Η ΡΑΑΕΥ, σε συνέχεια της από 22.05.2025 πρόσκλησής της για συμμετοχή στη Δημόσια Διαβούλευση επί της εισήγησης της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. για τις βασικές αρχές σχεδιασμού των δημοπρασιών Ισχύος Εξισορρόπησης και της Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού, διαβούλευση η οποία παρατάθηκε έως τις 14.07.2025 μετά από σχετικά αιτήματα, δημοσιοποιεί τον ακόλουθο πίνακα συμμετεχόντων στην ανωτέρω διαβούλευση, καθώς και το περιεχόμενο των επιστολών που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο αυτής. Η ΡΑΑΕΥ ευχαριστεί όσους συμμετείχαν στη Δημόσια Διαβούλευση. Συμμετέχοντες:
- Ημερομηνία αποστολής: 08.07.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: I-398280/08.07.2025 Αποστολέας: SYMPOWER SA
- Ημερομηνία αποστολής: 14.07.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: I-398829/14.07.2025 Αποστολέας: ΕΒΙΚΕΝ 3.Ημερομηνία αποστολής: 15.07.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: I-398873/15.07.2025 Αποστολέας: ΕΣΑΗ
- Ημερομηνία αποστολής: 15.07.2025 Αριθμός πρωτοκόλλου: I-398869/15.07.2025 Αποστολέας: ΔΕΗ Α.Ε. 7 Ιουλίου 2025 Σχόλια της Sympower στη Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΕEY επί της εισήγησης της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. για τις βασικές αρχές σχεδιασμού των δημοπρασιών Ισχύος Εξισορρόπησης και της Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού Η Sympower είναι ένας πάροχος υπηρεσιών ευελιξίας που βοηθά τους πελάτες να προσαρμοστούν με επιτυχία στην ενεργειακή μετάβαση. Συνδυάζοντας αποκλειστικά εξατομικευμένο λογισμικό και υλικό, παρέχουμε μια ολοκληρωμένη λύση που προσφέρει παρακολούθηση, εξισορρόπηση και βελτιστοποίηση της υποβολής προσφορών αγοράς και πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας σε πραγματικό χρόνο. Μέσω της πλατφόρμας λογισμικού μας, διαχειριζόμαστε πάνω από 2.5 GW ευέλικτων κατανεμημένων ενεργειακών πόρων σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες ενώ δραστηριοποιούμαστε στην ελληνική αγορά εξισορρόπησης με ≈ 300 MW περιουσιακών στοιχείων από την πλευρά της ζήτησης ενώ ταυτόχρονα παρέχουμε υπηρεσίες ευελιξίας/βελτιστοποίησης στους ιδιαίτερα κρίσιμους τομείς της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και των ΑΠΕ αναλαμβάνοντας τη διαχείριση χαρτοφυλακίων που συνδυάζουν τις παραπάνω τεχνολογίες. Αναφορικά με την εν λόγω διαβούλευση για τις βασικές αρχές σχεδιασμού των δημοπρασιών Ισχύος Εξισορρόπησης και της Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού θα θέλαμε να επισημάνουμε τα εξής: 1. Απουσία πλαισίου συμμετοχής για την απόκριση ζήτησης & τα χαρτοφυλάκια κατανεμόμενου φορτίου Αρχικά, από το υπό διαβούλευση κείμενο απουσιάζει πλήρως οποιαδήποτε αναφορά στο πλαίσιο συμμετοχής της Απόκρισης Ζήτησης (είτε μεμονωμένα είτε μέσω σωρευτικής εκπροσώπησης) στις δημοπρασίες ισχύος εξισορρόπησης αλλά και στις νέες ΔΕΠ (ΔΕΠ Περιορισμών & Ανακατανομής εφεξής “ΔΕΠΠΑ”- και ΔΕΠ Σημαντικών Αποκλίσεων - εφεξής “ΔΕΠΣΑ”). Ενώ η αρχική διαπίστωση εκ μέρους του Διαχειριστή για τη δημιουργία εμποδίων στη συμμετοχή πόρων όπως η Απόκριση Ζήτησης από την ύπαρξη πολύωρων προϊόντων ισχύος στις δημοπρασίες κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, στη συνέχεια δεν γίνεται καμία αναφορά στον τρόπο με τον οποίο θα μπορούν τέτοιου είδους τεχνολογίες να συμμετάσχουν στο νέο αυτό μοντέλο αγοράς. Πιο συγκεκριμένα: α) Στο κείμενο προς διαβούλευση υπάρχουν αρκετές αναφορές στην υποχρέωση των Παρόχων Υπηρεσιών Εξισορρόπησης να συμμετέχουν στις Αγορές του ΕΧΕ και να διαμορφώνουν Πρόγραμμα Αγοράς ώστε να μπορεί να τηρηθεί η συνολικά απομενημένη ισχύς εξισορρόπησης μέσω των δημοπρασιών ισχύος. Ωστόσο, ενώ η ύπαρξη Προγράμματος Αγοράς σχετίζεται με τεχνολογίες που MAILING ADDRESS PO Box 3383, 1001 AD Amsterdam, The Netherlands sympower.net αφορούν την παραγωγή (ή την έγχυση) ενέργειας, κάτι τέτοιο δεν αφορά την Απόκριση Ζήτησης η οποία σχετίζεται και αξιολογείται αποκλειστικά με βάση το φορτίο αναφοράς (baseline) της εκάστοτε κατανάλωσης και όχι με την (προηγούμενη) ύπαρξη Προγράμματος Αγοράς (το οποίο υφίσταται ούτως ή άλλως μέσω της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας για την εν λόγω κατανάλωση). Από το κείμενο διαπιστώνουμε την πρόθεση η απονομή και απόδοση εφεδρειών να συνδέεται αποκλειστικά με την απόκτηση Προγράμματος Αγοράς και μάλιστα ενώ η τρέχουσα λειτουργία της αγοράς έχει καταδείξει πως δεν απαιτείται για τεχνολογίες όπως η Απόκριση Ζήτησης να βρίσκονται ήδη σε λειτουργία προκειμένου να παρέχουν εφεδρείες ή/και ενέργεια εξισορρόπησης. Επομένως, ο εν λόγω σχεδιασμός στερείται της περιγραφής του πλαισίου υπό το οποίο θα μπορούν να συμμετάσχουν οι συγκεκριμένες κρίσιμες για το σύστημα - τεχνολογίες. β) Ταυτόχρονα, στην περιγραφή του 2ου σταδίου επίλυσης της ΔΕΠΠΑ (Κεφάλαιο 2.4) περιγράφεται αναλυτικά ο τρόπος υποβολής προσφορών για όλες τις τεχνολογίες, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη περιγραφή για τα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενου Φορτίου και την Απόκριση Ζήτησης (είτε μεμονωμένα είτε μέσω σωρευτικής εκπροσώπησης). Δημιουργείται έτσι η εντύπωση πως η συγκεκριμένη τεχνολογία και τα χαρτοφυλάκια κατανεμόμενου φορτίου -τα οποία σήμερα αθροίζουν σημαντικό ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εξισορρόπησης- δεν έχουν συμπεριληφθεί ισότιμα από το Διαχειριστή στο σχεδιασμό του νέου μοντέλου της αγοράς εξισορρόπησης. γ) Παρά την αρχική αναγνώριση του Διαχειριστή ότι τα πολύωρα προϊόντα αποτελούν εμπόδιο για τη συμμετοχή των ΑΠΕ ή της Απόκρισης Ζήτησης, στις προσφορές των Παρόχων Υπηρεσιών Εξισορρόπησης (Κεφ. 1.6) αναφέρεται η δυνατότητα υποβολής προσφορών σε μπλοκ ωρών για την ισχύ εξισορρόπησης αΕΑΣ. Έτσι, ενώ η πρόταση του Διαχειριστή για τη δυνατότητα υποβολής προσφορών με ειδικά χαρακτηριστικά (πχ μέγιστος αριθμός κύκλων απονομής ισχύος ανά ημέρας κατανομής) σωστά επισημαίνεται ότι μπορεί να διευκολύνει τη συμμετοχή πόρων με ειδικά χαρακτηριστικά λειτουργίας (όπως η απόκριση ζήτησης και η αποθήκευση), η δυνατότητα υποβολής προσφορών σε μπλοκ ωρών για την ισχύ αΕΑΣ πιθανώς να δρα προς την αντίθετη κατεύθυνση λειτουργώντας ευνοϊκα μόνο προς συγκεκριμένες τεχνολογίες (πχ παραγωγικές μονάδες) απομειώνοντας έτσι τις διαθέσιμες χρονικές περιόδους για τεχνολογίες όπως η Απόκριση Ζήτησης, οι οποίες δεν δύναται (λόγω τεχνικών χαρακτηριστικών) να υποβάλουν προσφορές για μεγάλο αριθμό συνεχόμενων περιόδων ανά κύκλο απονομής ισχύος. δ) Αναγνωρίζουμε την ανάγκη του Διαχειριστή η δημοσίευση των αναγκών και το άνοιγμα της πύλης υποβολής προσφορών να λαμβάνουν χώρα ήδη από την ημέρα D-
- Ωστόσο, καθώς το πρόγραμμα παραγωγής της βιομηχανίας - και της ενδεχόμενης ευελιξίας της- διαμορφώνεται (το νωρίτερο) την ημέρα D-1 η εν λόγω πρόβλεψη δημιουργεί σοβαρά θέματα προγραμματισμού για συμμετέχοντες, όπως οι βιομηχανικοί καταναλωτές , οι οποίοι ναι μεν μπορούν να παρέχουν σημαντικές ποσότητες ενέργειας εξισορρόπησης προς το σύστημα, δεν δύνανται όμως να γνωρίζουν, σε επίπεδο επιχειρησιακής οργάνωσης, τη δυνατότητα αυξομείωσης της κατανάλωσής τους σε τόσο πρώιμο στάδιο, πριν την ημέρα κατανομής D. Ουσιαστικά, ο συγκεκριμένος χρονικός ορίζοντας, χωρίς την ταυτόχρονη ύπαρξη συγκεκριμένου πλαίσιο για τη συμμετοχή της απόκρισης ζήτησης,υποχρεώνει συμμετέχοντες, όπως τα χαρτοφυλάκια κατανεμόμενου φορτίου, να προγραμματίζουν σχεδόν 2 ημέρες νωρίτερα τη δυνατότητα παροχής εφεδρειών στερώντας έτσι από το σύστημα τη συμμετοχή κρίσιμων πόρων ταχείας ευελιξίας. 2. Συμμετοχή στις δημοπρασίες μέσω χαρτοφυλακίων οντοτήτων sympower.net Εκτιμούμε πως η γενικότερη πρόβλεψη της συμμετοχής στις δημοπρασίες με χαρτοφυλάκια οντοτήτων, αναμένεται να λειτουργήσει σχεδόν αποκλειστικά υπέρ των συμμετεχόντων που κατέχουν και διαχειρίζονται μεγάλο αριθμό οντοτήτων γεννώντας σημαντικές ανισότητες στην αγορά. Πιο συγκεκριμένα: α) Αρχικά, δεν είναι σαφή και χρήζουν διευκρίνισης τα παρακάτω: 1) Δύναται μια οντότητα υπηρεσιών εξισορρόπησης να αποτελεί ένα διακριτό χαρτοφυλάκιο (πχ κατανεμόμενου φορτίου ή σταθμών αποθήκευσης)? Πιο συγκεκριμένα, θα μπορούσε ένα δυνητικό χαρτοφυλάκιο συμμετέχοντα να αποτελείται π.χ. από 1 θερμική μονάδα (1 οντότητα), 1 χαρτοφυλάκιο κατανεμόμενων φορτίων (1 οντότητα), 1 σύμμικτο χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ & σταθμών αποθήκευσης (1 οντότητα) ? 2) Η απονομή της ισχύος γίνεται σε επίπεδο συμμετέχοντα (πχ Sympower) ή σε επίπεδο χαρτοφυλακίου (στην περίπτωση πχ που ένας συμμετέχοντας κατέχει περισσότερα από 1 χαρτοφυλάκια οπότε και μπορεί να απονέμεται ισχύς σε κάθε χαρτοφυλάκιο ξεχωριστά)? β) Έπειτα, εκτιμούμε πως ο γενικότερος σχεδιασμος αναμένεται να ευνοήσει σημαντικά εκείνους τους συμμετέχοντες που εχουν μεγαλύτερα pool οντοτητων και μπορουν πιο εύκολα να λαμβάνουν Πρόγραμμα Αγοράς (για κάποιες από τις οντότητες τους), μεταβιβάζοντας στη συνέχεια - είτε μέσω της πλατφόρμας, είτε διμερώς - την απονεμημένη ισχύ (σε επίπεδο χαρτοφυλακίου) σε άλλη οντότητα, ανάλογα με το ποια εξ’ αυτών κατάφερε να κατοχυρώσει Πρόγραμμα Αγοράς. Επομένως, με βάση τον προτεινόμενο σχεδιασμό, δεν είναι σαφές πως προστατεύεται η συμμετοχή στις δημοπρασίες μεμονωμένων οντοτήτων & τεχνολογιών οι οποίες δεν καταφέρνουν, για οποιονδήποτε λόγο, να εξασφαλίζουν Πρόγραμμα Αγοράς στερώντας έτσι από το σύστημα την ύπαρξη ανταγωνισμού και επομένως μεγαλύτερου οφέλους για τον τελικό καταναλωτή. γ) Στο Κεφάλαιο 1.7 αναφέρεται η δυνατότητα του Διαχειριστή να καθορίζει περιοχές στις οποίες οι συμμετέχοντες υποχρεούνται να “υποβάλλουν προσφορές διακριτά” και ανάλογα με τους τοπικούς περιορισμούς. Από τον προτεινόμενο σχεδιασμό, δεν είναι σαφής η διαδικασία υποβολής προσφορών σε επίπεδο χαρτοφυλακίου το οποίο περιλαμβάνει οντότητες που βρίσκονται τόσο σε περιοχές με τοπικούς περιορισμούς όσο και σε περιοχές χωρίς τοπικούς περιορισμούς. Εφόσον οι προσφορές στις δημοπρασίες υποβάλλονται σε επίπεδο χαρτοφυλακίου, θα πρέπει στη συγκεκριμένη περίπτωση να υποβάλλονται διακριτά προσφορές για το μέρος του χαρτοφυλακίου το οποίο περιλαμβάνει εκείνες τις οντότητες που είναι εγκατεστημένες στις εν λόγω περιοχές? Πως και με ποια κριτήρια εφαρμόζεται η συγκεκριμένη πρόβλεψη για παράδειγμα σε χαρτοφυλάκια κατανεμόμενου φορτίου ή χαρτοφυλάκια σταθμών αποθήκευσης τα οποία περιλαμβάνουν οντότητες που βρίσκονται (και) στις εν λόγω περιοχές? δ) Στον προτεινόμενο σχεδιασμό δεν είναι σαφής η μετάβαση από το στάδιο απονομής εφεδρειών σε επίπεδο χαρτοφυλακίου, στο στάδιο της δήλωσης κατανομής ανά οντότητα. Αποτελεί υποχρέωση του συμμετέχοντα να ορίζει από μόνος του την κατανομή ανά οντότητα ώστε να μπορεί στη συνέχεια να προβεί σε δήλωση προς το Διαχειριστή ή προβλέπεται κάποια διαφορετική διαδικασία πχ σε κεντρικό επίπεδο μέσω του Διαχειριστή? 3. ΔΕΠΠΑ και ΔΕΠΣΑ α) Σε αντίθεση με το 2ο στάδιο επίλυσης της ΔΕΠΠΑ το οποίο είναι δεσμευτικό ανά οντότητα για τις επόμενες χρονικά αγορές, διαμορφώνοντας ένα επικαιροποιημένο Πρόγραμμα Αγοράς (το οποίο αμείβεται με βάση τις προσφορές των συμμετεχόντων), οι μεταβολές που προκύπτουν από την επίλυση του 2ου σταδίου της ΔΕΠΣΑ, αφενός περιλαμβάνουν δεσμευτική απονομή ισχύος εξισορρόπησης, αφετέρου είναι ενδεικτικές ως προς τις μεταβολές που δημιουργούν στα Προγράμματα Αγοράς και θα αποζημιωθούν μόνο στην περίπτωση και με βάση το βαθμό ενεργοποίησης. Η εν λόγω πρόβλεψη εγείρει ζητήματα για τη sympower.net συμμετοχή τεχνολογιών, όπως οι Σταθμοί Αποθήκευσης, οι οποίοι λαμβάνοντας π.χ. μία απονεμημένη ποσότητα ισχύος εξισορρόπησης η οποία έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, καλούνται να υποβάλουν προσφορές για την υπόλοιπη (απομειωμένη κατά την ποσότητα που αντιστοιχεί στην απονεμημένη ισχύ) χωρητικότητά τους, χωρίς όμως να γνωρίζουν αν τελικά το - τροποποιημένο αλλά ενδεικτικό- Πρόγραμμα Αγοράς θα ενεργοποιηθεί εν τέλει. Δημιουργείται έτσι ένα σημαντικό κόστος ευκαιρίας για τη συγκεκριμένη τεχνολογία για το οποίο δεν προβλέπεται κανενός είδους αποζημίωση και το οποίο επιδρά αρνητικά στη συνολική λειτουργία ενός Σταθμού Αποθήκευσης. β) Με βάση το υπό διαβούλευση κείμενο, η ισχύς εξισορρόπησης η οποία είτε έχει αφαιρεθεί από οντότητες στις οποίες είχε απονεμηθεί νωρίτερα είτε δεν καλύπτεται μέσω των δημοπρασιών, προμηθεύεται μέσω της ΔΕΠ σε άλλες οντότητες (με υποχρεωτική πλέον συμμετοχή τους), χωρίς όμως να υπάρχει αποζημίωση για τους συμμετέχοντες στους οποίους απονέμεται. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη, γεννά εύλογα ερωτήματα ως προς το προστιθέμενο κόστος που ενέχει για μια οντότητα η ανάληψη μιας ποσότητας ισχύος εξισορρόπησης για την οποία, αφενός ουδέποτε υπέβαλε προσφορά, αφετέρου η εξυπηρέτηση αυτής μπορεί να συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο για τις εν λόγω οντότητες. Ταυτόχρονα, η απουσία αποζημίωσης σε συνδυασμό με την υποχρεωτική συμμετοχή συγκεκριμένων οντοτήτων (θερμικές και ΥΗΣ) στερεί από την αγορά την είσοδο άλλων ευέλικτων μονάδων ή τεχνολογιών (πχ Απόκριση Ζήτησης) οι οποίες μπορεί να μην κατάφεραν να λάβουν απονεμημένη ισχύ μέσω των δημοπρασιών, είναι όμως διαθέσιμες να καλύψουν με οικονομικό και ανταγωνιστικό τρόπο το έλλειμμα ισχύος που έχει προκύψει. γ) Τέλος, από το κείμενο δεν είναι σαφής η χρονική αλληλουχία πραγματοποίησης των ΔΕΠΠΑ και ΔΕΠΣΑ, οι οποίες, όπως αναφέρεται, μπορεί να εκτελούνται (κατ’ απαίτηση) οποιαδήποτε χρονική στιγμή (για την μεν ΔΕΠΠΑ την ημέρα D-1 ή/και ενδοημερήσια, για τη μεν ΔΕΠΣΑ οποιαδήποτε χρονική στιγμή μετά τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της ΔΕΠΠΑ ή/και σε προγραμματισμένες περιόδους). Με σκοπό την εύρυθμη συμμετοχή των Παρόχων Υπηρεσιών Εξισορρόπησης και τη βέλτιστη κατανομή των οντοτήτων που εκπροσωπούν, προτείνουμε οι ΔΕΠΠΑ και ΔΕΠΣΑ να εκτελούνται σε προγραμματισμένες περιόδους.
- Εκκαθαριση ισχύος εξισορρόπησης και ΔΕΠ α) Στο Κεφάλαιο 4.2 περιγράφεται η διαδικασία εκκαθάρισης για τις διαφορές Προγράμματος Αγοράς και Προγράμματος Αγοράς ΔΕΠΠΑ του 1ου σταδίου της ΔΕΠΑ σε περίπτωση ανοδική/καθοδικής ενεργοποίησης για τους Σταθμούς Αποθήκευσης για αύξηση/μείωση της απορρόφησης χωρίς ωστόσο να υπάρχει αντίστοιχη περιγραφή για την περίπτωση της αύξησης/μείωσης της έγχυσης του σταθμού (η οποία επίσης μπορεί να αφορά ανοδική ή καθοδική ενεργοποίηση). Ταυτόχρονα, δεν είναι σαφές γιατί, στην εν λόγω περίπτωση, χρησιμοποιείται η Τιμή Εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας, δημιουργώντας άνιση αντιμετώπιση σε σχέση με την εκκαθάριση άλλων τεχνολογιών για τις οποίες χρησιμοποιείται η τιμή της προσφοράς ενέργειας ανακατανομής. β) Απουσιάζει η λεπτομερής περιγραφή της εκκαθάρισης οντότητας σε περίπτωση ένταξης της κατόπιν εκτέλεσης της ΔΕΠΣΑ και χωρίς να υπάρχει προηγούμενη συμμετοχή της στη ΔΕΠΠΑ.
- Λοιπά ζητήματα α) Δεν είναι σαφές αν η μη ύπαρξη Προγράμματος Αγοράς αντιμετωπίζεται από το Διαχειριστή με τον ίδιο τρόπο με την περίπτωση μη εφικτού Προγράμματος Αγοράς (το οποίο αποτελεί διακριτή περίπτωση από την μη ύπαρξη Προγράμματος Αγοράς)και αν επιβάλλονται αντίστοιχες χρεώσεις μη συμμόρφωσης και στις 2 περιπτωσεις. Πιο συγκεκριμένα χρήζει διευκρίνισης η διαδικασία που ακολουθείται στην (εξαιρετικά πιθανή) περίπτωση κατά την οποία σε μια οντότητα, πχ Σταθμός Αποθήκευσης, έχει απονεμηθεί Ισχύς Εξισορρόπησης αλλά αυτή δεν καταφέρνει να εξασφαλίσει Πρόγραμμα Αγοράς. β) Εκτιμούμε πως ο μεγαλύτερος αριθμός επιτρεπόμενων βημάτων (>3) κατά την υποβολή προσφορών στις δημοπρασίες ισχύος εξισορρόπησης θα επιτρέψει την είσοδο περισσότερων οντοτήτων και ιδιαίτερα sympower.net Συμμετεχόντων όπως τα Χαρτοφυλάκια Κατανεμόμενου Φορτίου όπου η συμμετοχή της εκάστοτε Εγκατάστασης Ζήτησης που συμμετέχει στο Χαρτοφυλάκιο, βασίζεται σε βηματικού τύπου προσφορές και την ύπαρξη ικανού αριθμού βημάτων ώστε να καθίσταται εφικτή η συμμετοχή της εν λόγω κατανάλωσης. γ) Αναφέρεται πως η μεταβίβαση της ισχύος εξισορρόπησης σε άλλη οντότητα επιτρέπεται τουλάχιστον μεχρι 1 ωρα πριν την ημέρα κατανομής, χωρίς να είναι σαφής η απουσία πρόβλεψης για μεταβίβαση ισχύος ακόμα και εντός της ίδιας μέρας κατανομής.. Προς: κ. Δημήτριο Φούρλαρη, Αντιπρόεδρο ΡΑΑΕΥ, κοιν: κ. Νικόλαο Μπουλαξή, Γενικό Διευθυντή ρυθμιστικής πολιτικής ΑΔΜΗΕ elecodes-market@raaey.gr Αθήνα, 14 Ιουλίου 2025 Θέμα: Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ αναφορικά με την Εισήγηση του ΑΔΜΗΕ για τις βασικές αρχές σχεδιασμού των δημοπρασιών Ισχύος Εξισορρόπησης και της Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού Αξιότιμε κύριε Αντιπρόεδρε, Περιγραφή υφιστάμενης κατάστασης Στην έκθεση πεπραγμένων της ΡΑΕ για το 2023 αναφέρεται: «Οι πιστώσεις των ηλεκτροπαραγωγών από συμβατικές πηγές ενέργειας στην Αγορά Επόμενης Ημέρας και την Ενδοημερήσια Αγορά ανήλθαν σε περίπου 2,8 δις ευρώ για το έτος 2023, από την Αγορά Εξισορρόπησης (Ενέργεια και Ισχύ) σε 490 εκ. ευρώ και από την ενέργεια για σκοπούς εκτός εξισορρόπησης σε 248 εκ. €, ήτοι συνολικά 738 εκ. €». Σε συνέχεια αυτών από τα δημοσιευμένα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ και από την σχετική μελέτη της Grant Thorton προκύπτει ότι από τον Ιούλιο του 2024 παρατηρείται συνεχής αδικαιολόγητη αύξηση του Λογαριασμού προσαύξησης 3 (ΛΠ3) έως και 150% ως προς το
- Αύξηση που έχει σαν αποτέλεσμα την υπέρμετρη επιβάρυνση των καταναλωτών και υπερκέρδη κύρια για τα Υ/Η και τα φ.α. Επισημαίνουμε το γεγονός, ότι δεν υπάρχει διαφάνεια στις χρεώσεις που διαμορφώνουν το κόστος ανακατανομής, γιατί εκτός των άλλων η αμοιβή των μονάδων που προσφέρουν αυτές τις υπηρεσίες γίνεται βάσει των προσφορών τους (pay as bid). Απλά κάποια στιγμή τα κόστη αυτά ενσωματώνονται στον ΛΠ
- Από την ίδια έκθεση πεπραγμένων της ΡΑΕ του 2023 προκύπτει ότι σχεδόν το σύνολο των πιστώσεων για την αγορά εξισορρόπησης πηγαίνει στον δεσπόζοντα παίκτη, ήτοι 620εκ € εκ των 738εκ €, γεγονός το οποίο πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στο νέο σχεδιασμό και ειδικότερα στη συμμετοχή με χαρτοφυλάκια οντοτήτων. Είναι πλέον σαφές ότι με την ανεξέλεγκτα αυξανόμενη παραγωγή των ΑΠΕ σε συνδυασμό με την κατά χρονικές περιόδους ανάγκη για σημαντικές εξαγωγές, ο ΑΔΜΗΕ για λόγους ασφάλειας του συστήματος θα αυξάνει, σύμφωνα με τη μέχρι σήμερα ακολουθούμενη πρακτική, τις ποσότητες ανακατανομής κατά περίπτωση. Οι οποίες μάλιστα αμείβονται αδιαφανώς με pay as bid, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα ελέγχου από τον ΑΔΜΗΕ εάν η εν λόγω προσφορά αντανακλά το πραγματικό κόστος λειτουργίας των μονάδων, οι οποίες καλούνται να λειτουργήσουν εκτός προγράμματος αγοράς. Συγκεκριμένα από τις αρχές Ιουλίου διαπιστώνουμε ότι καθημερινά ο ΑΔΜΗΕ εντάσσει δύο λιγνιτικές μονάδες (Αγ. Δημήτριος 3 και 4) με constraint, οι οποίες αμείβονται αδιαφανώς με pay as bid, ρύθμιση η οποία θα συνεχιστεί για όλο το καλοκαίρι. Την δε περίοδο Μαρτίου-Ιουνίου του 2025 και όλα τα ΣΚ του Ιουλίου παρακολουθούμε καθημερινά τις ώρες ηλιοφάνειας, οπότε η παραγωγή των ΑΠΕ υπερκαλύπτει το τελικό φορτίο (Ζήτηση εισαγωγές) με αποτέλεσμα οι τιμές στην DAM να συρρικνώνονται, 4-5 θερμικές μονάδες να εντάσσονται από τον ΑΔΜΗΕ με constraint και να αμείβονται επίσης με pay as bid. Επισημαίνουμε επίσης ότι και το κόστος του ΛΠ2, ήτοι η αποζημίωση των συμβατικών μονάδων για να διαθέτουν την ισχύ τους στην αγορά εξισορρόπησης, είναι πολύ υψηλό και φθάνει τα 200εκ €. Βάσει των ανωτέρω εκτιμούμε ότι το κόστος της αγοράς εξισορρόπησης το 2025 θα φθάσει και ίσως ξεπεράσει το 1 δις €, εκ των οποίων τα 500εκ θα αφορούν ενέργεια ανακατανομής. Από τα παραπάνω συνάγουμε ότι η σημερινή λειτουργία της αγοράς σε τίποτα δεν θυμίζει λειτουργία ευνομούμενης ευρωπαϊκής αγοράς. Είναι σαφές λοιπόν ότι καθίσταται επιτακτική η λήψη μέτρων που να έχουν τους ίδιους στόχους με την παρούσα διαβούλευση, μελετώντας ταυτόχρονα μέτρα που ήδη εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Ιταλία, η οποία έχει το ίδιο μοντέλο αγοράς εξισορρόπησης της κεντρικής κατανομής (central dispatch). Ιταλία Η Grant Thorton εκπόνησε για λογαριασμό της ΕΒΙΚΕΝ μελέτη (συνημμένη) εξετάζει το πλαίσιο λειτουργίας της ιταλικής Αγοράς Εξισορρόπησης (MSD-Mercato dei Servizi di Dispacciamento), η οποία αποτελεί διακριτό τμήμα του συστήματος αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ιταλίας και τελεί υπό τη διαχείριση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς (Terna S.p.A.). Εκτός από τα λειτουργικά και δομικά χαρακτηριστικά της αγοράς εξισορρόπησης, στη μελέτη αξιολογούνται και οι οικονομικές επιβαρύνσεις που προκύπτουν για τους συμμετέχοντες μέσω των σχετικών ρυθμιστικών χρεώσεων (Dispatching Services Fees), με έμφαση στον λογαριασμό προσαυξήσεων (Uplift). Η MSD διαφέρει ουσιωδώς από τις αγορές Επόμενης Ημέρας, καθώς στοχεύει στη διασφάλιση της στιγμιαίας ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, στη σταθερότητα της συχνότητας και στη διαχείριση ενδοζωνικών συμφορήσεων. Η συμμετοχή των μονάδων γίνεται μέσω προσφορών σε μηχανισμό pay-as-bid, ενώ στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης TIDE η αγορά μετασχηματίζεται σε ενιαία Αγορά Εξισορρόπησης και Ανακατανομής, με ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών πλατφορμών εξισορρόπησης (π.χ. PICASSO και MARI), κατάργηση ορίων εγκατεστημένης ισχύος, δυνατότητα συμμετοχής ΑΠΕ μέσω συγκεντρωτικών μονάδων και εφαρμογή δεκαπεντάλεπτης χρονικής ανάλυσης (ISP) για τον υπολογισμό των αποκλίσεων. Ο λογαριασμός προσαυξήσεων (Uplift) που δημοσιεύεται από τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς αποτελεί βασικό μηχανισμό ανάκτησης κόστους για τις παρεχόμενες επικουρικές υπηρεσίες. Υπολογίζεται σε τριμηνιαία (πρόβλεψη) και μηνιαία (τελική εκκαθάριση) βάση, και περιλαμβάνει δύο βασικές κατηγορίες: α) τα καθαρά κόστη προμήθειας πόρων από την MSD, και β) τα κόστη που σχετίζονται με χρεώσεις ανισορροπίας, διορθωτικούς μηχανισμούς για αποτροπή αυθαίρετων κερδών (non-arbitrage fees) και κυρώσεις για μη συμμόρφωση με τις εντολές του Διαχειριστή. Επιπλέον, περιλαμβάνονται επιμέρους χρεώσεις για υπηρεσίες συγκέντρωσης φορτίου (aggregation service), διαχείρισης συμφόρησης και χρήσης διασυνδέσεων. Στο πλαίσιο της συγκριτικής αξιολόγησης, αναλύθηκαν τα στοιχεία του κόστους εξισορρόπησης στην Ιταλία και συγκρίθηκαν με την χρέωση των Λογαριασμών Προσαυξήσεων 3 στην Ελλάδα. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι οι ελληνικές χρεώσεις είναι συστηματικά υψηλότερες και πιο ευμετάβλητες. Ειδικότερα, η μέση χρέωση ως ποσοστό της Οριακής Τιμής Συστήματος (ΟΤΣ) διαμορφώθηκε στην Ελλάδα στο ~12% την περίοδο 2024-2025 (έως Απρίλιο), έναντι ~3% στην Ιταλία. Οι αντίστοιχες χρεώσεις ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 12.2 €/MWh στην Ελλάδα και 3 €/MWh στην Ιταλία κατά την ίδια περίοδο. Το χάσμα αυτό διευρύνεται αισθητά από το β’ εξάμηνο του 2024 και έπειτα, αντανακλώντας διαρθρωτικές διαφορές στη λειτουργία των αγορών εξισορρόπησης, όπως επίσης και στη μεθοδολογία κατανομής κόστους και εσόδων από τις συγκεκριμένες αγορές. Συμπέρασμα- Προτεινόμενη Ρύθμιση Θεωρούμε θετικό ότι η Αρχή σας έχει αναθέσει μελέτη για να υπολογιστούν οι επιπτώσεις αυτής της μεταρρύθμισης που τίθεται σε διαβούλευση στο σύνολο της αγοράς, μιας αγοράς βαθιά ολιγοπωλιακής, όπου η ανάπτυξη έστω και στοιχειώδους ανταγωνισμού είναι ζητούμενο. Η προαγορά ισχύος εφεδρείας πριν την DAM με ένα διαγωνισμό μπορεί να αποδειχθεί πολύ ακριβή επιλογή. Η παρούσα πρόταση του ΑΔΜΗΕ όμως αποτελεί μια βάση για να αρχίσει σε βάθος ένας γόνιμος διάλογος, ο οποίος πρέπει να λάβει υπόψη το σχεδιασμό των αγορών όπως αυτή της Ιταλίας, όπου διαπιστώνουμε βασικές διαφορές ως προς την παρούσα πρόταση. Σημαντικότερη εκείνη ότι στην Ιταλία γίνεται προαγορά ενέργειας/ισχύος εξισορρόπησης σε έξι περιόδους μέσα και πριν την DAM. Ειδικά Σχόλια επί του Κειμένου Α1 Το χρονικό περιθώριο για τη διαμόρφωση των αναγκών του ΑΔΜΗΕ ουσιαστικά διαμορφώνεται από την περίοδο D-3 22:00-23:00 CET. Αυτό σημαίνει ένα χρονικό διάστημα πρόβλεψης αναγκών 50 με 74 ώρες, πού κρίνεται ότι θα συμβάλει σε χειρότερη ποιότητα πρόβλεψης. Σε περίπτωση που οι ανάγκες υπερεκτιμούνται για να καλύψουν ενδεχόμενα υψηλότερο σφάλμα πρόβλεψης, οι ποσότητες της αγοράς ισχύος θα αυξηθούν. Συνεπώς και τα κόστη για την αγορά ισχύος. Η πρώτη εναλλακτική φαίνεται προτιμότερη. Η δεύτερη εναλλακτική απαιτεί συστηματική αναλυτική διερεύνηση καθώς μια ενδεχόμενη στενότητα στρεφόμενης ισχύος μπορεί να εκτοξεύσει τις τιμές FCR, λαμβάνοντας υπόψιν και τη διακομιστική ισχύ της Ελλάδας. Α2 Η δυνατότητα συμμετοχής ανά χαρτοφυλάκιο οντοτήτων δίνει όντως την ευελιξία, στους συμμετέχοντες να υπολογίσουν ένα πρόγραμμα αγοράς για συμμετοχή στην ΑΕΗ. Επειδή όμως η ΑΕΗ συνδιαμορφώνεται και από τις περιβάλλουσες αγορές, εγγενώς δίνεται εμμέσως κίνητρο σε όλους τους πιθανούς συμμετέχοντες να προσφέρουν καθολικά διαθέσιμη ισχύ, ανεξαρτήτως της ζητούμενης ποσότητας από τον ΑΔΜΗΕ. Και αυτό γιατί, σύμφωνα με την πρόταση του ΑΔΜΗΕ, αν συμμετέχοντες δεν έχουν συμμετάσχει στην αγορά (σημ. όχι εκκαθαρίσει στην αγορά) και κληθούν να προσφέρουν ισχύ από τον ΑΔΜΗΕ, δεν θα αποζημιωθούν για την ισχύ. Επίσης μας προβληματίζει η δυνατότητα συμμετοχής στους διαγωνισμούς ισχύος εξισορρόπησης με χαρτοφυλάκια οντοτήτων, που μπορούν να ενσωματώνουν ταυτόχρονα διαφορετικές τεχνολογίες, ήτοι θερμικές μονάδες, Υ/Η, μπαταρίες και γενικά μονάδες αποθήκευσης. Θεωρούμε ότι πρέπει να τεθεί ένας περιορισμός, ώστε τα χαρτοφυλάκια να περιλαμβάνουν μονάδες μόνο μιας τεχνολογίας και όχι συνδυασμό τεχνολογιών, ώστε να υπάρξει δίκαιος ανταγωνισμός. Επίσης για περιπτώσεις μη εκτέλεσης δημοπρασιών που καλούνται να συμμετάσχουν μέσω ΔΕΠ χωρίς την συμμέτοχή στην αγορά ισχύος, προτείνεται η δημοσίευση στατιστικών κόστους για την απονομή μέσω ΔΕΠ (π.χ. μέσο κόστος MW/mFRR μέσω ΔΕΠ ανά μήνα και ανά τεχνολογία), και η καθορισμένη τιμή αποζημίωσης. Α5 Συμφωνούμε ότι η χρονική διάσταση των προσφορών θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ωριαία. Θα προτείναμε να δοθεί η δυνατότητα σε συμμετέχοντες (ειδικά ΑΠΕ) να μπορούν να μεταβάλλουν τις προσφορές τους και σε πιο σύντομα διαστήματα (π.χ. 15λέπτα) στη διάρκεια της ΔΕΠ προκειμένου να προσεγγίζεται καλύτερα η διαθέσιμη ισχύς και η τελική εκκαθάριση να λαμβάνει υπόψιν καλύτερα την πραγματική διαθεσιμότητα. Β1 Δεν ορίζονται ξεκάθαρα τα χρονικά διαστήματα των επιλύσεων ΔΕΠΠΑ B2 Ο καθορισμός περιοχών με τοπικούς περιορισμούς είναι πολύ σημαντική αλλαγή και χρήζει σημαντικής διερεύνησης. Επί του παρόντος, ο ΑΔΜΗΕ δεν διαθέτει στοιχεία στην αγορά για ενδεχόμενους περιορισμούς σε περιοχές του συστήματος. Επίσης αυτή η πρόταση ανοίγει το δρόμο προς μια τοπικιστική (locational) θεώρηση προσφοράς ισχύος (και κατά συνέπεια ενέργειας) ανά διακριτό ΚΥΤ. Από τη στιγμή που οι μη ευέλικτες συμβάσεις σύνδεσης δεν είχαν τέτοιους πιθανούς περιοριστικούς όρους, βλέπουμε πολύ δύσκολη την εφαρμογή. Αντιθέτως, θα μπορούσε ο ΑΔΜΗΕ, σε συνεργασία με τη ΡΑΑΕΥ, να ορίσει ένα ζωνικό σύστημα χρέωσης πρόσβασης και να υπολογίζει τέλη πρόσβασης στο σύστημα μεταφοράς ανάλογα με την στενότητα πρόσβασης στη συγκεκριμένη περιοχή. Αυτό θα έδινε και το απαραίτητο αντικίνητρο σε παραγωγούς να μην αιτούνται νέες συνδέσεις σε περιοχές του συστήματος που κρίνονται κρίσιμες. Παράδειγμα τέτοιας εφαρμογής συμβαίνει σε άλλες χώρες όπως π.χ. το ΗΒ. Από αυτές τις χρεώσεις θα μπορούσε να καλύπτεται ενδεχομένως μερικώς και το τοπικό επιπρόσθετο κόστος ανακατανομής καθώς και μερικώς απαιτούμενο έσοδο προκειμένου ο ΑΔΜΗΕ να ολοκληρώσει τις απαιτούμενες επενδύσεις σε τέτοιες περιοχές του συστήματος. Σε κάθε περίπτωση, αυτή η αλλαγή απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση. Β5.3.2 και Β5.3.3 Δεν εξηγείται γιατί δεν συμπεριλαμβάνονται συστήματα αποθήκευσης καθώς και κατανεμόμενο φορτίο στην απονομή ελλείματος ισχύος για αΕΑΣ και χΕΑΣ. Ε1 Σε περίπτωση που ο ΑΔΜΗΕ επιθυμεί να εντάξει κάποιες μονάδες σε καθεστώς υποχρεωτικής λειτουργίας, τότε η ισχύς τους θα πρέπει να αφαιρείται από την ποσότητα στην αγορά ισχύος. Εφόσον αυτές οι μονάδες δεν θα υπόκεινται στην συμμετοχή στην αγορά, η αποζημίωση τους θα πρέπει να γίνεται εκτός της αγοράς (π.χ. με απόφαση της ΡΑΑΕΥ) Με εκτίμηση, Αντώνιος Κοντολέων Πρόεδρος Δ.Σ. ΠΡΟΣ: ΡΑΑΕΥ, Πειραιώς 118 64 Αθήνα Υπόψη: κ. Αντιπροέδρου Κλάδου Ενέργειας, Δ. Φούρλαρη ΘΕΜΑ: Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ επί της εισήγησης της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. αναφορικά με τις βασικές αρχές σχεδιασμού των δημοπρασιών Ισχύος Εξισορρόπησης και της Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού ΑΡ. ΠΡΩΤ.: 683 Αθήνα, 14.07.2025 Αξιότιμε κ. Αντιπρόεδρε, Τον Ιούλιο 2024 ολοκληρώθηκε, μετά από μία διετία έντονων συζητήσεων στα όργανα και τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αναθεώρηση της Οδηγίας 2019/944 και του Κανονισμού 2019/943, δηλαδή των δύο βασικών νομοθετικών κειμένων που ορίζουν τον σχεδιασμό της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού. Η αναθεώρηση του σχεδιασμού επιβεβαίωσε την οριακή τιμολόγηση ως τη βασική αρχή του target model και έδωσε βαρύτητα στην προστασία των καταναλωτών και την ανάπτυξη προϊόντων, όπως τα CfDs και τα PPAs, που θα δώσουν μεγαλύτερη σταθερότητα τιμών και θα απορροφήσουν σε επίπεδο έτους/ετών τις (μεγάλες) διακυμάνσεις που παρουσιάζονται στις βραχυχρόνιες αγορές, όπως είναι η Αγορά Επόμενης Ημέρας (ΑΕΗ). Η αναθεώρηση κατέστησε επίσης τις αγορές διαθέσιμης ισχύος δομικό λίθο του σχεδιασμού της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού και διευκόλυνε τις εθνικές κυβερνήσεις για να δημιουργήσουν τέτοιες αγορές. Αυτό που δεν έκανε η αναθεώρηση είναι να αλλάξει τον σχεδιασμό στη λειτουργία των αγορών εξισορρόπησης. Θεωρήθηκε ότι το πλαίσιο που ήδη υπάρχει είναι λειτουργικό και αποδοτικό και ότι για την επόμενη, τουλάχιστον, πενταετία δεν χρειάζονται δραστικές παρεμβάσεις στις αγορές εξισορρόπησης -πέραν των όσων έχουν ήδη δρομολογηθεί. Επιπρόσθετα, να σημειωθεί ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει ήδη ξεκινήσει η διερεύνηση της αλλαγής σχεδιασμού και της επέκτασης των δυνατοτήτων του αλγορίθμου EUPHEMIA για την υλοποίηση συνβελτιστοποίησης στην αγορά επόμενης ημέρας και την αγορά εφεδρειών. Η συνβελτιστοποίηση της εφεδρείας και της ενέργειας σε μια κοινή δημοπρασία —που είναι η τάση και κατεύθυνση αναφοράς των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (όπως εκφράζεται μέσω του ACER) για την μελλοντική ευρωπαϊκή αγορά— συντονίζει βέλτιστα τις αποφάσεις δέσμευσης και απονομής ενέργειας και εφεδρείας, λαμβάνοντας υπόψη την αλληλεπίδραση αυτών των προϊόντων λόγω των τεχνικών περιορισμών μιας μονάδας και του κόστους εκκίνησης. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση αναφοράς πιστοποιείται από τις σχετικές μελέτες των ΕΣΑΗ, Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2, 11526 Αθήνα | www.haipp.gr Information Classified as General 1 Ευρωπαϊκών Λειτουργών των Αγορών (ΝΕΜΟs) και των Ευρωπαϊκών Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs, ENTSO-E) οι οποίες ήδη εκπονούνται —και έχει ολοκληρωθεί η πρώτη φάση τους— κατόπιν εντολής του ACER. Και ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο η κατάσταση έχει ως ανωτέρω ο ΑΔΜΗΕ επιλέγει, στη συγκεκριμένη συγκυρία, να προτείνει για την Ελλάδα έναν εκ βάθρων και εν συνόλω επανασχεδιασμό της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι αλλαγές που εισηγείται για τη χονδρεμπορική αγορά και ειδικά για την αγορά εξισορρόπησης είναι δομικές και στρεβλώνουν το επίπεδο του ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρισμού ενώ δεν συνοδεύονται από οποιαδήποτε μελέτη που να αιτιολογεί την αναγκαιότητά τους. Στο πλαίσιο των ανωτέρω διαλαμβανομένων, ο ΕΣΑΗ επιθυμεί να υπενθυμίσει προς όλους τους φορείς της Πολιτείας ότι η συμπεριφορά της δεσπόζουσας επιχείρησης στη χονδρεμπορική αγορά (με συνέπειες και στη λιανική αγορά), κατά το παρελθόν, τελεί υπό διερεύνηση από τις υπηρεσίες ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Υπό αυτό το πρίσμα, οποιαδήποτε αλλαγή του ρυθμιστικού πλαισίου οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε ενίσχυση της δύναμης αγοράς της δεσπόζουσας επιχείρησης —όπως οι προτεινόμενες αλλαγές— θα πρέπει να εξεταστεί με πολύ μεγάλη προσοχή και επιφύλαξη από τη Ρυθμιστική Αρχή. Επιπλέον, σημειώνουμε ότι οι προτεινόμενες αλλαγές χαρακτηρίζονται από έλλειψη σαφούς στόχευσης, εισάγουν αχρείαστη πολυπλοκότητα και θα επιδεινώσουν προς την αρνητική κατεύθυνση τον ανταγωνισμό στην αγορά καθώς, εάν εφαρμοστούν, θα ενισχύσουν ασύμμετρα τη θέση της δεσπόζουσας επιχείρησης -ειδικά εάν παύσει η συμμετοχή στην αγορά ηλεκτρισμού να γίνεται σε επίπεδο μονάδας παραγωγής/αποθήκευσης (unit-based) και υιοθετηθεί η συμμετοχή μέσω χαρτοφυλακίου (portfolio-based). Για τους λόγους αυτούς ο ΕΣΑΗ είναι κατηγορηματικά αντίθετος στις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην παρούσα διαβούλευση. Ακολούθως αναπτύσσουμε τα βασικότερα σημεία στα οποία εδράζεται η αντίθεσή μας και αποτυπώνουμε τις αρνητικές συνέπειες της υπό διαβούλευση εισήγησης. 1) Η δραστική αλλαγή που περιλαμβάνεται στην εισήγηση του ΑΔΜΗΕ αφορά την ακύρωση της διαδικασίας συνβελτιστοποίησης (ισχύος και ενέργειας) μέσω της Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού (ΔΕΠ) στην Αγορά Εξισορρόπησης και τη δημιουργία διακριτής αγοράς Ισχύος Εξισορρόπησης πριν από το στάδιο της Αγοράς Επόμενης Ημέρας. Παράλληλα η υπό διαβούλευση εισήγηση προβλέπει ότι η συμμετοχή στην προτεινόμενη Αγορά Ισχύος Εξισορρόπησης θα γίνεται μέσω χαρτοφυλακίου έναντι του unit-based μοντέλου που ισχύει εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού. ΕΣΑΗ, Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2, 11526 Αθήνα | www.haipp.gr Information Classified as General 2 Ο ΕΣΑΗ προχώρησε στην εκπόνηση σχετικής μελέτης η οποία με σαφήνεια καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πρόταση διάσπασης των αγορών ενέργειας και εφεδρειών, σε επίπεδο λειτουργίας αγοράς επόμενης ημέρας, προβλέπεται να προκαλέσει αυξημένο λειτουργικό κόστος συνολικά για την αγορά το οποίο ανέρχεται σε έως και 8,6%, σε σύγκριση με τη διατήρηση της συνβελτιστοποίησης που λαμβάνει χώρα έως σήμερα εντός της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το αυξημένο κόστος λειτουργίας οφείλεται κατά κύριο λόγο στο γεγονός ότι ο προτεινόμενος σχεδιασμός διασπά τη συνβελτιστοποίηση και εισάγει δύο ξεχωριστές διαδικασίες επίλυσης της αγοράς (ενέργεια και εφεδρείες) που δεν είναι ανεξάρτητες, παρά έχουν ισχυρές αλληλεπιδράσεις. Αυτή η διάσπαση οδηγεί σε επαυξημένη ανάγκη ακριβούς πρόγνωσης τιμών ενέργειας για την εκτίμηση του κόστους ευκαιρίας για την παροχή εφεδρειών, με αναπόφευκτα σφάλματα, που οδηγούν σε λάθος εκτίμηση του κόστους ευκαιρίας και άρα υπο-βέλτιστη δέσμευση και κατανομή μονάδων. Επιπλέον, υπάρχουν πάγια κόστη λειτουργίας του συστήματος που δεν μπορούν να επιμεριστούν μεταξύ παροχής ενέργειας και εφεδρειών. Παράλληλα, προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι προτείνεται μια τόσο ριζική αλλαγή στην ελληνική αγορά, χωρίς να συνοδεύεται από σχετική Ανάλυση Κόστους-Οφέλους (Cost-Benefit Analysis - CBA), η οποία θα τεκμηρίωνε την αναγκαιότητα και την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων ρυθμίσεων. Ο ΕΣΑΗ θεωρεί επιβεβλημένη τη σύνταξη μιας τέτοιας ανάλυσης, ειδικά προσαρμοσμένης στα δεδομένα της ελληνικής αγοράς. Η ανάλυση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει ειδική αναφορά στις επιπτώσεις των προτεινόμενων αλλαγών στον ανταγωνισμό, δεδομένου ότι στην ελληνική αγορά δραστηριοποιείται διαχρονικά εταιρεία με δεσπόζουσα θέση, η οποία μάλιστα κατέχει κατ’ αποκλειστικότητα συγκεκριμένες τεχνολογίες στο χαρτοφυλάκιο παραγωγής της. 2) Η Ελλάδα έχει υιοθετήσει από την απαρχή της απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρισμού στη χώρα μας τη συμμετοχή στην αγορά σε επίπεδο μονάδων παραγωγής (unit-based) και όχι σε επίπεδο χαρτοφυλακίου (portfolio-based). Ο λόγος αυτής της επιλογής, η οποία μάλιστα έχει διατηρηθεί από όλες τις κυβερνήσεις της τελευταίας 20ετίας, είναι το γεγονός ότι υφίσταται στην αγορά ηλεκτρισμού μια ισχυρή, δεσπόζουσα επιχείρηση η οποία και είναι η μόνη που διέθετε και συνεχίζει να διαθέτει κατ’ αποκλειστικότητα στο δυναμικό της συγκεκριμένες τεχνολογίες παραγωγής ηλεκτρισμού, ενώ το κληρονομηθέν μέγεθος του συνολικού στόλου μονάδων παραγωγής της εν λόγω εταιρίας αποτελεί από μόνο του σημαντική διαφοροποίηση ως προς τις δυναμικές της αγοράς. Σε αντίθεση με τους ανταγωνιστές της που είναι αποκλεισμένοι από τεχνολογίες όπως τα μεγάλα υδροηλεκτρικά, τα οποία και έχουν βαρύνουσα σημασία στην Αγορά Εξισορρόπησης. Ενδεχόμενη υιοθέτηση της υπό διαβούλευση εισήγησης -για συμμετοχή μέσω χαρτοφυλακίων- θα οδηγούσε έτσι σε ενίσχυση της θέσης της δεσπόζουσας επιχείρησης και σε σημαντική μείωση του επιπέδου ανταγωνισμού στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού. Συγκεκριμένα, βάσει του σχεδιασμού δίνεται στον δεσπόζοντα παίκτη η δυνατότητα να απορροφά το μεγαλύτερο ποσοστό της συνολικής εφεδρείας, έχοντας παράλληλα τη μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο ΕΣΑΗ, Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2, 11526 Αθήνα | www.haipp.gr Information Classified as General 3 διαχείρισής της. Κι αυτό γιατί ο δεσπόζων παίκτης διαθέτει κατ’ αποκλειστικότητα τις υδροηλεκτρικές μονάδες παραγωγής (ΥΗΣ) οι οποίες έχουν σαφώς χαμηλότερα τεχνικά ελάχιστα έναντι των υπόλοιπων κατανεμόμενων μονάδων. Ως εκ τούτου, θα μπορούν να απορροφούν μεγάλο μέρος της εφεδρείας ή να τους μεταβιβάζεται εφεδρεία από μονάδες φυσικού αερίου των χαρτοφυλακίων στα οποία ανήκουν. Εν συνεχεία, δύνανται να δημιουργούν εύκολα και ευέλικτα πρόγραμμα αγοράς στις αγορές του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας (ΕΧΕ) με δεδομένο ότι έχουν χαμηλά τεχνικά ελάχιστα. Αυτό θα τους δίνει πλεονέκτημα σε περιόδους που οι τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας είναι σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από το κόστος λειτουργίας των λοιπών θερμικών μονάδων. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο δεσπόζων θα έχει πλεονέκτημα έναντι των λοιπών χαρτοφυλακίων της αγοράς. Παράλληλα, οι ΥΗΣ μπορούν να λειτουργήσουν σαν buffer εφεδρειών. Δηλαδή να παίρνουν εφεδρεία την οποία να την μεταβιβάζουν στις μονάδες αερίου ανάλογα με την επίλυση της ΑΕΗ. Τέτοιο παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση των περιορισμών που επιβάλλονταν όταν ο αριθμός των μονάδων ΦΑ δεν ήταν επαρκής σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα της ημέρας κατανομής. Ως εκ τούτου, βάσει του προτεινόμενου σχεδιασμού προβλέπεται σαφής στρέβλωση του ανταγωνισμού, δημιουργώντας τις συνθήκες για εξάσκηση δύναμης αγοράς (market power) από τη δεσπόζουσα επιχείρηση. 3) Ο χρονικός ορίζοντας εφαρμογής των όσων προτείνονται στην εισήγηση του ΑΔΜΗΕ είναι τουλάχιστον μία τριετία. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση υιοθέτησης των προτεινόμενων αλλαγών από τη μια θα δημιουργηθεί μια διαρκής αναστάτωση στην αγορά ηλεκτρισμού και από την άλλη οι αλλαγές θα αργήσουν πολύ να εφαρμοστούν. Μάλιστα είναι πολύ πιθανό ο χρόνος εφαρμογής των προτεινόμενων αλλαγών να συμπέσει με τη πανευρωπαϊκή αλλαγή που σχεδιάζουν τα αρμόδια όργανα της ΕΕ (ACER, κλπ) για την εφαρμογή της συνβελτιστοποίησης στην ηλεκτρική ενέργεια και τις εφεδρείες. Εάν όντως αποφασιστεί από την ΕΕ αυτή η αλλαγή τότε η Ελλάδα θα βρεθεί στην παράδοξη και άβολη θέση, προς το τέλος αυτής της δεκαετίας, να ξεκινάει την εφαρμογή μιας διαδικασίας η οποία θα είναι αντίθετη με αυτή που θα εφαρμόζεται σε επίπεδο ΕΕ. Επιπλέον όπως έχουμε τονίσει και σε προηγούμενες διαβουλεύσεις, λαμβάνοντας υπόψη την επικείμενη έναρξη συμμετοχής των ελληνικών οντοτήτων στις κοινές ευρωπαϊκές πλατφόρμες MARI και PICASSO, προβλέπονται μια σειρά από αλλαγές τόσο ως προς την υλοποίηση των υποδομών όσο και ως προς την υιοθέτηση νέων κανόνων λειτουργίας της αγοράς εξισορρόπησης, για τις οποίες θα πρέπει να δοθεί ο αναγκαίος χρόνος δοκιμών στους Συμμετέχοντες να προσαρμοστούν (dry-runs). Η τυχόν θέση σε ισχύ της υπό διαβούλευση πρότασης προϋποθέτει ότι θα πρέπει δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για την υλοποίηση των αναγκαίων αλλαγών στον αλγόριθμο και τα συστήματα του Διαχειριστή, ενώ στη συνέχεια κατόπιν και της ετοιμότητας των συστημάτων θα πρέπει να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για δοκιμές των νέων συστημάτων από τους ΕΣΑΗ, Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2, 11526 Αθήνα | www.haipp.gr Information Classified as General 4 συμμετέχοντες (dry-runs). Σε αυτή την περίπτωση είναι πραγματικός ο κίνδυνος να προκληθεί μια αχρείαστη διαταραχή στη λειτουργία της αγοράς, καθώς μέχρι την ολοκλήρωση και θέση σε ισχύ της εν λόγω μεθοδολογίας θα έχουν εκκινήσει οι προαπαιτούμενες διαδικασίες για τις λοιπές επικείμενες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της Αγοράς εν συνόλω. Επομένως, προκειμένου να αποφευχθεί μια διαρκής και μακροχρόνια αναταραχή στη λειτουργία της αγοράς λόγω των συνεχών και επικαλυπτόμενων επικείμενων αλλαγών, καθίσταται επιβεβλημένη η επαναξιολόγηση του χρονικού σημείου θέσπισης, ο σχεδιασμός και η σκοπιμότητα της εν λόγω πρότασης, καθώς αυτή θα πρέπει να είναι εναρμονισμένη με τις υπόλοιπες διαδικασίες και ορόσημα. 4) Πέραν όμως από τα προβλήματα που θα προκύψουν από την ακύρωση της συνβελτιστοποίησης και την υποβολή προσφορών από χαρτοφυλάκια, η υπό διαβούλευση εισήγηση περιλαμβάνει ορισμένες προβλέψεις που αφορούν τη Διαδικασία Ενοποιημένου Προγραμματισμού (ΔΕΠ). Μια τέτοια πρόβλεψη είναι η επιβολή δημιουργίας εφικτών προγραμμάτων αγοράς έως την προθεσμία υποβολής προσφορών στη ΔΕΠ, η οποία εάν εφαρμοστεί θα ακυρώσει, εν πολλοίς, τον ρόλο της Ενδοημερήσιας Αγοράς της οποίας βασικός σκοπός είναι η διευκόλυνση της διόρθωσης της θέσης των συμμετεχόντων -ειδικά σε περιπτώσεις με εφικτών προγραμμάτων. 5) Ένα ακόμα σημαντικό ζήτημα που δημιουργείται με τη ΔΕΠ είναι ότι στην περίπτωση που διαπιστωθεί έλλειμμα ισχύος από τον ΑΔΜΗΕ, προβλέπεται ότι οι εφεδρείες θα κατανέμονται στους συμμετέχοντες από την επίλυση ΔΕΠ χωρίς αποζημίωση. Είναι προφανές ότι η παροχή ενός προϊόντος από τις Οντότητες Παροχής Υπηρεσιών Εξισορρόπησης χωρίς αποζημίωση δεν συνάδει με τους όρους λειτουργίας μιας ανταγωνιστικής αγοράς. 6) Ενδεχόμενη υιοθέτηση της εισήγησης του ΑΔΜΗΕ δεν πρόκειται να έχει καμία θετική επίπτωση και όσον αφορά το θέμα των περικοπών παραγωγής ΑΠΕ. Επειδή η περικοπή των ΑΠΕ λαμβάνει χώρα σήμερα μετά την επίλυση της ΔΕΠ δεν σημαίνει πως η ΔΕΠ είναι υπεύθυνη για αυτές τις περικοπές. Είναι ξεκάθαρο ότι οι περικοπές οφείλονται στο πλεόνασμα ενέργειας στη διάρκεια κάποιων ωρών και στην αδυναμία αποθήκευσης ή/και εξαγωγής αυτής της πλεονάζουσας ενέργειας. Οι ίδιες περικοπές, ενδεχομένως και περισσότερες, δύναται να προκύψουν και με τον προτεινόμενο σχεδιασμό, καθώς είναι εμφανές ότι ο Διαχειριστής του Συστήματος χρειάζεται σε κάθε περίπτωση τη λειτουργία κάποιων κατανεμόμενων μονάδων στο τεχνικό τους ελάχιστο, προκειμένου να έχει τα απαραίτητα εργαλεία να ισορροπεί το Σύστημα. Στο ενδεχόμενο της υιοθέτησης της υπό ΔΔ εισήγησης, η εκ των προτέρων δέσμευση (πριν την εκκαθάρισης της ΑΕΗ) των εν λόγω μονάδων δύναται να αυξήσει τους όγκους της εν δυνάμει περικοπτόμενης ενέργειας. 7) Η συμμετοχή στην ανταλλαγή εφεδρειών απαιτεί οριακή τιμολόγηση, όπως ορίζεται στο Άρθρο 4.2 της Απόφασης 01/2025 του ACER για την ανταλλαγή ισχύος εξισορρόπησης. ΕΣΑΗ, Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2, 11526 Αθήνα | www.haipp.gr Information Classified as General 5 Συνεπώς δεν ευσταθεί το επιχείρημα ότι η νέα αυτή πρόταση του ΑΔΜΗΕ είναι απαραίτητη προκειμένου να υπάρχει ανταλλαγή και κοινή χρήση εφεδρειών διότι η συγκεκριμένη πρόταση, σε αντίθεση με τους ευρωπαϊκούς στόχους σύγκλισης των αγορών εξισορρόπησης, δεν βασίζεται στην οριακή τιμολόγηση αλλά σε πληρωμή βάσει προσφοράς (pay-as-bid) για εφεδρείες. 8) Πρέπει να σημειώσουμε ότι είναι αναληθές ότι με τον υφιστάμενο σχεδιασμό δεν μπορεί να συμμετάσχει η Ελλάδα στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα MARI για τη χειροκίνητη Εφεδρεία Αποκατάστασης Συχνότητας. Κι αυτό γιατί το άρθρο 27 του EBGL (Electricity Balancing Guidelines) επιτρέπει στους Διαχειριστές του Συστήματος Μεταφοράς που χρησιμοποιούν ISP σημαντική ευελιξία στην μετατροπή προσφορών προκειμένου να ευθυγραμμίζονται οι προσφορές τους με τα συνήθη προϊόντα που συναλλάσσονται στην πλατφόρμα MARI. Η πλατφόρμα MARI αναμένεται να αντικαταστήσει την υπάρχουσα αγορά εξισορρόπησης στο ελληνικό σύστημα, και συγκεκριμένα το Real-Time Balancing Model (RTBM) προκειμένου να επιτρέψει διασυνοριακή συναλλαγή ενέργειας σε πραγματικό χρόνο. Ο διαχωρισμός αυτής της ενέργειας μεταξύ ενεργοποιήσεων για σκοπούς εξισορρόπησης και εκτός εξισορρόπησης που αποτελεί σημαντικό ζήτημα για τον ΑΔΜΗΕ, θα συνεχίσει να είναι ζήτημα ανεξαρτήτως σχεδιασμού, γιατί είναι θεμελιωδώς ανέφικτο να διαχωριστεί η κατανομή μονάδων για περιορισμούς συστήματος και για εξισορρόπηση, εφόσον τα δύο αλληλοεπιδρούν. 9) Οι περιορισμοί συστήματος για την απονομή ισχύος εξισορρόπησης φαίνεται να τίθενται, στην εισήγηση του ΑΔΜΗΕ, με αυθαίρετο και μη προβλέψιμο τρόπο, γεγονός το οποίο θα οδηγήσει σε περαιτέρω συρρίκνωση της ευελιξίας και προβλεψιμότητας ως προς τη συμμετοχή των μονάδων στην αγορά. Σε δε περίπτωση που οι εν λόγω περιορισμοί είναι εκ των προτέρων γνωστοί, θεωρούμε ότι η πρωτεύουσα δράση του ΑΔΜΗΕ θα πρέπει να είναι η προσπάθεια εξάλειψής τους μέσω της βελτίωσης των υποδομών του συστήματος, και όχι η επιβολή περιορισμών στην ελεύθερη λειτουργία της αγοράς, όπως άλλωστε προβλέπεται και βάσει του ενωσιακού πλαισίου. 10) Τέλος πολλά προβλήματα φαίνεται ότι θα δημιουργηθούν και από δευτερεύουσες προβλέψεις που περιλαμβάνονται στην υπό διαβούλευση πρόταση του Διαχειριστή. Για παράδειγμα, σε περίπτωση αποκλειστικής εφαρμογής της ωριαίας χρονικής ανάλυσης στην υποβολή προσφορών για ισχύ εξισορρόπησης δυσχεραίνεται ο προγραμματισμός της λειτουργίας των μονάδων. Η ύπαρξη μπλοκ (όπως γίνεται και στις προσφορές ενέργειας του Χρηματιστηρίου Ενέργειας) επιτρέπει στους παραγωγούς να εξασφαλίσουν ότι η ισχύς εξισορρόπησης που θα παρέχουν θα συνάδει με τα τεχνικά χαρακτηριστικά των μονάδων, κυρίως τον ελάχιστο χρόνο λειτουργίας, διευκολύνοντας έτσι τον προγραμματισμό τους. Παράλληλα, η χρήση προκαθορισμένων από τον ΑΔΜΗΕ μπλοκ στις προσφορές ισχύος, θα έχει ως αποτέλεσμα της μείωση της ευελιξίας στον προγραμματισμό της λειτουργίας των μονάδων. ΕΣΑΗ, Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2, 11526 Αθήνα | www.haipp.gr Information Classified as General 6 Συνοψίζοντας, ο ΕΣΑΗ υπογραμμίζει ότι είναι κατηγορηματικά αντίθετος στις προτεινόμενες αλλαγές για τους ως άνω λόγους και ειδικά επειδή α) η εισήγηση του ΑΔΜΗΕ για μια τέτοια δομική αλλαγή της αγοράς δεν συνοδεύεται από σχετική Ανάλυση Κόστους-Οφέλους (Cost-Benefit Analysis - CBA), η οποία θα τεκμηρίωνε την αναγκαιότητα και την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων ρυθμίσεων, β) η διάσπαση της συνβελιστοποίησης και η υποβολή προσφορών σε επίπεδο χαρτοφυλακίου αντί του έως τώρα unit-based θα ενισχύσει τη δύναμη αγοράς της δεσπόζουσας επιχείρησης και θα στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και γ) θα δημιουργηθεί μία διαρκής και μακροχρόνια αναταραχή στη λειτουργία της αγοράς λόγω των συνεχών και επικαλυπτόμενων επικείμενων αλλαγών. Με εκτίμηση, Γιώργος Στάμτσης Γενικός Διευθυντής ΕΣΑΗ, Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2, 11526 Αθήνα | www.haipp.gr Information Classified as General 7