Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, σε συνέχεια της από 01.08.2025 πρόσκλησής της για συμμετοχή σε δημόσια διαβούλευση (συμπληρωματικής της από
- 04.2025 δημόσιας διαβούλευσης) σχετικά με την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες κατά το άρθρο 23 του ν.4001/2011, όπως ισχύει, δημοσιοποιεί τον ακόλουθο πίνακα συμμετεχόντων στη συμπληρωματική διαβούλευση, καθώς και το περιεχόμενο των επιστολών που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο αυτής. Η Αρχή ευχαριστεί τους συμμετέχοντες για την ουσιαστική συμβολή τους στην εν λόγω Δημόσια Διαβούλευση. Συμμετέχοντες 1,Αριθμός πρωτοκόλλου: I-401023/28.08.2025 Αποστολέας: ΚΟΛΟΒΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 2.Αριθμός πρωτοκόλλου: I-401124/01.09.2025 Αποστολέας: ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. 3.Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-401153/01.09.2025 Αποστολέας: ΕΛΙΝΟΙΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ Α.Ε. 4.Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-401093/01.09.2025 Αποστολέας: ΖeniΘ 5.Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-401125/01.09.2025 Αποστολέας: ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ 6.Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-401151/01.09.2025 Αποστολέας: CLARUS ENERGY SERVICES Α.Ε. 7.Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-401211/02.09.2025 Αποστολέας: ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ 8.Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-401246/02.09.2025 Αποστολέας: VOLTON, NRG, ΦΑΕΕΕ, ΗΡΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Διαβούλευση ΡΑΕ για «κόκκινα» τιμολόγια ηλεκτρισμού, Αύγουστος 2025 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 28/08/2025 Α. Π.: I-401023 Απόψεις για τη «Συμπληρωματική της από 9 Απριλίου 2025 Δημόσιας Διαβούλευσης του κλάδου Ενέργειας της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων για την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες κατά το άρθρο 23 του ν.4001/2011, όπως ισχύει» Χρήστος Ι.Π. Κολοβός ck-energy.blogspot.com www.youtube.com/@DrChristosJ.P.Kolovos Δρ Μηχανικός Μεταλλείων-Μεταλλουργός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος τ. Δ/ντής Μεταλλευτικών Μελετών & Συμβάσεων ΔΕΗ/ΛΚΔΜ τ. μέλος Περιφερειακής Επιτροπής Διαβούλευσης Περιφέρειας Δυτ. Μακεδονίας Βασικές θέσεις: - - - Η ΡΑΕ έχει καταστεί μέρος του προβλήματος ακριβού ηλεκτρισμού στην Ελλάδα. Η ΡΑΕ οφείλει να ανταποκριθεί στο ρόλο της για την προστασία των καταναλωτών ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ τον αριθμό τιμολογίων, μεταξύ των οποίων καλείται να επιλέξει κάθε καταναλωτής. Η προσθήκη «κόκκινου» και εφεξής οποιουδήποτε νέου χρώματος, ουδόλως συμβάλει στην εξυπηρέτηση των καταναλωτών, στη διαφάνεια της αγοράς ηλεκτρισμού, ούτε βεβαίως και στην επίλυση του προβλήματος του ακριβού ηλεκτρισμού. Δεν υπάρχει απολύτως κανείς λόγος να τρέχει κάθε φορά η ΡΑΕ να ακολουθήσει τις ιδέες των τμημάτων μάρκετινγκ των «παρόχων». Αντίθετα, οι «πάροχοι» πρέπει να συμμορφώνονται με τις ρυθμίσεις των αρμοδίων Αρχών. Η ΡΑΕ οφείλει να ενεργεί ως Ανεξάρτητη Αρχή ολόκληρης της Ελλάδας και όχι μόνο των μεγάλων αστικών κέντρων. Πιο αναλυτικά: Με την υπ’ αρ. Ε-160/2023 Απόφαση της ΡΑΕ (ΦΕΚ Β’6001/16.10.2023) και την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΗΕ/120637/2107 Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Β’ 6600/21.11.2023), θεσπίστηκε κι εφαρμόστηκε από 1.1.2024 χρωματικός Κώδικας των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Διαβούλευση της 9.4.2025 η ΡΑΕ διαπίστωνε, άγνωστο πώς, ότι «ο Χρωματικός Κώδικας έτυχε μαζικής αποδοχής τόσο από τους Προμηθευτές Ηλεκτρικής Ενέργειας όσο και από το καταναλωτικό κοινό, ενώ η Αρχή στο πλαίσιο άσκησης της εποπτικής της αρμοδιότητας διαπίστωσε τη σημαντική ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών». Ωστόσο στην πραγματικότητα, 20 μήνες μετά την εφαρμογή του χρωματικού κώδικα, οι καταναλωτές λιανικής παρέμειναν στη μεγάλη πλειοψηφία στο «Ειδικό» (πράσινο) τιμολόγιο, ενδεχομένως είτε αδυνατώντας να κατανοήσουν τα χαρακτηριστικά των διαφορετικών χρωμάτων τιμολογίων είτε επειδή αντιλήφθηκαν πως όποιο τιμολόγιο ή πάροχο και να επιλέξουν απλά θα αυτοεγκλωβίζονται σε ακριβό τιμολόγιο ηλεκτρισμού. Δρ Χρήστος Ι.Π. Κολοβός, Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος Σελίδα 1/6 Διαβούλευση ΡΑΕ για «κόκκινα» τιμολόγια ηλεκτρισμού, Αύγουστος 2025 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 28/08/2025 Α. Π.: I-401023 Την 1.8.2025 η ΡΑΕ ανακοίνωσε «Συμπληρωματική της 9.4.2025 Διαβούλευσης» μέχρι 31.8.2025, αποσκοπώντας στην επικαιροποίηση της υπ’ αρ. 409/2020 Απόφασής της, στην παγίωση του Χρωματικού Κώδικα των προϊόντων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και στην κωδικοποίησή τους σε ενιαία κανονιστική πράξη. Με τη «Συμπληρωματική» η ΡΑΕ προτίθεται να προσθέσει «Ευέλικτα προϊόντα ορισμένου χρόνου (Ευέλικτα Τιμολόγια που δεν συνδέονται με τη διακύμανση της χονδρεμπορικής αγοράς)», με νέο χρώμα (η ΡΑΕ προτείνει το κόκκινο). Τόσο στη Διαβούλευση της 9.4.2025 όσο και στη Συμπληρωματική δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στην Οδηγία (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 όσον αφορά τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης. Η οδηγία (ΕΕ) 2024/1711 έπρεπε να έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο μέχρι τις 17 Ιανουαρίου
- Η παράλειψη της κυβέρνησης να τη μεταφέρει στο εθνικό δίκαιο ουδόλως σημαίνει πως η ΡΑΕ δεν οφείλει να τη λάβει υπόψη. Με την προσθήκη των «κόκκινων», η λιανική αγορά ηλεκτρισμού αποκτά πέμπτο χρωματικό κώδικα, μετά τα πράσινα, κίτρινα, μπλε και πορτοκαλί τιμολόγια. Στα μπλε και κίτρινα τιμολόγια οι διάφοροι πάροχοι προσφέρουν πολλά διαφορετικά προϊόντα, με αποτέλεσμα η αγορά να δημιουργεί πλήρη σύγχυση στον τελικό καταναλωτή, ο οποίος κατά κανόνα δεν έχει διδακτορικό από Πολυτεχνείο ή Οικονομικές σχολές και ενδεχομένως δεν έχει γνώσεις λειτουργίας ηλεκτρονικού υπολογιστή ή δεν έχει καν πρόσβαση στο διαδίκτυο ή δεν έχει καν πρόσβαση σε φυσικό κατάστημα παρόχου. - Η ΡΑΕ οφείλει να ενεργεί ως Ανεξάρτητη Αρχή ολόκληρης της Ελλάδας και όχι μόνο των μεγάλων αστικών κέντρων. Συνεπώς η προσθήκη νέου χρώματος δεν συμβάλει στην απλοποίηση, από την οποία έχει ανάγκη η αγορά και εν δυνάμει μπορεί να δημιουργεί οικονομική επιβάρυνση σε βάρος καταναλωτών των ημιαστικών και αγροτικών/ορεινών περιοχών. Είναι εντελώς χαρακτηριστική η τηλεοπτική διαφήμιση παρόχου, που παρομοιάζει την αγορά ηλεκτρισμού με ζούγκλα. Σημειωτέον ότι και τις άπειρες διαφημίσεις τιμολογίων τελικά ο καταναλωτής ηλεκτρισμού τις πληρώνει. Η προσθήκη νέου χρώματος («κόκκινων») τιμολογίων έρχεται μετά την προώθηση από πάροχο προϊόντος σταθερής μηνιαίας χρηματικής καταβολής. Εάν αύριο το τμήμα μάρκετινγκ παρόχου σκαρφιστεί διαφορετικό προϊόν, η ΡΑΕ θα προτείνει και νέα χρώματα (π.χ. θαλασσί, ιώδες), εξαντλώντας τα χρώματα του ουράνιου τόξου; Και θα συμβάλει η διόγκωση της πολυπλοκότητας στην ομαλή, διαφανή λειτουργία της αγοράς και στην προστασία των καταναλωτών; Κατά την απλή, κοινή λογική, προφανώς όχι! Με ηλεκτρονικό μου μήνυμα προς τη ΡΑΕ στις 16.3.2025 (αρ. πρωτ. I-391629/18.3.2025) είχα επισημάνει περιπτώσεις καταστρατήγησης του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας από παρόχους σε ό,τι αφορά τον τρόπο αποστολής λογαριασμού στον πελάτη, αναφέροντας ενδεικτικά συγκεκριμένες περιπτώσεις συγκεκριμένων παρόχων. Πέντε μήνες μετά ουδέν έχει αλλάξει. Επιπλέον είχα επισημάνει το παράδοξο να προσφέρουν όλοι οι πάροχοι, κατά "αναιτιολόγητο" οικονομικά τρόπο, πιο χαμηλές τιμές στα Σταθερά, (μπλε τιμολόγια), που έχουν 12μηνη διάρκεια σύμβασης, και πιο υψηλές στα Ειδικά, (πράσινα τιμολόγια), τα οποία προσφέρονται για τον επόμενο μήνα και επομένως έχουν απείρως Δρ Χρήστος Ι.Π. Κολοβός, Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος Σελίδα 2/6 Διαβούλευση ΡΑΕ για «κόκκινα» τιμολόγια ηλεκτρισμού, Αύγουστος 2025 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 28/08/2025 Α. Π.: I-401023 καλύτερη ορατότητα των οικονομικών συνθηκών και έλεγχο του κόστους τους. Συνεπώς η κοινή λογική οδηγεί στο συμπέρασμα πως τα Ειδικά Τιμολόγια θα πρέπει φυσιολογικά να είναι πιο φθηνά από τα Σταθερά, για όλους τους παρόχους.. Η ΡΑΕ ουδόλως προβληματίζεται για τα πιο πάνω και, σύμφωνα με δημοσίευμα για δηλώσεις του αντιπρέδρου του κλάδου Ενέργειας κ. Φούρλαρη, θεωρεί απολύτως φυσιολογικό οι πάροχοι να διατηρούν υψηλά τιμολόγια, προκειμένου να κατευθύνουν τους καταναλωτές στα επιθυμητά γι’ αυτούς προϊόντα. Σύμφωνα με τους ν. 2773/1999 & 4001/2011 η ΡΑΕ είναι ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή, η οποία εποπτεύει και ρυθμίζει την εγχώρια αγορά ενέργειας, σε όλους τους τομείς της. Ασκεί επίσης την εποπτεία της εφαρμογής των μέτρων προστασίας των καταναλωτών, όπως αυτά προσδιορίζονται στο Β’ Μέρος του Νόμου 4001/
- Η πολυπλοκότητα της αγοράς, η ανεξέλεγκτη δραστηριότητα των παρόχων και οι υψηλές τιμές ηλεκτρισμού σε σχέση με την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών δημιουργούν "απρόσμενα" κέρδη των Παρόχων σε βάρος των καταναλωτών, με τις ευλογίες της ΡΑΕ. Κατά συνέπεια τα πιο πάνω αποτελούν για τον τελικό καταναλωτή ενδείξεις πλημμελούς άσκησης των αρμοδιοτήτων της ΡΑΕ, η οποία δίνει την εντύπωση πως ενδιαφέρεται πρωτίστως για τη διασφάλιση της κερδοφορίας του «μεγάλου» παρόχου, (ο οποίος στον ισολογισμό του περιλαμβάνει τα οικονομικά αποτελέσματα του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής). Η εντύπωση αυτή προκύπτει από συγκεκριμένες ενέργειες της ΡΑΕ: Με τις διαδοχικές 164/09.3.2023 και 198/30.3.2023 Αποφάσεις της ΡΑΕ αυξήθηκε το επιτρεπόμενο έσοδο του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής για το 2023 από €780,9 εκατομμύρια σε €981,8 εκατομμύρια. Τον Απρίλιο 2023 η ΡΑΕ τροποποίησε την αναλογία χρέωσης που ίσχυε για ισχύ (συμφωνημένα KVA παροχής) και για ενέργεια (κιλοβατώρες κατανάλωσης), με αποτέλεσμα στους λογαριασμούς να προκύπτουν «υπερβολικές» χρεώσεις Δικτύου Διανομής (και εμφανώς αναντίστοιχες με τις χρεώσεις Δικτύου Μεταφοράς στην ίδια παροχή). Το είχε επισημάνει το Μάιο 2023 ο Ελληνικός Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ), ενώ τον Ιούλιο 2023 έκαναν σχετική ερώτηση στη Βουλή 20 βουλευτές, χωρίς βεβαίως αποτέλεσμα. Σύμφωνα με τις αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ 236/2017 και 237/2017 (ΦΕΚ Β 4496/2017), από το 2018 και μετά ο Διαχειριστής Δικτύου Διανομής είναι διαχειριστής των ρευματοκλοπών. Σε εφαρμογή του όρου 8 της Άδειας Διαχείρισης του Ελληνικού Δικτύου Διανομής, ο Διαχειριστής υποχρεούται να συστήσει, να λειτουργεί και να διαχειρίζεται σε διαρκή βάση, μητρώο μετρητών και εκπροσώπων μετρητών το οποίο θα εξυπηρετεί τις λειτουργίες που απαιτούνται για την εξυπηρέτηση των δραστηριοτήτων παραγωγής και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και των συναλλαγών της αγοράς. Ο Διαχειριστής φέρει την ευθύνη ελέγχου της πληρότητας, και κατά περίπτωση της ορθότητας των στοιχείων Πελατών που έχουν εισαχθεί στο πληροφοριακό του σύστημα και ευχερώς δύναται να εντοπίσει τυχόν ελλείψεις ή και σφάλματα. Ως προς το ζήτημα καταχώρησης του ΑΦΜ των Πελατών, η διαπίστωση της ύπαρξης ή μη σχετικής καταχώρησης για ορισμένο Πελάτη είναι ιδιαίτερα ευχερής. Δρ Χρήστος Ι.Π. Κολοβός, Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος Σελίδα 3/6 Διαβούλευση ΡΑΕ για «κόκκινα» τιμολόγια ηλεκτρισμού, Αύγουστος 2025 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 28/08/2025 Α. Π.: I-401023 Επειδή ο Διαχειριστής δεν έδινε σε πάροχο στοιχεία ΑΦΜ Πελατών, με την 791Α/21.10.2021 Απόφαση, «κατ’ εφαρμογήν της αρχής της αναλογικότητας», η ΡΑΕ επέβαλε στο Διαχειριστή πρόστιμο €250.000, (ποσοστό μόλις 0,0278% του ετήσιου κύκλοy εργασιών, όταν η νομοθεσία επιτρέπει πρόστιμο έως 10%, δηλαδή έως €90 εκατομμύρια). Στην πιο πάνω 791Α/21.10.2021 Απόφαση της ΡΑΕ αναγράφεται «[ΔΙΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΣΚΟΠΙΜΩΣ]» το πλήθος μετρητών για τους οποίους δεν υπάρχουν ή υπάρχουν λανθασμένα στοιχεία ΑΦΜ. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα ειδικού ενεργειακού ιστότοπου το Δεκέμβριο 2023, «λόγω της μη τήρησης επικαιροποιημένου μητρώου πελατών από την πλευρά του Διαχειριστή, δεν είναι εφικτό να διασταυρωθεί σε ποιον ανήκει κάθε ένας από τους περίπου 7 εκατομμύρια μετρητές που είναι ενεργοί αυτή τη στιγμή. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΡΑΕ Θ. Δαγούμα, διαπιστώνεται ότι περίπου 2 εκατομμύρια μετρητές έχουν μη υπαρκτά ή καθόλου ΑΦΜ». Σ’ αυτόν λοιπόν το Διαχειριστή-πρότυπο κακοδιαχείρισης, που λειτουργεί με όρους μονοπωλίου, η ΡΑΕ επιτρέπει να ανακτά εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως από τους καταναλωτές, «λόγω ρευματοκλοπών», οι οποίες μάλιστα διαρκώς αυξάνονται κάθε χρόνο. Στον πιο κάτω πίνακα βλέπουμε τις Αποφάσεις της ΡΑΕ, με τις οποίες εγκρίθηκαν από το 2006 μέχρι και το 2024 οι συντελεστές απωλειών του Δικτύου Διανομής ηλεκτρικής ενέργειας: Αριθμός Απόφασης ΡΑΕ 17/26.1.2006 752/18.12.2014 573/16.12.2016 1022/30.11.2017 1242/13-17.12.2018 778/24-28.4.2020 248/2021 (ισχύς από 1.7.2021) 163/17.2.2022 Ε-282/19.12.2024 Διαύγεια 13.3.2025 Συντελεστής Συντελεστής Περίοδος Συντελεστής Απωλειών Απωλειών αναφοράς Μη Τεχνικές Απωλειών Δικτύου Δικτύου μελέτης απώλειες Δικτύου Μέσης Χαμηλής Διαχειριστή Τάσης Τάσης ΕΔΔΗΕ 6,8% 3,2% 3,6% 2003-2004 6,5% 2,5% 2,9% 1,1% 2012-2013 8,5% 2,4% 2,9% 3,2% 2014-2015 9,7% 2,5% 3,0% 4,2% 2016 9,3% 2,4% 3,0% 3,2% 2017 (άθροισμα 8,6%) 9,7% 2,5% 3,1% 4,1% 2018 9,903% 2,396% 2,992% 4,515% 2019 9,827% 11,3636% 2,331% 2,7675% 3,026% 3,0278% 4,470% 5,5568% (άθροισμα 11,3521%) 2020 2023 Μέσα σε μια δεκαετία, από το 2013 μέχρι το 2023, οι απώλειες δικτύου αυξήθηκαν 74,8%. Στο ίδιο διάστημα οι «Μη Τεχνικές Απώλειες» αυξήθηκαν 505%, με το μεγάλο μέρος της αύξησης στην τριετία 2014-
- Δέκα χρόνια αργότερα η κατάσταση δεν έχει διορθωθεί. Για τις χρεώσεις των ρευματοκλοπών στους καταναλωτές διατυπώθηκε απολύτως χαρακτηριστικά η αγανάκτηση εκπροσώπων της βιομηχανίας σε ημερίδα του Δρ Χρήστος Ι.Π. Κολοβός, Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος Σελίδα 4/6 Διαβούλευση ΡΑΕ για «κόκκινα» τιμολόγια ηλεκτρισμού, Αύγουστος 2025 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 28/08/2025 Α. Π.: I-401023 Συνδέσμου Βιομηχάνων Ελλάδος, που πραγματοποιήθηκε στις 13.6.2025 στη Θεσσαλονίκη, με συμμετοχή της ηγεσίας του ΥΠΕΝ: «εγώ, σε μια επιχείρηση, δεν έχω τη δυνατότητα να πω “πόσο μου κοστίζει αυτό, πέντε, άλλα πέντε μου κοστίζει αυτό, δέκα, να βάλω κι άλλα δύο πάνω και να το πουλήσω”. Ισχύει αυτό στην ενέργεια ή δεν ισχύει; Εμείς εδώ ακόμα πληρώνουμε και τις ρευματοκλοπές! Δηλαδή εμάς, αν μας κλέψει κάποιος, μπορούμε να το χρεώσουμε σε κάποιον άλλον;». Η απάντηση είναι «όχι, επειδή λειτουργεί ανταγωνισμός». Η ενδοημερήσια διακύμανση της τιμής αγοράς επόμενης ημέρας στον ηλεκτρισμό φαίνεται να αυξάνεται υπερβολικά τις ώρες της βραδινής αιχμής ζήτησης, όταν μπαίνουν στο σύστημα τα υδροηλεκτρικά. Είναι απολύτως ενδεικτικά τα πιο κάτω στιγμιότυπα οθόνης από το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας την Πέμπτη 24/7/2025 και την Πέμπτη 21/8/
- Δρ Χρήστος Ι.Π. Κολοβός, Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος Σελίδα 5/6 Διαβούλευση ΡΑΕ για «κόκκινα» τιμολόγια ηλεκτρισμού, Αύγουστος 2025 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 28/08/2025 Α. Π.: I-401023 Κατά τη διάρκεια της κρίσης εφοδιασμού με φυσικό αέριο, από το καλοκαίρι του 2022 και μέχρι τέλους 2023 η ανώτατη «ρυθμιζόμενη τιμή» για τα «μεγάλα» υδροηλεκτρικά είχε καθοριστεί από τη ΡΑΕ στα €112,
- Ωστόσο, στις 24/7/2025 η μέγιστη ενδοημερήσια τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας έφθασε στα €392,98 και στις 21/8/2025 στα €142,90 χωρίς πραγματική ουσιαστική μεταβολή στα στοιχεία του μείγματος ηλεκτροπαραγωγής, πέραν της εισαγωγής των υδροηλεκτρικών. Όπως προβλέπεται από την Ευρωπαϊκή και από την Εθνική νομοθεσία για τις ενεργειακές αγορές, βασική απαίτηση για τα τιμολόγια πρόσβασης στα δίκτυα είναι ότι θα πρέπει αυτά να αντικατοπτρίζουν το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών και να διασφαλίζουν τη λειτουργία, τη συντήρηση καθώς και την υλοποίηση νέων επενδύσεων, που είναι όλα αναγκαία για την εκπλήρωση των σκοπών των δικτύων, µε γνώμονα την οικονομία και την αποτελεσματικότητα και λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη παροχής κινήτρων αποδοτικότητας στους ∆ιαχειριστές. Οι «Μη Τεχνικές Απώλειες» συνιστούν προφανώς περιστατικά κλοπής ηλεκτρισμού, τα οποία συνιστούν ευθύνη και αρμοδιότητα του Διαχειριστή. Κατά συνέπεια οι «Μη Τεχνικές Απώλειες» πρέπει να καταλογίζονται στο Διαχειριστή και να μην μεταφέρονται, μέσω των παρόχων, στους καταναλωτές. Με τον τρόπο αυτό αφενός ο Διαχειριστής θα έχει κίνητρο μείωσης των ρευματοκλοπών και αφετέρου, εφόσον οι πάροχοι μεταφέρουν τα σχετικά ποσά στους καταναλωτές και δεν τα χρησιμοποιήσουν για ν’ αυξήσουν την κερδοφορία τους, το μέτρο αυτό ασφαλώς μπορεί να συμβάλει στη μείωση του προβλήματος του ακριβού ηλεκτρισμού στη χώρα. Με βάση όλα όσα αναφέρονται πιο πάνω είναι σαφές πως η ΡΑΕ έχει καταστεί μέρος του προβλήματος ακριβού ηλεκτρισμού στην Ελλάδα. Επειδή ο ηλεκτρισμός βρίσκεται στη βάση της παραγωγικής πυραμίδας, η ακρίβεια υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της χώρας και εξαφανίζει το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών, αυξάνοντας ταυτόχρονα, μέσω του ΦΠΑ, τα φορολογικά έσοδα. Σημειώνεται ότι ο προϋπολογισμός 2024 εκτελέστηκε με το θηριώδες και πέραν πάσης οικονομικής λογικής πλεόνασμα των €11,4 δισεκατομμυρίων, επί συνολικών εσόδων €68,9 δισεκατομμυρίων. Το 2025 η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη για την επιβάρυνση του Έλληνα, αφού στο διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2025 το πρωτογενές πλεόνασμα είναι ήδη €7,939 δισεκατομμύρια, έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα €3,599 δισεκατομμυρίων και πρωτογενούς πλεονάσματος €5,665 δισεκατομμυρίων για την ίδια περίοδο το
- Δεν είναι στραβός ο γιαλός στην αγορά ηλεκτρισμού: αυτοί που έχουν την αρμοδιότητα και ευθύνη της ρύθμισης αρμενίζουν στραβά! Δρ Χρήστος Ι.Π. Κολοβός, Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος Σελίδα 6/6 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401124 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401124 2 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401124 3 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401124 4 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401124 5 ΕΛΙΝΟΙΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ Α.Ε. Πηγών 33, 145 64 Κηφισιά Τηλ.: 210 6241500 Fax: 210 6241509 e-mail: info@elin.gr ΓΕΜΗ: 244901000 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401153 Κηφισιά, 29 Αυγούστου 2025 Συμπληρωματική της από 9 Απριλίου 2025 Δημόσιας Διαβούλευσης του κλάδου Ενέργειας της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων για την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες κατά το άρθρο 23 του ν.4001/2011, όπως ισχύει Αγαπητοί κύριοι/ες, Αναφορικά με την ανωτέρω διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, σας παραθέτουμε αναλυτικά τις απόψεις της εταιρίας μας επί των προτεινόμενων ρυθμίσεων. Για τα λοιπά σημεία, στα οποία δεν αναφερόμαστε στο παρόν, τα προτεινόμενα μέτρα μας βρίσκουν σύμφωνους. Α. Τα Ευέλικτα τιμολόγια περιλαμβάνουν χρεώσεις προμήθειας οι οποίες δεν συνδέονται με διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς αλλά μπορεί να συνδέονται και να μεταβάλλονται ανά:
- βαθμίδα κατανάλωσης (π.χ. σταθερό πάγιο και σταθερή τιμή €/kWh για διαφορετικές βαθμίδες κατανάλωσης ανά περίοδο αναφοράς)
- εποχικότητα κατανάλωσης (π.χ. διαφορισμός τιμών €/kWh ανά μήνα, τρίμηνο ή εξάμηνο αναφοράς της διάρκειας της Σύμβασης Προμήθειας)
- περίοδο αναφοράς (Σταθερή τιμή ανά ημέρα ή μήνα της διάρκειας της Σύμβασης Προμήθειας)
- συνδυασμούς των ανωτέρω (π.χ σταθερή τιμή ανά μήνα αναφοράς για κατανάλωση έως Χ KWh και σταθερή τιμή/KWh για μεγαλύτερη κατανάλωση) Σε περίπτωση τιμολογίου που συνδυάζει περισσότερα του ενός χαρακτηριστικών ευελιξίας (πχ χρέωση €/ανά μήνα για βαθμίδα κατανάλωσης και χρέωση €/kWh για την υπερβάλλουσα της βαθμίδας κατανάλωση ή πίστωση €/kWh για την υπολειπόμενη της βαθμίδας κατανάλωση), η εκκαθάριση της ενέργειας που πλεονάζει ή υπολείπεται της βαθμίδας κατανάλωσης- προκειμένου να τηρούνται τα κριτήρια της προβλεψιμότητας, διαφάνειας και επαληθευσιμότητας των χρέωσεων προμήθειας- θα πρέπει να γίνεται: • • εντός του επόμενου μήνα από την περίοδο τιμολόγησης σε τιμές εκκαθάρισης γνωστές εκ των προτέρων, οι οποίες και θα περιλαμβάνονται στην υπογεγραμμένη από τον πελάτη Σύμβαση Προμήθειας. B. H ελάχιστη διάρκεια της Σύμβασης Προμήθειας των ευέλικτων τιμολογιών είναι οι 12 μήνες. Ο προμηθευτής δύναται να χρεώνει ρήτρα πρόωρης αποχώρησης για την παροχή Ευέλικτων Τιμολογίων, ως αντιστάθμιση για την ανάληψη εκ μέρους του του κινδύνου μεταβολών της χονδρεμπορικής αγοράς. Στην περίπτωση αυτή, η ρήτρα είναι αναλογική και μειώνεται αναλόγως του κόστους που δημιουργεί στον Προμηθευτή η πρόωρη αποχώρηση του πελάτη. Επιπλέον, στην περίπτωση επιβολής χρέωσης ρήτρας πρόωρης αποχώρησης, ο προμηθευτής δεν δύναται μονομερώς να τροποποιήσει όρους της Σύμβασης Προμήθειας. ΕΛΙΝΟΙΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ Α.Ε. Πηγών 33, 145 64 Κηφισιά Τηλ.: 210 6241500 Fax: 210 6241509 e-mail: info@elin.gr ΓΕΜΗ: 244901000 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401153 Εάν όμως, το προσφερόμενο ευέλικτο τιμολόγιο δεν επιβαρύνεται με ρήτρα πρόωρης αποχώρησης, ο προμηθευτής δύναται να τροποποιήσει μονομερώς τους όρους της Σύμβασης Προμήθειας, κατόπιν έγγραφης ενημέρωσης του πελάτη προ δύο
(2)μηνών από την εφαρμογή της εν λόγω τροποποίησης καθώς και κατόπιν παρέλευσης τουλάχιστον έξι
(6)μηνών από την υπογραφή της σύμβασης. Επιπλέον, οι λόγοι τροποποίησης της σύμβασης θα πρέπει να κοινοποιούνται προς τον πελάτη, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 30 του ΚΠΗΕ. Γ. Ανεξαρτήτως χρωματικού κώδικα, τα διάφορα τιμολόγια προμήθειας, σύμφωνα με τον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, θα πρέπει να διαχωρίζουν τις χρεώσεις που επιβάλλονται στους καταναλωτές σε: • • Ομάδα Χρέωσεων Προμήθειας Ομάδα Ρυθμιζόμενων Χρεώσεων Η αποτύπωση των Ρυθμιζόμενων Χρέωσεων ως μέρους των Χρέωσεων Προμήθειας και συνεπώς ως μέρους των Ευέλικτων Τιμολογιών που προσφέρει ο Προμηθευτής, απαγορεύεται ρητά και κατηγορηματικά εκ του ΚΠΗΕ. Δ. Στα Ευέλικτα τιμολόγια δύναται να προσφέρονται εκπτώσεις. Το ύψος της έκπτωσης, η συνθήκη ενεργοποίησής της και ο τρόπος υπολογισμού της πρέπει να αναγράφεται αναλυτικά στους Ειδικούς Όρους της Σύμβασης Προμήθειας. Στην περίπτωση παροχής έκπτωσης συνέπειας, αυτή να αποδίδεται για όλους τους λογαριασμούς για τους οποίους και τηρήθηκε το κριτήριο της συνεπούς πληρωμής από τον καταναλωτή, αλλά και στον τελικό λογαριασμό (ή σε διορθωτικό λογαριασμό που εκδίδεται κατόπιν του τελικού λογαριασμού) του καταναλωτή. Οι εκπτώσεις συνέπειας πρέπει να αποτυπώνουν το εκτιμώμενο κόστος του προμηθευτή από την μη συνεπή αποπληρωμή του λογαριασμού κατανάλωσης και να μην έχουν τιμωρητικό χαρακτήρα. Επιπλέον, παρατηρείται το φαινόμενο προμηθευτές να προσφέρουν εκπτώσεις συνέπειας που φθάνουν ή και ξεπερνούν το 50% της αρχικής τιμής €/kWh των εκάστοτε τιμολογίων, παρουσιάζοντας τις εκπτώσεις αυτές ως παροχή προς τους καταναλωτές και διαφημίζοντας της ως τέτοιες (ενώ στην αγορά υπάρχουν άλλα διαθέσιμα τιμολόγια σε αντίστοιχη τιμή χωρίς εκπτώσεις συνέπειας). Για τον λόγο αυτό, προτείνουμε την θέσπιση μέγιστου ποσοστού παροχής έκπτωσης συνέπειας που θα ανταποκρίνεται στο εκτιμώμενο κόστος του προμηθευτή από την μη συνεπή αποπληρωμή του λογαριασμού προμήθειας. Ε. Ο κόκκινος χρωματικός κώδικας δεν μας βρίσκει σύμφωνους για την σε διαβούλευση κατηγορία των Ευέλικτων τιμολογίων. Τα Ευέλικτα τιμολόγια προσφέρουν σταθερές χρέωσεις ανά kWh ή περίοδο αναφοράς. Συνεπώς, προτείνουμε ο χρωματικός κώδικας που θα επιλεγεί να αποτελεί απόχρωση του χρωματικού κώδικα των Μπλε Τιμολογίων. Με εκτίμηση, Λαζάρου Γεώργιος Διευθυντής Πωλήσεων|Ηλεκτρικής Ενέργειας και Λιανικής Φυσικού Αερίου Εταιρεία Προμήθειας Αερίου Θεσσαλονίκης - Θεσσαλίας Μονοπρόσωπη Α.Ε. ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Έδρα: Θεσσαλονίκη, 26ης Οκτωβρίου 54-56 Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 546 27 Θεσσαλονίκη - Ελλάδα Τηλ.Α. +30 Π.:2311223000 I-401093 www.zenith.gr Θεσσαλονίκη, 28/08/2025 Αρ. Πρωτ. 11401/2025 Προς: Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) Θέμα: Παρατηρήσεις επί της Συμπληρωματικής της από 9 Απριλίου 2025 Δημόσιας Διαβούλευσης για τα προτεινόμενα ρυθμιστικά μέτρα στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με το άρθρο 23 του ν. 4001/2011 Σχετ.: Η από 01.08.2025 πρόσκληση της ΡΑΑΕΥ (εφεξής η “Αρχή”) για συμμετοχή στη Συμπληρωματική της από 09.04.2025 Δημόσιας Διαβούλευσης (εφεξής η “ΔΔ”) επί του σχεδίου ρυθμιστικών μέτρων για την αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Αξιότιμα μέλη της Αρχής, Η λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας διέπεται από την ανάγκη διαρκούς προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της χονδρεμπορικής αγοράς και του μακροοικονομικού περιβάλλοντος. Τα δυναμικά και κυμαινόμενα τιμολόγια οφείλουν να σχεδιάζονται με τρόπο που να ανταποκρίνεται σε αυτή την πραγματικότητα, εξασφαλίζοντας αφενός την παροχή διαφοροποιημένων επιλογών στους καταναλωτές κι αφετέρου τη δυνατότητα αποτελεσματικής διαχείρισης κινδύνου από τους προμηθευτές. Παράλληλα, κρίνεται σκόπιμο οι υφιστάμενες και μελλοντικές δομές τιμολόγησης, όπως τα ευέλικτα τιμολόγια, να ενσωματώνουν χαρακτηριστικά που λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη ευελιξίας και προσαρμοστικότητας έναντι των συνθηκών της αγοράς, παρέχοντας ένα διευρυμένο πακέτο επιλογών για τον καταναλωτή. Ως εκ τούτου, εκτιμούμε ιδιαίτερα τις πρωτοβουλίες που προωθούν τον ανταγωνισμό και δίνουν χώρο στη δημιουργικότητα, επιτρέποντας στους προμηθευτές να σχεδιάζουν νέες, ευέλικτες και ποικίλες προσφορές που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των καταναλωτών. Επί των προτεινόμενων ρυθμίσεων επισημαίνουμε καταρχήν ότι η ρύθμιση για τη ρήτρα πρόωρης αποχώρησης στα Ευέλικτα Τιμολόγια είναι λογική και ισορροπημένη, διότι επιτρέπει στον προμηθευτή να προστατευθεί οικονομικά από το κόστος που προκαλείται όταν ο πελάτης αποχωρεί πριν τη λήξη της σύμβασης, όπως για παράδειγμα η ανάγκη κάλυψης των ήδη προγραμματισμένων οικονομικών υποχρεώσεων ή επενδύσεων. Η δυνατότητα αυτή παρέχει στους Προμηθευτές μεγαλύτερη ευελιξία στην ανάπτυξη καινοτόμων εμπορικών προϊόντων, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό και την ουσιαστική διαφοροποίηση στην αγορά της λιανικής. Ακόμα, η αναλογικότητα της ρήτρας διασφαλίζει ότι η επιβάρυνση για τον πελάτη δεν είναι αυθαίρετη ή υπερβολική, αλλά σχετίζεται με το πραγματικό οικονομικό βάρος που προκαλείται στον προμηθευτή, ενώ παράλληλα προωθείται η διαφάνεια και δικαιοσύνη στις συμβατικές σχέσεις. Στο πλαίσιο αυτό θεωρούμε θετική την πρωτοβουλία της Αρχής να εισάγει νέο ευέλικτο Εταιρεία Προμήθειας Αερίου Θεσσαλονίκης-Θεσσαλίας Μονοπρόσωπη Α.Ε. Α.Φ.Μ.: 997998048 – Αρ. Γ.Ε.Μ.Η.: 141002104000 Γραφεία Αθήνας: Λ. Κηφισίας 115 – Αμπελόκηποι 115 24 Η εταιρεία υπόκειται στη διαχείριση και το συντονισμό της Eni Plenitude S.p.A. Società Benefit, η οποία αποτελεί το μοναδικό της μέτοχο. ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 τιμολόγιο στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, συνοδευόμενο από τη δυνατότητα πρόβλεψης ρήτρας πρόωρης αποχώρησης, καθώς και αναφορικά με τη διάθεση προϊόντων των οποίων η τιμή δεν συνδέεται με τη χονδρεμπορική αγορά ή κάποιον δείκτη αυτής. Κατά την άποψή μας, ο νέος τύπος τιμολογίου πρέπει να είναι πλήρως ευέλικτος, χωρίς περιττούς περιορισμούς, ώστε οι Προμηθευτές να μπορούν να αναπτύξουν ελεύθερα τις προσφορές τους και σχετικά θεωρούμε απαραίτητο να υπάρχει δυνατότητα διάθεσης των Ευέλικτων Τιμολογίων οποιαδήποτε ημέρα εντός του μήνα. Η μέγιστη δυνατή ελευθερία σχεδιασμού προϊόντων θα ωφελήσει τόσο τους καταναλωτές, με μεγαλύτερη ποικιλία επιλογών, όσο και την αγορά, με ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας. Αναφορικά πάντως με τη χρωματική σήμανση των εν λόγω Ευέλικτων Τιμολογίων, προτείνουμε να εξεταστεί η επιλογή και χρήση διαφορετικού χρώματος (ουδέτερου ή «θετικού») καθώς η χρήση του κόκκινου χρώματος μπορεί να έχει αρνητικό ψυχολογικό αντίκτυπο στους καταναλωτές. Το κόκκινο, ως χρώμα, συνήθως συνδέεται με προειδοποίηση, κίνδυνο ή αυξημένο κόστος, κάτι που μπορεί να αποθαρρύνει τους καταναλωτές από το να επιλέξουν αυτά τα προϊόντα, ακόμα κι εάν είναι προς όφελός τους. Συνεπώς η ερυθρή χρωματική επιλογή μπορεί να έχει τα αρνητικά αποτελέσματα, όπως μειωμένη αποδοχή και ζήτηση καθώς οι πελάτες μπορεί να αποφύγουν τα ευέλικτα τιμολόγια, φοβούμενοι αυξήσεις ή αβεβαιότητα. Στο σημείο αυτό κρίνουμε σκόπιμο να παραπέμψουμε στην υπό σημείο 2.3. προτεινόμενη ρύθμιση της ΔΔ σχετικά με τα μεικτά (κυμαινόμενα) τιμολόγια. Ειδικότερα με βάση το εν λόγω σημείο “2.3 Προϊόντα κυμαινόμενης-μεικτής τιμολόγησης (Μεικτά Τιμολόγια) Σήμανση με χρώμα κίτρινο υπό i και ii ορίζεται ότι “2.3.1 Τα μεικτά τιμολόγια αποτελούνται από μία πάγια χρέωση (€/μήνα) η οποία δεν μεταβάλλεται και τιμή προμήθειας ως ακολούθως: (
- i)τιμή προμήθειας (€/kWh) η οποία είναι είτε για ένα μέρος της κατανάλωσης σταθερή και για την υπερβάλλουσα κατανάλωση κυμαινόμενη με ανακοίνωση ex-ante ή ex-post (
- ii)τιμή προμήθειας (€/kWh) η οποία είναι για έναν αριθμό των μηνών της σύμβασης προμήθειας σταθερή και για τους υπόλοιπους μήνες της σύμβασης κυμαινόμενη με ανακοίνωση ex-ante ή ex-post". Η κατανόηση μας είναι ότι η διαφορά μεταξύ των μεικτών (κυμαινόμενων) -κίτρινων- τιμολογίων και των ευέλικτων κόκκινων- είναι πως τα μικτά κίτρινα λαμβάνουν υπόψιν τη τιμή χονδρεμπορικής, ενώ τα κόκκινα είναι ανεξάρτητα από τη τιμή χονδρεμπορικής. Παρόλα αυτά, η αναφορά στα μικτά κίτρινα υπό 2.3.1. (iii) πακέτα κατανάλωσης που χρεώνουν μια συνολική τιμή ανά βαθμίδα κατανάλωσης (π.χ. € 7,5 για 100 kWh, € 14 για 200 kWh κλπ.) φαίνεται να έχει τον ίδιο σχεδιασμό με τα κόκκινα. Συνεπώς, προτείνουμε να τροποποιηθεί αναλόγως έτσι ώστε πακέτα κατανάλωσης με συγκεκριμένη τιμή ανά βαθμίδα να αναφέρονται μόνο στα κόκκινα τιμολόγια και όχι στα μικτά κίτρινα. Με την παρούσα ευκαιρία δέον όπως σημειωθεί ότι με βάση τα οριζόμενα στην υπ’ αριθ. Ε-160/2023 Απόφαση της Αρχής και στην υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΗΕ/120637/2107 Υπουργική 2 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 Απόφαση (ΦΕΚ Β’ 6600/21.11.2023), ο Χρωματικός Κώδικας προβλέπει τρεις κατηγορίες Σημάνσεων Διαφάνειας: α) Μπλε σήμανση: προϊόντα ορισμένου χρόνου και σταθερής τιμολόγησης (Σταθερά Τιμολόγια), β) Κίτρινη σήμανση: προϊόντα κυμαινόμενης τιμολόγησης (Κυμαινόμενα Τιμολόγια) και γ) Πορτοκαλί σήμανση: προϊόντα δυναμικής τιμολόγησης (Δυναμικά Τιμολόγια). Δεδομένου ότι και στην εν λόγω ΔΔ δεν προκύπτει αναφορά στην κατηγορία του ειδικού τιμολογίου Πράσινης Σήμανσης θεωρούμε κρίσιμο να αποσαφηνιστεί άμεσα, και πάντως εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, το καθεστώς του «Πράσινου Τιμολογίου» για το 2026 και εφεξής. Η έγκαιρη ανακοίνωση της σχετικής ρύθμισης είναι απαραίτητη, ώστε οι συμμετέχοντες στην αγορά να προγραμματίσουν έγκαιρα τα προϊόντα και τις εμπορικές τους πολιτικές. Επιπλέον, η έγκαιρη δημοσιοποίηση της σχετικής ρύθμισης θα διασφαλίσει ότι ο καταναλωτής διαθέτει επαρκή χρόνο, προκειμένου να επιλέξει ελεύθερα το προϊόν που ανταποκρίνεται καλύτερα στη δική του καταναλωτική συμπεριφορά. Με βάση τις υπό ΔΔ προτεινόμενες ρυθμίσεις, παρατηρούμε ότι το «ευέλικτο στοιχείο» στα Ευέλικτα Τιμολόγια δεν είναι κάτι τυποποιημένο ούτε έχει κάποιον επίσημο ορισμό ή/και σαφώς οριοθετημένο πλαίσιο εφαρμογής των ευέλικτων τιμολογίων. Η κατανόησή μας είναι ότι εννοείται μία συνιστώσα της χρέωσης προμήθειας που δεν είναι σταθερή, η οποία ορίζεται εκ των προτέρων στη σύμβαση ως μηχανισμός αναπροσαρμογής και μπορεί να μεταβάλλεται περιοδικά με βάση παράγοντες που δεν ορίζει ο προμηθευτής. Σε κάθε περίπτωση γίνεται αντιληπτό ότι η βασική ιδέα είναι πως η μεταβολή δεν προέρχεται από βασικό δείκτη συναλλαγών της χονδρεμπορικής αγοράς, αλλά από άλλες «εξωγενείς» μεταβλητές. Έτι περαιτέρω χαιρετίζουμε την αναφορά ότι τα Ευέλικτα Τιμολόγια «ενδεικτικά» μπορεί να περιλαμβάνουν σταθερή πάγια χρέωση ή/και σταθερή τιμή προμήθειας ανά εξάμηνο. Θεωρούμε ότι το νέου τύπου τιμολόγιο το οποίο θα ονομάζεται «Ευέλικτο», αφήνει περιθώριο στους Προμηθευτές για να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους για καινοτομία και πραγματικά ευέλικτα εμπορικά προϊόντα χωρίς να περιορίζονται από προκαθορισμένα μοντέλα ή εξάμηνα χρέωσης. Συναφώς σχετικά με την υποχρέωση τιμολόγησης και ειδικότερα αναφορικά με την προτεινόμενη ρύθμιση του εδαφίου 2.1(β), επισημαίνεται ότι η ύπαρξη διαφορετικών σταθερών τιμών ανά εξάμηνο μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολές των εσόδων, ανάλογα με το προφίλ κατανάλωσης των τελικών πελατών. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται να εξεταστεί από την Αρχή η δυνατότητα μεταβολής της σταθερής τιμής προμήθειας με συχνότητα μικρότερη των έξι μηνών, ώστε να διασφαλίζεται μεγαλύτερη ευελιξία και καλύτερη ευθυγράμμιση με τα εμπορικά και καταναλωτικά δεδομένα, χωρίς να περιορίζεται η καινοτομία των προϊόντων. Συγκεκριμένα, θα μπορούσε να προβλεφθεί ότι η σταθερή τιμή προμήθειας μπορεί να αναπροσαρμόζεται με συχνότητα μεγαλύτερη του ενός μήνα αλλά μικρότερη των έξι μηνών (ενδεικτικά, κάθε τέσσερις μήνες), εντός της ελάχιστης διάρκειας της σύμβασης προμήθειας. Με αυτόν τον τρόπο οι προμηθευτές αποκτούν πρόσθετη ευελιξία για την ανάπτυξη καινοτόμων εμπορικών προϊόντων, διασφαλίζοντας παράλληλα την πλήρη διαφάνεια και τη συγκρισιμότητα για τον καταναλωτή. Επιπρόσθετα, κατανοούμε πως το εδάφιο 2.1 (γ) αποτελεί υποσύνολο του εδαφίου 2.1 (α), καθώς η περίπτωση του εδαφίου (α) δύναται να έχει n βαθμίδες (με n>1), ενώ η 3 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 περίπτωση του εδαφίου (γ) περιορίζεται σε πλήθος βαθμίδων n=1 διακρίνοντας σε εντός και εκτός βαθμίδας κατανάλωση. Συνεπώς, προτείνεται να αφαιρεθεί το εδάφιο (γ) και να απλοποιηθεί το περιεχόμενο των Ευέλικτων Τιμολογίων ως προς τα εδάφια 2.1 (α) και (γ) προς αποφυγή παρερμηνειών. Ειδικότερα θεωρούμε ότι το εδάφιο θα μπορούσε να απλοποιηθεί προς αποφυγή παρερμηνειών, καθώς το (γ) αφορά 2 βαθμίδες κατανάλωσης (π.χ. βαθμίδα <=200kWh και βαθμίδα >200kWh) και αποτελεί υποσύνολο του (α) το οποίο αφορά πλήθος βαθμίδων (π.χ. βαθμίδα <=100kWh, βαθμίδα >100kWh και <=200kWh, βαθμίδα >200kWh και <=300kWh, κλπ.) η ύπαρξη των οποίων είναι στην ευχέρεια του προμηθευτή. Εφόσον το εδάφιο (α) καλύπτει και το περιεχόμενο του εδαφίου (γ), προτείνεται η διαγραφή του εδαφίου (γ) προς απλοποίηση. Σχετικά με την ελάχιστη διάρκεια της Σύμβασης Προμήθειας των Ευέλικτων Τιμολογίων, στο υπό 2.2 σημείο ορίζεται ότι αυτή θα είναι δώδεκα μήνες, «αρχόμενη από την ημέρα εκπροσώπησης του/των μετρητή/ων που αναφέρονται στην σύμβαση». Τονίζουμε ότι συντασσόμαστε με την προσέγγιση της έναρξης της διάρκειας από την εκπροσώπηση και παράλληλα υπογραμμίζουμε ότι η εν λόγω πρόβλεψη θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί και ως προς τους λοιπούς τύπους τιμολόγησης/προϊόντα, ώστε να διασφαλίζεται η εναρμόνιση με την εμπορική πρακτική και η αποφυγή αμφισημιών. Στο σημείο αυτό παραπέμπουμε ειδικώς στις προτεινόμενες ρυθμίσεις της ΔΔ αναφορικά με τους λοιπούς τύπους τιμολογίων όπου η έναρξη της διάρκειας ορίζεται διαφορετικά. Ειδικότερα: α) στο υπό 1.3 σημείο της προβλέπεται ότι: «Η ελάχιστη διάρκεια των συμβάσεων προμήθειας ορισμένου χρόνου και σταθερής τιμολόγησης είναι δώδεκα μήνες από την ημέρα υπογραφής τους», β) στο υπό 2.4 σημείο της για τα Κυμαινόμενα exante Τιμολόγια, Κυμαινόμενα ex-post Τιμολόγια, Μεικτά Τιμολόγια αναφέρεται ότι: «Η Ελάχιστη διάρκεια των συμβάσεων προμήθειας κυμαινόμενης τιμολόγησης είναι δώδεκα μήνες από την ημερομηνία υπογραφής τους», ενώ στο υπό 3.1 σημείο της ότι «Η Ελάχιστη διάρκεια των συμβάσεων προμήθειας δυναμικής τιμολόγησης είναι δώδεκα μήνες από την ημερομηνία υπογραφής τους. Για τα κυμαινόμενα & τα δυναμικά, η διάρκεια των συμβάσεων δύναται να συντμηθεί κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 29 του ΚΠΗΕ σε μεμονωμένη βάση και κατόπιν ειδικού αιτήματος του Πελάτη λόγω των συνθηκών της σύνδεσής του και όχι με οικεία – γενικευμένη πρωτοβουλία εκ μέρους του Προμηθευτή». Εντούτοις σημειώνουμε ότι ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αναφορά σε πλήθος μετρητών, καθώς κάθε σύμβαση δύναται πρακτικά να αφορά έναν μόνο μετρητή φορτίου, συνεπώς προτείνεται η απαλοιφή της έννοιας του πλήθους μετρητών και η σαφής αναφορά σε μετρητή ανά σύμβαση. Παράλληλα, κρίνεται σκόπιμο να διευκρινιστεί εάν η ελάχιστη διάρκεια των δώδεκα
(12)μηνών εφαρμόζεται σε περιπτώσεις σύμβασης με πολλαπλά Σημεία Παροχής. Αναφορικά με την απαγόρευση της μονομερούς τροποποίησης ως προβλέπεται στο υπό 2.3 σημείο υπογραμμίζουμε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 3 του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας (εφεξής ο «ΚΠΗΕ»), δέον όπως επιτρέπεται η μονομερής τροποποίηση 4 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 των όρων της Σύμβασης Προμήθειας των Ευέλικτων Προϊόντων ορισμένου χρόνου για σπουδαίο λόγο, κατόπιν έγκαιρης ενημέρωσης του πελάτη και χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έγκριση από την Αρχή. Άλλωστε η Οδηγία 2019/944/ΕΕ (άρθρο 10 παρ. 4) ορίζει ότι οι τελικοί πελάτες πρέπει να ενημερώνονται εγκαίρως και με διαφάνεια για οποιαδήποτε τροποποίηση των συμβατικών όρων, εξασφαλίζοντας καλή ενημέρωση και προστασία, χωρίς να αποκλείεται η δυνατότητα προσαρμογής. Συναφώς ως ελέχθη ο ΚΠΗΕ αναγνωρίζει τη δυνατότητα μονομερούς τροποποίησης τιμών για σπουδαίο λόγο, ενώ παράλληλα προωθεί τη διαφάνεια και την προστασία του καταναλωτή μέσω της ενημέρωσης και των δικαιωμάτων του. Η μονομερής τροποποίηση δεν αποτελεί αυθαίρετη αλλαγή, αλλά εφαρμογή συμφωνημένων και διαφανών όρων τους οποίους αποδέχθηκε ο πελάτης κατά τη σύναψη της σύμβασης. Η υποχρέωση ενημέρωσης/προγνωστοποίησης και παροχής δικαιώματος καταγγελίας του πελάτη εξασφαλίζει την ισορροπία μεταξύ ευελιξίας του προμηθευτή για δυνατότητα μονομερούς τροποποίησης τιμών και προστασίας καταναλωτή καθώς διασφαλίζεται η διαφάνεια και η ελευθερία επιλογής, ενώ οι προμηθευτές αποκτούν την απαραίτητη ευελιξία για να διαχειριστούν απρόβλεπτες συνθήκες (π.χ. διακυμάνσεις αγοράς, αλλαγές ρυθμιστικών χρεώσεων). Παράλληλα η εν λόγω δυνατότητα συντείνει στην αποφυγή δυσλειτουργιών και περιορισμών στην αγορά, καθώς η απόλυτη απαγόρευση μονομερών τροποποιήσεων, ειδικά χωρίς τη δυνατότητα άμεσης αντίδρασης των προμηθευτών, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο επιχειρηματικό κίνδυνο και τελικά σε περιορισμό της ποικιλίας των προσφερόμενων προϊόντων ή και στην διατάραξη των όρων λειτουργίας της αγοράς. Ένα υπερβολικά περιοριστικό πλαίσιο μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα, να μειώσει την προσφορά ευέλικτων προϊόντων και να επιβαρύνει τελικά τον καταναλωτή. Η ρύθμιση που επιτρέπει τη μονομερή τροποποίηση τιμών στα ευέλικτα τιμολόγια, σε κάθε περίπτωση και για τα δυναμικά και κυμαινόμενα, υπό αυστηρούς όρους διαφάνειας, ενημέρωσης και προστασίας του καταναλωτή, εξυπηρετεί τόσο το δημόσιο συμφέρον όσο και τη βιωσιμότητα της αγοράς. Μία τέτοια προσέγγιση είναι απολύτως σύμφωνη με το ευρωπαϊκό και εθνικό πλαίσιο και εξασφαλίζει μια ισορροπία ανάμεσα στην επιχειρηματική ευελιξία και την καταναλωτική προστασία. Άλλωστε η Οδηγία (ΕΕ) 2024/1711, που τροποποιεί την Οδηγία 2019/944 για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ουδόλως περιλαμβάνει ρητή απαγόρευση μονομερών τροποποιήσεων των συμβάσεων προμήθειας από τους προμηθευτές. Δεδομένων και των ανωτέρω η πρότασή μας διασφαλίζει την ευελιξία των Προμηθευτών στην εμπορική διαχείριση των προϊόντων, ενώ παράλληλα διατηρείται η προστασία του καταναλωτή μέσω διαφάνειας και ενημέρωσης. Οι προβλεπόμενες υπό στοιχεία 2.5 και 2.6 ρυθμίσεις για τα Ευέλικτα Τιμολόγια αξιολογούνται ιδιαιτέρως θετικά, καθώς αφενός η δυνατότητα επιβολής ρήτρας πρόωρης αποχώρησης εξασφαλίζει τη διαχείριση του κόστους αντιστάθμισης κινδύνου και ενισχύει τη βιωσιμότητα των προϊόντων αφετέρου η δυνατότητα παροχής εκπτώσεων ενισχύει τη διαφάνεια και προσφέρει οφέλη στους καταναλωτές, προωθώντας την εμπιστοσύνη στην αγορά. Κρίνουμε σκόπιμο, να επισημάνουμε ότι η ρήτρα πρόωρης αποχώρησης θα πρέπει να καθορίζεται με σαφή και προκαθορισμένο τρόπο (π.χ. «Υπολειπόμενοι μήνες × x €/μήνα» ή «kWh υπολειπόμενης 5 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 περιόδου × x €/kWh»), χωρίς να τίθεται ανώτατο όριο, ώστε να διασφαλίζεται αναλογικότητα και προβλεψιμότητα. Παραταύτα εν προκειμένω παρατηρείται διαφοροποίηση στη ρύθμιση της δυνατότητας παροχής προωθητικών ενεργειών εν σχέσει με τις λοιπές κατηγορίες τιμολογίων. Συγκεκριμένα παραπέμπουμε στις προτεινόμενες ρυθμίσεις στο πλαίσιο της ΔΔ σύμφωνα με την οποία: α) Στα Κυμαινόμενα Τιμολόγια (σημείο υπό 2.4.9) επιτρέπεται ρητά η παροχή προωθητικών εκπτώσεων καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης, επιβεβαιώνοντας την ευελιξία και τη δυναμική προσαρμογή της εμπορικής πολιτικής των προμηθευτών. Αντιθέτως, στην προκείμενη Συμπληρωματική ΔΔ για τα Ευέλικτα Τιμολόγια (σημείο υπό 2.6) αναφέρεται μόνο η δυνατότητα παροχής εκπτώσεων, χωρίς σαφή πρόβλεψη για προωθητικές ενέργειες, γεγονός που δημιουργεί αμφισημία και πρακτικό περιορισμό. Επ’ αυτών κρίνουμε σκόπιμο να επισημάνουμε ότι η δυνατότητα προσαρμογής των εμπορικών πολιτικών μέσω προωθητικών ενεργειών αποτελεί βασικό εργαλείο ανταγωνισμού και καινοτομίας, επιτρέποντας στους προμηθευτές να διαμορφώσουν πιο ελκυστικά και ευέλικτα προϊόντα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες των καταναλωτών. Η διαφάνεια μπορεί να διασφαλιστεί μέσω ενημέρωσης και ανάλυσης των προωθητικών ενεργειών στους ειδικούς όρους της σύμβασης, καθώς και με διακριτή αναγραφή στον λογαριασμό κατανάλωσης. Έτσι, ο καταναλωτής γνωρίζει πλήρως τις παροχές και μπορεί να λάβει ενημερωμένη απόφαση. Η μη ρητή αναφορά προωθητικών ενεργειών -παρά μόνον έκπτωσης- δημιουργεί δυνητικό ρίσκο μείωσης της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων, αντιβαίνοντας στον στόχο ενίσχυσης της ποικιλίας και ελευθερίας επιλογής για τον καταναλωτή. Η έλλειψη πρόβλεψης προωθητικών ενεργειών δύναται να δημιουργήσει ασάφεια και διαφοροποίηση μεταξύ κυμαινόμενων και ευέλικτων τιμολογίων ως προς τις προωθητικές ενέργειες. Συνεπώς, ενδέχεται να περιοριστεί η ανταγωνιστικότητα των ευέλικτων τιμολογίων, αντιβαίνοντας στον στόχο ενίσχυσης της ποικιλίας και ελευθερίας επιλογής για τον καταναλωτή, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί σύγχυση στο καταναλωτή ως προς την επιλογή του πλέον συμφέροντος προϊόντος για αυτόν. Συνεπώς προτείνεται η πρόβλεψη της δυνατότητας των Προμηθευτών για προωθητικές ενέργειες με σχετική πρότερη ενημέρωση και ανάλυση των προωθητικών ενεργειών στους ειδικούς όρους της σύμβασης και ανακοίνωση μέσω της ιστοσελίδας. Τούτο συνάδει και με το ευρωπαϊκό πλαίσιο καθώς προωθείται η ευελιξία στην παροχή προϊόντων και την καινοτομία προς όφελος των καταναλωτών, χωρίς να θέτει αυστηρούς περιορισμούς που θα παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό, ο δε περιορισμός της δυνατότητας παροχής προωθητικών ενεργειών στα ευέλικτα τιμολόγια δεν φαίνεται να δικαιολογείται βάσει της αρχής της αναλογικότητας. Επιπροσθέτως υπενθυμίζουμε ότι στο κείμενο της ΔΔ για τα προϊόντα κυμαινόμενης τιμολόγησης προβλέπεται ότι: 1α) (σημεία υπό 2.4 & 2.2.4) «Κλίμακες κατανάλωσης: Στο πλαίσιο της κυμαινόμενης τιμολόγησης δύναται η τιμή να μεταβάλλεται βάσει της κατανάλωσης του πελάτη, μόνο στην περίπτωση κατά την οποία υπάρχει εγκατεστημένος έξυπνος μετρητής (ευφυές σύστημα μέτρησης), προκειμένου ο Πελάτης να μπορεί να παρακολουθεί την κατανάλωσή του και να 6 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 επωφελείται από τον σχεδιασμό και τα χαρακτηριστικά του τιμολογίου», β) (σημεία υπό 2.1.2 και 2.2.2.) ότι «Η πάγια χρέωση δεν μεταβάλλεται βάσει της κατανάλωσης του πελάτη.», γ) (σημείο υπό 2.3) ότι «Προϊόντα κυμαινόμενης-μεικτής τιμολόγησης (Μεικτά Τιμολόγια) Σήμανση με χρώμα κίτρινο. Πρόκειται για προϊόντα προμήθειας τα οποία σωρεύουν περισσότερες από μια χρεώσεις (€) ανά βαθμίδα κατανάλωσης (συγκεκριμένος αριθμός kWh) ή βάσει άλλης συνθήκης ή μπορεί να σωρεύουν παράλληλα χαρακτηριστικά σταθερών και των κυμαινόμενων προϊόντων. Αυτά τα τιμολόγια αναγνωρίζονται ως κυμαινόμενα» ενώ για τα προϊόντα σταθερής τιμολόγησης προβλέπεται (σημείο υπό 1.1) ότι : 1.1 Τα Σταθερά Τιμολόγια αποτελούνται από μία πάγια χρέωση (€/μήνα) και μία τιμή προμήθειας (€/kWh). Οι εν λόγω χρεώσεις δεν δύνανται να μεταβάλλονται βάσει της κατανάλωσης του πελάτη ή οποιασδήποτε άλλης συνθήκης. Δεδομένων των ανωτέρω προτείνουμε να προβλεφθεί σαφώς ότι και οι πελάτες με εγκατεστημένο έξυπνο μετρητή μπορούν να διατηρούν το δικαίωμα να επιλέγουν και το ευέλικτο τιμολόγιο. Αυτό διότι αναφορικά με το σημείο υπό 2.7 της παρούσας Συμπληρωματικής ΔΔ, λαμβάνοντας υπόψιν ότι οι καταναλωτές με εγκατεστημένο έξυπνο μετρητή εντάσσονται στο δυναμικό «πορτοκαλί» τιμολόγιο, κατανοούμε ότι η εν λόγω πρόβλεψη δύναται να εφαρμοστεί μόνο ως προς τους καταναλωτές οι οποίοι διαθέτουν μετρητή διπλού τιμολογίου (και μετρητή νυχτερινού ρεύματος). Κατ’ αντιστοιχία ακόμα και στην περίπτωση που ο καταναλωτής δεν έχει εγκατεστημένο έξυπνο μετρητή, θα πρέπει να διασφαλιστεί η δυνατότητα του προμηθευτή να παρέχει στον καταναλωτή ευέλικτο αλλά και κυμαινόμενο τιμολόγιο (ανεξαρτήτως εάν ο καταναλωτής έχει έξυπνο μετρητή), καθώς η κλιμακωτή χρέωση ανά βαθμίδα κατανάλωσης δεν επηρεάζεται από την ύπαρξη ή μη έξυπνου μετρητή. Σε αυτή τη περίπτωση για τη παροχή περαιτέρω πληροφοριών στον καταναλωτή σχετικά με το προφίλ της κατανάλωσης του μπορεί να δημιουργηθεί ετήσια καμπύλη κατανάλωσης με την ανάλυση των ημερήσιων απολήξεων κατανάλωσης από τον Διαχειριστή του ΕΔΔΗΕ, πρόσβαση της οποίας να παρέχεται στον εκάστοτε καταναλωτή μέσω κατάλληλου πληροφοριακού συστήματος και να γνωστοποιείται στον προμηθευτή. Ως προς την πρόβλεψη υπό 2.8 στοιχείο, η παροχή περίληψης των βασικών συμβατικών όρων και προϋποθέσεων εκτιμάται θετικά, καθώς ενισχύει την απλοποίηση και τη σαφή ενημέρωση των καταναλωτών, προωθώντας τη διαφάνεια στην αγορά. Τονίζουμε ωστόσο ότι η πλήρης τυποποίηση και η διασφάλιση ότι όλοι οι πελάτες, μέσω όλων των καναλιών πώλησης, θα λαμβάνουν ακριβώς την ίδια περίληψη ενδέχεται να είναι εξαιρετικά δύσκολη στην πράξη. Η υπερβολική τυποποίηση μπορεί να οδηγήσει σε εμπορική ομογενοποίηση των προϊόντων και περιορισμό του ανταγωνισμού, χωρίς να μειώνει ουσιαστικά τις ανάγκες πληροφόρησης του καταναλωτή. Συνεπώς, προτείνεται η προσέγγιση να επικεντρωθεί στην παροχή σαφούς, περιεκτικής και κατανοητής ενημέρωσης, χωρίς να επιβάλλεται αυστηρή ομογενοποίηση της μορφής ή του περιεχομένου, προκειμένου να διατηρείται η ευελιξία των Προμηθευτών και η ποικιλία των προϊόντων στην αγορά. Η υπό στοιχείο 2.9. υποχρέωση του προμηθευτή να ενημερώνει τον πελάτη ένα
(1)μήνα πριν τη λήξη της συμβατικής περιόδου προμήθειας αξιολογείται θετικά, καθώς ενισχύει τη διαφάνεια και την προστασία του καταναλωτή. Η υποχρέωση του πελάτη, όμως, να επιλέξει 7 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 συγκεκριμένο προϊόν εντός συγκεκριμένης προθεσμίας δημιουργεί σημαντικό λειτουργικό βάρος για τον προμηθευτή και επιπλέον ενέργειες για τον καταναλωτή. Ενώ στην προτεινόμενη ρύθμιση για τα Ευέλικτα Τιμολόγια, δεν απαγορεύεται ρητά η ύπαρξη ρήτρας πρόωρης αποχώρησης στο υπό 2.9 σημείο, για την αυτόματη μεταφορά «αδρανών» πελατών σε νέο προϊόν μετά τη λήξη της σύμβασης, ορίζεται ότι δεν δύναται να υπάρχει και να εφαρμόζεται ρήτρα πρόωρης αποχώρησης. Το γεγονός αυτό προκαλεί ασυμβατότητα και δημιουργείται προβληματισμός καθώς στα Ευέλικτα Τιμολόγια όταν αφορά νέα σύμβαση επιτρέπεται η ρήτρα πρόωρης αποχώρησης, αλλά όταν αφορά αποτέλεσμα αυτόματης μεταφοράς απαγορεύεται η εφαρμογή της. Η ρήτρα πρόωρης αποχώρησης είναι επιτρεπτή και κρίσιμη για την κάλυψη του ρίσκου του προμηθευτή, αλλά η απαγόρευσή της μόνο στην περίπτωση αυτόματης μεταφοράς δημιουργεί αναντιστοιχία με το ισχύον πλαίσιο. Συνεπώς προτείνεται η απαλοιφή της φράσης «είτε σε σταθερό τιμολόγιο ή ευέλικτο τιμολόγιο» στην εν λόγω παράγραφο. Άλλωστε ο αδρανής καταναλωτής θα μπορεί να μεταφέρεται αυτόματα και σε κυμαινόμενο τιμολόγιο, στο οποίο εξ’ ορισμού δεν εφαρμόζεται ρήτρα πρόωρης αποχώρησης, διασφαλίζοντας συμμόρφωση με τις ρυθμίσεις και λειτουργική βιωσιμότητα για τον προμηθευτή. Θα πρέπει να παρέχεται στον πελάτη δυνατότητα επιλογής από ολόκληρη την γκάμα των εμπορικά διαθέσιμων προϊόντων του προμηθευτή, μέσω παραπομπής στην εταιρική ιστοσελίδα του προμηθευτή, εξασφαλίζοντας πλήρη ενημέρωση και ευελιξία, καθώς τα προϊόντα μπορεί να διαφοροποιούνται με βάση τη διαθεσιμότητα ή τις εμπορικές προτεραιότητες. Η δυνατότητα επιβολής της ρήτρας θα πρέπει να παραμένει εφόσον ο πελάτης έχει ενημερωθεί σχετικά για τους όρους δεδομένου ότι σε διαφορετική περίπτωση δημιουργείται άνισος ανταγωνισμός μεταξύ προϊόντων ίδιου τύπου, ανάλογα με τον τρόπο εισόδου του πελάτη. Δέον όπως να διευκρινιστεί ότι ο πελάτης δεν απαιτείται να συνάψει νέα σύμβαση προμήθειας στην περίπτωση που λαμβάνει χώρα η αυτόματη μετάπτωση του πελάτη στο προϊόν επιλογής του προμηθευτή, υπό την προϋπόθεση ότι ο προμηθευτής έχει ενημερώσει τον πελάτη ένα
(1)μήνα νωρίτερα. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η συνέχεια της προμήθειας χωρίς περαιτέρω διαδικαστικά βάρη για τον καταναλωτή. Άλλωστε επισημαίνουμε ότι η πρόβλεψη περί υποχρέωσης του προμηθευτή να «αποστέλλει τη σύμβαση προμήθειας στον Πελάτη προς υπογραφή» είναι ιδιαιτέρως περιοριστική και δεν λαμβάνει υπόψη τους εναλλακτικούς τρόπους σύναψης σύμβασης. Η διάταξη δέον όπως ορίζει ότι ο προμηθευτής αποστέλλει τους όρους της σύμβασης και η σύναψη ολοκληρώνεται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, ανεξαρτήτως εάν η αποδοχή λαμβάνει χώρα με υπογραφή ή άλλο ισοδύναμο αποδεικτικό μέσο. Επιπλέον η έννοια της «ημερομηνίας υπογραφής της σύμβασης» δεν ταυτίζεται με την έννοια της «ημερομηνίας έναρξης εκπροσώπησης του μετρητή φορτίου», όπως προβλέπεται από τον Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΔΔΗΕ), ως εκ τούτου προτείνεται η αντικατάσταση της έννοιας «ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης» με την έννοια «ημερομηνία έναρξης εκπροσώπησης του μετρητή φορτίου», ενιαία και στα λοιπά προϊόντα τιμολόγησης, ώστε να διασφαλίζεται συνέπεια με το θεσμικό πλαίσιο και ορθή εφαρμογή. Με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις διασφαλίζονται η προστασία του καταναλωτή, η λειτουργική βιωσιμότητα για τον προμηθευτή και η συμβατότητα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. 8 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 Οι δεσμοποιημένες συμβάσεις παρουσιάζουν ευκαιρία αύξησης του πελατολογίου, καθώς μπορούν να προωθηθούν ενεργειακές υπηρεσίες συνδυαστικά με την προμήθεια ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο ο προμηθευτής δύναται να αποκτήσει νέους πελάτες που δεν είχε πρωτύτερα στο σκέλος της προμήθειας. Παρόλα αυτά, για να ευδοκιμήσει η συγκεκριμένη ευκαιρία πρέπει να δοθεί προσοχή στο ρίσκο μη πληρωμής του υπολοιπόμενου ποσού κατά τη λήξη της δεσμοποιημένης σύμβασης. Συνεπώς, προτείνεται να υπάρξει ρήτρα πρόωρης αποχώρησης και για το σκέλος των ενεργειακών (ή μη) υπηρεσιών και όχι μόνο για το σκέλος της προμήθειας. Ειδικότερα σε περίπτωση παροχής δεσμοποιημένων συμβάσεων, κατά τις οποίες η διάρκεια της σύμβασης προμήθειας (η οποία δεν περιλαμβάνει ρήτρα πρόωρης αποχώρησης) παρέλθει ενώ ταυτόχρονα ο πελάτης δεν έχει αποπληρώσει την ενεργειακή (ή μη) υπηρεσία στην πλήρη έκταση της και αλλάξει προμηθευτή υπάρχει κίνδυνος μη εισπραξιμότητας του υπολειπόμενου ποσού της δεσμοποιημένης υπηρεσίας. Για την αντιμετώπιση αυτού του κινδύνου, δεν θα πρέπει να αποκλείεται το δικαίωμα να τίθεται στη σύμβαση προμήθειας η ρήτρα πρόωρης αποχώρησης και για το σκέλος των παρεχόμενων ενεργειακών (ή μη) υπηρεσιών και αυτό να γνωστοποιείται με εκ των προτέρων - ενημέρωση του πελάτη, ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια και η ισορροπία μεταξύ επιχειρηματικού κινδύνου και προστασίας του καταναλωτή. Αναφορικά με το σκέλος των ενεργειακών (ή μη) υπηρεσιών προτείνουμε η ρύθμιση να διευκρινίζει ότι η απαγόρευση επιβολής ρήτρας πρόωρης αποχώρησης στη Σύμβαση Προμήθειας, όταν αυτή συνδυάζεται με πρόσθετες ενεργειακές (ή μη) υπηρεσίες, αφορά αποκλειστικά το σκέλος της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και δεν αποκλείει την ύπαρξη ξεχωριστής, διακριτής σύμβασης για την πρόσθετη υπηρεσία, με δική της ρήτρα πρόωρης αποχώρησης. Ο πλήρης αποκλεισμός της χρονικής δέσμευσης για τις πρόσθετες υπηρεσίες θα οδηγούσε σε υπερβολικό περιορισμό των εμπορικών μοντέλων δεσμοποιημένων προϊόντων, ιδίως στις περιπτώσεις όπου η πρόσθετη υπηρεσία ενσωματώνει σημαντικό αρχικό κόστος για τον προμηθευτή. Κρίνουμε επομένως σκόπιμο, στην περίπτωση κατά την οποία συνάπτονται δύο διακριτές συμβάσεις (αντί για μία δεσμοποιημένη σύμβαση) η ρύθμιση να προβλέπει ρητά ότι η επιβολή όρων ή ρητρών για πρόσθετες υπηρεσίες είναι επιτρεπτή, υπό την προϋπόθεση ότι οι όροι αυτοί ενσωματώνονται στη διακριτή σύμβαση για την πρόσθετη υπηρεσία, η οποία δεν επηρεάζει τη Σύμβαση Προμήθειας και είναι διαφανείς, σαφείς και γνωστοποιούνται εκ των προτέρων στον πελάτη. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται τόσο η προστασία των καταναλωτών από καταχρηστικές πρακτικές, όσο και η ελευθερία ανάπτυξης καινοτόμων και ανταγωνιστικών εμπορικών προτάσεων στην αγορά λιανικής ηλεκτρικής ενέργειας. Η παρούσα πρόταση συναρμόζεται πλήρως με τις προβλέψεις του άρθρου 24 του ΚΠΗΕ, τις διατάξεις των άρθρων 12 και 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/944 και τις Κατευθυντήριες Γραμμές Καλής Πρακτικής του CEER για τα δεσμοποιημένα προϊόντα, διασφαλίζοντας τη σαφή διάκριση των επιμέρους στοιχείων της προσφοράς, τη διαφάνεια στην πληροφόρηση και την ανεξαρτησία της σύμβασης προμήθειας από την πρόσθετη υπηρεσία. Σύμφωνα άλλωστε με τις κατευθυντήριες αρχές του CEER σχετικά με την προσφορά δεσμοποιημένων προϊόντων (https://www.ceer.eu/wp-content/uploads/2024/04/Guide-onbundled-products.pdf) και ειδικότερα στην παρ. 2.10 - σελ. 22 ορίζεται ότι "εάν ο καταναλωτής παραβεί όρο του δεσμοποιημένου συμβολαίου (π.χ. δεν πληρώσει το μέρος του λογαριασμού που αντιστοιχεί στην πρόσθετη υπηρεσία), η βασική υπηρεσία διατηρείται, αν και ο καταναλωτής χάνει τα οφέλη και τα προνόμια της δεσμοποιημένης προσφοράς". Η αντίστοιχη αναφορά γίνεται και στην απόφαση της Αρχής με αριθ. 389/2022. 9 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401093 Κατόπιν των ανωτέρω, εν κατακλείδι, προτείνεται η πρόβλεψη μεταβατικής περιόδου εφαρμογής για τα ευέλικτα τιμολόγια, διάρκειας τουλάχιστον έξι
(6)μηνών. Η περίοδος αυτή θα επιτρέπει στους προμηθευτές να εναρμονίσουν τα πληροφοριακά τους συστήματα ώστε να υποστηρίξουν τα νέα χαρακτηριστικά των ευέλικτων τιμολογίων, να αξιολογήσουν τη στρατηγική τους θέση στην αγορά και να σχεδιάσουν ανταγωνιστικά προϊόντα. Η πρόβλεψη αυτή εξασφαλίζει ομαλή μετάβαση, διατηρεί τη συνέπεια των συστημάτων χρέωσης και τιμολόγησης και συμβάλλει στη διασφάλιση ομαλής λειτουργίας για τους καταναλωτές και τους προμηθευτές. Με εκτίμηση, Χρυσούλα Μητσιούλη Διευθύντρια Νομικών, Ρυθμιστικών & Υποθέσεων Συμμόρφωσης 10 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401151 Π. Ράλλη 396 Νίκαια 18452 Τηλέφωνο 210 7250117 www.clarusesco.com Προς: Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας & Υδάτων Πειραιώς 132 118 54 Αθήνα 31 Αυγούστου 2025 Θέμα: Προτάσεις μας στα πλαίσια της συμπληρωματικής διαβούλευσης σχετικά με ρυθμιστικά μέτρα στην προμήθεια ρεύματος (Απρίλιος 25) Κυρίες/κύριοι, Υποβάλουμε ευσεβάστως σε ότι ακολουθεί τις απόψεις μας σχετικά με την τρέχουσα διαβούλευση. Συνοπτικά η άποψή μας είναι ότι τα «ευέλικτα» τιμολόγια δεν χρειάζονται. Ακόμα καλύτερο θα ήταν το κράτος να καταργήσει τον επιχρωματισμό των τιμολογίων. Στην περίπτωση που δεν γίνει αποδεκτή καμία από τις προτάσεις μας, προτείνουμε την δίχρωμη σήμανση για το «νέο» τιμολόγιο - το «μπλε κίτρινο» και τον προσεκτικό χειρισμό των «ευέλικτων» ρυθμιζόμενων χρεώσεων. Τέλος, παρατηρούμε ότι θα ήταν χρησιμότερο η ΡΑΑΕΥ να απασχοληθεί με τα σημαντικά προβλήματα της αγοράς ρεύματος στην Ελλάδα. A. Επιλογή δίχρωμης σήμανσης για «ευέλικτα» τιμολόγια Προτείνουμε, στην περίπτωση που το κράτος επιμείνει στην χρωματική σήμανση των τιμολογίων, να υιοθετηθεί η λύση των δίχρωμων τιμολογίων. Αυτό γιατί εγκυμονείται ο κίνδυνος η δημιουργικότητα των Παρόχων να καταστήσει αναγκαίο να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον χρώματα εκτός των βασικών με δυσμενείς επιπτώσεις στην κατανόηση των καταναλωτών (π.χ. γκρενά, τυρκουάζ, ρόζ, βεραμάν κλπ). Ειδικά για το νέο «ευέλικτο» τιμολόγιο προτείνεται η σήμανση «μπλε κίτρινο». Ο χρωματισμός αυτός έχει σημαντικά πλεονεκτήματα. Αποτελεί μια συνέχεια των όσων μέχρι τώρα έχουν συνηθίσει οι καταναλωτές. Στην συνείδηση των οποίων ήδη το μπλε υποδηλώνει την σταθερότητα και το κίτρινο κάποιου είδους μεταβλητότητα - δηλαδή ευελιξία. Η πιθανότητα να «πιάσουν το νόημα» υποθέτουμε ότι αυξάνεται. Με το προτεινόμενο δίχρωμο τιμολόγιο αποφεύγεται η χρήση του κόκκινου που στην συνείδηση των καταναλωτών είναι πιθανόν να δημιουργήσει μια αίσθηση «επικινδυνότητας». Χρειάζεται γενικά οικονομία στα χρώματα εκτός των άλλων γιατί έχουν ήδη «καεί» τόσο το πράσινο όσο και το κίτρινο χρώμα. Επιπρόσθετα, αν και δεν είμαστε ειδικοί, υποθέτουμε ότι η «συμπεριφορική» φιλοσοφία που φαίνεται ότι διαπνέει τον χρωματισμό των τιμολογίων δεν θα μείνει αδιάφορη στην δυνατότητα του «μπλε κίτρινου» τιμολογίου να δημιουργήσει θετικές διανοητικές αντιδράσεις (nudges) στην συνείδηση των καταναλωτών δεδομένου ότι περιέχει τα επίσημα χρώματα της Ευρωπαικής Ενωσης (αλλά και της Ουκρανίας!). Θα θέλαμε επίσης να θέσουμε και ένα ερώτημα «μεταβατικής» φύσεως. Η ενέργειες της ΡΑΑΕΥ σχετικά με νέο τύπο τιμολογίου έρχονται πολλούς μήνες μετά την προσφορά στην αγορά τέτοιου είδους τιμολογίων με προφανώς – κρίνοντας εκ των υστέρων - «ακατάλληλη» σήμανση. Αναμένουμε ότι στην τελική μορφή της σχετικής διάταξης θα προβλεφθεί τρόπος για την εξομάλυνση αυτής της μικρής ανωμαλίας (για να αποφευχθεί πιθανή υποψία μεροληψίας εκ μέρους της ΡΑΑΕΥ) 1 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401151 B. Κατάργηση της χρωματικής σήμανσης Το κράτος και η ΡΑΑΕΥ συγχαίρουν συχνά εαυτούς δημοσίως για την επιτυχία των χρωματιστών τιμολογίων. Η δική μας εμπειρία δεν επιβεβαιώνει την επιτυχία του σχεδιασμού. Αν και ομολογουμένως ανεκδοτολογικού χαρακτήρα, οι αντιδράσεις των καταναλωτών με τους οποίους ερχόμαστε σε επαφή είναι σχεδόν ομόφωνα αρνητικές. Επειδή, στον βαθμό που είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, η θετική αξιολόγηση της προσπάθειας από το κράτος δεν βασίζεται σε καλύτερης ποιότητας δεδομένα, προτείνουμε την διεξαγωγή ποσοτικής έρευνας απο ανεξάρτητο ερευνητή ώστε να διευκρινιστεί το θέμα. Αν η πλειοψηφία των συμμετεχόντων στην έρευνα εκφράσει την άποψη ότι ο χρωματισμός δεν βοήθησε, θα πρέπει το κράτος να τον καταργήσει. Η πρότασή μας. Ολα τα τιμολόγια είναι σταθερά. Διαφέρουν ως προς το χρονικό διάστημα που ισχύει αυτή η σταθερότητα. Η ταξινόμησή τους συνεπώς γίνεται με βάση το χρονικό διάστημα στο οποίο η τιμή είναι σταθερή. Πέντε λεπτά; Ενα μήνα; Εξη μήνες; Ενα χρόνο; Δύο χρόνια; Το κράτος δεν χρειάζεται να καθορίσει απολύτως τίποτα ούτε να επιβάλει χρωματικές σημάνσεις. Απλώς θα υπενθυμίσει στους καταναλωτές ότι τα τιμολόγια διαφέρουν ως προς την διάρκειά τους (ή καλύτερα την διάρκεια της σταθερής τιμής τους). Οι πάροχοι θα καθορίζουν ο καθένας μόνος τον τρόπο μεταβολής της τιμής στην διάρκεια της 12μηνης σύμβασης. Η ΡΑΑΕΥ δεν έχει λόγο να σχεδιάζει και να επιβάλει πολύπλοκες φόρμουλες τις οποίες πρακτικά κανένας καταναλωτής δεν είναι σε θέση (ούτε έχει τον χρόνο) να κατανοήσει. Την ίδια στιγμή που οι φόρμουλες δίνουν στους παρόχους (π.χ. μηνιαία έκπτωση στην βασική τιμή) την ευκαιρία να καταστρατηγήσουν κάθε έννοια προβλεψιμότητας και συγκρισιμότητας που υποτίθεται ότι είναι ο στόχος τους. Ένα σημείο που η λογική της ΡΑΑΕΥ μας βρίσκει σύμφωνους είναι η διάκριση μεταξύ μεταβολών που προέρχονται απο εξωτερικούς παράγοντες έναντι αυτών που οφείλονται στην συμπεριφορά του καταναλωτή. Αυτό όμως έχει την λογική συνέπεια ότι τα “ευέλικτα” τιμολόγια απλώς δεν χρειάζονται – αφού ήδη υπάρχουν με την μορφή κλίμακας κατανάλωσης είτε στις ανταγωνιστικές χρεώσεις (στις οποίες πρόσφατα ο δεσπόζων πάροχος εφάρμοσε καταχρηστική κατά την γνώμη μας πρακτική) είτε στις ρυθμιζόμενες (ΥΚΩ). Ακόμα και τα διζωνικά τιμολόγια εμπίπτουν στον ορισμό του «ευέλικτου». Το κράτος πρέπει να δείξει εμπιστοσύνη στην αγορά. Οι πάροχοι πράγματι έχουν αντικειμενικά την δυνατότητα (και συμφέρον) να προκαλούν σύγχυση (obfuscation) στους καταναλωτές χωρίς επίπτωση στις ανταγωνιστική τους θέση. Αυτό είναι ένα εύρημα της οικονομικής επιστήμης που χρονολογείται απο την δεκαετία του 1960 και σχετίζεται με το κόστος της πληροφορίας για τον καταναλωτή. Tο πρόβλημα αυτό είναι σε θέση να το αντιμετωπίσει η ίδια η αγορά και το έχει πράγματι αντιμπετωπίσει. Συμφέρει κάποιους να προσφέρουν υπηρεσίες σύγκρισης τιμών μειώνοντας δραστικά το κόστος της πληροφορίας για τον καταναλωτή. Αντί συνεπώς η ΡΑΑΕΥ να συμβάλει στην ενίσχυση της σύγχυσης του καταναλωτή μέσω περίπλοκων διαδικασιών (στην διαβούλευση για τις οποίες συμμετέχουν μόνο οι ενδιαφερόμενοι πωλητές) θα μπορούσε απλώς να φροντίσει να παρέχει ένα αξιόπιστο εργαλείο σύγκρισης τιμών. Σε αυτό έχει αποτύχει προσπαθώντας εδώ και 8 περίπου χρόνια, ενώ συγχρόνως αρνείται νομοτύπως να πιστοποιήσει ιδιωτικές σελίδες που κάνουν την δουλειά με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και αξιοπιστία εδώ και 10 χρόνια. Στην λογική του «βυθισμένου κόστους» (sunk cost) η ιστοσελίδα της ΡΑΑΕΥ θα πρέπει άμεσα να αποσυρθεί βελτιώνοντας έτσι αυτομάτως την μέση ποιότητα των ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών που είναι διαθέσιμες στον Έλληνα καταναλωτή. Γ. Ρυθμιζόμενες χρεώσεις και έξυπνοι μετρητές Ορισμένα «ευέλικτα» προιόντα που προσφέρονται ήδη στην αγορά πωλούν πακέτα δαπάνης που περιλαμβάνουν τόσο τις ανταγωνιστκές όσο και τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις. Αυτό μειώνει την δυνατότητα του καταναλωτή που είναι πιθανό να επιλέξει το πακέτο χαμηλής κατανάλωσης να κατανοήσει ότι η ανταγωνιστική τιμή που εμμέσως χρεώνεται είναι διαφορετική (και πολύ μεγαλύτερη) αν η συμφωνημένη ισχύς της παροχής του είναι χαμηλή (8 KVA). Αναμένουμε την κσθοδήγηση της ΡΑΑΕΥ σε αυτό το θέμα, επισημαίνοντας ότι ο μη διαχωρισμός της 2 ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ Ρυθµιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων 01/09/2025 Α. Π.: I-401151 δαπάνης των ρυθμιζόμενων απο τις ανταγωνιστικές χρεώσεις καθιστά δυσχερή (αλλά όχι αδύνατη) την σύγκριση των τιμολογίων αυτών με τα υπόλοιπα. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις και ειδικά αυτές του δικτύου διανομής καθιστούν στην πράξη όλα τα τιμολόγια που προσφέρονται σε καταναλωτές με έξυπνο μετρητή «ευέλικτα». Γιατί η μέθοδος χρέωσης του δικτύου διανομής διαφέρει από αυτή για τους συμβατικούς και - εκτός του ότι είναι εντελώς ακατανόητος για τους καταναλωτές – οδηγεί σε χρέωση που εξαρτάται απο το προφίλ κατανάλωσης. Η άποψή μας είναι ότι για την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή θα πρέπει να υπάρχει η συμφωνία του καταναλωτή (όπως εφαρμόζεται στην Μ. Βρετανία). Στην περίπτωση που το κράτος επιμένει να επιβάλει την εγκατάσταση χωρίς συναίνεση, προτείνουμε να δίνεται τουλάχιστον η δυνατότητα στον άτυχο πολίτη να επιλέγει τον τρόπο χρέωσης του δικτύου διανομής. Να του δίνεται δηλαδή η επιλογή να συνεχίσει να χρεώνεται με την μέθοδο του συμβατικού μετρητή. Το πρόβλημα των «ευέλικτων» ρυθμιζόμενων χρεώσεων (περιλαμβάνεται και η κλίμακα των ΥΚΩ) θέτει σε κίνδυνο απαξίωσης την έννοια των «ευέλικτων» τιμολογίων και είναι ένας πρόσθετος λόγος που προτείνουμε να μην υιοθετηθούν. Δ. Η ΡΑΑΕΥ πρέπει να ιεραρχίσει τις προτεραιότητές της Ένα απο τα μη εμφανή σε πρώτη ανάγνωση προβλήματα (the unseen opportunity cost) είναι ότι με την συνεχή απασχόλησή της με θέματα στα οποία η λύση που θα έδινε η αγορά θα ήταν εξ ίσου αποτελεσματική, η ΡΑΑΕΥ καταναλώνει συλλογικά τον χρόνο και την φαιά ουσία στελεχών με προσόντα και εμπειρία υψηλής αξίας. Τα οποία θα μπορούσαν να αφιερωθούν στην αντιμετώπιση του σημαντικότερου προβλήματος της λιανικής αγοράς ρεύματος στην Ελλάδα. Το μειωμένο επίπεδο ανταγωνισμού που συνεχώς χειροτερεύει. ‘Ισως να απευθυνθεί στην Επιτροπή Ανταγωνισμού που φαίνεται ότι θα εκτιμούσε την χείρα βοηθείας. Με εκτίμηση Για την Clarus ESCo και το allazorevma.gr Αθανάσιος Γκίκας Ιδρυτής 3 Docusign Envelope ID: 0EFE77CC-D0D1-4A4F-AE95-CECC37525744 ΠΡΟΣ: Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) Πειραιώς 132, Αθήνα 11854 Αθήνα, 01.09.2025 Θέμα: Συμπληρωματική Δημόσια Διαβούλευση του κλάδου Ενέργειας της ΡAAEY για την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε πελάτες Αξιότιμες κυρίες/ Αξιότιμοι κύριοι, Με την παρούσα επιστολή, επιθυμούμε να τοποθετηθούμε στο πλαίσιο της συμπληρωματικής της από 9 Απριλίου 2025 Δημόσιας Διαβούλευσης της ΡΑΑΕΥ, αναφορικά με την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε πελάτες. Γενικές παρατηρήσεις Το υπό διαβούλευση μέτρο, το οποίο εισάγει πρόσθετη κατηγορία Σήμανσης Διαφάνειας και αφορά τα τιμολόγια που δεν συνδέονται με τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Ευέλικτα Τιμολόγια), κρίνεται σκόπιμο και αναγκαίο. Η διεύρυνση του υφιστάμενου χρωματικού κώδικα αντανακλά το εύρος των χαρακτηριστικών των προϊόντων που ήδη διατίθενται ή δύνανται να διατεθούν στην αγορά και δεν καλύπτονται από τις υφιστάμενες κατηγορίες. Η προσθήκη της νέας κατηγορίας τιμολογίων κρίνεται αναγκαία για την ώθηση της καινοτομίας στα προϊόντα και υπηρεσίες, προάγει την ελευθερία επιλογής για τους καταναλωτές και συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ανταγωνισμού, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη συγκρισιμότητα και την πληροφόρηση. Επί μέρους παρατηρήσεις Εισαγωγικά θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή και η λειτουργικότητα του κανονιστικού κειμένου, αναμένουμε ότι η ενιαία Απόφαση που θα εκδοθεί από την Αρχή σας αναφορικά με την επιβολή ρυθμιστικών μέτρων στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας μετά το πέρας της συμπληρωματικής διαβούλευσης, θα λαμβάνει υπόψιν το σύνολο των χαρακτηριστικών των τιμολογίων όπως αυτά διαμορφώνονται μετά την εισαγωγή των προτεινόμενων Ευέλικτων Τιμολογίων αναπροσαρμόζοντας, όπου αυτό είναι αναγκαίο, τα αντίστοιχα σημεία του προτεινόμενου πλαισίου (βλ. ενδεικτικά τα τιμολόγια του άρ. 2.3.1 περ. (iii) της από 9 Απριλίου 2025 Δημόσιας Διαβούλευσης τα οποία πλέον θα υπάγονται στα Ευέλικτα Τιμολόγια και όχι στα Μεικτά). Παράγραφος 2.1 • Το χρώμα της νέας κατηγορίας θεωρούμε ότι δεν θα πρέπει να είναι κόκκινο, καθώς το συγκεκριμένο χρώμα ενδέχεται να παραπέμπει στην έννοια του κινδύνου. Προτείνεται η χρήση εναλλακτικού χρώματος, όπως γαλάζιου, μωβ, ή ροζ. • Στη χρέωση προμήθειας θα πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα ενσωμάτωσης περισσότερων του -1- Docusign Envelope ID: 0EFE77CC-D0D1-4A4F-AE95-CECC37525744 ενός «ευέλικτων στοιχείων» και όχι αποκλειστικά ενός, ώστε να μην περιορίζονται αδικαιολόγητα τα εμπορικά χαρακτηριστικά των προϊόντων και να ενισχύεται η καινοτομία. • Ο ορισμός των Ευέλικτων Τιμολογίων, με βάση και το ενδεικτικό παράδειγμα (β) του υπό διαβούλευση κειμένου, ήτοι την περίπτωση τιμολογίου που περιλαμβάνει «μία σταθερή πάγια χρέωση προμήθειας (€/ημέρα ή €/μήνα) ή/και μία σταθερή τιμή προμήθειας (€/kWh), ανά εξάμηνο της ετήσιας διάρκειας της Σύμβασης Προμήθειας», θα πρέπει να επιτρέπει τη διαφοροποίηση του «ευέλικτου στοιχείου» λόγω οποιουδήποτε παράγοντα, δηλαδή το ευέλικτο στοιχείο να μπορεί να μεταβάλλεται λόγω στοιχείων που είτε καθορίζονται από τον προμηθευτή (όπως η περίπτωση του παραδείγματος β) είτε όχι (όπως λ.χ. η κατανάλωση του πελάτη στα παραδείγματα α και γ), εφόσον τούτο έχει γνωστοποιηθεί στον πελάτη και αποτυπώνεται στη σύμβαση. • Όσον αφορά την περίπτωση του ενδεικτικού παραδείγματος (γ), όπου προβλέπεται «μία σταθερή πάγια χρέωση προμήθειας (€/ημέρα ή €/μήνα) ή/και μία σταθερή τιμή προμήθειας (€/kWh) για την εκτός βαθμίδας κατανάλωση», θα θέλαμε να διευκρινιστεί ότι η δυνατότητα καθορισμού χωριστής σταθερής πάγιας χρέωσης προμήθειας (€/ημέρα ή €/μήνα) ή/και σταθερής τιμής προμήθειας (€/kWh) παρέχεται ανά κατεύθυνση απόκλισης (μικρότερη ή μεγαλύτερη κατανάλωση). • Τέλος, θα θέλαμε να επαναλάβουμε τη θέση που διατυπώθηκε στην αρχική Δημόσια Διαβούλευση της 9ης Απριλίου 2025, σύμφωνα με την οποία το πλαίσιο για τα προϊόντα προμήθειας θα πρέπει να προβλέπει, για όλα τα τιμολόγια, την ισχύουσα πρόβλεψη της υπ’ αριθμ. 409/2020 Απόφασης ΡΑΑΕΥ (υπό 2.3), δηλαδή ότι: «Σε περίπτωση που τυχόν ρυθμιστικές ή νομοθετικές παρεμβάσεις δύνανται να εισάγουν νέα είδη πρόσθετων επιβαρύνσεων στην αγορά της προμήθειας, οι οποίες προκύπτουν κατόπιν της κατάρτισης της Σύμβασης Προμήθειας, ο Προμηθευτής διατηρεί το δικαίωμα της πλήρους μετακύλισης του εν λόγω μη προϋπολογισθέντος κόστους στους πελάτες του, μόνο εφόσον σχετική πρόβλεψη έχει συμπεριληφθεί στους όρους της Σύμβασης Προμήθειας». Παράγραφος 2.3 • Η πρόβλεψη περί μη μονομερούς τροποποίησης των συμβάσεων Ευέλικτων Τιμολογίων θεωρούμε ότι δεν έχει νόμιμο έρεισμα και δεν στηρίζεται σε διάταξη του ισχύοντος ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου. Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να επαναλάβουμε τη θέση μας ότι η ευρωπαϊκή Οδηγία ΕΕ/2019/944 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, προβλέπει τη μη τροποποίηση των όρων μόνο για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου σταθερής τιμής. Επιπλέον, η μη δυνατότητα τροποποίησης των όρων των συμβάσεων των εν λόγω τιμολογίων κρίνεται υπέρμετρα περιοριστική, ιδίως για το ταχέως και συχνά μεταβαλλόμενο περιβάλλον των ενεργειακών αγορών στο οποίο δραστηριοποιούνται οι προμηθευτές. Δεδομένων των ανωτέρω, η τροποποίηση των όρων των συμβάσεων Ευέλικτων Τιμολογίων θα πρέπει να διέπεται από τις υφιστάμενες διατάξεις του ΚΠΗΕ. Παράγραφος 2.7 • Σε αντιστοιχία με τις σχετικές προβλέψεις της από 9 Απριλίου 2025 Δημόσιας Διαβούλευσης, προτείνεται να διευκρινιστεί ότι οι ώρες αιχμής/μη αιχμής (peak/off-peak) καθορίζονται από τον αρμόδιο προς τούτο φορέα. -2- Docusign Envelope ID: 0EFE77CC-D0D1-4A4F-AE95-CECC37525744 Παράγραφος 2.9 • Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι τυχόν πρόβλεψη υποχρεωτικής κατάρτισης νέας σύμβασης προμήθειας με τον καταναλωτή ενόψει της λήξης της συμβατικής διάρκειας του αρχικού προγράμματός του, θα πρέπει να αφορά αποκλειστικά το νέο προσφερόμενο προϊόν που τυχόν επιλέξει ο πελάτης πριν/κατά την λήξη της συμβατικής περιόδου του αρχικού προγράμματος και όχι το τιμολόγιο μετάπτωσης, το οποίο έχει ρητά συμφωνηθεί στους Ειδικούς Όρους της σύμβασης. Η δυνατότητα του προμηθευτή να μεταφέρει τον πελάτη σε άλλο τιμολόγιο, σε περίπτωση επικείμενης λήξης της σύμβασης και μη επιλογής συγκεκριμένου τιμολογίου από τον πελάτη, δεν συνεπάγεται την υπογραφή νέας σύμβασης προμήθειας μεταξύ των μερών, αλλά αντιθέτως, αρκεί να προβλέπεται ρητώς με σχετικό όρο στη σύμβαση προμήθειας. Το παραπάνω περιλαμβάνεται ήδη και στο κείμενο της αρχικής από 9 Απριλίου 2025 Δημόσιας Διαβούλευσης της Αρχής σας για όλους τους τύπους τιμολογίων, ήτοι για τα Σταθερά (άρ. 1.9. περ. δ8), τα Κυμαινόμενα (άρ. 2.4.10 περ δ7 και 2.4.11) και τα Δυναμικά (αρ. 3.5. περ δ4). Παραμένουμε στη διάθεση της Αρχής για κάθε διευκρίνιση ή περαιτέρω συνεργασία στο πλαίσιο της παρούσας Διαβούλευσης. Με εκτίμηση, -3- Docusign Envelope ID: 0EFE77CC-D0D1-4A4F-AE95-CECC37525744 Για την Φυσικό Αέριο Ελληνική Εταιρεία Ενέργειας Ζαΐρα Τριβυζά, Διευθύντρια Ρυθμιστικών Θεμάτων Για την NRG Supply and Trading Βασίλης Ζούβιας, Διευθυντής Ρυθμιστικών Υποθέσεων Για την Volton Διονύσης Τσίτος, Managing Director Για την ΗΡΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ευτέρπη Λαμπαδίτου, Διευθύντρια Ρυθμιστικών Θεμάτων -4-