Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, σε συνέχεια της από 09.04.2025 πρόσκλησής της, για συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση σχετικά με την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες κατά το άρθρο 23 του ν.4001/2011, όπως ισχύει., δημοσιοποιεί τον ακόλουθο πίνακα συμμετεχόντων στη διαβούλευση, καθώς και το περιεχόμενο των επιστολών που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο αυτής. Η Αρχή ευχαριστεί τους συμμετέχοντες για την ουσιαστική συμβολή τους στην εν λόγω Δημόσια Διαβούλευση. Συμμετέχοντες 1.Ημερομηνία αποστολής: 16.04.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: I-393380/16.04.2025 Αποστολέας: Μανδάνας Φώτιος 2.Ημερομηνία αποστολής: 28.04.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: I-393785/28.04.2025 Αποστολέας: Clarus Energy Services A.E 3.Ημερομηνία αποστολής: 28.04.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-393794/28.04.2025 Αποστολέας: ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. (ΔΕΗ Α.Ε.) 4.Ημερομηνία αποστολής: 28.04.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-393831/28.04.2025 Αποστολέας: ΕΛΙΝΟΙΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ Α.Ε. 5.Ημερομηνία αποστολής: 28.04.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-393852/28.04.2025 Αποστολέας: Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας (ΣΕΕ) 6.Ημερομηνία αποστολής: 28.04.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-393863 30.04.2025 Αποστολέας: ΗΡΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. 7.Ημερομηνία αποστολής: 28.04.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-393898/30.04.2025 Αποστολέας: [ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ] 8.Ημερομηνία αποστολής: 28.04.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-393944/30.04.2025 Αποστολέας: ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΣΠΕΝ) Προτάσεις επί της διαβούλευσης ρυθμιστικών προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες. μέτρων στην Μετά τον χρόνιο ορυμαγδό των παραπλανητικών διαφημίσεων προπαγάνδας, επί των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, που δυστυχώς, κατάντησαν ένα προϊόν, από πρώτης ανάγκης, σε καζίνο, αν και άργησε, η πρωτοβουλία σας για ρύθμιση της Αγοράς, ελπίζω στη θεσμοθέτηση απλών και διάφανων λύσεων, σε προστασία του καταναλωτή, που θα όφειλαν, όλοι οι θεσμικοί παράγοντες, να έχουν ως βασική τους προτεραιότητα. Ενδεικτικά αναφέρω, τιμολόγια και διαφημίσεις με τιμές ενέργειας πολύ χαμηλότερες της Χονδρεμπορικής Αγοράς, αλλά με πάγιο, που αναγόμενο στην μέση κατανάλωση την κάνει πανάκριβη. Δυστυχώς, η Χονδρική Αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ευνοεί την χειραγώγηση - καρτέλ, με τις ευλογίες και της ΕΕ, μέσω της σχετικής νομοθεσίας, αναφορικά με την πληρωμή όλων των παραγωγών στη προσφορά της ακριβότερης μονάδας που μπαίνει στην Ημερήσια Αγορά, κάτι το παράλογο, σε ένα υποτιθέμενο φιλελεύθερο και ανταγωνιστικό περιβάλλον, που όφειλε να επιβραβεύει τον φθηνότερο. Ας προστατεύσουμε, τουλάχιστον το καταναλωτή στην χαμηλά τάση, από τις παραπλανήσεις και τον αθέμιτο ανταγωνισμό, με διαφανείς και διακριτές χρεώσεις, ορατές δια γυμνού οφθαλμού. Στο πλαίσιο αυτό και της σχετικής εμπειρίας μου, η πρόταση μου αφορά στην θεσμοθέτηση από την Πολιτεία: -Ενιαίας χρέωσης παγίου προμηθευτή, για όλες τι κατηγορίες, όλα τα τιμολόγια και όλους τους προμηθευτές, η οποία να αντιπροσωπεύει το μέσο κόστος διαχείρισης του λογαριασμού. Τυχόν αποκλείσεις κόστους ο προμηθευτής θα το ενσωματώνει στην τιμή της ενέργειας. -Οι λογαριασμοί των κυμαινόμενων τιμολογίων να αναφέρουν εμφανώς το μέσο κόστος KWH ανά λογαριασμό, όπως και αυτά που ακολουθούν τις χρονικές χρεώσεις της Χονδρεμπορικής Αγοράς. -Οι προμηθευτές θα πρέπει να δημοσιεύουν σε εμφανή σημείο της ιστοσελίδας των τις μέσες τιμές ενέργειας του προηγούμενου μήνα και να παραπέμπουν μέσω συνδέσμου στην ιστοσελίδα της ΡΑΑΥΕ σε πίνακα, για σύγκριση μεταξύ προμηθευτών ανά είδος τιμολογίου. Είναι σύμφωνη με την ΕΕ νομοθεσία και ειδικά αυτή περί προστασίας του καταναλωτή. Ευελπιστώ σε ουσιαστική παρέμβαση σας. Φώτιος Μανδάνας Π. Ράλλη 396 Νίκαια 18452 Τηλέφωνο 210 7250117 www.clarusesco.com Προς: Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας & Υδάτων Πειραιώς 132 118 54 Αθήνα 28 Απριλίου 2025 Θέμα: Προτάσεις μας στα πλαίσια της διαβούλευσης σχετικά με ρυθμιστικά μέτρα στην προμήθεια ρεύματος Κυρίες/κύριοι, Με την ευκαιρία της παρούσας διαβούλευσης υποβάλουμε κατ' αρχάς ορισμένες απόψεις μας σχετικά με την διαδικασία ρύθμισης καθεαυτή. Ακολουθούν οι παρατηρήσεις μας στο κείμενο και τέλος παρατίθενται ορισμένες προτάσεις. A.Το πρόβλημα της (μη) "επιβολής" στην ρυθμιστική διαδικασία Η διαδικασία ρύθμισης της αγοράς κατά την άποψή μας, που βασίζεται στην πολυετή εμπειρία μας τόσο ως παρόχου υπηρεσιών σύγκρισης τιμών όσο και ως καταναλωτών, πάσχει απο την έλλειψη της δυνατότητας "αστυνόμευσης". Η λέξη "επιβολή" που χρησιμοποιείται στο τίτλο του υπό δημόσια διαβούλευση κειμένου εκτιμούμε ότι είναι κενή πρακτικού περιεχομένου. Κατά την άποψή μας, αν ο ρυθμιστής δεν μπορεί ή δεν θέλει να επιβάλει στην πράξη τα μέτρα που θεωρεί κατάλληλα, συνιστάται να ακολουθεί την ιατρική αρχή "πρώτα να μην προκληθεί ζημιά - Primum non nocere" Η ΡΑΑΕΥ, έχοντας κατά τεκμήριο αγαθές προθέσεις, προσπαθεί να τυποποιήσει τις "καινοτομικές" ιδέες των Παρόχων στην προώθηση των προιόντων τους που έχουν σκοπό (ορθολογικά πράττοντας) να σπείρουν σύγχυση στο καταναλωτικό κοινό. Κάνει συνεπώς τα πράγματα χειρότερα. Παράδειγμα: Η ΡΑΑΕΥ σχεδίασε πρότυπο λογαριασμού. Ενας μόνο πάροχος το υιοθέτησε για τους άτυχους πελάτες του - που έχουν στην διαθεσή τους πλέον τόσο πολλά δεδομένα ώστε να τους διαφεύγει η ουσία - το πόσο τους στοιχίζει το ρεύμα και γιατί. Στο τρίτο μέρος του παρόντος προτείνουμε ορισμένες ιδέες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην απλοποίηση των πραγμάτων προς όφελος των καταναλωτών. Χωρίς όμως αξιόπιστη αστυνόμευση των οποιωνδήποτε "ρυθμίσεων" η αποτελεσματικότητα τους προβλέπουμε ότι θα είναι μικρή. B.Παρατηρήσεις στο κείμενο Θα ήταν καλή ιδέα, δεδομένου ότι υποθέτουμε ότι το κείμενο απευθύνεται σε όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά, περιλαμβανομένων των καταναλωτών, να υπάρξει και μια σύνοψη μιας σελίδας - κατ΄αναλογία της σύστασης στους Παρόχους να κάνουν το ίδιο με τις συμβάσεις Προμήθειας"*. Στο κείμενο υπάρχει η εκτίμηση ότι ο χρωματικός κώδικας "έτυχε μαζικής αποδοχής τόσο από τους Προμηθευτές Ηλεκτρικής Ενέργειας όσο και από το καταναλωτικό κοινό, ενώ η Αρχή στο πλαίσιο άσκησης της εποπτικής της αρμοδιότητας διαπίστωσε τη σημαντική ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών". Πως τεκμηριώνεται η διαπίστωση αυτή; 1 Υπάρχει στη διάθεση της ΡΑΑΕΥ σχετική έρευνα; Η δική μας εμπειρία, πλούσια αλλά - ομολογουμένως ανεκδοτολογικού χαρακτήρα, απέχει πολύ απο την διαπίστωση αυτή. Θα ήταν ενδιαφέρον να μάθουμε που στηρίζει η ΡΑΑΕΥ τις δικές της διαπιστώσεις. Είναι εντυπωσιακό ότι από το κείμενο απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στα Ειδικά - Πράσινα - τιμολόγια. Αν η ΡΑΑΕΥ θεωρεί ότι όλα είναι καλά σχετικά με τα πράσινα τιμολόγια, εμείς έχουμε άλλη άποψη (και παρουσιάζουμε τις παρατηρήσεις μας παρακάτω). Ακόμα όμως και αν πράγματι όλα είναι καλά, η πλήρης απουσία ακόμα και ως τίτλου των ειδικών τιμολογίων (συνοδευόμενου έστω με την αξιολόγηση ότι "όλα είναι καλά") προκαλεί ερώτημα. Στο κείμενο ορίζεται με σαφήνεια και αυστηρότητα ότι στα σταθερά τιμολόγια η τιμή δεν μπορεί να αλλάξει κατά την διάρκεια του 12μήνου της ισχύος της σύμβασης. Στον Κώδικα Προμήθειας όμως προβλέπεται δυνατότητα να αλλάξει η τιμή (μετά απο ενημέρωση του πελάτη) μετά απο 6 μήνες. Θα πρέπει να διευκρινιστεί αν το μέτρο αντικαθιστά την σχετική γενική πρόβλεψη του Κώδικα Προμήθειας (με την ευκαιρία ενημερώνουμε την ΡΑΑΕΥ ότι ορισμένοι Πάροχοι προειδοποιούν μέσω των λογαριασμών τους πελάτες τους για την δυνατότητα αλλαγής της τιμής στο 6μηνο σε σταθερά τιμολόγια). Γίνεται αναφορά σε "εύλογα" όρια χρέωσης ρήτρας αναπροσαρμογής (ενεργοποίησης του μηχανισμού διακύμανσης). Η αναφορά ισοδυναμεί με ευχή δεδομένου ότι δεν καθορίζεται τι είναι "εύλογο" (παρά μόνο ότι δεν πρέπει να αλλάζει συχνά). Αλλά το "εύλογο" μπορεί να διαφέρει απο πάροχο σε πάροχο. Γνωρίζουμε το πρόβλημα της κατάχρησης των ορίων από ορισμένους παρόχους. Η πρόβλεψη όμως είναι εντελώς άχρηστη γιατί είναι λογικά δύσκολο να ελεγχθεί η εφαρμογή της αλλά και γιατί είναι αδύνατο να αξιολογηθεί απο τον καταναλωτή. Προβλέπεται ότι σε περίπτωση που υπάρχει έκπτωση αυτή αλλάζει κατά την διάρκεια της σύμβασης μόνο επ' ωφελεία του καταναλωτή. Πως εφαρμόζεται στα πράσινα τιμολόγια η πρόβλεψη αυτή σχετικά με την έκπτωση στην "βασική" τιμή; Η εμπειρία στην αγορά υποδεικνύει ότι α) η έκπτωση στην "βασική" τιμή χρησιμοποιείται επικοινωνιακά για να δώσει την εντύπωση έκπτωσης στην τιμή- πράγμα που δεν ισχύει κατ΄ανάγκη και β) ότι η έκπτωση στην βασική τιμή έχει μέχρι τώρα μεταβληθεί και προς τις δύο κατευθύνσεις - και μάλιστα με μεγάλη διακύμανση. Να διευκρινιστεί αν η πρόβλεψη για αλλαγή μόνο επ' ωφελεία του καταναλωτή ισχύει και για την "βασική" τιμή. Στο κείμενο υπενθυμίζεται ότι οι Πάροχοι είναι υπεύθυνοι για την συμπεριφορά των εμπορικών συνεργατών τους. Το ερώτημα είναι πως αξιολογεί η ΡΑΑΕΥ την μέχρι τώρα εμπειρία των καταναλωτών απο την προώθηση προιόντων ρεύματος μέσω τηλεφώνου. Σε ποιές ενέργειες έχει προβεί με βάση την αξιολόγηση αυτή; Να υπενθυμίσουμε ότι εκτός από τους Παρόχους έχει και η ΡΑΑΕΥ την υποχρέωση να ελέγχει τις ιστοσελίδες που αυτοπροσδιορίζονται ως "σύγκρισης τιμών" (σύμφωνα με το πνεύμα της Οδηγίας 944/2019 Άρθρο 14). Σε ποιές ενέργειες έχει προχωρήσει σχετικά; Η ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ (invoices.gr ή energycost.
- gr)δεν παρέχει την δυνατότητα στον καταναλωτή να συγκρίνει σταθερά με μεταβλητά τιμολόγια σε χρονικό ορίζοντα πέραν του ενός μηνός. Πότε σκοπεύει η ΡΑΑΕΥ να βελτιώσει αυτή την αδυναμία, που αποτελεί εμπόδιο για την υιοθέτηση απο τους καταναλωτές των τιμολογίων σταθερής τιμής; Γ.Προτάσεις Προτείνεται να τυποποιηθούν τρία είδη τιμολογίων: 1) Μεταβλητά-Ειδικά-ελεγχόμενα (Κίτρινο χρώμα - σε αντικατάσταση των Πράσινων. Το πράσινο χρώμα να κρατηθεί για σήμανση προέλευσης), 2) Σταθερά (Μπλέ) και 3) Δυναμικά (Πορτοκαλί). Αυτό σημαίνει κατάργηση των σημερινών ex post Κίτρινων τιμολογίων. Κατάργηση των ορίων στον μηχανισμό διακύμανσης στα ελεγχόμενα Ειδικά τιμολόγια (νυν πράσινα). Κατάργηση της έκπτωσης στην "βασική τιμή" των ελεγχόμενων τιμολογίων (νυν πράσινων) - η οποία περισσεύει ως μοχλός διαχείρισης των 2 τιμών δεδομένης της διακηρυγμένης δέσμευσης του κράτους για επιδότηση της δαπάνης για ρεύμα όταν κρίνει ότι απαιτείται. Πιστοποίηση απο την ΡΑΑΕΥ ιδιωτικών ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών, δεδομένης της ανεπάρκειας των εργαλείων της ΡΑΑΕΥ τα οποία, όπως λειτουργούν σήμερα, δεν παρέχουν επαρκή πληροφόρηση στους καταναλωτές. Ακόμα καλύτερα κατά τη άποψή μας θα ήταν να επικεντρωθεί η ΡΑΑΕΥ στα δύο σημαντικότερα προβλήματα της αγοράς προμήθειας ρεύματος: α) Την παραμονή της πλειοψηφίας των καταναλωτών σε Πράσινα τιμολόγια και β) την υπερσυγκέντρωση του κλάδου και ειδικότερα την δεσπόζουσα θέση του υπο κρατικό έλεγχο παρόχου - το μερίδιο της αγοράς του οποίου στην Χαμηλή Τάση έχει μείνει πρακτικά σταθερό τα τελευταία 4 χρόνια (περίπου στο 63% σε κιλοβατώρες και στο 72% σε αριθμό μετρητών). Τα δύο αυτά προβλήματα στοιχίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια τον χρόνο στους καταναλωτές (η παραμονή σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμούμε ότι στοιχίζει περισσότερα απο 150 ευρώ τον χρόνο στον μέσο καταναλωτή) και είναι στην αρμοδιότητα της ΡΑΑΕΥ να τα αντιμετωπίσει. Είναι ευτυχής άλλωστε η συγκυρία γιατί και η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει πάρει πρόσφατα σχετική πρωτοβουλία. Με εκτίμηση Για την Clarus ESCo και το allazorevma.gr Αθανάσιος Γκίκας Ιδρυτής * Εδώ υπάρχει η ευκαιρία να υιοθετήσουμε την βρετανική πρακτική της προδιαγραφής του "Plain English". Να πιστοποιούνται επιλεγμένα κείμενα (απο ανεξάρτητο τρίτο - ένα ΑΕΙ, το allazorevma.gr έναντι μικρής αμοιβής;) ότι είναι γραμμένα με τρόπο που τα καθιστά κατανοητά στον μέσο Έλληνα - "Γραμμένο σε Απλά Ελληνικά". Μια εκσυγχρονιστική, για να μη πούμε επαναστατική ιδέα, που με πρωτοπόρο την ΡΑΑΕΥ θα μπορούσε να επεκταθεί σε όλο τον δημόσιο τομέα. 3 ΕΛΙΝΟΙΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ Α.Ε. Πηγών 33, 145 64 Κηφισιά Τηλ.: 210 6241500 Fax: 210 6241509 e-mail: info@elin.gr ΓΕΜΗ: 244901000 Κηφισιά, 28 Απριλίου 2025 Θέμα: Δημόσια Διαβούλευση του κλάδου Ενέργειας της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων για την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες κατά το άρθρο 23 του ν.4001/2011, όπως ισχύει. Αγαπητοί κύριοι/ες, Αναφορικά με την ανωτέρω διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, σας παραθέτουμε αναλυτικά τις απόψεις της εταιρίας μας επί των προτεινόμενων ρυθμίσεων. Για τα λοιπά σημεία, στα οποία δεν αναφερόμαστε στο παρόν, τα προτεινόμενα μέτρα μας βρίσκουν σύμφωνους. ΣΧΟΛΙΑ 1. Προϊόντα ορισμένου χρόνου και σταθερής τιμολόγησης (Σταθερά Τιμολόγια) – Σήμανση με χρώμα μπλε: 1.1 Τα Σταθερά τιμολόγια δύνανται να αποτελούνται από μηνιαία πάγια χρέωση (€/μήνα) η οποία παραμένει σταθερή καθόλη την διάρκεια της σύμβασης, καθώς και από σταθερή χρέωση προμήθειας (€/kWh) η οποία διατηρείται, ομοίως, σταθερή κατά την διάρκεια της σύμβασης. Σε περίπτωση όμως που τα μπλε τιμολόγια περιλαμβάνουν χρέωση μηνιαίου παγίου, δύναται ο προμηθευτής να εφαρμόζει κλιμακωτή σταθερή χρέωση προμήθειας, εξαρτώμενη αποκλειστικά από το ύψος μηνιαίας κατανάλωσης του πελάτη. Η συγκεκριμένη συνθήκη είναι απαραίτητη προκειμένου να εξασφαλίζεται η βασική αρχή της κοστοστρέφειας των τιμολογίων Η/Ε καθώς και να εξυπηρετείται η ανάγκη της εξοικονόμησης Η/Ε. Σε αντίθετη περίπτωση, όσο μεγαλύτερη είναι η κατανάλωση του πελάτη, τόσο χαμηλότερη θα είναι η τελική τιμή (€/kWh) που αυτός θα χρεώνεται και συνεπώς οι υψηλές καταναλώσεις θα επιβραβεύονται. Παράλληλα το έσοδο του προμηθευτή θα μεγιστοποιείται για χαμηλές καταναλώσεις, ενώ οι μικρότεροι καταναλωτές θα τιμωρούνται. Για παράδειγμα, σε σταθερό τιμολόγιο με: Μηνιαίο Πάγιο = 9,90€/μήνα Τιμή Προμήθειας = 0,095€/kWh Α. Καταναλωτής με κατανάλωση 300kWh/μήνα θα χρεωθεί για τον μήνα αναφοράς: 9,90+300*0,095 = 38,40€ ή 38,40/300 = 0,128€/kWh B. Καταναλωτής με κατανάλωση 600kWh/μήνα θα χρεωθεί για τον μήνα αναφοράς: 9,90+600*0,095 = 66,90€ ή 66,90/600 = 0,111€/kWh Επιπλέον, επιτρέπεται η διάθεση σταθερών τιμολογίων που χρέωνουν σταθερή τιμή ανά βαθμίδα κατανάλωσης (η οποία τιμή μπορεί να αυξάνεται ή να μειώνεται ανάλογα με την βαθμίδα αυτή π.χ. 15€/100kWh ή και να συνδυάζει σταθερή τιμή προμήθειας μετά την εν λόγω βαθμίδα κατανάλωσης), σταθερή τιμή ανά ημέρα του μήνα αναφοράς (π.χ. 2€/ημέρα)χωρίς να αποτελούνται από άλλες πάγιες χρεώσεις. Τέλος, επιτρέπονται σταθερά προγράμματα με πάγια ΕΛΙΝΟΙΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ Α.Ε. Πηγών 33, 145 64 Κηφισιά Τηλ.: 210 6241500 Fax: 210 6241509 e-mail: info@elin.gr ΓΕΜΗ: 244901000 χρέωση αλλά και διαφορισμό τιμών ανά εξάμηνο αναφοράς (π.χ. α’ τιμή για το πρώτο εξάμηνο και β’ τιμή για το δεύτερο εξάμηνο της ετήσιας σύμβασης). Εν κατακλείδι, θεωρούμε ότι δεν είναι σκόπιμο η εμπορική πολιτική των προμηθευτών να περιορίζεται μόνο στην διάθεση προϊόντων με πάγια χρέωση και σταθερή χρέωση προμήθειας, αντιθέτως, θα πρέπει να δίνεται κίνητρο για την ανάπτυξη διαφόρων τύπων σταθερών τιμολογίων. 1.3 Ως χρονικό σημείο έναρξης της ελάχιστης, δωδεκάμηνης, διάρκειας των συμβάσεων προμήθειας ορισμένου χρόνου και σταθερής τιμολόγησης θα πρέπει να τεθεί η ημέρα εκπροσώπησης του πελάτη και όχι η ημέρα υπογραφής της σύμβασης. Ο πελάτης την ημέρα υπογραφής της σύμβασης και για το διάστημα που μεσολαβεί έως την εκπροσώπηση του από τον Προμηθευτή, εξακολουθεί να βρίσκεται σε συμβατική σχέση με τον προηγούμενο προμηθευτή του και συνεπώς η σύμβαση με το νέο προμηθευτή δεν παράγει ακόμη τα αποτελέσματά της. 2. Προϊόντα κυμαινόμενης τιμολόγησης (Κυμαινόμενα Τιμολόγια) – Σήμανση με χρώμα κίτρινο 2.1 Προϊόντα κυμαινόμενης τιμολόγησης με ανακοίνωση τιμής εκ των προτέρων, ήτοι κατά την έναρξη του μήνα κατανάλωσης (Κυμαινόμενο ex-ante Τιμολόγιο) - Σήμανση με χρώμα κίτρινο 2.1.4 Οι κλίμακες κατανάλωσης θεωρούμε ότι δε θα πρέπει να εξαρτώνται από την ύπαρξη έξυπνου μετρητή κατανάλωσης. Ο πελάτης μπορεί να παρακολουθεί τη συνολική του κατανάλωση για κάθε περίοδο τιμολόγησης άσχετα από τον τύπο μετρητή που διαθέτει στην εγκατάσταση του. 2.2 Προϊόντα κυμαινόμενης τιμολόγησης με ανακοίνωση τιμής εκ των υστέρων, ήτοι μετά τον μήνα κατανάλωσης (Κυμαινόμενα ex-post Τιμολόγια) - Σήμανση με χρώμα κίτρινο 2.2.4 Οι κλίμακες κατανάλωσης θεωρούμε ότι δε θα πρέπει να εξαρτώνται από την ύπαρξη έξυπνου μετρητή κατανάλωσης. Ο πελάτης μπορεί να παρακολουθεί την συνολική του κατανάλωση για κάθε περίοδο τιμολόγησης άσχετα από τον τύπο μετρητή που διαθέτει στην εγκατάσταση του. 2.3 Προϊόντα κυμαινόμενης-μεικτής τιμολόγησης (Μεικτά Τιμολόγια) Σήμανση με χρώμα κίτρινο 2.3.1 Τα προϊόντα της περίπτωσης (iii) θα πρέπει να θεωρούνται σταθερά τιμολόγια εφόσον το σύνολο της κατανάλωσης του πελάτη τιμολογείται με τιμή που δεν συνδέεται με διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής τιμής. 2.3.3 Για την προσφορά Μεικτού Τιμολογίου των περιπτώσεων (
- i)και (iii) δε θεωρούμε ότι είναι απαραίτητη η ύπαρξη έξυπνου μετρητή κατανάλωσης. Ο πελάτης μπορεί να παρακολουθεί την συνολική του κατανάλωση άσχετα από τον τύπο μετρητή που διαθέτει στην εγκατάσταση του και συνεπώς να επωφελείται από τα εν λόγω τιμολόγια. Εν κατακλείδι, Μεικτά τιμολόγια θεωρούμε ότι πρέπει να νοούνται τα τιμολόγια που συνδυάζουν παράλληλα, χαρακτηριστικά σταθερών και κυμαινόμενων τιμολογίων, επομένως, μέρος των χρεώσεων τους εξαρτώνται από κάποιο μέγεθος της ΕΛΙΝΟΙΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ Α.Ε. Πηγών 33, 145 64 Κηφισιά Τηλ.: 210 6241500 Fax: 210 6241509 e-mail: info@elin.gr ΓΕΜΗ: 244901000 χονδρεμπορικής αγοράς κατά την ελάχιστη διάρκεια της σύμβασης προμήθειας (12 μήνες). 2.4 Όροι συμβάσεων προμήθειας κυμαινόμενης τιμολόγησης (Κυμαινόμενα ex-ante Τιμολόγια, Κυμαινόμενα ex-post Τιμολόγια, Μεικτά Τιμολόγια) 2.4.2 Οι όροι της Σύμβασης προμήθειας, δύνανται να τροποποιηθούν μονομερώς από τον Προμηθευτή κατόπιν έγγραφης ενημέρωσης του πελάτη προ δύο
(2)μηνών από την εφαρμογή της εν λόγω τροποποίησης καθώς και κατόπιν παρέλευσης τουλάχιστον έξι
(6)μηνών από την υπογραφή της σύμβασης. Η τροποποίηση γίνεται κατόπιν σπουδαίου λόγου, ο οποίος και επηρεάζει σημαντικά συστατικά του κόστους προμήθειας τα οποία και δεν έχουν συμπεριληφθεί στον τύπο υπολογισμού της κυμαινόμενης τιμής προμήθειας. Για παράδειγμα, υπολογιστικός τύπος ο οποίος βασίζεται στην τιμή εκκαθάρισης αγοράς επόμενης ημέρας (ΤΕΑ) μπορεί να επηρεαστεί επί το χείρον σε περίπτωση σημαντικής αύξησης του κόστους της αγοράς εξισσορόπησης. Μία τέτοια αύξηση είναι πέραν από την σφαίρα επιρροής του Προμηθευτή και δεν συνεπάγεται απαραίτητα την ύπαρξη ενεργειακής κρίσης ή πολέμου. Θεωρούμε ότι δε θα πρέπει να είναι απαραίτητη η έγκριση της Ρυθμιστικής Αρχής, αλλά η απλή κοινοποίηση προς αυτήν.Επιπλέον, οι λόγοι τροποποίησης της σύμβασης θα πρέπει να κοινοποιούνται προς τον πελάτη, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 30 του ΚΠΗΕ. 2.4.6 Μόνο στην περίπτωση που η κυμαινόμενη τιμή προκύπτει από συνδυασμό σταθερής τιμής προμήθειας και μηχανισμού διακύμανσης, ο Προμηθευτής είναι σκόπιμο να διαμορφώσει εύρος τιμών Lu και Ll για τον οποίο δεν εφαρμόζεται ενεργοποίηση του μηχανισμού διακύμανσης. Ο προμηθευτής δύναται να διαμορφώσει μόνο το άνω όριο Lu της περιοχής ασφαλείας, κάτω από το οποίο δεν θα εφαρμόζεται ο μηχανισμός διακύμανσης. 2.4.9 Στα Κυμαινόμενα προγράμματα οι εκπτώσεις που δύνανται να προσφέρουν οι προμηθευτές παραμένουν σταθερές και περιγράφονται αναλυτικά στους Ειδικούς Όρους της Σύμβασης. Δεν επιτρέπονται επιπλέον έκτακτες εκπτώσεις, ακόμα και προς όφελος του καταναλωτή, οι οποίες δεν αποτελούν μέρος της Σύμβασης Προμήθειας. Σε αντίθετη περίπτωση δεν θα τηρείται η αρχή της διαφάνειας. Επιπλέον, προωθητικές εποχιακές εκπτώσεις από πλευράς προμηθευτών μπορεί να τονίσουν επίπλαστα και προσωρινά χαρακτηριστικά ενός τιμολογίου εις βάρος άλλων τιμολογίων που μεσοσταθμικά ενδέχεται να είναι φθηνότερα. Με εκτίμηση, Λαζάρου Γεώργιος Διευθυντής Πωλήσεων|Ηλεκτρικής Ενέργειας και Λιανικής Φυσικού Αερίου Προς Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) Αθήνα, 28 Απριλίου 2025 Θέμα: Δημόσια Διαβούλευση του κλάδου Ενέργειας της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων για την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες κατά το άρθρο 23 του ν.4001/2011, όπως ισχύει. Ο θεσμός της αυτορρύθμισης στη διαφημιστική αγορά προβλέπεται στην Οδηγία 2010/13/ΕΕ, όπως τροποποιήθηκε με την πρόσφατη Οδηγία (ΕΕ) 2018/1808, μέσω της οποίας ο ενωσιακός νομοθέτης εισήγαγε ρυθμίσεις για την προώθηση του θεσμού της αυτορρύθμισης στη ραδιοτηλεοπτική και διαφημιστική αγορά, με σκοπό την περαιτέρω υιοθέτηση και ανάπτυξή του. Ειδικότερα, σύμφωνα με το νέο άρθρο 4α παρ. 1 της Οδηγίας 2010/13/ΕΕ: «Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν τη χρήση της συρρύθμισης και την προώθηση της αυτορρύθμισης μέσω κωδίκων δεοντολογίας» Το Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας (ΣΕΕ) αποτελεί το φορέα αυτορρύθμισης της διαφημιστικής αγοράς στην Ελλάδα και έχει ιδρυθεί και λειτουργεί σύμφωνα με το άρθρο 9 του Ν. 2863/2000 «… με σκοπό τον έλεγχο του περιεχομένου των διαφημιστικών μηνυμάτων που μεταδίδονται από τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης με βάση τις οικείες διατάξεις της ισχύουσας ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας και του κώδικα δεοντολογίας που προβλέπεται στον παρόν άρθρο…», στο πλαίσιο της αυτορρύθμισης. Στον ίδιο νόμο προβλέφθηκε η κατάρτιση κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τον τρόπο προβολής των διαφημιστικών μηνυμάτων, από τον Σύνδεσμο Διαφημιζομένων Ελλάδος, την Ένωση Διαφημιστικών Εταιριών Ελλάδος και από τους κατόχους άδειας λειτουργίας τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών ελεύθερης λήψης και παροχής συνδρομητικών τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών υπηρεσιών. Δυνάμει των παραπάνω, έχει καταρτιστεί ο Ελληνικός Κώδικας Διαφήμισης – Επικοινωνίας (ΕΚΔ-Ε), που αφορά σε όλες τις διαφημίσεις, για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Εφαρμόζοντας το υφιστάμενο οικείο νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο (ιδίως τις διατάξεις περί αθέμιτου ανταγωνισμού και προστασίας 1/2 του καταναλωτή), ο ΕΚΔ-Ε αποτυπώνει συγκεκριμένες μορφές και συμπεριφορές επαγγελματικής δεοντολογίας που πρέπει να τηρούνται έναντι των καταναλωτών/πελατών από όλους όσοι δραστηριοποιούνται στο χώρο της διαφήμισης. Το πλήρες κείμενο του ΕΚΔ-Ε βρίσκεται στο www.see.gr Το ΣΕΕ ως ο φορέας αυτορρύθμισης της διαφημιστικής αγοράς, είναι επιφορτισμένο με τον έλεγχο του περιεχομένου των διαφημιστικών επικοινωνιών και φροντίζει για την εφαρμογή του ΕΚΔ-Ε, με σκοπό την εξασφάλιση και μεγιστοποίηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στις διαφημίσεις και τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των διαφημιζομένων. Η αποδοχή του συστήματος αυτορρύθμισης και ειδικότερα η τήρηση του ΕΚΔ-Ε από τη διαφημιστική αγορά είναι ευρύτατη. Σημειώνεται ότι από το 2003 που ξεκίνησε η δραστηριότητά του ΣΕΕ, έχουν εκδοθεί με βάση τον ΕΚΔ-Ε περισσότερες από 1.500 Αποφάσεις, οι οποίες – στο πλαίσιο της αυτοδέσμευσης – έχουν γίνει όλες σεβαστές και έχουν εφαρμοστεί πλήρως από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές (διαφημιζόμενες και διαφημιστικές εταιρείες), οδηγώντας στην αποτελεσματική προστασία των καταναλωτών και στη διατήρηση της καθαρότητας του διαφημιστικού λόγου. Είναι γνωστό ότι η αγορά των προϊόντων ηλεκτρικής ενέργειας είναι σήμερα ιδιαίτερα ανταγωνιστική μετά την απελευθέρωσή της και οι δραστηριοποιούμενες σε αυτήν εταιρείες εφαρμόζουν εκτεταμένη διαφημιστική προβολή των προϊόντων τους στην προσπάθειά τους να προσελκύσουν ή να αποσπάσουν καταναλωτές/πελάτες. Αντίστοιχες συνθήκες επικρατούσαν παλαιότερα, ενδεικτικά, στην αγορά των τηλεπικοινωνιών, στην αγορά καταναλωτικών προϊόντων, στην αγορά συμπληρωμάτων διατροφής και σε άλλες αγορές, στις οποίες εφαρμόζεται εδώ και χρόνια και με επιτυχία ο θεσμός της αυτορρύθμισης μέσω του ΣΕΕ και, χάριν σε αυτόν έχει διαμορφωθεί ένα πλαίσιο επικοινωνίας μέσα στο οποίο οι καταναλωτές/πελάτες, αλλά ακόμα και ο ίδιος ο θεμιτός ανταγωνισμός, προστατεύονται από διαφημίσεις και διαφημιζόμενους που ενδεχομένως ακολουθούν αντιδεοντολογικές διαφημιστικές πρακτικές. Κατόπιν των παραπάνω και με γνώμονα την αποτελεσματικότερη και αμεσότερη προστασία των καταναλωτών/πελατών από παραπλανητικές ή ανακριβείς διαφημίσεις προϊόντων ηλεκτρικής ενέργειας και τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου σύμφωνα με τις επιταγές της ΕΕ, προτείνουμε τη συμπλήρωση της παραγράφου «7.Διαφημιστική προβολή των προϊόντων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας» με την πρόβλεψη ότι όλες οι διαφημιστικές επικοινωνίες των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας οφείλουν να είναι σύμφωνες με τις διατάξεις του Ελληνικού Κώδικα Διαφήμισης – Επικοινωνίας. Είμαστε στη διάθεσή σας για κάθε διευκρίνιση ή άλλη πληροφορία τυχόν χρειαστείτε. Με εκτίμηση, Ελένη Δοντά Γενική Διευθύντρια 2/2 Αρ. Πρωτ: 27829 Αθήνα, 28.04.2024 Προς: Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) Πειραιώς 132, 118 54 Αθήνα Θέμα: Δημόσια Διαβούλευση του κλάδου Ενέργειας της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων για την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες κατά το άρθρο 23 του ν.4001/2011, όπως ισχύει. Αξιότιμοι, Με την παρούσα επιστολή επιθυμούμε να θέσουμε υπόψη σας τις θέσεις της Εταιρείας μας ΗΡΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. στο πλαίσιο της Δημόσιας Διαβούλευσης για την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες κατά το άρθρο 23 του ν.4001/2011, όπως ισχύει. Εισαγωγικά, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι η Εταιρεία μας αναγνωρίζει την ανάγκη ενσωμάτωσης των διατάξεων της νέας ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1711 στην εθνική έννομη τάξη καθώς και την ανάγκη της σχετικής επικαιροποίησης του ισχύοντος πλαισίου, αν και η πάγια πρακτική ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών Οδηγιών στην εθνική έννομη είναι μέσω τυπικού νόμου ή Υπουργικής Απόφασης. Περαιτέρω, μέρος των προτεινόμενων διατάξεων της υπό Δημόσια Διαβούλευση Απόφασης δεν αποτελούν ρυθμίσεις της νέας Οδηγίας 2024/1711 που οφείλουν να ενσωματωθούν στο εθνικό δίκαιο, και ταυτόχρονα δεν είναι προφανές ότι τα ζητήματα που ρυθμίζουν δεν εμπίπτουν στην νομοθετική εξουσιοδότηση του ΚΠΗΕ (άρθ. 51, 138 του ν. 4001/2011). Τέλος, η προτεινόμενη Απόφαση περιλαμβάνει και διατάξεις που είναι περιοριστικές ως προς τον τύπο, τη διάρκεια, τα χαρακτηριστικά και την δυνατότητα τροποποίησης των προϊόντων προμήθειας οδηγώντας σε περιορισμό και όχι σε ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά προμήθειας. Προς διευκόλυνση της Αρχής σας, αρχικώς παρατίθενται οι θέσεις μας ως προς τις διατάξεις της υπό Δημόσια Διαβούλευση Απόφασης της Αρχής που αφορούν στο σύνολο των τιμολογίων και στην συνέχεια ακολουθούν οι θέσεις μας ως προς τα λοιπά σημεία που αφορούν έκαστη ειδικότερη κατηγορία τιμολογίων. Ι. Διατάξεις που αφορούν στο σύνολο των τιμολογίων 1. Συνοχή του εφαρμοστέου πλαισίου Είναι σαφής η ανάγκη ενσωμάτωσης των διατάξεων της νέας Οδηγίας 2024/1711 στο εθνικό δίκαιο. Εντούτοις, θα πρέπει να επισημανθεί ότι το νέο πλαίσιο όπως αυτό διαμορφωθεί μετά και την έκδοση της Απόφασης της ΡΑΑΕΥ, θα πρέπει να είναι σε συμφωνία με το ήδη ισχύον πλαίσιο, το οποίο καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΚΠΗΕ), αλλά και από συμπληρωματικές Αποφάσεις όπως η ΗΡΩΝ ENEΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Λεωφ. Κηφισίας 124 και Ιατρίδου 2 115 26 Αθήνα Τηλ: 213 03 33 000 - Fax: 213 00 75 499 heron.gr - customercare@heron.gr Information Classified as Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 6600/Β’/21.11.2023), όπως έχει τροποποιηθεί με την Απόφαση (ΦΕΚ 742/Β'/31.01.2024) και εξακολουθεί να ισχύει. 2. Πεδίο εφαρμογής της Απόφασης καταρχήν μόνο σε Μικρούς Πελάτες Η υπό Δημόσια Διαβούλευση Απόφαση προβλέπει ότι οι διατάξεις αυτής ισχύουν και για τους Μεγάλους Πελάτες δηλαδή για το σύνολο των Πελατών, πλην των διατάξεων που αφορούν την ανακοίνωση της τιμής των τιμολογίων και της κοινοποίησης αυτής στην ΡΑΑΕΥ. Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να επαναλάβουμε την θέση μας ότι, δεδομένης της ισχυρότερης διαπραγματευτικής και οικονομικής θέσης των Μεγάλων Πελατών, έναντι των Μικρών, ο ΚΠΗΕ προβλέπει ειδικές διατάξεις, οι οποίες παρέχουν μεγάλα περιθώρια ευελιξίας αναφορικά με τις υπηρεσίες, τα προϊόντα και τις χρεώσεις που συμφωνούνται μεταξύ των Μεγάλων Πελατών και των Προμηθευτών στο πλαίσιο των μεταξύ τους διαπραγματεύσεων (βλ. αρ. 11, παρ. 4, αρ. 16, παρ. 3 και Παράρτημα ΙΙ, αρ. 1, παρ. 4 ΚΠΗΕ). Από την άλλη, για τον ίδιο λόγο, ο ΚΠΗΕ περιέχει ειδικές διατάξεις που ισχύουν για τους Μικρούς Πελάτες, οι οποίες εφαρμόζονται επιπροσθέτως των λοιπών διατάξεων του ΚΠΗΕ, όπως αυτές του Κεφαλαίου 5 (ελάχιστη διάρκεια της Σύμβασης, τροποποίηση των όρων της Σύμβασης κλπ). Ως εκ τούτου, το πλαίσιο αναφορικά με τη Σύμβαση Προμήθειας των Μεγάλων Πελατών θα πρέπει να παραμείνει ως έχει, ήτοι να παρέχει στα μέρη την απαιτούμενη ευελιξία που ήδη προβλέπουν οι ισχύουσες διατάξεις του ΚΠΗΕ. 3. Τροποποίηση των όρων της Σύμβασης: Έλεγχος νομιμότητας της διαδικασίας ενημέρωσης και όχι της ουσιαστικής βασιμότητας του σπουδαίου λόγου από την Αρχή. Η υπό διαβούλευση Απόφαση εισάγει για πρώτη φορά διάταξη σύμφωνα με την οποία οι Προμηθευτές θα υποχρεούνται να ενημερώσουν την ΡΑΑΕΥ δύο
(2)μήνες πριν την σκοπούμενη τροποποίηση των όρων της σύμβασης, εξειδικεύοντας τον σπουδαίο λόγο που οδήγησε σε αυτή, ενώ η ΡΑΑΕΥ αξιολογεί τα πραγματικά δεδομένα και δύναται να μην εγκρίνει την επικείμενη τροποποίηση, στην περίπτωση που δεν αποδεικνύεται κατά την κρίση της ο σπουδαίος λόγος. Η συγκεκριμένη διάταξη δεν περιορίζεται στον έλεγχο της νομιμότητας της διαδικασίας ενημέρωσης του Πελάτη, αλλά εισάγει ex ante και αυτεπάγγελτο έλεγχο εκ μέρους της ΡΑΑΕΥ για την ουσιαστική βασιμότητα της ύπαρξης σπουδαίου λόγου, η οποία (ενν: η ουσιαστική βασιμότητα) ελέγχεται σήμερα από τα πολιτικά δικαστήρια. Η διαπίστωση της ύπαρξης σπουδαίου λόγου εκ μέρους της Αρχής συνιστά οινοεί δικαιοδοτική αρμοδιότητα, η άσκηση της οποίας δεν απορρέει ούτε από το πνεύμα ούτε από την διαδικασία που οργανώνει ο ΚΠΗΕ. Σε κάθε περίπτωση, ο ex ante και αυτεπάγγελτος έλεγχος εκ μέρους της ΡΑΑΕΥ για την ύπαρξη σπουδαίου λόγου περιορίζει σημαντικά την οικονομική ελευθερία των Προμηθευτών, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε ένα ταχέως και συχνά μεταβαλλόμενο περιβάλλον ιδίως τα τελευταία έτη, κατά τα οποία ο σπουδαίος λόγος της τροποποίησης των όρων της Σύμβασης προμήθειας μπορεί να ανακύπτει εκτάκτως, ποικίλει, και σίγουρα δεν μπορεί να συνίσταται μόνο στην ενεργειακή κρίση ή την εμπόλεμη κατάσταση. Στο σημείο αυτό επισημαίνεται ότι ιδίως ως προς την τροποποίηση των χρεώσεων προμήθειας, ο ισχύον ΚΠΗΕ προβλέπει με σαφήνεια ότι τα τιμολόγια οφείλουν να είναι κοστοστρεφή, καλύπτοντας το σύνολο του κόστους του Προμηθευτή καθώς και ένα εύλογο κέρδος. ΗΡΩΝ ENEΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Λεωφ. Κηφισίας 124 και Ιατρίδου 2 115 26 Αθήνα Τηλ: 213 03 33 000 - Fax: 213 00 75 499 heron.gr - customercare@heron.gr Information Classified as 4. Εξάμηνη διάρκεια των τιμολογίων Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει σαφώς την δυνατότητα προσφοράς συμβάσεων ελάχιστης διάρκειας τουλάχιστον 6 μηνών. Αναφορικά με το ζήτημα της εξάμηνης διάρκειας των τιμολογίων, η Εταιρεία μας έχει εκθέσει αναλυτικώς τις απόψεις της με την με αρ. πρωτ. 27695/2025 επιστολή της. Η προσφορά συμβάσεων διάρκειας μικρότερης των 12 μηνών επιτρέπεται και από τον ισχύοντα ΚΠΗΕ και δεν αποκλείεται ούτε από τη νέα Οδηγία ΕΕ/2024/1711. Ειδικά για τα σταθερά Προγράμματα, από το νέο άρθρο 11 της Οδηγίας 2019/944, όπως ισχύει μετά την τροποποίηση της Οδηγία ΕΕ/2024/1711, δεν απορρέει ότι σταθερά Προγράμματα είναι μόνο τα Προγράμματα με ελάχιστη διάρκεια αυτή των δώδεκα
(12)μηνών, αλλά απορρέει μόνο η υποχρέωση των Προμηθευτών να παρέχουν οπωσδήποτε τουλάχιστον ένα
(1)σταθερό Πρόγραμμα με ελάχιστη διάρκεια αυτή των δώδεκα
(12)μηνών. Η διάρκεια των δώδεκα
(12)μηνών προέρχεται από την πρακτική των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών, σύμφωνα με την οποία η ελάχιστη διάρκεια των Προγραμμάτων είναι πράγματι 12 μήνες. Αυτό όμως ουδόλως συνεπάγεται (
- i)την απαγόρευση του χαρακτηρισμού των Προγραμμάτων που έχουν διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών ως σταθερών ούτε (
- ii)την απαγόρευση προσφοράς κυμαινόμενων και δυναμικών Προγραμμάτων με διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών. Η ελληνική αγορά ενέργειας εμφανίζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως μία ρηχή προθεσμιακή αγορά με μικρή ρευστότητα, που έχει ως αποτέλεσμα να είναι ευχερέστερο για τους Προμηθευτές να διαπραγματεύονται στην χονδρεμπορική αγορά προϊόντα διάρκειας μικρότερης των 12 μηνών. Τέλος, αναφορικά με τις ισχύουσες διατάξεις του ΚΠΗΕ, θα θέλαμε να προσθέσουμε ότι όταν ο Προμηθευτής διαθέτει περισσότερα του ενός σταθερά, κυμαινόμενα ή δυναμικά Προγράμματα για την ίδια κατηγορία Πελατών, όπου προσφέρει τουλάχιστον ένα
(1)Πρόγραμμα 12ημηνης διάρκειας, μπορεί να διαθέτει και άλλα με μικρότερη διάρκεια ισχύος το καθένα (όχι κατώτερη των 6 μηνών) και η επιλογή του Πελάτη να ενταχθεί σε Πρόγραμμα διάρκειας μικρότερης του 12μηνου να ισοδυναμεί με «ειδικό αίτημα» του Πελάτη να ενταχθεί σε αυτό αφού είχε εξαρχής τη δυνατότητα να επιλέξει να ενταχθεί σε 12 μηνο Πρόγραμμα.
- Νόμιμη και έγκυρη η σύναψη σύμβασης προμήθειας μέσω τηλεπικοινωνιακού δικτύου. Με την προτεινόμενη Απόφαση της ΡΑΑΕΥ εισάγεται για πρώτη φορά διάταξη για την μη εγκυρότητα των συμβάσεων που έχουν καταρτιστεί προφορικά. Εντούτοις, η εν λόγω διάταξη έρχεται σε αντίθεση με το άρθ. 48 του νόμου 4001/2011, όπως αυτό τροποποιήθηκε με το πεντηκοστό πέμπτο άρθρο της Π.Ν.Π. 30-32020/2020, σύμφωνα με το οποίο «Οι Προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και Φυσικού Αερίου, υποχρεούνται ιδίως […] θ) να παρέχουν στους καταναλωτές τη δυνατότητα χρήσης εφαρμογών τηλεπικοινωνιακού δικτύου, του διαδικτύου ή και άλλων κατάλληλων μέσων: (θα) κατά την υποβολή προσφοράς από τους Προμηθευτές για την παροχή υπηρεσίας Προμήθειας, (θβ) για τη σύναψη και τροποποίηση σύμβασης Προμήθειας, (θγ) για τη διάθεση οποιουδήποτε τυποποιημένου υλικού που καταρτίζει ο Προμηθευτής, της σύμβασης Προμήθειας, καθώς και των εγγράφων που τη συνοδεύουν. Το υλικό αυτό δύναται να παρέχεται και σε έντυπη μορφή, εφόσον ζητηθεί. […]». Η εν λόγω νομοθετική διάταξη είναι καθοριστική για την διευκόλυνση και ταχύτητα της σύναψης της σύμβασης προμήθειας στο σύγχρονο περιβάλλον της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Είναι προφανές ότι στην περίπτωση της σύναψης της σύμβασης προμήθειας μέσω τηλεπικοινωνιακού δικτύου, η επικοινωνία αποθηκεύεται σε σταθερό μέσο, ο Πελάτης ενημερώνεται με ακρίβεια και πληρότητα για την σύναψη της εν λόγω σύμβασης καθώς και για το βασικό δικαίωμα υπαναχώρησης, ενώ λαμβάνει πάντοτε μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας - το σύνολο των σχετικών εντύπων (Αίτηση και Όρους του Προγράμματος). ΗΡΩΝ ENEΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Λεωφ. Κηφισίας 124 και Ιατρίδου 2 115 26 Αθήνα Τηλ: 213 03 33 000 - Fax: 213 00 75 499 heron.gr - customercare@heron.gr Information Classified as Δεδομένων των ανωτέρω, θα πρέπει να απαλειφθεί η απαγόρευση των συμβάσεων που έχουν καταρτιστεί προφορικά.
- Η Περίληψη της Σύμβασης περιλαμβάνεται ήδη στην πρότυπη Αίτηση Προσφοράς Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας της Αρχής. Οι διατάξεις της υπό διαβούλευση Απόφασης προβλέπουν την υιοθέτηση από τους Προμηθευτές ενός νέου εντύπου, αυτού της «Περίληψης της Σύμβασης». Εντούτοις, το σύνολο των στοιχείων της Περίληψης της Σύμβασης (πλην αυτού της αυτόματης μεταφοράς του Πελάτη σε κάποιο τιμολόγιο σε περίπτωση μη επιλογής από αυτόν κάποιου τιμολογίου μετά τη λήξη της Σύμβασης) περιλαμβάνονται ήδη στην πρότυπη Αίτηση Προσφοράς Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας που προβλέφθηκε με την Απόφαση 967/2021 της Αρχής, όπως ισχύει, και η οποία πρότυπη Αίτηση έχει υιοθετηθεί από μεγάλο μέρος των Προμηθευτών. Προς αποφυγή επικαλύψεων και για λόγους συστηματικότητας και απλοποίησης της διαδικασίας σύναψης Σύμβασης, προτείνεται η διατήρηση του εντύπου της Αίτησης Προσφοράς Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας της Αρχής με συμπλήρωση των πεδίων αυτού όπου χρειάζεται (επί παραδείγματι με συμπλήρωση του πεδίου της αυτόματης μεταφοράς ή των πεδίων για τα δυναμικά τιμολόγια), χωρίς την υποχρέωση για υιοθέτηση του πρόσθετου εντύπου της «Περίληψης της Σύμβασης».
- Δυνατότητα για παροχή ή μη της έκπτωσης συνέπειας στον τελικό Λογαριασμό Στην προτεινόμενη Απόφαση της Αρχής προβλέπεται ότι στην περίπτωση παροχής έκπτωσης συνέπειας, αυτή παρέχεται και στον τελικό λογαριασμό του πελάτη. Εντούτοις, η έκπτωση συνέπειας προσφέρεται όσο είναι ενεργή η σύμβαση του Πελάτη και αποδίδεται στον επόμενο εκδοθέντα λογαριασμό. Ο τελικός λογαριασμός εκδίδεται μετά την καταγγελία της Σύμβασης του Πελάτη, δηλαδή μετά τη λήξη της συμβατικής σχέσης των μερών, περιλαμβάνει καταναλώσεις μετά την καταγγελία και μέχρι την ολοκλήρωση της παύσης εκπροσώπησης από τον αρμόδιο Διαχειριστή και δεν εκδίδεται επόμενος λογαριασμός για την πίστωση της έκπτωσης συνέπειας. Εκτός των ανωτέρω, η απόδοση ή μη της έκπτωσης συνέπειας στον τελικό Λογαριασμό είναι ζήτημα εμπορικής πολιτικής του κάθε προμηθευτή, η οποία ασφαλώς για λόγους διαφάνειας και σαφήνειας θα πρέπει να προβλέπεται στη Σύμβαση Προμήθειας. Δεδομένων των ανωτέρω, και επειδή η υποχρέωση για απόδοση της έκπτωσης συνέπειας και στον τελικό λογαριασμό δεν ερείδεται σε κάποια διάταξη του ισχύοντος ευρωπαϊκού ή εθνικού πλαισίου, προτείνουμε την απάλειψή της.
- Δυνατότητα για διαφορετικές εκπτώσεις κατά την διάρκεια της Σύμβασης Προμήθειας Οι διατάξεις της υπό Διαβούλευση Απόφασης προβλέπουν σταθερές εκπτώσεις καθόλη την διάρκεια της Σύμβασης Προμήθειας για όλα τα προϊόντα εκτός από τα κυμαινόμενα τιμολόγια για τα οποία δίδεται η δυνατότητα παροχής περαιτέρω έκπτωσης μέσω προωθητικών ενεργειών, αν αυτή είναι προς όφελος του καταναλωτή. Θεωρούμε ότι η εν λόγω δυνατότητα παροχής περαιτέρω έκπτωσης πρέπει να δοθεί για το σύνολο των προϊόντων της αγοράς, καθότι διαφορετικά ο καταναλωτής στερείται της μείωσης της τελικής τιμής προμήθειας σε περιόδους που αυτή είναι δυνατή εκ μέρους του Προμηθευτή.
- Επικοινωνιακή προβολή των προϊόντων προμήθειας Αναφορικά με την επικοινωνιακή προβολή των προϊόντων προμήθειας, η Εταιρεία μας συμφωνεί με την Αρχή σας ότι τα στοιχεία της παρ 7.2 θα πρέπει να παρουσιάζονται με τρόπο εύληπτο, άμεσο και κατανοητό και θα ήθελε να ΗΡΩΝ ENEΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Λεωφ. Κηφισίας 124 και Ιατρίδου 2 115 26 Αθήνα Τηλ: 213 03 33 000 - Fax: 213 00 75 499 heron.gr - customercare@heron.gr Information Classified as προσθέσει ότι η αποτύπωση των στοιχείων της παρ 7.2 δεν θα πρέπει να εκμεταλλεύεται την έλλειψη πείρας ή γνώσεων του καταναλωτή, ενώ μπορεί να γίνεται σε σταθερούς ή/και κυλιόμενους τίτλους και με τρόπο πάντοτε ευανάγνωστο σύμφωνα και με όσα προβλέπονται στον Ελληνικό Κώδικα Διαφήμισης και Επικοινωνίας καθώς και στον Οδηγό Καλής Πρακτικής για ευανάγνωστους κυλιόμενους και σταθερούς τίτλους. II. Ειδικές διατάξεις ανά τιμολόγιο
- Σταθερά τιμολόγια (α) Διακύμανση της τιμής όχι μόνον βάσει ωρών αιχμής/μη αιχμής (peak/off-peak) Η υπό διαβούλευση Απόφαση προβλέπει ότι η διακύμανση της τιμής των σταθερών τιμολογίων συνδέεται αποκλειστικά με τις ώρες αιχμής/μη αιχμής (peak/off-peak). Εντούτοις, με βάση την Οδηγία ΕΕ/2024/1711 η σύμβαση σταθερής τιμής μπορεί, στο πλαίσιο ορισμού της σταθερής τιμής, να περιλαμβάνει ευέλικτο στοιχείο αλλά η αναφορά στο παράδειγμα των διακυμάνσεων τιμών αιχμής και εκτός αιχμής είναι ενδεικτική και σε καμία περίπτωση περιοριστική ή/και εξαντλητική. Ως εκ τούτου, η διακύμναση των τιμολογίων δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο βάσει ωρών αιχμής/μη αιχμής.
- Κυμαινόμενα και μικτά τιμολόγια (α) Αποσύνδεση της προσφοράς τιμολογίων με κλίμακες ή πακέτα κατανάλωσης από την υποχρέωση για έξυπνο μετρητή Είναι γνωστό ότι κατά την τρέχουσα χρονική περίοδο η πληροφορία που λαμβάνει για την κατανάλωσή του ο καταναλωτής με έξυπνο μετρητή δεν διαφέρει κατ΄ ουσίαν από την πληροφορία που λαμβάνει ο καταναλωτής με συμβατικό μετρητή. Σε κάθε περίπτωση, τα τιμολόγια με κλίμακες ή πακέτα κατανάλωσης αποτελούν είδη κυμαινόμενων /μικτών και όχι δυναμικών τιμολογίων, καθότι στα πρώτα η τιμή προμήθειας μεταβάλλεται ανά βαθμίδα κατανάλωσης (πχ ανά 100 ή 200 Kwh) και συνεπώς ελάχιστες μόνο φορές ανά κύκλο τιμολόγησης, σε αντίθεση με τα δυναμικά τιμολόγια όπου η τιμή προμήθειας μεταβάλλεται σε πολύ συντομότερα χρονικά διαστήματα (πχ ανά ώρα), και στα οποία εξ αυτού του λόγου απαιτείται πράγματι έξυπνος μετρητής. Ως εκ τούτου, η απαίτηση για ύπαρξη έξυπνου μετρητή για την παροχή τιμολογίων με κλίμακες ή πακέτα κατανάλωσης περιορίζει χωρίς λόγο την εμπορική πολιτική των Προμηθευτών, ενώ δεν προβλέπεται από καμία διάταξη του ισχύοντος πλαισίου. Για τους λόγους αυτούς, θα πρέπει να αποσυνδεθεί η παροχή τιμολογίων με κλίμακες ή πακέτα κατανάλωσης από την απαίτηση εγκατάστασης έξυπνου μετρητή
- Δυναμικά τιμολόγια (α) Δυνατότητα τροποποίησης των όρων της Σύμβασης Προμήθειας Η υπό διαβούλευση Απόφαση δεν επιτρέπει την μονομερή τροποποίηση των όρων της Σύμβασης Προμήθειας δυναμικής τιμολόγησης. Όπως έχουμε επισημάνει και μέσω του Συνδέσμου ΕΣΠΕΝ, η συγκεκριμένη πρόβλεψη έρχεται σε αντίθεση με τις διατάξεις του ΚΠΗΕ, δεν προβλέπεται στην ευρωπαϊκή Οδηγία 2019/944 όπως ισχύει, είναι ιδιαίτερα περιοριστική και αίρει οποιοδήποτε σχετικό περιθώριο ευελιξίας παρέχεται από τον ΚΠΗΕ για τη διαχείριση απρόβλεπτων συνθηκών, με δυσμενείς συνεπώς επιπτώσεις και ως προς την οικονομική αποδοτικότητα (cost efficiency) και το ύψος των Τελικών Τιμών των δυναμικών τιμολογίων. ΗΡΩΝ ENEΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Λεωφ. Κηφισίας 124 και Ιατρίδου 2 115 26 Αθήνα Τηλ: 213 03 33 000 - Fax: 213 00 75 499 heron.gr - customercare@heron.gr Information Classified as (β) Περιοριστική η αποκλειστική χρήση της ΤΕΑ ως μοναδικού δείκτη της αγοράς Η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία τα δυναμικά τιμολόγια είναι αυτά που παρέχουν κυμαινόμενη τιμή ανά ώρα η οποία αντικατοπτρίζει τη διακύμανση της ΤΕΑ, εμποδίζει την δημιουργία διαφορετικών προϊόντων περιορίζοντας τον ανταγωνισμό. Σε ένα συνεχώς και ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον η καινοτομία και η διάθεση διαφορετικών προϊόντων για κάθε τύπο τιμολογίου (σταθερό, κυμαινόμενο, μικτό, δυναμικό) είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού στην αγορά προμήθειας με δεδομένα οφέλη για τον τελικό καταναλωτή. Παραμένουμε στη διάθεσή σας για όποια συμπληρωματική πληροφορία ή και διευκρίνιση επί των ανωτέρω. Με εκτίμηση, Για την ΗΡΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Ευτέρπη Λαμπαδίτου Διευθύντρια Ρυθμιστικών Θεμάτων ΗΡΩΝ ENEΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Λεωφ. Κηφισίας 124 και Ιατρίδου 2 115 26 Αθήνα Τηλ: 213 03 33 000 - Fax: 213 00 75 499 heron.gr - customercare@heron.gr Information Classified as Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr ΠΡΟΣ: Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) Πειραιώς 132, Αθήνα 11854 Αρ. Πρωτ. ΕΣΠΕΝ 25012 Αθήνα, 29.04.2025 Θέμα: Δημόσια Διαβούλευση του κλάδου Ενέργειας της ΡAAEY για την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε πελάτες Αξιότιμες κυρίες/ Αξιότιμοι κύριοι, Με την παρούσα επιστολή, ο Σύνδεσμός μας επιθυμεί να τοποθετηθεί στο πλαίσιο της Δημόσιας Διαβούλευσης της ΡΑΑΕΥ σχετικά με την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε πελάτες. Γενικές παρατηρήσεις Σύμφωνα με το σκεπτικό της Αρχής, τα υπό διαβούλευση μέτρα αποσκοπούν, πρωτίστως, στην επικαιροποίηση της υπ’ αριθμ. 409/2020 Απόφασης, με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας και της επαρκούς πληροφόρησης των καταναλωτών σχετικά με την τιμολόγησή τους. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε ότι παρεμβάσεις όπως η παγίωση του Χρωματικού Κώδικα (Σημάνσεις Διαφάνειας), του οποίου η ισχύς –βάσει της Απόφασης Ε-160/2023– έχει λήξει, κινούνται σε θετική κατεύθυνση, καθώς συμβάλλουν ουσιωδώς στην ενίσχυση της διαφάνειας και της κατανόησης των προσφερόμενων προϊόντων από τους καταναλωτές, χωρίς να λειτουργούν ανασταλτικά για τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, παρατηρούμε ότι τα υπό διαβούλευση μέτρα περιλαμβάνουν νέες ρυθμιστικές παρεμβάσεις, αρκετές από τις οποίες δεν τεκμαίρονται από την κείμενη νομοθεσία ή/και δεν ευθυγραμμίζονται με τις ισχύουσες διατάξεις του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΚΠΗΕ). Κατά κανόνα, κάθε νέα ρύθμιση που αφορά την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να ενσωματώνεται στον ΚΠΗΕ, προκειμένου να διασφαλίζεται η συνοχή του ρυθμιστικού πλαισίου και να αποφεύγεται η εισαγωγή αποσπασματικών ή αντικρουόμενων διατάξεων. Στο πλαίσιο αυτό, εκτιμούμε ότι η υιοθέτηση των υπό διαβούλευση μέτρων απαιτεί ειδικότερη νομοθετική εξουσιοδότηση από αυτή του άρθρου 23 του ν. 4001/
- Εξάλλου, ζητήματα όπως η τυπολογία τιμολογίων, οι συμβατικοί όροι και οι υποχρεώσεις των προμηθευτών ρυθμίζονται μέσω του ΚΠΗΕ, σύμφωνα με τις εξουσιοδοτικές διατάξεις των άρθρων 51 και 138 του ίδιου νόμου. Επιπλέον, στον βαθμό που τα υπό διαβούλευση ρυθμιστικά μέτρα απορρέουν από την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1711, η πάγια πρακτική ενσωμάτωσης της στο εθνικό δίκαιο είναι μέσω τυπικού νόμου ή Υπουργικής Απόφασης, ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση της αρχής της ασφάλειας δικαίου. Ως προς το αντικείμενο των υπό διαβούλευση ρυθμιστικών μέτρων, επισημαίνουμε ότι περιλαμβάνει ρυθμίσεις οι οποίες ενδέχεται να περιορίσουν ή να αποθαρρύνουν την ανάπτυξη και -1- Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr εφαρμογή καινοτόμων μεθόδων τιμολόγησης από τους συμμετέχοντες στην αγορά ενέργειας, κατά τρόπο που αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 3, παρ. 4 περ. (δ) του ν. 4001/2011, όπως ισχύει. Συγκεκριμένα, ο νομοθέτης έχει ρητά προβλέψει την υποχρέωση προαγωγής τέτοιων καινοτόμων μεθόδων τιμολόγησης, στο πλαίσιο της εφαρμογής ενεργειακά αποδοτικών και οικονομικά αποτελεσματικών πρακτικών, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη ευφυών συστημάτων μέτρησης και ενεργειακής διαχείρισης. Οποιοσδήποτε περιορισμός προς αυτή την κατεύθυνση δεν συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων του ν. 4001/2011 και της ενωσιακής ενεργειακής πολιτικής, και συνεπώς πρέπει να επανεξεταστεί υπό το πρίσμα της συμβατότητάς του με το ισχύον νομικό και κανονιστικό πλαίσιο. Τέλος, θα θέλαμε να σημειώσουμε ότι, παρά τη θέσπιση πλήθους νέων ρυθμίσεων στον κλάδο της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας τα τελευταία έτη, εξακολουθεί να παραμένει αρρύθμιστο το κενό που ανέκυψε με την Απόφαση ΣτΕ 1888/2020 αναφορικά με το άρθρο 42 του ΚΠΗΕ και το κρίσιμο ζήτημα της δυνατότητας απενεργοποίησης μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών του πελάτη προς τον προηγούμενο προμηθευτή. Ως εκ τούτου, θα θέλαμε να επαναλάβουμε την πάγια θέση του Συνδέσμου μας ότι η συμπλήρωση του άρθρου 42 του ΚΠΗΕ πρέπει να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα, καθώς είναι αναγκαία για τη διασφάλιση του υγιούς ανταγωνισμού και της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς. Σε κάθε περίπτωση, προς αποφυγή σύγχυσης των καταναλωτών, θεωρούμε σκόπιμο να αποσαφηνιστεί ότι τα μέτρα που θα υιοθετηθούν θα έχουν εφαρμογή από την ενσωμάτωση τους στο κανονιστικό πλαίσιο και εφεξής. Επί μέρους παρατηρήσεις Τα ακόλουθα υπό διαβούλευση μέτρα κινούνται, κατά την άποψή μας, σε θετική κατεύθυνση, καθώς ενισχύουν τη διαφάνεια και διευκολύνουν την κατανόηση των προσφερόμενων προϊόντων από τους καταναλωτές, χωρίς να επιβαρύνουν τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, διατυπώνουμε ορισμένες παρατηρήσεις και προτάσεις επί συγκεκριμένων σημείων, με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς τους. • Παγίωση Χρωματικού Κώδικα: Η παγίωση του Χρωματικού Κώδικα (Σημάνσεις Διαφάνειας) αποτελεί μέτρο που ενισχύει τη σαφήνεια και την πληροφόρηση των καταναλωτών αναφορικά με τη φύση των προσφερόμενων προϊόντων. • Περίληψη Σύμβασης: Υπό την προϋπόθεση ότι η «Περίληψη της Σύμβασης» θα ενσωματωθεί ως τμήμα (π.χ. στην πρώτη σελίδα) των υφιστάμενων συμβατικών εντύπων που προβλέπονται ήδη από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ΚΠΗΕ, Απόφαση ΡΑΕ 389/2022, άρθρο 138 του ν. 4001/2011) και δεν θα αποτελεί αυτοτελές και διακριτό έγγραφο, το εν λόγω μέτρο –όπως ήδη προβλέπεται στο άρθρο 138 του ν. 4001/2011— κινείται σε θετική κατεύθυνση, καθώς ενισχύει τη σαφήνεια και την κατανοητή παρουσίαση των βασικών όρων της σύμβασης, χωρίς να προσθέτει γραφειοκρατία ή πολυπλοκότητα. • Ανακοίνωση τιμής: Οι προβλέψεις που αφορούν την υποχρέωση ανακοίνωσης των τιμών όλων των τιμολογίων — σταθερών, κυμαινόμενων, μεικτών κ.λπ. — σε μηνιαία βάση, μέσω δημοσίευσης στην ιστοσελίδα του προμηθευτή και κοινοποίησης στη ΡΑΑΕΥ, κινούνται σε θετική κατεύθυνση. Ενισχύουν τη διαφάνεια στην αγορά λιανικής ηλεκτρικής ενέργειας, -2- Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr διευκολύνουν τη σύγκριση προϊόντων από τους καταναλωτές και συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση της διαμόρφωσης των τιμών. Ωστόσο, αναφορικά με την πρόβλεψη της παραγράφου 1.10, σύμφωνα με την οποία η τιμή των σταθερών τιμολογίων πρέπει να ανακοινώνεται την πρώτη ημέρα του μήνα εφαρμογής τους, επισημαίνουμε ότι η ρύθμιση αυτή δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά. Θα πρέπει να διασφαλίζεται η δυνατότητα των προμηθευτών να διαθέτουν νέα προϊόντα σταθερής τιμής οποιαδήποτε ημέρα εντός του μήνα, προκειμένου να διατηρείται η απαιτούμενη ευελιξία, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η διαφάνεια προς τους καταναλωτές. Επιπλέον, σχετικά με την υποχρέωση τιμολόγησης βάσει των δημοσιευμένων μηνιαίων τιμών προμήθειας, θεωρούμε σκόπιμο να διευκρινιστεί ο τρόπος εφαρμογής της, δεδομένου ότι οι κύκλοι τιμολόγησης των προμηθευτών δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκη με τους ημερολογιακούς μήνες. Ενδεικτικά, στα προϊόντα κυμαινόμενης τιμολόγησης με ανακοίνωση τιμής εκ των υστέρων (κυμαινόμενα ex-post τιμολόγια), οι μετρήσεις κατανάλωσης και οι αντίστοιχες τιμολογήσεις ενδέχεται να πραγματοποιούνται κυλιόμενα κατά τη διάρκεια του μήνα, πριν οριστικοποιηθεί και δημοσιευθεί η τελική τιμή του ονομαστικού μήνα. Στις περιπτώσεις αυτές, η τιμή υπολογίζεται βάσει των διαθέσιμων δεδομένων κατά την ημερομηνία τιμολόγησης κάθε καταναλωτή, ενώ τα δεδομένα των επόμενων ημερών ενσωματώνονται στην επόμενη τιμολόγηση, η οποία περιλαμβάνει το υπόλοιπο διάστημα κατανάλωσης εντός του ίδιου μήνα. Τα παρακάτω υπό διαβούλευση στοιχεία, εκτιμούμε ότι θα πρέπει να επανεξεταστούν, τόσο ως προς τη συμβατότητά τους με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, όσο και ως προς τις επιπτώσεις τους στην περαιτέρω ανάπτυξη του ανταγωνισμού στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. • Πεδίο εφαρμογής: Τα υπό διαβούλευση ρυθμιστικά μέτρα δεν δύνανται να καταλαμβάνουν τους Μεγάλους Πελάτες, οι οποίοι όπως ορίζονται στο άρθρο 3 του ΚΠΗΕ, συνάπτουν συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στο πλαίσιο ελεύθερης διαπραγμάτευσης με τους προμηθευτές, όπως ρητά προβλέπεται στο άρθρο 16 παρ. 3 και στο Παράρτημα ΙΙ, άρθρο 1 παρ. 4 του ΚΠΗΕ. Συνεπώς, η επιβολή τυποποιημένων ή περιοριστικών ρυθμίσεων που αναιρούν τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης ή τη διαμόρφωση εμπορικών όρων προσαρμοσμένων στα ειδικά χαρακτηριστικά κατανάλωσης των Μεγάλων Πελατών δεν συνάδει με τις αρχές της αγοράς και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Οι Μεγάλοι Πελάτες διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία και διαπραγματευτική ισχύ ώστε να διασφαλίζουν κατάλληλα τιμολόγια. Η ελευθερία σύναψης εξατομικευμένων συμφωνιών αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της λειτουργίας της ανταγωνιστικής αγοράς προμήθειας και είναι κρίσιμο να διαφυλαχθεί προκειμένου να ενισχυθεί η ανάπτυξη διαφοροποιημένων προϊόντων και υπηρεσιών, προς όφελος τόσο των Μεγάλων Πελατών όσο και της συνολικής αποτελεσματικότητας της αγοράς. Επισημαίνεται ότι το υπό-διαβούλευση κείμενο επικαιροποιεί Αποφάσεις οι οποίες αφορούν αποκλειστικά Μικρούς Πελάτες. Ενδεικτικά, σημειώνεται ότι η απαγόρευση εφαρμογής ρήτρας πρόωρης αποχώρησης, βάσει των διατάξεων του Ν. 4001/2011 (άρθρο 47, παρ. 1) αλλά και της Οδηγίας 2019/944, αφορά αποκλειστικά σε οικιακούς Πελάτες και μικρές επιχειρήσεις. • Απαίτηση ύπαρξης έξυπνου μετρητή: Η προϋπόθεση εγκατάστασης έξυπνου («ευφυούς») μετρητή για την προσφορά τιμολογίων βάσει κλιμακίων ή πακέτων κατανάλωσης, όπως εξειδικεύεται στις παραγράφους 2.1.4, 2.2.4 και 2.3.3, συνιστά, πιθανόν εκ παραδρομής, -3- Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr έμμεση καθολική απαγόρευση της διάθεσης τέτοιων προϊόντων, περιορίζοντας την καινοτομία και τον ανταγωνισμό. Η εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, ιδίως σε πελάτες Χαμηλής Τάσης, δεν συνδέεται με τη δυνατότητα του ιδιοκτήτη του μετρητή «… να μπορεί να παρακολουθεί την κατανάλωσή του και να επωφελείται από τον σχεδιασμό και τα χαρακτηριστικά του τιμολογίου». Επί του παρόντος και για τις περιπτώσεις έξυπνων μετρητών που δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στο μητρώο τηλεμετρούμενων παροχών (παροχές Νο. 0 έως 2 οι οποίες ανέρχονται σε πλήθος 7,4 εκ. μετρητών σύμφωνα με απολογιστικά στοιχεία ΔΕΔΔΗΕ Σεπτεμβρίου 2024), οι δυνατότητες παρακολούθησης που παρέχουν οι εγκατεστημένοι έξυπνοι μετρητές δεν διαφοροποιούνται ουσιαστικά από εκείνες των υφιστάμενων παλαιών μετρητών. Συγκεκριμένα, η μόνη πρόσθετη δυνατότητα παρακολούθησης που προσφέρουν είναι η διαπίστωση της μηνιαίας τηλεκαταμετρούμενης κατανάλωσης, την οποία αντλεί μέσω τηλεμετρίας ο ΔΕΔΔΗΕ από τον έξυπνο μετρητή και τη μεταφορτώνει προς τους προμηθευτές μέσω της πλατφόρμας «IRIS» για την τιμολόγηση των πελατών τους. Προϋπόθεση για την ψηφιακή πρόσβαση στη μηνιαία τηλεκαταμετρούμενη κατανάλωση είναι η εγγραφή του ιδιοκτήτη του έξυπνου μετρητή στο MyDEDDIE app. Πέραν της ανωτέρω δυνατότητας, καμία άλλη δυνατότητα «παρακολούθησης» της κατανάλωσης δεν υφίσταται τεχνικά, καθώς αυτή θα απαιτούσε την εγκατάσταση συσκευών τύπου “smart energy monitoring” και την αντίστοιχη λειτουργία εφαρμογών παρακολούθησης, δραστηριότητες που εκφεύγουν του πεδίου αρμοδιοτήτων του ΔΕΔΔΗΕ. Στη βάση των ανωτέρω, είναι σαφές ότι η προϋπόθεση ύπαρξης έξυπνου μετρητή για την εμπορική διάθεση τιμολογίων βάσει κλιμακίων ή πακέτων κατανάλωσης δεν συνάδει με τις πραγματικές τεχνικές δυνατότητες που παρέχουν οι έξυπνοι μετρητές και σε κάθε περίπτωση, η «δυνατότητα παρακολούθησης» της κατανάλωσης δεν συνδέεται σε καμία περίπτωση με την ύπαρξη ή μη έξυπνου μετρητή. Το σύνολο των εμπορικά διαθέσιμων προγραμμάτων τα οποία φέρουν χαρακτηριστικά κλιμακίων ή πακέτων κατανάλωσης προϋποθέτουν την απλή γνώση της μέσης μηνιαίας κατανάλωσης εκ μέρους του πελάτη, πληροφορία η οποία είναι διαθέσιμη στο σύνολο των καταναλωτών, ακόμη και στους πλέον αδρανείς σε επίπεδο γνώσεων και παρακολούθησης, δυνάμει και των υφιστάμενων προβλέψεων του ΚΠΗΕ (παρ. 15 του άρθρου 37). Άλλωστε, ο καταναλωτής που επιθυμεί να παρακολουθήσει την κατανάλωση της ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να αντλήσει την σχετική πληροφορία εύκολα και γρήγορα με έναν απλό έλεγχο του μετρητή του και δεν χρειάζεται ευφυή μετρητή για τον συγκεκριμένο σκοπό. Επιπλέον, σχεδόν το σύνολο των ενεργών προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας διαθέτουν ηλεκτρονικές πλατφόρμες και εφαρμογές, στις οποίες οι πελάτες τους είναι εγγεγραμμένοι προκειμένου να λαμβάνουν τους λογαριασμούς τους και να παρακολουθούν τις μηνιαίες καταναλώσεις τους, οι οποίες ανάλογα και με τον βαθμό ανάπτυξης των σχετικών πλατφορμών – εφαρμογών, εμπλουτίζονται με γραφήματα, συγκριτικά στοιχεία και πληθώρα πληροφοριών η οποία διασφαλίζει την υπέρ του δέοντος ενημέρωση του τελικού καταναλωτή για τις καταναλωτικές του συνήθειες. Επιπρόσθετα, δεδομένου ότι οι καταναλωτές που διαθέτουν μη έξυπνο μετρητή δεν έχουν εκ των πραγμάτων τη δυνατότητα σύναψης σύμβασης δυναμικής τιμολόγησης, ο περαιτέρω περιορισμός των διαθέσιμων τιμολογιακών επιλογών για την κατηγορία αυτή κρίνεται προβληματικός. Άλλωστε, η δομή μιας κλιμακωτής χρέωσης προάγει και μια πιο ορθολογική χρήση της ενέργειας από τον πελάτη, επιτυγχάνοντας ισορροπία μεταξύ κόστους και -4- Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr προβλεψιμότητας. Τα εν λόγω προϊόντα προσφέρουν ουσιαστικά οφέλη, ιδίως σε πελάτες με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, χωρίς αντίστοιχη επιβάρυνση. Είναι προς το συμφέρον τόσο των καταναλωτών όσο και της αγοράς να διατηρηθεί επαρκής ευελιξία, εξυπηρετώντας τις διαφορετικές ανάγκες χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας. Εν κατακλείδι, από τα ανωτέρω πραγματικά δεδομένα της λειτουργίας της αγοράς είναι σαφές ότι η προϋπόθεση που έχει θέσει η Αρχή στις παραγράφους 2.1.4, 2.2.4 και 2.3.3 του κειμένου της Δημόσιας Διαβούλευσης δεν δύναται να εφαρμοσθεί, καθώς ο βασικός σκοπός που επιδιώκει να διασφαλίσει η Αρχή – δηλαδή η ενεργή παρακολούθηση της κατανάλωσης – δεν παρέχεται ούτε διασφαλίζεται a priori από την ύπαρξη έξυπνου μετρητή. Σε κάθε περίπτωση, τα εμπορικώς διαθέσιμα τιμολόγια με κλιμάκια ή προσφερόμενα πακέτα κατανάλωσης αποτελούν ζωντανό μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης νέων προϊόντων στην αγορά, συντελούν σημαντικά στην ενίσχυση και προστασία του ανταγωνισμού στην αγορά και δεν προϋποθέτουν κάποια ειδική γνώση εκ μέρους των πελατών στους οποίους απευθύνονται. Στη βάση αυτή και δεδομένης της σημασίας που αποδίδει η Αρχή στη διατήρηση και ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά αλλά και στην εισαγωγή ρυθμίσεων οι οποίες εδράζονται σε πραγματικές τεχνικές και εμπορικές δυνατότητες της αγοράς, ο Σύνδεσμός μας υποστηρίζει την εξακολούθηση της υφιστάμενης πρακτικής ελεύθερης διάθεσης των προϊόντων αυτών. • Μηχανισμός αναπροσαρμογής και διακύμανσης τιμής: Η απαίτηση ενεργοποίησης του μηχανισμού αναπροσαρμογής μόνο σε «εξαιρετικές περιπτώσεις» δεν συνάδει με τον λειτουργικό χαρακτήρα και τον σκοπό των κυμαινόμενων τιμολογίων και δεν ευθυγραμμίζεται με τις διατάξεις του ΚΠΗΕ. Επιπρόσθετα, οι προμηθευτές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα τόσο αναφοράς του τύπου σε περισσότερους του ενός δείκτες όσο και καθορισμού του εύρους διακύμανσης τους σε ποσοστιαία βάση, σύμφωνα με τις εμπορικές στρατηγικές τους, δεδομένου ότι τα μεγέθη της χονδρεμπορικής αγοράς που επηρεάζουν τα κόστη και τις τιμές είναι περισσότερα από ένα. Συναφώς, ο περιορισμός των δυναμικών τιμολογίων στην αποκλειστική χρήση της ΤΕΑ ως δείκτη, πέραν του ότι δεν ανταποκρίνεται στις πολλαπλές μεταβλητές που διαμορφώνουν το κόστος προμήθειας στην αγορά, περιορίζει αδικαιολόγητα τη δυνατότητα ανάπτυξης καινοτόμων ή σύνθετων τιμολογιακών προϊόντων από τους προμηθευτές, μειώνοντας τις διαθέσιμες επιλογές για τους καταναλωτές και περιορίζοντας τον ανταγωνισμό στην αγορά. Επιπλέον, εκτιμούμε ότι οι απαιτήσεις του άρθρου 2.4.4 σχετικά με τη σαφήνεια και την επαληθευσιμότητα των δεικτών μπορούν να πληρούνται ακόμη και όταν αυτοί δεν δημοσιεύονται επισήμως, υπό την προϋπόθεση ότι είναι σαφώς καθορισμένοι και επαληθεύσιμοι από τον μέσο καταναλωτή, μέσω δημόσια προσβάσιμων δεδομένων και συγκεκριμένης μεθοδολογίας υπολογισμού. Λαμβάνοντας υπόψη την πρόβλεψη της παραγράφου 2.4.4.(ε), σύμφωνα με την οποία ο δείκτης κυμαινόμενων τιμολογίων δεν πρέπει να «υπόκειται σε εκκαθάριση», σε συνδυασμό με την πρόβλεψη ότι η τιμή των κυμαινόμενων ex-post προϊόντων ανακοινώνεται έως την πρώτη ημέρα του τρίτου μήνα μετά τον μήνα εφαρμογής (παρ. 2.2.6) όπως αυτή ισχύει κατόπιν της δημοσίευσης της Απόφασης Ε-160/2023, ο Σύνδεσμός μας κρίνει ότι η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τη συμβατική σχέση μεταξύ προμηθευτή και πελάτη και δεν σχετίζεται με τις διαδικασίες εκκαθάρισης που διενεργούνται στο πλαίσιο της χονδρεμπορικής αγοράς. Υπό το πρίσμα αυτό, και δεδομένης της πρόβλεψης της παραγράφου 2.2.3,ο δείκτης αγοράς που -5- Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr δύναται να χρησιμοποιείται από τον μηχανισμό θα πρέπει να εκκαθαρίζεται το αργότερο εντός δύο μηνών από τον μήνα. Τέλος, η υποχρεωτική σύνδεση της ζωνικής διαφοροποίησης των σταθερών και κυμαινόμενων τιμολογίων αποκλειστικά με τις ώρες αιχμής και μη αιχμής περιορίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης πιο σύνθετων και προσαρμοσμένων προϊόντων, βασισμένων στο προφίλ κατανάλωσης του πελάτη. Ο περιορισμός αυτός αναστέλλει την καινοτομία, μειώνει τις επιλογές των καταναλωτών και αποδυναμώνει τον ανταγωνισμό στην αγορά. • Τροποποίηση συμβάσεων: Η ρύθμιση σύμφωνα με την οποία μονομερείς τροποποιήσεις μετά την πάροδο έξι
(6)μηνών επιτρέπονται μόνο για σπουδαίους λόγους –όπως ενδεικτικά αναφέρονται στο υπό διαβούλευση μέτρο η ενεργειακή κρίση και οι πολεμικές συγκρούσεις— και υπό την προϋπόθεση προηγούμενης έγκρισης της ΡΑΑΕΥ τουλάχιστον δύο
(2)μήνες πριν την έναρξη ισχύος τους, δεν προβλέπεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και ενδεχομένως θέτει ζήτημα συμβατότητας με τις γενικές αρχές του δικαίου, οι οποίες αναγνωρίζουν το δικαίωμα κάθε αντισυμβαλλόμενου να αναπροσαρμόζει την παροχή του στα πλαίσια της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών. Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η Οδηγία 2019/944/ΕΕ, άρθρο 10 παρ. 4, η οποία προβλέπει ότι: «Οι τελικοί πελάτες ειδοποιούνται δεόντως σχετικά με οποιαδήποτε πρόθεση τροποποίησης των συμβατικών όρων (...) με διαφανή και κατανοητό τρόπο (...) το αργότερο έναν
(1)μήνα πριν τη χρονική στιγμή κατά την οποία η προσαρμογή τίθεται σε ισχύ.» Σημειώνεται ότι η ισχύουσα προθεσμία ενημέρωσης των 60 ημερών είναι ήδη σημαντικά αυστηρότερη από την ελάχιστη προθεσμία που προβλέπει η Οδηγία, η οποία περιορίζεται σε δύο εβδομάδες γενικά και σε έναν μήνα στην περίπτωση οικιακών πελατών. Η αναλογική εφαρμογή των προβλέψεων της Οδηγίας ενδεχομένως θα εξυπηρετούσε καλύτερα την ισορροπία μεταξύ προστασίας του καταναλωτή και διατήρησης της απαραίτητης ευελιξίας για τους προμηθευτές, περιορίζοντας πιθανές δυσλειτουργίες στην εμπορική τους δραστηριότητα που θα μπορούσαν να προκύψουν από την εφαρμογή εκτεταμένων προθεσμιών, όπως αυτή των 60 ημερών. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 3 του ΚΠΗΕ, μονομερείς τροποποιήσεις επιτρέπονται για σπουδαίο λόγο, κατόπιν σχετικής ενημέρωσης του πελάτη, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έγκριση από τη Ρυθμιστική Αρχή. Η εισαγωγή απαίτησης προηγούμενης έγκρισης της ΡΑΑΕΥ για κάθε μονομερή τροποποίηση συνιστά ουσιώδη αυστηροποίηση του υφιστάμενου πλαισίου και εγείρει ζήτημα συμβατότητας με βασικές αρχές του ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου. Πέραν των ακραίων περιστατικών που αναφέρονται ενδεικτικά (ενεργειακή κρίση, γεωπολιτικά συμβάντα), οι προμηθευτές εκτίθενται σε πλήθος μεταβλητών οι οποίες επηρεάζουν ουσιωδώς τη βιωσιμότητα των συμβάσεων – όπως, ενδεικτικά, η τροποποίηση των Συντελεστών Απωλειών. Στο πλαίσιο αυτό, η Απόφαση ΡΑΕ 409/2020 προβλέπει τη δυνατότητα μονομερούς τροποποίησης «σε περίπτωση επιβολής χρεώσεων από Ρυθμιστικές ή Νομοθετικές παρεμβάσεις», ενώ για τις λοιπές περιπτώσεις οι τροποποιήσεις πραγματοποιούνται «σύμφωνα με προβλεπόμενα στο άρθρο 30 ΚΠΗΕ». Ο αποκλεισμός αυτών των περιπτώσεων από την έννοια του «σπουδαίου λόγου» ή η υπαγωγή τους σε διαδικασία προέγκρισης από τη ΡΑΑΕΥ, δημιουργεί ένα δυσανάλογο και γραφειοκρατικό πλαίσιο, το οποίο δεν συμβάλλει στη σταθερότητα των σχέσεων προμήθειας, αλλά, αντίθετα, μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό της προσφοράς και αναστολή εισόδου νέων προϊόντων στην αγορά. Συμπερασματικά, η εν λόγω -6- Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr πρόβλεψη κρίνεται υπέρμετρα περιοριστική, μη ευθυγραμμισμένη με το ισχύον νομικό πλαίσιο και ενδεχομένως μη συμβατή με θεμελιώδεις αρχές του δικαίου. Ως εκ τούτου, προτείνεται η επανεξέτασή της ως προς τη σκοπιμότητα και την εφαρμοσιμότητά της. Περαιτέρω, ως έγγραφη ατομική ενημέρωση προς τον πελάτη εκτιμούμε ότι δύναται να θεωρείται και η αναγραφή της σχετικής πληροφορίας στον λογαριασμό κατανάλωσης (κατ’ εφαρμογή της πρόβλεψης του άρθρου 30 παρ.4 ΚΠΗΕ), υπό την προϋπόθεση ότι αυτή τοποθετείται σε καθορισμένο, ευδιάκριτο και εύκολα αναγνωρίσιμο σημείο του εγγράφου. Η ενημέρωση αυτή θα πρέπει να είναι αναλυτική, περιγράφοντας με σαφήνεια το είδος της αλλαγής, το πεδίο εφαρμογής της και την ημερομηνία έναρξης ισχύος. Σε ό,τι αφορά τον χρόνο εφαρμογής των αλλαγών, προτείνεται να προβλεφθεί ότι αυτές τίθενται σε ισχύ σε επαρκές χρονικό διάστημα, με βάση και τις προθεσμίες προγνωστοποίησης του άρθρου 30 του ΚΠΗΕ, μετά τον λογαριασμό στον οποίο πραγματοποιήθηκε η σχετική ενημέρωση. Η ρύθμιση αυτή διασφαλίζει επαρκή χρόνο αντίδρασης για τον πελάτη, επιτρέποντάς του να αξιολογήσει τις νέες συνθήκες και να λάβει τις αναγκαίες αποφάσεις. • Ανάκτηση προωθητικών παροχών: Η καθολική απαγόρευση ανάκτησης παροχών (όπως τα προσφερόμενα δώρα προσέλκυσης νέων πελατών) περιορίζει αδικαιολόγητα την εμπορική ελευθερία των προμηθευτών και ενδέχεται να ενισχύσει φαινόμενα ευκαιριακής συμπεριφοράς εκ μέρους των καταναλωτών. Τα δώρα προσέλκυσης δεν σχετίζονται με την έννοια της πρόωρης αποχώρησης και την απαίτηση της μη επιβολής ρητρών πρόωρης αποχώρησης σε πελάτες με κυμαινόμενα τιμολόγια, θέμα το οποίο ήδη ρυθμίζεται επαρκώς από το ισχύον ευρωπαϊκό και εθνικό νομικό πλαίσιο. Τα δώρα προσέλκυσης νέων πελατών στοχεύουν στην εδραίωση και φυσικά διατήρηση της συμβατικής σχέσης με νέους πελάτες, παρέχονται βάσει ειδικών όρων προσφοράς, των οποίων οι πελάτες λαμβάνουν γνώση και προσυπογράφουν, και λειτουργούν παράλληλα με τη σύμβαση προμήθειας καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπροσώπησης του πελάτη. Υπό το πρίσμα αυτό, η απαίτηση της Αρχής για καθολική απαγόρευση ανάκτησης των δώρων προσέλκυσης συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού στην αγορά, καθώς η επιγενόμενη ανασφάλεια που θα προκληθεί από τυχόν υιοθέτηση της πρότασης της Αρχής, θα οδηγήσει σε κάμψη της χρήσης τέτοιων πρακτικών από τους προμηθευτές, οι οποίοι δεν θα δύνανται να ανακτήσουν την αξία των δώρων που προφέρονται σήμερα υπό την προϋπόθεση της διατήρησης της συμβατικής σχέσης με νέους πελάτες. Περαιτέρω, η καθολική αυτή απαγόρευση θα ενισχύσει την τάση ευκαιριακής συμπεριφοράς εκ μέρους καταναλωτών, οι οποίοι, απαλλαγμένοι από τη συμβατική υποχρέωση επιστροφής των δώρων σύμφωνα με τους ειδικούς όρους που έχουν προσυπογράψει, θα μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να ασκούν το δικαίωμα αλλαγής εκπροσώπησης, σωρεύοντας δώρα προσέλκυσης και αδιαφορώντας για την οικονομική ζημία που προκαλούν στους προμηθευτές. Το πρόβλημα καθίσταται ακόμα πιο σοβαρό με τα δώρα μεγάλης αξίας, τα οποία ενδέχεται να δίνονται με σκοπό την προώθηση ενεργειακών υπηρεσιών ή προϊόντων εξοικονόμησης ενέργειας, στόχος ο οποίος προάγεται στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης και για τα οποία η αξία τους πρέπει να ανακτάται άλλως η σχετική ζημία επιρρίπτεται αδίκως και αδικαιολόγητα στους προμηθευτές. Τέλος, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι τα δώρα προσέλκυσης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του συνολικού σχεδιασμού των προσφερόμενων τιμολογίων εκ μέρους των προμηθευτών, ενώ -7- Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr η ανάκτηση της αξίας τους μέσω της συμβατικής σχέσης ενσωματώνεται στη διαμόρφωση της τελικής τιμής διάθεσης των προϊόντων ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, η πρόταση της Αρχής για καθολική απαγόρευση ανάκτησης των δώρων προσέλκυσης επιδρά εμμέσως αρνητικά και στο επίπεδο των τελικών τιμών, στις οποίες προσφέρονται τα προϊόντα ηλεκτρικής ενέργειας. • Παροχή εκπτώσεων: Τόσο στα κυμαινόμενα όσο και στα δυναμικά τιμολόγια, είναι κρίσιμο να διασφαλιστεί ότι οι υπό διαβούλευση ρυθμίσεις δεν θα περιορίζουν τη δυνατότητα προσφοράς, πέραν των σταθερών εκπτώσεων, και επιπρόσθετων εκπτώσεων μέσω προωθητικών ενεργειών. Τέτοιες εκπτώσεις θα μπορούν ενδεικτικά να παρέχονται είτε ως απόλυτο ποσό είτε ως ποσοστό, εφάπαξ ή για ορισμένη χρονική διάρκεια, κατά την κρίση του προμηθευτή, αρκεί η δυνατότητα αυτή για την παροχή εκπτώσεων μέσω προωθητικών ενεργειών να προβλέπεται στους όρους της σύμβασης προμήθειας. Η δυνατότητα αυτή ενισχύει τον ανταγωνισμό και επιτρέπει τη διαμόρφωση προϊόντων που ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις διαφοροποιημένες ανάγκες και προτιμήσεις των καταναλωτών. Παράλληλα, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι δεν θα περιορίζεται η δυνατότητα παροχής εκπτώσεων επί του μηνιαίου παγίου, οι οποίες δύνανται να συνδέονται με τη διάρκεια παραμονής του πελάτη στον ίδιο προμηθευτή. Τέτοιες πρακτικές μπορούν να λειτουργήσουν ως πρόσθετα κίνητρα για την ενίσχυση της πιστότητας των πελατών και την ανάπτυξη πιο σταθερών εμπορικών σχέσεων, προσφέροντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη ευελιξία στους προμηθευτές για τη διαχείριση και διαφοροποίηση των προϊόντων τους. • Απαγόρευση προφορικής σύμβασης: Η επιβολή αποκλειστικά έγγραφης (έντυπης) μορφής σύμβασης αντίκεται στον Ν. 4001/2011 καθώς και στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο περί ψηφιακών συναλλαγών και περιορίζει δυσανάλογα την οικονομική ελευθερία των προμηθευτών. Η τηλεφωνική προώθηση των συμβάσεων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας είναι νόμιμη βάσει του Ν. 4001/2011 και του Ν. 3471/2006 και εμπίπτει στην κατηγορία των συμβάσεων που συνάπτονται από απόσταση κατά τα οριζόμενα στον Ν. 2251/1994 περί προστασίας του καταναλωτή, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. Περαιτέρω, η κατάρτιση των συμβάσεων γίνεται εγγράφως εφόσον οι όροι τους περιέχονται σε γραπτό κείμενο το οποίο περιέχεται σε σταθερό μέσο και εφόσον η αποδοχή τους από τον πελάτη ομοίως αποθηκεύεται σε σταθερό μέσο. Μετά και την τροποποίηση του άρθρου 48 παρ. 1 του Ν. 4001/2011 κατέστη σαφές ότι σταθερό μέσο αποθήκευσης της αποδοχής των όρων της σύμβασης προμήθειας εκ μέρους του πελάτη αποτελεί και η ηχογραφημένη κλήση. Συνεπώς, η σύναψη συμβάσεων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στο ανωτέρω πλαίσιο είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη και δεν θα πρέπει να απαγορευθεί ή να περιοριστεί με οποιονδήποτε τρόπο, υπό την προϋπόθεση τήρησης υποχρεώσεων διαφάνειας και επαρκούς τεκμηρίωσης εκ μέρους του προμηθευτή, που διασφαλίζουν τόσο την προστασία των καταναλωτών όσο και την εύρυθμη και αποδοτική λειτουργία της αγοράς. • Διαφημίσεις: Η διαφήμιση αποτελεί μορφή επικοινωνίας που υλοποιείται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης με σκοπό την προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών του διαφημιζόμενου και την προσέλκυση του ενδιαφέροντος των καταναλωτών. Η προσυμβατική ενημέρωση παρέχεται σε επόμενο στάδιο, αφού ο καταναλωτής εκδηλώσει ενδιαφέρον και επικοινωνήσει με τον διαφημιζόμενο για περαιτέρω πληροφορίες. Για τον λόγο αυτό, οι διαφημίσεις -8- Λεωφ. Κηφισίας 168 & Σοφοκλέους, 15126 Μαρούσι www.espen.gr παραπέμπουν κατά κανόνα σε ιστοσελίδες ή τηλέφωνα επικοινωνίας του διαφημιζόμενου. Ιδίως η ραδιοτηλεοπτική διαφήμιση λόγω της περιορισμένης διάρκειας και των τεχνικών περιορισμών μετάδοσης σύνθετων πληροφοριών, δεν θα μπορούσε να υποκαταστήσει τη διαδικασία προσυμβατικής ενημέρωσης. Ο Σύνδεσμός μας παραμένει στη διάθεσή σας για κάθε περαιτέρω διευκρίνιση ή ανταλλαγή απόψεων επί των ανωτέρω ζητημάτων, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ισορροπημένου και αποτελεσματικού ρυθμιστικού πλαισίου. Δεδομένου ότι τα υπό διαμόρφωση μέτρα επηρεάζουν άμεσα και σε ουσιώδη βαθμό τη λειτουργία και τη δραστηριότητα των Μελών μας, ζητούμε τη θεσμική συμμετοχή του Συνδέσμου μας στη διαδικασία τελικής διαμόρφωσης των σχετικών ρυθμίσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης αποτύπωση των αναγκών και ιδιαιτεροτήτων της αγοράς προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Με εκτίμηση, Μίλτος Ασλάνογλου Γενικός Διευθυντής -9-