαίου, έχει ανάγκ τ ν εµπιστοσύν των πολιτών για να αποδώσει καρπούς. Για τον ίδιο λόγο, δικαστική εξουσία µπορεί ενίοτε να χρειαστεί να προστατευθεί εναντίον αποδοµ τικών επιθέσεων που γίνονται χωρίς σοβαρή θεµελίωσ (βλ. απόφασ Ε∆∆Α, υπόθεσ Ρίζος και Ντάσκας κατά Ελλάδας, 27.5.2004, παραγρ. 43, Prager & Oberschlink κατά Αυστρίας, 26.4.95, παραγ. 34). 6β). Σ’ ότι αφορά τα τρίτα πρόσωπα κατά τ ν έννοια του ν. 2472/1997, αρχή τ ς αναλογικότ τας επιτρέπει τ ν αναφορά στα προσωπικά τους δεδοµένα, όταν αυτή αναφορά καθίσταται επίσ ς απολύτως αναγκαία για τ ν εν µέρωσ του κοινού, ήτοι για δ µοσιογραφικούς αποκλειστικά σκοπούς. Η επανάλ ψ τ ς προβολής αυτών κατά τ ν αρχή τ ς αναλογικότ τας πρέπει επίσ ς να εξυπ ρετεί αποκλειστικά πλ ροφόρ σ ς, λαµβανοµέν ς πάντα υπόψ τους σκοπούς τ ς και τ ς φύσ ς του τ λεοπτικού µέσου, που επιτρέπει και ενίοτε επιβάλλει τ ν αναµετάδοσ των ειδήσεων σε τακτά χρονικά διαστήµατα. ∆εν επιτρέπεται όµως αναφορά σε δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα, όταν δεν έχει επαρκώς εξετασθεί συνάφεια συγκεκριµένων προσώπων µε το αντικείµενο τ ς δ µοσιογραφικής έρευνας. Γιατί έτσι όχι µόνο δεν εξασφαλίζεται ο σύννοµος σκοπός τ ς επεξεργασίας, ήτοι, το δικαίωµα πλ ροφόρ σ ς του κοινού, αλλά επιπλέον παρόµοια αναφορά αποτελεί παράνοµ επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, εφόσον τα δεδοµένα αυτά σύµφωνα µε το άρθρο 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, θα πρέπει να είναι συναφή, πρόσφορα, και ό ι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας, και να είναι ακριβή. -10- Συνεπώς, αναφορά µέσω των θεωρουµένων ως ντοκουµέντων στις πιο πάνω τ λεοπτικές εκποµπές ευαίσθ των ή µ , προσωπικών δεδοµένων τρίτων προσώπων στο µέτρο, που δεν είναι αναγκαία για τ δ µοσιογραφική διερεύν σ των συγκεκριµένων υποθέσεων, αντιβαίνει στον ν.2472/
- ΙΙΙ. H Αρχή ενεργώντας αυτεπαγγέλτως εξέτασε στο πλαίσιο των αρµοδιοτήτων τ ς τ ν νοµιµότ τα τ ς επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα από εκποµπές του τ λεοπτικού σταθµού «Alter Channel» και συγκεκριµένα από τις εκποµπές «ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ» και «ΖΟΥΓΚΛΑ» του δ µοσιογράφου Β, που προβλήθ καν από το προαναφερόµενο τ λεοπτικό σταθµό κατά τις µεροµ νίες 13.01.05, 16.01.05, 23.01.05, 23.01.05, 30.01.05, 6.02.05, 10.02 και 27.02.
- ΙΙΙ. Α). Από το σύνολο του αποδεικτικού υλικού που προσκοµίστ κε και τ ν εν γένει συζήτ σ τ ς υπόθεσ ς αποδείχτ καν τα παρακάτω: α). Ο τ λεοπτικός σταθµός «Alter Channel» µεταδίδει εν µερωτικές εκποµπές µε τίτλο «ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ» και «ΖΟΥΓΚΛΑ», των οποίων τ ν παραγωγή επιµελείται εταιρία X, συµφερόντων του δ µοσιογράφου και παρουσιαστή των εν λόγω εκποµπών B. β). Οι εκποµπές αυτές µεταδίδονται στο πλαίσιο του από 22.11.03 ιδιωτικού συµφων τικού, που έχει συναφθεί µεταξύ του τ λεοπτικού σταθµού, τ ς ετερόρρυθµ ς εταιρίας µε τ ν επωνυµία X ως παραγωγού και του ίδιου του δ µοσιογράφου B ως αντισυµβαλλοµένου. γ). Από τ σύµβασ αυτή προκύπτει ότι δεν υπάρχει σχέσ εξαρτ µέν ς εργασίας µεταξύ του B και του τ λεοπτικού σταθµού. Ο σταθµός διατ ρεί αρχείο µε τις βιντεοταινίες όλων των µεταδοθεισών εκποµπών (βλ. άρθρο 3 § 12 ν. 2328/1995) τουλάχιστον για τρεις µήνες από τ ν παρουσίασ τ ς εκποµπής που τα περιείχε. Πέραν τούτου όµως τίποτα δεν µεταδίδεται χωρίς τ ν έγκρισ του τ λεοπτικού σταθµού. Η ροή του προγράµµατος παρακολουθείται από υπαλλήλους του σταθµού και υπάρχει δυνατότ τα διακοπής αυτής από αρµόδιο υπάλλ λο, αν παραστεί ανάγκ προς τούτο. Η δυνατότ τα του σταθµού αναµετάδοσ ς των εκποµπών του ή κρίσιµων αποσπασµάτων αυτών περιέχεται στον σκοπό και τον τρόπο τ ς επεξεργασίας, τους οποίους αυτός (ο τ λεοπτικός σταθµός) καθορίζει αποκλειστικά ή συνκαθορίζει ανάλογα µε τ ν παραγωγό εταιρεία και τον δ µοσιογράφο και παρουσιαστή τ ς εκποµπής B. Ειδικότερα, σύµφωνα µε τ ν παρ. 1.6 του από 22.11.03 ιδιωτικού συµφων τικού, «Η θεµατολογία, -11- δοµή και µορφή των εκποµπών θα καθορίζονται από τον Παραγωγό και τον Αντισυµβαλλόµενο σε συνεργασία µε τον ∆ιευθυντή Ειδήσεων και Εν µέρωσ ς του τ λεοπτικού σταθµού. Σε περίπτωσ διαφωνίας τους τ ν τελική απόφασ θα λαµβάνει ο ∆ιευθύνων Σύµβουλος του τ λεοπτικού σταθµού». Ακόµ , κατά τ παρ. 2.
- περ. δ του ίδιου συµφων τικού, ο τ λεοπτικός σταθµός έχει έναντι του παραγωγού κατά αποκλειστικότ τα «το δικαίωµα διασκευής, µετατροπής µε διαφορετικό µοντάζ ή και µετατροπές (προσθαφαιρέσεις) του παραχθ σόµενου τ λεοπτικού προϊόντος σε άλλες µορφές τ λεοπτικών προγραµµάτων». Εποµένως, είναι προφανές ότι ο τ λεοπτικός σταθµός είναι υπεύθυνος επεξεργασίας, αφού αυτός µαζί µε τον παραγωγό καθορίζουν τ θεµατολογία, τ δοµή και τ µορφή των εκποµπών, ενώ έχει έναντι του παραγωγού κατά αποκλειστικότ τα το δικαίωµα καθορισµού τ ς οιασδήποτε επεξεργασίας (π.χ., διαµόρφωσ ς, αναµετάδοσ ς) του τ λεοπτικού προϊόντος. δ). Στο πλαίσιο λειτουργίας τ ς πιο πάνω σύµβασ ς, ο δ µοσιογράφος και παρουσιαστής των εκποµπών «ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ» και «ΖΟΥΓΚΛΑ» B έχει σχ µατίσει αρχείο µε έγγραφα, µαγν τοταινίες κ.α. (στο έξ ς «ντοκουµέντα») µε απλά ή/και ευαίσθ τα προσωπικά δεδοµένα, τα οποία, ανεξαρτήτως του τρόπου τ ς συλλογής αυτών, τα διατήρ σε ή διατ ρεί ακόµα στο µέτρο που δεν παραδόθ καν όλα (πρωτότυπα και αντίγραφα) στα αρµόδια όργανα (Εισαγγελέα κλπ.) - για δ µοσιογραφική έρευνα και έκανε τ λεοπτική χρήσ αυτών κατά τις επίµαχες εκποµπές, οπότε και είναι επίσ ς “υπεύθυνος επεξεργασίας” κατά τον ν. 2472/
- Σ µειώνεται δε ότι για τ ν έννοια του νόµου είναι αδιάφορο αν είχε τ ν πρόθεσ να συγκροτήσει διαρκές αρχείο ή όχι (βλ. απόφασ του ΣτΕ µε αριθµ. 3545/2002, σελ 25). Άλλωστε τα ανωτέρω παραδέχεται και ο ίδιος ο δ µοσιογράφος στ ν τ λεοπτική εκποµπή «ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ», που µεταδόθ κε στις 23.01.05, αφού ανέφερε ότι έχει στ ν κατοχή του κασέτες µε µαγν τοφων µένες συνοµιλίες τ ς ανακρίτριας Γ, παρά το γεγονός ότι ο πλ ρεξούσιος δικ γόρος του κ. Αγιοστρατίτ ς δήλωσε κατά τ ν ακρόασ τ ς 24.02.05 ενώπιον τ ς Αρχής ότι τα πάντα έχουν παραδοθεί στον Εισαγγελέα και ότι οι εκποµπές από τις 16.01.05 και µετά, µεταδίδουν τα διάφορα στοιχεία στο ρεπορτάζ χωρίς ο δ µοσιογράφος να έχει στ ν κατοχή του κανένα ντοκουµέντο. ΙΙΙ. Β). Από τις κασέτες των επίµαχων εκποµπών των προαναφερόµενων µεροµ νιών, τις οποίες κασέτες ζήτ σε Αρχή προς αυτεπάγγελτ εξέτασ και προσκοµίστ καν από τον τ λεοπτικό σταθµό «Alter Channel» διαπιστώθ κε ότι οι προαναφερόµενες εκποµπές γενικά περιστρέφονταν γύρω από θέµατα, που συνδέονται µε τ λειτουργία των θεσµών και ειδικότερα µε τ ν αποκάλυψ υφιστάµενου, κατά τ δ µοσιογραφική έρευνα, κυκλώµατος που δρούσε στο χώρο τ ς ∆ικαιοσύν ς και τον τρόπο µε τον οποίο εκπρόσωποι του -12- συνεργάζονταν και προέβαιναν σε παράνοµες πράξεις, όπως δωροδοκία, δωρολ ψία, που οδ γούσαν στ ν έκδοσ παράνοµων δικαστικών αποφάσεων. Από τις ίδιες κασέτες και πέρα από τα προαναφερόµενα θέµατα, προκύπτει ότι γίνεται αναφορά σε δεδοµένα ευαίσθ τα ή µ τρίτων προσώπων, είτε ανακριβή είτε που δεν έχουν σχέσ , σύµφωνα και µε αυτήν ακόµα τ δ µοσιογραφική έρευνα, µε το κύκλο προσώπων, που φέρονται να συγκροτούν τ ν οµάδα του παραδικαστικού κυκλώµατος και αφορούν συµπεριφορές που δεν συνδέονται µε αυτές τις δραστ ριότ τες. Ειδικότερα από το σύνολο των τ λεοπτικών εκποµπών, που εξετάστ κε, προκύπτουν τα ακόλουθα: α). Στ ν εκποµπή ΖΟΥΓΚΛΑ στις 13.01.05 στο πλαίσιο αναφοράς στις δραστ ριότ τες του δικαστή ∆, προβάλλεται βίντεο που δείχνει τ σύζυγο του, τρίτο δ λαδή πρόσωπο, και τον ίδιο στο κατάστ µα, που διατ ρεί οποίο θεωρούν πελάτ Ε να συνοµιλούν µε δ µοσιογράφο, τον του καταστήµατος. Eπιδεικνύονται πρακτικά ΑΠ, όπου περιέχουν ευαίσθ τα προσωπικά δεδοµένα, δ λαδή ποινικές καταδίκες όχι µόνο του εν λόγω δικαστή, αλλά και τ ς συζύγου του. Συγκεκριµένα, γίνεται αναφορά στ ν µε αριθ. 1562/2001 καταδικαστική απόφασ του Μον. Πλ µ. Γιαννιτσών, σύµφωνα µε τ ν οποία ο ∆ και σύζυγός του καταδικάζονται για µ έγκαιρ καταβολή ασφαλιστικών εισφορών. Αναφέρεται ότι σύζυγός και κόρ του ∆ τον έχουν µ νύσει για ανάρµοστ συµπεριφορά και απόπειρα ανθρωποκτονίας, στοιχείο που δεν αφορά µόνο τον εν λόγω δικαστή, αλλά και τ σύζυγο και τ ν κόρ του, δ λαδή τρίτα πρόσωπα. Τέλος, επιδεικνύεται έκθεσ επιθεωρήσεως, σύµφωνα µε τ ν οποία προτείνεται οριστική παύσ του ∆ για λόγους που αφορούν τ ν έλλειψ ήθους, εργατικότ τας και προσήκουσας συµπεριφοράς. Τα ίδια επαναλαµβάνονται στ ν εκποµπή ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ στις 16.01.05, όπου γίνεται πάλι αναφορά στ ν υπόθεσ «∆» και επαναλαµβάνονται τα σχετικά βίντεο, δ λαδή σε όλες αυτές τις περιπτώσεις γίνεται αναφορά σε προσωπικά δεδοµένα ευαίσθ τα ή όχι πέραν του δικαστή ∆, άλλων προσώπων χωρίς εµφανή σύνδεσ µε τον τρόπο που αυτός ή άλλοι δικαστές ασκούν τα καθήκοντα τους, άρα χωρίς καµία σχέσ µε οµάδα δικαστικών λειτουργών, που φέρονται ότι δρουν αντίθετα προς το Σύνταγµα, τους νόµους και τον όρκο τους. β). Στ ν ίδια εκποµπή στις 16.01.05 ακούγονται συνοµιλίες γυναίκας, που φέρεται να είναι πρωτοδίκ ς Γ, µε τρίτο πρόσωπο για θέµατα που αφορούν δωροδοκία τ ς ίδιας και άλλων δικαστών µε σκοπό τ ν αθώωσ εµπόρων ναρκωτικών. Κατά τ διάρκεια αυτών των συνοµιλιών, ακούγονται όµως και ονόµατα τρίτων προσώπων, όπως δικαστών, δικ γόρων κ.α., τα οποία αναιτιολόγ τα αναφέρονται, αφού σε επόµενες εκποµπές αποδεικνύεται ότι τα εν λόγω πρόσωπα δεν έχουν καµία σχέσ µε το φερόµενο ως παραδικαστικό κύκλωµα. Γίνεται δ λαδή, επεξεργασία δεδοµένων τρίτων προσώπων µάλιστα όχι µόνο µ -13- συναφών και πρόσφορων για το σκοπό νόµιµ ς επεξεργασίας, που είναι εν µέρωσ του κοινού για τ ν ορθή λειτουργία τ δικαιοσύν ς, αλλά και εν γνώσει του παρουσιαστή ανακριβών, αφού σε επόµενες εκποµπές αποδεικνύεται ότι τα εν λόγω πρόσωπα δεν έχουν τ ν παραµικρή σχέσ µε τα φερόµενα ως συγκροτούντα το παραδικαστικό κύκλωµα πρόσωπα. γ). Στ ν εκποµπή ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ στις 23.01.05 επιδεικνύονται προσωπικές επιστολές του Μ τροπολίτ ΣΤ προς και από τον Πατριάρχ … για το ποιόν του αρχιµανδρίτ δ λαδή γίνεται επεξεργασία δεδοµένων τρίτων προσώπων χωρίς να ερευνάται περιεχοµένου των επιστολών µε τ ν καταγγελλοµέν Α, σχέσ του δραστ ριότ τα του συγκεκριµένου αρχιµανδρίτ . δ). Στ ν ίδια εκποµπή, εµφανίζεται στ ν οθόν µ νυτήρια αναφορά πολλών Kυθ ρίων κατά τεσσάρων προσώπων, ενός µ τροπολίτ και τριών αρχιµανδριτών, ένας εκ των οποίων είναι ο Α, βάσει τ ς οποίας ασκήθ κε ποινική δίωξ µεταξύ άλλων για διακεκριµέν κλοπή και παράνοµ µεταφορά βυζαντινών έργων τέχν ς, γίνεται δ λαδή και πάλι επεξεργασία δεδοµένων τρίτων προσώπων. Πέρα από τον Α, δικαιολογείται για τ ν διακρίβωσ αναφορά του ονόµατος του οποίου του αλ θούς του δ µοσιογραφικού ρεπορτάζ, δεν τεκµ ριώνεται µε κάποιο τρόπο το απαραίτ το τ ς αναφοράς και όλων των άλλων ονοµάτων. ε). Στ ν ίδια εκποµπή αναφέρονται στο πλαίσιο ρεπορτάζ τα ονόµατα άλλων τεσσάρων δικαστών, που φαίνονται να συµµετέχουν σε δίκες που µε άµεσο ή έµµεσο τρόπο αφορούν και τον Α και να εκδίδουν ευνοϊκές προς αυτόν αποφάσεις, αναφορά που υπό προϋποθέσεις στοιχειοθετείται, ενώ περαιτέρω αναφέρεται το όνοµα γνωστής θοποιού, που είχε καταθέσει ως µάρτυρας, χωρίς να αποδεικνύεται στ συνέχεια σχέσ τ ς µε το παραδικαστικό κύκλωµα. Τέλος, επιδεικνύεται απόκοµµα λογαριασµού του κιν τού τ λεφώνου του Ζ, όπου φαίνεται επικοινωνία του µε δικ γόρο, µε υπ ρετούντα στο Σ∆ΟΕ και µε πρωτοδίκ Θεσσαλονίκ ς. Συγκεκριµένα µέσα από τ ν αναφορά αυτή αποκαλύπτονται προσωπικά δεδοµένα τρίτου προσώπου, του υπ ρετούντος στο Σ∆ΟΕ και συγκεκριµένα το γεγονός ότι το 1993 είχε εµπλακεί σε ατύχ µα, που του προκάλεσε κρανιοεγκεφαλική κάκωσ , δ λαδή δεδοµένα τρίτων προσώπων και µάλιστα ευαίσθ των. Επιπλέον, αναφορά σε ευαίσθ τα δεδοµένα υγείας µε τ ν επίκλ σ ότι αποτελούν τον λόγο του κωλύµατος για το οποίο ο υπ ρετών στο Σ∆ΟΕ δεν επικοινών σε µε τους δ µοσιογράφους τ ς εκποµπής για να δώσει τις δικές του εξ γήσεις δεν δικαιολογείται σε καµία περίπτωσ , αφού δεν στοιχειοθετείται εµπλοκή του στο παραδικαστικό κύκλωµα. Επίσ ς, γίνεται αναφορά σε πειθαρχικά παραπτώµατα τ ς πρωτοδίκου Θεσσαλονίκ ς και συγκεκριµένα στ ν προσωρινή παύσ τ ς -14- για συµµετοχή σε τυχερά παιχνίδια στο καζίνο Θεσσαλονίκ ς, χωρίς αυτή αναφορά να είναι πρόσφορ και σύµφων µε τ ν αρχή τ ς αναλογικότ τας. ζ). Στ ν εκποµπή ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ στις 30.01.05, εµφανίζεται δανείου ανώνυµ ς καταγγέλλουσας, στ ν οθόν οποία µετά από παρότρυνσ σύµβασ του Α κατά το δ µοσιογράφο, θέτει ως εγγυ τή κατονοµαζόµενο ιεράρχ , χωρίς να διασαφ νίζεται, αν ο συγκεκριµένος έχει κάποια περαιτέρω εµπλοκή. Κατά τ διάρκεια τ ς ίδιας εκποµπής, επιδεικνύονται ακόµ στ ν οθόν µια επιστολή τ ς καταγγέλλουσας προς τον Αρχιεπίσκοπο για ‘’το ποιόν του Α’’ του οποίου αναφέρεται και δεδοµένου διεύθυνσ κατοικίας του, δ λαδή επεξεργασία του οποίου υπερβαίνει το νόµιµο σκοπό, που είναι εν µέρωσ σχετικά µε το παραδικαστικό κύκλωµα και τα πρόσωπα, που εµπλέκονται σε αυτό. ). Στ ν ίδια εκποµπή, εµφανίζονται στ ν τ λεοπτική οθόν και άλλες επιστολές, µια εκ των οποίων φαίνεται να προέρχεται από το µ τροπολίτ Η προς τον πρόεδρο του ΑΠ, που τον παροτρύνει να ασκήσει ποινική δίωξ κατά του µ τροπολίτ Θ, δ λαδή αποκαλύπτεται δεδοµένο που δεν έχει τ ν παραµικρή σχέσ µε τ συγκρότ σ παραδικαστικού κυκλώµατος και µάλιστα δεδοµένο όχι ασφαλές, εφόσον όπως προκύπτει στ συνέχεια του ρεπορτάζ, εν λόγω επιστολή µπορεί να είναι και πλαστή. θ).Στ ν εκποµπή ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ στις 13.02.05, εµφανίζονται εικόνες από εκδήλωσ (αργότερα αναφέρεται ότι πρόκειται για χειροτόν σ νέων µ τροπολιτών), όπου ο αρχιεπίσκοπος αποχωρεί από κάποιο ναό και εµφανίζεται να τον ακολουθούν διάφορα πρόσωπα, που έχουν εξέλθει από το ναό, µεταξύ των οποίων ο Α και ο δικ γόρος Ι. Τ ν ίδια εικόνα τ ν προβάλλουν επανειλλ µένως, το λιγότερο έξι φορές, δ λαδή προβάλλεται εικόνα τρίτου προσώπου, του αρχιεπισκόπου, προσώπου, που δεν προκύπτει από κανένα στοιχείο του φακέλου ότι είχε σχέσ και εµπλοκή µε τ συγκρότ σ του παραδικαστικού κυκλώµατος, το οποίο φαίνεται να αποτελείται από δικαστικούς και εκκλ σιαστικούς λειτουργούς, αλλά όχι και από τον ίδιο τον αρχιεπίσκοπο. ι). Στ ν εκποµπή ΖΟΥΓΚΛΑ στις 27.02.05, φαίνεται ένορκ βεβαίωσ του πρώ ν Μ τροπολίτ Κ, όπου κατ γορεί τον νυν Λ και τον Μ, ως υπόπτους διακίν σ ς ναρκωτικών σε ύποπτο µπαρ, δεδοµένα τρίτων προσώπων που δεν σχετίζονται άµεσα µε τ συγκρότ σ του κυκλώµατος, που εν λόγω εκποµπή επιδιώκει να αποκαλύψει. -15- κ). Στ ν εκποµπή ΖΟΥΓΚΛΑ στις 10.02.05 στο πλαίσιο ρεπορτάζ, αναφέρονται τα ονόµατα δύο δικαστών (εφετών), που αντικαταστάθ καν και δεν δίκασαν τελικά υπόθεσ του Ν, τρίτων δ λαδή προσώπων, των οποίων εµπλοκή στο παραδικαστικό κύκλωµα δεν προκύπτει από πουθενά. λ). Στ ν ίδια εκποµπή στις 10.02.05, επιδεικνύεται στ ν οθόν φωτογραφία από βάπτισ Αλβανού, τρίτου δ λαδή προσώπου, άσχετου µε το παραδικαστικό, µε ιερέα τον αιδεσιµότατο Ξ και ανάδοχο τον Ο. Η επίδειξ τ ς συγκεκριµέν ς φωτογραφίας και κυρίως αναφορικά µε τον βαπτιζόµενο κρίνεται ως αντίθετ στο νόµιµο σκοπό επεξεργασίας, που είναι εν µέρωσ του κοινού για τ λειτουργία παραδικαστικού κυκλώµατος. IV. Από όλα τα ανωτέρω γίνεται φανερό ότι: α) Σχετικά µε τ ν διαφθορά στο χώρο τ ς δικαιοσύν ς: Η αυτούσια προβολή των στοιχείων σχετικά µε κάθε συµµετέχοντα στο παραδικαστικό κύκλωµα είναι δικαιολογ µέν βάσει του άρθρου 5 παρ.2 ε και 7 παρ. 2 ζ του Ν. 2472/1997 και συγκεκριµένα, λόγω του έντονου δ µοσίου ενδιαφέροντος σχετικά µε τ ν άσκ σ των δ µοσίων καθ κόντων των δ µόσιων λειτουργών, στο µέτρο, που στοιχείων αυτών είναι αναγκαία για τ ν εν µέρωσ δ µοσιοποί σ των τ ς κοινής γνώµ ς και εξυπ ρετεί υπέρτερο έννοµο συµφέρον, αυτό τ ς πλ ροφόρ σ ς των πολιτών για το ζήτ µα τ ς διαφθοράς στο χώρο τ ς δικαιοσύν ς. Οι επαναλήψεις των προβαλλόµενων ντοκουµέντων, που αφορούν τ ν κρίσ του θεσµού τ ς δικαιοσύν ς από πράξεις επίορκων δικαστών και εκκλ σιαστικών παραγόντων είναι ανεκτές, αν έλαβαν χώρα σε περιορισµένο βαθµό, λαµβανοµένων υπόψ τ ς φύσ ς του τ λεοπτικού µέσου και του έντονου δ µοσίου ενδιαφέροντος, που αποδεικνύεται και από τ ν παράλλ λ ενασχόλ σ όλων των µέσων εν µέρωσ ς και του έντυπου τύπου µε το θέµα των αποκαλύψεων του καταγγελλόµενου τ λεοπτικού σταθµού. Συνεπώς, επανάλ ψ τ ς προβολής αυτών, ενόψει και του γεγονότος ότι οι καταγγελλόµενοι εξακολουθούσαν να εκτελούν τα καθήκοντα τους, δεν παραβιάζει τ ν αρχή τ ς αναλογικότ τας αποκλειστικά και µόνο στο µέτρο, που εξυπ ρετεί τους σκοπούς τ ς πλ ροφόρ σ ς για θέµατα, που ανάγονται στ ν άσκ σ των δ µοσίων καθ κόντων δ µοσίων προσώπων. β). Σχετικά µε τ ν αναφορά προσωπικών δεδοµένων τρίτων προσώπων: Η αναφορά κατά τις πιο πάνω τ λεοπτικές εκποµπές ευαίσθ των ή όχι προσωπικών δεδοµένων τρίτων προσώπων στο µέτρο, που δεν είναι αναγκαία για τ δ µοσιογραφική διερεύν σ των συγκεκριµένων υποθέσεων αντιβαίνει στον ν.2472/1997, αποτελώντας επεξεργασία οποία υπερβαίνει τα από τ ν αρχή τ ς αναλογικότ τας επιβαλλόµενα όρια, -16- αφού ικανοποί σ του σκοπού τ ς εν µέρωσ ς του κοινού και κατ’ επέκτασ προάσπισ του δ µοσίου συµφέροντος δεν απαιτούσε τ ν τ λεοπτική προβολή τους. Επιπροσθέτως, αντίκειται στις διατάξεις του Ν. 2472/1997 χωρίς να έχει επαρκώς εξετασθεί αναφορά σε δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα, συνάφεια των συγκεκριµένων προσώπων µε το αντικείµενο τ ς δ µοσιογραφικής έρευνας, µε αποτέλεσµα όχι µόνο να µ ν εξασφαλίζεται ο σκοπός τ ς επεξεργασίας ήτοι, το δικαίωµα πλ ροφόρ σ ς του κοινού, αλλά επιπλέον να υφίσταται παράνοµ επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα, εφόσον τα δεδοµένα αυτά σύµφωνα µε το άρθρο 4 παρ. 1 περ. γ, προκειµένου να τύχουν νόµιµ ς επεξεργασίας θα πρέπει να είναι ακριβή. V). Επειδή Αρχή, µε βάσ το άρθρο 21 παρ. 1 του ν.2472/1997 «επιβάλλει στους υπεύθυνους επεξεργασίας ή στους τυχόν εκπροσώπους τους τις ακόλουθες διοικ τικές κυρώσεις, για παράβασ των υποχρεώσεών τους, που απορρέουν από τον παρόντα νόµο και από κάθε άλλ ρύθµισ που αφορά τ ν προστασία του ατόµου από τ ν επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα α)….β) πρόστιµο ποσού από τριακόσιες χιλιάδες (300.000) έως πενήντα εκατοµµύρια (50.000.000) δραχµές, γ)…δ)….ε)…..» Επειδή, τόσο ο τ λεοπτικός σταθµός “Alter Channel”, όσο και ο δ µοσιογράφος Β είναι υπεύθυνοι επεξεργασίας και έχουν στ ν κατοχή τους αρχείο µε βάσ τις διατάξεις του άρθρου 2 του Ν. 2472/1997, το οποίο και παρανόµως επεξεργάστ καν Επειδή Αρχή µε βάσ τ ν µε αριθ. 100/2000 απόφασή τ ς, οποία ήδ έχει επικυρωθεί µε τ ν µε αριθ. 3525/2002 απόφασ του ΣτΕ είχε επιλ φθεί και επιβάλλει µεταξύ άλλων πρόστιµο στο δ µοσιογράφο Β για παράνοµ κατά το Ν. 21472/1997 επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων κατά τ διάρκεια τ λεοπτικών εκποµπών, γεγονός που πρέπει να συνεκτιµ θεί κατά τ ν επιµέτρ σ ως προς αυτόν του προστίµου ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ 1) Επιβάλλει στ ν Ανώνυµ Εταιρεία µε τ ν επωνυµία “Ελεύθερ Τ λεόρασ Α.Ε.” ιδιοκτήτριας του τ λεοπτικού σταθµού “Alter Channel” πρόστιµο ύψους 80.000 ευρώ για τ ν παράνοµ επεξεργασία ευαίσθ των ή όχι προσωπικών δεδοµένων τρίτων προσώπων, που για τους αναφερόµενους στο σκεπτικό λόγους αντιβαίνει στον ν.2472/
- -17- 2) Επιβάλλει στο δ µοσιογράφο Β πρόστιµο ύψους 50.000 ευρώ για τ ν παράνοµ επεξεργασία ευαίσθ των ή όχι προσωπικών δεδοµένων τρίτων προσώπων, που για τους αναφερόµενους στο σκεπτικό λόγους αντιβαίνει στον ν.2472/
- Ο Πρόεδρος Η Γραµµατέας ηµήτριος Γουργουράκης Γεωργία Παλαιολόγου -18-