Η ΡΑΕ, σε συνέχεια της από 11 Νοεμβρίου 2022 πρόσκλησής της για συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη θέσπιση πλατφόρμας σύναψης συμβολαίων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ (RES PPAs Platform), δημοσιοποιεί τον ακόλουθο πίνακα συμμετεχόντων στη διαβούλευση, καθώς και το περιεχόμενο των επιστολών που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο αυτής εξαιρουμένων των περιπτώσεων για τις οποίες οι συμμετέχοντες αιτήθηκαν τη μη δημοσιοποίηση των στοιχείων ή/και των απόψεών τους. Η ΡΑΕ ευχαριστεί όσους συμμετείχαν στη Δημόσια Διαβούλευση. Συμμετέχοντες Ημερομηνία αποστολής: 12.12.2022 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-342192 Αποστολέας: ΣΠΕΦ Ημερομηνία αποστολής: 16.12.2022 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-342614 (ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ) Αποστολέας: Εμπιστευτικό Ημερομηνία αποστολής: 26.09.2022 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-342619 Αποστολέας: EGPH Ημερομηνία αποστολής: 16.12.2022 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-342772 Αποστολέας: ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Ημερομηνία αποστολής: 05.01.2023 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-343618 Αποστολέας: ΕΒΙΚΕΝ Ημερομηνία αποστολής: 16.01.2023 Αριθμός πρωτοκόλλου: Ι-344009 Αποστολέας: ΕΣΑΗ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ με ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ Γ΄ Σεπτεμβρίου 144, 112 51 Αθήνα, Τηλ: 210-6854035, e-mail: grammateiaspef@gmail.com, www.spef.gr Αθήνα, 12/12/22 Προς: Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Πειραιώς 132, 118 54 Αθήνα Υπ’ όψη : Προέδρου Επ. Καθ. Δρ. Αθανάσιου Δαγούμα Θέμα : Απόψεις μας επί της δημόσιας διαβούλευσης της ΡΑΕ για την ανάπτυξη της αγοράς των διμερών συμβολαίων (PPAs) Αξιότιμε κε Πρόεδρε Στα πλαίσια της δημόσιας διαβούλευσης που διεξάγει η Αρχή σας αναφορικά με την ανάπτυξη της αγοράς των διμερών συμβολαίων μεταξύ παραγωγών ΑΠΕ και καταναλωτών, παρακαλούμε βρείτε παρακάτω τις απόψεις μας σε συνέχεια και της δημοσιοποίησης των μελετών που διενεργήθηκαν από σύμβουλο της ΡΑΕ αλλά και του ΕΧΕ ΑΕ για το θέμα.
- Ως προς το μοντέλο της πλατφόρμας για την διενέργεια PPAs Εν προκειμένω, οι μελέτες των συμβούλων συγκλίνουν σε 3 εναλλακτικά επίπεδα «offering». Η πρώτη επιλογή αφορά στην δημιουργία μιας απλής ηλεκτρονικής πλατφόρμας που θα αποτελεί το «έδαφος» για την εκδήλωση ενδιαφέροντος από τα πιθανώς συμβαλλόμενα μέρη, τα οποία, ωστόσο, εν συνεχεία απευθείας με ελεύθερες διαπραγματεύσεις μεταξύ τους και χωρίς κάποια προηγούμενη τυποποίηση των επιμέρους παραμέτρων που υπεισέρχονται, θα διαπραγματευτούν την σύναψη ενός PPA. Κατά την άποψη μας η εν λόγω επιλογή αποτελεί μια πρόταση τύπου «πλατφόρμας μικρών αγγελιών» και μόνο για λόγους ταχύτητας θα μπορούσε να θεωρηθεί πως οδηγεί στην δημιουργία μιας βιώσιμης, ισορροπημένης, ανοιχτής για όλους και οικονομικά αποδοτικής για αμφότερα τα μέρη αγοράς PPAs. Από την πλευρά των παραγωγών παρόχων ενέργειας ΑΠΕ αναμένεται να υπάρξει πληθώρα ενδιαφέροντος με μικρή, ωστόσο, γνώση της αγοράς αλλά και διαπραγματευτική ισχύ ατομικά ο καθένας ιδίως αν μάλιστα εκλείψουν τα κρατικά PPAs οπότε το διακύβευμα θα είναι η επώδυνη μη υλοποίηση τελικώς του έργου τους. Αντίθετα από την πλευρά των off-takers και ιδίως των καθετοποιημένων ομίλων Προμηθευτών η εναλλακτική των δικών τους έργων για ενδο-ομιλικά PPAs θα μπορούσε να χειραγωγήσει, να στρεβλώσει την αγορά, έως και να εξοντώσει τους συμβαλλόμενους μη καθετοποιημένους ανεξάρτητους παραγωγούς. Καταληκτικά, λοιπόν, επειδή πιστεύουμε πως η πλατφόρμα των PPAs δεν οφείλει μόνο να προβάλει ακατέργαστα το ενδιαφέρον καθενός εκάστου ως «μικρή αγγελία», αλλά να εκπαιδεύσει την αγορά στα πρώτα της βήματα μέσα από ενδελεχή παραμετροποίηση των πτυχών μιας ισορροπημένης και επαρκούς τεχνικά συμφωνίας, θεωρούμε πως το πρώτο μοντέλο δεν έχει να προσφέρει κάτι ουσιαστικό στην ανάπτυξη της αγοράς των διμερών συμβολαίων, ενώ αντιθέτως ελλοχεύει σημαντικούς κινδύνους στρεβλώσεων και εν τέλει αδιεξόδου της. Ως προς τη δεύτερη επιλογή αν και το μοντέλο προσομοιάζει στο πρώτο, εντούτοις εμπλουτίζεται σημαντικά, αναγνωρίζοντας τον ιδιαίτερο ρόλο που μπορεί να επιτελέσει το Χρηματιστήριο Ενέργειας και μια σειρά «εργαλεία» που δύναται να προσφέρει ώστε να αποφεύγονται οι παγίδες για τους συμβαλλομένους και ιδίως αυτούς που δεν έχουν δεσπόζουσα θέση. Τέτοια αφορούν στον προσδιορισμό ορισμένων προδιαγραφών που θα επιτρέπουν την καλύτερη διαχείριση του ρίσκου ή στην τυποποίηση ορισμένων συμβολαίων ώστε να «οριοθετούν» την διαπραγμάτευση των αντισυμβαλλομένων και να μην γίνεται εφ’ όλης της ύλης ή σε λευκό χαρτί κάθε φορά, δυσχεραίνοντας κάτι τέτοιο την ομαλή και θετική έκβαση της διαπραγμάτευσης αλλά και της υγείας της νέας αυτής αγοράς. Για παράδειγμα αν ένα συμβόλαιο χαρτογραφούμενο περιλαμβάνει 20 παραμέτρους, μια ορισμένη «οριοθέτηση» μέσω κατάλληλων προτύπων συμβολαίων, θα επέτρεπε το «κλείδωμα» για τις 17 από αυτές και κατά συνέπεια η διαπραγμάτευση των αντισυμβαλλομένων να αφορά τις υπόλοιπες τρεις. Για τα πρώτα λοιπόν βήματα της αγοράς, εκτίμηση μας είναι πως τίποτα λιγότερο από το δεύτερο μοντέλο δεν θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για την αγορά των PPAs στη χώρα μας, ενώ όπως εκθέτουμε παρακάτω, θα πρέπει αυτό να πλαισιωθεί και από συγκεκριμένους περιορισμούς και παράλληλες δράσεις ώστε οι off-takers να έχουν λόγους σύναψης συμβολαίων με πραγματικά ανεξάρτητους παραγωγούς που δεν ανήκουν ή σχετίζονται με κάποιον τρόπο με τον όμιλο τους. Το τρίτο μοντέλο αφορά σε μια πλήρως οργανωμένη αγορά με τη μορφή δημοπρασιών που και πάλι βέβαια δεν θα έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα. Σε ότι μας αφορά, θα λέγαμε πως καλό θα ήταν να μπορέσει κάποια στιγμή η αγορά να «σηκώσει» με την ρευστότητα της και ένα τέτοιο πλήρως οργανωμένο πεδίο σύναψης PPAs. Ωστόσο, επειδή όπως διαπιστώνεται και με τις αγορές του Target Model που πάσχουν από έλλειψη βάθους, η ζήτηση στη χώρα μας δεν είναι τουλάχιστον επί του παρόντος τέτοια που να σηκώνει πολλαπλές οργανωμένες αγορές, δεν κρίνεται εύχερη η δρομολόγηση μιας τέτοιας αφετηρίας για την νέα αγορά.
- Συνοδευτικό πλαίσιο Όπως έχει διαχρονικά παρατηρηθεί με την έναρξη κάθε νέας αγοράς, απαιτείται συγκεκριμένο χρονικό διάστημα αλλά και προστατευτικό πλαίσιο τύπου «νάρθηκα», ώστε αυτές να αρχίσουν να λειτουργούν αποδοτικά και πολύ περισσότερο να αποφευχθούν στρεβλώσεις, χειραγώγηση από συμμετέχοντες με δεσπόζουσα θέση, κερδοσκοπία, ακόμη και το κοινώς αποκαλούμενο «τίναγμα της κουβέρτας», που θα οδηγούσαν σε ολιγοπώλιο έως και στο κλείσιμο της αγοράς. Μια τέτοια κατάσταση εξαφάνισης του πλουραλισμού και του υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά, οπωσδήποτε δεν συνάδει, όπως έχει πολλάκις αποδειχθεί τόσο στο παρελθόν όσο και κατά την διάρκεια ισχύος του Target Model, με το συμφέρον του τελικού καταναλωτή. Προς την κατεύθυνση αυτή και σε ότι αφορά την εισαγωγή της αγοράς των PPAs, πιστεύουμε πως θα πρέπει οπωσδήποτε να πλαισιωθεί από τα παρακάτω: Α. Κατώφλι 50% στον εκάστοτε Προμηθευτή που απολαμβάνει μερίδιο αγοράς στην λιανική άνω του 1%, ώστε επί του συνόλου των διμερών συμβολαίων που αυτός διακρατά μεσοσταθμικά σε ετήσια βάση, το ήμισυ της ενέργειας που αυτά τον τροφοδοτούν, να προέρχεται από PPAs με ανεξάρτητους παραγωγούς που δεν σχετίζονται μετοχικά κατά κανένα τρόπο μαζί του. Οφείλει λοιπόν καταρχήν να δημιουργηθεί ζήτηση για μη ενδο-ομιλικά PPAs. Β. Να συνεχίσουν να προσφέρονται κρατικά PPAs μέσω διαγωνισμών ΡΑΕ αλλά και σε Τιμές Αναφοράς (ΤΑ) διοικητικά οριζόμενες εκτός διαγωνισμών υπό προϋποθέσεις για τα μικρότερα Φ/Β έργα, αφού με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να ελεγχθεί τυχόν εκδήλωση υποτιμητικής κερδοσκοπίας από πλευράς δεσποζόντων off-takers στα corporate PPAs. Σήμερα για παράδειγμα που οι προσφερόμενες ταρίφες από Προμηθευτές για σύναψη PPAs δεν υπερβαίνουν τα 55 ευρώ/MWh και για διάστημα μέχρι ~10 έτη στην περίπτωση ανεξάρτητων Φ/Β σταθμών, δεν μπορεί κάτι τέτοιο να δικαιολογηθεί από την αύξηση του κόστους κατασκευής των Φ/Β σταθμών αλλά ούτε και με τις κατά τα άλλα δυσθεώρητες τιμές λιανικής που οι Προμηθευτές δημοσιεύουν κάθε μήνα στους τιμοκαταλόγους τους και εν τέλει εισπράττουν με την επιδότηση και του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης (ΤΕΜ). Με απλούστερα λόγια, τα κελεύσματα των Προμηθευτών για φθηνά έως και κάτω του κόστους PPAs με ΑΠΕ ώστε να εξασφαλίσουν όπως-όπως οι επενδυτές τραπεζική χρηματοδότηση για την υλοποίηση τους, δεν συνάδουν με τις υπερυψηλές τιμές λιανικής που καταγράφονται κάθε μήνα και που στην περίπτωση των ενδο-ομιλικών PPAs τελικώς θα εισπράττουν για την ανανεώσιμη παραγωγή τους οι όμιλοι αυτοί. Στην διάθεση σας για οποιαδήποτε περαιτέρω διευκρίνηση ή πληροφορία. 2 Για τον ΣΠΕΦ, με εκτίμηση Δρ. Στέλιος Λουμάκης - Πρόεδρος Γιώργος Σαμαράς – Γεν. Γραμματέας 3 ΠΡΟΣ: ΡΑΕ Πειραιώς 132, 118 54 Αθήνα Υπόψη: κ. Προέδρου, Αναπ. Καθ. Α. Δαγούμα Αθήνα, 16/12/2022 Θέμα: Συμμετοχή της «Μυτιληναίος Α.Ε.» στη Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΕ για τη θέσπιση πλατφόρμας σύναψης συμβολαίων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ (RES PPAs Platform) Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, Με την παρούσα επιστολή θα θέλαμε να καταθέσουμε τις απόψεις μας αναφορικά με την Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΕ για τη θέσπιση πλατφόρμας σύναψης συμβολαίων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ (RES PPAs Platform). Οι μακροχρόνιες διμερείς συμβάσεις αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ (RES PPAs) αναμένεται να αποτελέσουν το βασικό εμπορικό εργαλείο προώθησης της διείσδυσης ισχύος των τεχνολογιών ΑΠΕ το επόμενο διάστημα στην προοπτική επίτευξης των ιδιαίτερα αυξημένων στόχων του αναθεωρημένου ΕΣΕΚ για το
- Ουσιαστικά, τα RES PPAs λαμβάνουν την σκυτάλη από τα σχήματα λειτουργικής ενίσχυσης μέσω των διαγωνισμών ΑΠΕ, οι οποίοι ήταν μέχρι σήμερα το προτιμητέο εργαλείο προώθησης των ΑΠΕ για τις περιόδους όπου οι τεχνολογίες ΑΠΕ δεν είχαν ακόμη επιτύχει market parity. Εμπορικά τα RES PPAs θα έρθουν να γεφυρώσουν σε διμερή βάση την παραγωγή από ΑΠΕ με την τελική ζήτηση των καταναλωτών. Από μόνο του το εργαλείο των RES PPAs παρουσιάζει το πλεονέκτημα της χρηματοδότησης νέων επενδύσεων (ή και repowering) καθώς επίσης της μετάβασης (για τους προμηθευτές και τους καταναλωτές) σε λιγότερο ρυπογόνες μορφές ηλεκτρικής ενέργειας. Αρτέμιδος 8 Μαρούσι 151 25 Αθήνα T: +30 210 6877 300 E: info@mytilineos.gr mytilineos.gr Συνεπώς, επιβεβαιώνοντας τα συμπεράσματα μελέτης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής1, θεωρούμε ότι τα corporate PPAs είναι ο καταλληλότερος αγοραίος τρόπος για την ανάπτυξη των ΑΠΕ, με το λιγότερο κόστος για την κοινωνία και τη βέλτιστη μόχλευση των πόρων της ιδιωτικής οικονομίας. Στόχος δεν μπορεί παρά να είναι η διασφάλιση μακροχρόνια προβλέψιμου και ανταγωνιστικού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές, με προτεραιότητα ασφαλώς στους πιο ευαίσθητους στο κόστος ενέργειας καταναλωτές, οι οποίοι συγχρόνως είναι σε θέση να δεσμευθούν και να χρηματοδοτήσουν τέτοιου είδους επενδύσεις, μειώνοντας τις έμμεσες εκπομπές τους και συμβάλλοντας στην ταχύτερη διείσδυση σημαντικής ισχύος ΑΠΕ στο σύστημα. Ασφαλώς παραμένει η ανάγκη αντιμετώπισης σημαντικών κινδύνων και προκλήσεων, μεταξύ αυτών του κόστους διαμόρφωσης (shaping & firming risk/cost) της στοχαστικής παραγωγής ΑΠΕ προκειμένου να ανταποκρίνεται στο προφίλ κατανάλωσης των αγοραστών. Για την περίπτωση των ενεργοβόρων βιομηχανιών, όπως αναγνωρίζεται από τις μελέτες, το ζήτημα αυτό καλείται να αντιμετωπίσει με το βέλτιστο τρόπο το σχήμα Green Pool, που η Ελλάδα, βάσει των δημοσιευμάτων, έχει κοινοποιήσει προς έγκριση στη ΓΔ Ανταγωνισμού. Ωστόσο, οι προτάσεις για την καθιέρωση πλατφόρμας σύναψης RES PPAs κατατείνουν στην προσέλκυση και άλλων δυνητικά ενδιαφερομένων, λ.χ. επιχειρήσεων (ΑΠΕ ή καταναλωτών) που δεν έχουν την πρόθεση (τόσο) μακροχρόνιας δέσμευσης ή δεν διαθέτουν τους πόρους και το know-how για να προχωρήσουν σε τέτοιες συμβάσεις. Υπό αυτή την έννοια η δημιουργία μιας κεντρικά οργανωμένης πλατφόρμας, τυπολογίας match-making, που θα διευρύνει την πρόσβαση στη σχετική πληροφορία (όπως ποιος ενδιαφέρεται να αγοράσει, ποιος να πουλήσει, ποιες ποσότητες, σε ποια τιμή, για ποια διάρκεια, με ποιες προϋποθέσεις/εξασφαλίσεις) κρίνεται χρήσιμη για τη διεύρυνση του πεδίου των ενδιαφερομένων. Είναι κρίσιμο σε αυτό το στάδιο να γίνει κατανοητό ότι εφόσον η πλατφόρμα δεν είναι απλού τύπου match making (option 1) αλλά αντίθετα κεντρικά σχεδιασμένη πλατφόρμα που αποσυνδέει τα δύο μέρη, μεταθέτοντας το ρίσκο αντισυμβαλλόμενου στο διαχειριστή της συγκεκριμένης πλατφόρμας, συνεπάγεται την επιβολή ενός premium πάνω στην δίκαιη τιμή της συναλλαγής. Κάτι τέτοιο θα καταστήσει λιγότερο ανταγωνιστικά αυτά τα συμβόλαια κυρίως ως προς τους βασικούς αγοραστές ηλεκτρικής ενέργειας από RES PPA. Επιπλέον, όπως προκύπτει κι από την εμπειρία πιο ώριμων ευρωπαϊκών αγορών, η αξία των RES PPAs εδράζεται κυρίως στο ότι είναι μη τυποποιημένες συμφωνίες που αντανακλούν τις ισορροπίες διαφορετικών συμφερόντων ανάλογα πάντα και με τον χρόνο που πραγματοποιούνται, τις ανάγκες και τα ρίσκα που έχει η κάθε πλευρά. Συνεπώς, κάθε προσπάθεια για αυστηρή τυποποίηση αυτών των συμβάσεων ενδέχεται να μειώσει την ζήτησή τους ως προϊόντα προς κατανάλωση από τους συμμετέχοντες στην αγορά. 1 European Commission,
- Competitiveness of corporate sourcing of renewable energy. mytilineos.gr Κρίνουμε απαραίτητο να επισημάνουμε ότι οποιαδήποτε λύση και αν υιοθετηθεί, είναι αυτονόητο ότι δεν θα πρέπει να έχει δεσμευτικό χαρακτήρα (ως προς την συμμετοχή σε αυτή). Ταυτόχρονα, συμφωνούμε απόλυτα με την παρατήρηση που εμπεριέχει η μελέτη ότι η επικείμενη λειτουργία του σχήματος Green Pool δεν θα πρέπει να επηρεάζεται από την σχεδιαζόμενη πλατφόρμα RES PPAs. Αντιθέτως, αυτά τα δύο σχήματα θα πρέπει να λειτουργούν εν παραλλήλω, συμβάλλοντας στον κοινό στόχο αυξημένης διείσδυσης των ΑΠΕ. Επιπροσθέτως, καθώς ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά των RES PPAs είναι η διάρκειά τους, που υπερβαίνει σημαντικά τις συνήθεις συμβάσεις προμήθειας που ισχύουν σήμερα, θα πρέπει να υπάρχει ρητή αναφορά ότι οι εν λόγω συμβάσεις δε θα υπόκεινται σε οποιαδήποτε προβληματική ρύθμιση που δύναται να επηρεάζει ή και να ανατρέπει πλήρως τους συμφωνημένους και μέσω της πλατφόρμας όρους της (βλ. ενδεικτικά την πλήρη παρεμπόδιση2 των RES PPAs με την επιβολή πλαφόν στα έσοδα της ηλεκτροπαραγωγής, χωρίς να διασφαλίζεται η σαφής πρόβλεψη του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/1854 για περιορισμό της σχετικής ρύθμισης αποκλειστικά και μόνο στα «πραγματοποιηθέντα αγοραία έσοδα»). Εν κατακλείδι, θεωρούμε πως η προτεινόμενη πρωτοβουλία μπορεί να έχει θετική επίπτωση για την περαιτέρω ανάπτυξη του εργαλείου των PPAs. Σε κάθε περίπτωση, τυχόν καθιέρωση μίας τέτοιας πλατφόρμας είναι κατ’ αρχήν δόκιμη υπό την option 1 (τουλάχιστον για ένα διερευνητικό στάδιο κάποιων ετών, οπότε θα μπορούσε να αξιολογηθεί η θετική συμβολή της και η δυνατότητα μετάβασης στην option 2). Θεωρούμε ότι η option 3 είναι η πιο πολύπλοκη τεχνικά και παράλληλα με την μικρότερη προστιθέμενη αξία. Άλλωστε όπως αναπτύξαμε ανωτέρω τα PPAs είναι κατά βάση διμερή εργαλεία. Είμαστε στη διάθεσή σας για κάθε διευκρίνιση και συνεργασία. Με εκτίμηση, Γιάννης Γιαννακόπουλος Δ/ντής Διαχείρισης Ενέργειας 2 Βλ. ενδεικτικά https://resource-platform.eu/news/statement-revenue-cap/ mytilineos.gr Προς: κ. Α. Δαγούμα, Πρόεδρο ΡΑΕ info@rae.gr , Αθήνα, 5 Ιανουαρίου 2023 Θέμα: Δημόσια Διαβούλευση για τη θέσπιση πλατφόρμας σύναψης συμβολαίων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ (RES PPAs Platform) Κύριε Πρόεδρε, Κατ’ αρχή θεωρούμε απαραίτητο να επισημάνουμε τις υφιστάμενες ρυθμίσεις/στρεβλώσεις, οι οποίες σήμερα αφενός δυσχεραίνουν ή ακόμη και καθιστούν αδύνατη στην πράξη τη σύναψη διμερών συμβολαίων, μεταξύ παραγωγών ΑΠΕ και βιομηχανικών καταναλωτών, αφετέρου οδηγούν στη μονοπώληση των πράσινων ΡΡΑ από τους καθετοποιημένους προμηθευτές, γεγονός που πρέπει να τύχει της προσοχής σας. Πιο συγκεκριμένα: Αλλαγή στη σειρά προτεραιότητας στις υφιστάμενες αιτήσεις παραγωγών ΑΠΕ για λήψη όρων σύνδεσης στο σύστημα. Η ρύθμιση (Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/84014/7123 12.8.2022), με την οποία καθορίστηκε η προτεραιότητα στη λήψη όρων σύνδεσης έργων ΑΠΕ από τον ΑΔΜΗΕ, ευνοεί συγκεκριμένα μεγάλα έργα ΑΠΕ, δυναμικότητας περίπου 8.000 MW (κατηγορία Α), χωρίς αυτά να έχουν υποχρέωση σύναψης ΡΡΑ, παρακάμπτοντας στη σειρά προτεραιότητας έργα, που χρονικά προηγούνταν. Είναι προφανές ότι οι παραγωγοί αυτοί έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν αντί να συνάψουν PPA με βιομηχανικούς ή και τελικούς καταναλωτές να συνάψουν PPA με μεγάλους καθετοποιημένους προμηθευτές. Στην δε Β κατηγορία, η οποία θα εξεταστεί μετά την ολοκλήρωση της εξέτασης των αιτήσεων της κατηγορίας Α και εφόσον υπάρχει ακόμη διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος, προσχηματικά και μόνο τέθηκε ως προϋπόθεση συμμετοχής η σύναψη ΡΡA. Και τούτο, διότι βάσει της ρύθμισης είναι αποδεκτές και αρχικές συμφωνίες μεταξύ παραγωγών και προμηθευτών, χωρίς να είναι υποχρεωτικό να καθοριστούν από την αρχή οι τελικοί καταναλωτές. Αποτέλεσμα ήταν ότι όλοι οι καθετοποιημένοι παίκτες, ήδη στις πρώτες ημέρες ισχύος του μέτρου, να καταθέσουν εσωτερικές συμφωνίες για έργα που ξεπερνούν το όριο των 1.500MW, που έχει τεθεί. Επισημαίνουμε εξάλλου, ότι βάσει της πρόσφατης απόφασης 928/2022 της Αρχής σας αυξήθηκε, χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, το όριο για τα διμερή συμβόλαια που δύναται να συνάπτει ο προμηθευτής του δεσπόζοντα παίκτη από 20% στο 30% επί των πωλήσεων του, που αντιστοιχεί περίπου σε 9.000 GWH/έτος ή 6.000 MW/έτος έργων ΑΠΕ σε ΦΒ,. Για δε τους υπόλοιπους καθετοποιημένους προμηθευτές δεν υπάρχει ήδη όριο. Βάσει των ανωτέρω είναι προφανές ότι τίθεται θέμα μονοπώλησης της παραγωγής των ΑΠΕ από τους καθετοποιημένους προμηθευτές και ισχυροποίησης της θέσης τους και στην αγορά των ΑΠΕ, γεγονός που επιβάλει τη λήψη ρυθμιστικών μέτρων έστω και εκ των υστέρων. Επιβολή πλαφόν στα έσοδα των παραγωγών ΑΠΕ από τη συμμετοχή τους στην DAM ακόμα και όταν αφορούν διμερή συμβόλαια. Επισημαίνουμε ότι ο πρόσφατος Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 2022/1854 προβλέπει ότι αφενός η επιβολή του πλαφόν στα έσοδα των παραγωγών δεν πρέπει να εμποδίζει/ακυρώνει στην πράξη τη σύναψη διμερών συμβάσεων, αφετέρου ότι η επιβολή του πλαφόν στις διμερείς συμβάσεις πρέπει να εφαρμόζεται επί των πραγματικών εσόδων των παραγωγών και όχι των εικονικών. Συγκεκριμένα, στην παράγραφο 30 του προοιμίου του Κανονισμού 2022/1854 διατυπώνονται τα εξής: «Hence, to the extent that existing or future contractual obligations, such as renewable power purchase agreements and other types of power purchase agreements or forward hedges, lead to market revenues from the production of electricity up to the level of the cap on market revenues, such revenues should remain unaffected by this Regulation. The measure introducing the cap on market revenues should therefore not deter market participants from entering into such contractual obligations. » Όλα τα διμερή συμβόλαια με φυσική παράδοση στη χώρα μας μεταξύ βιομηχανικών καταναλωτών με παραγωγούς ΑΠΕ, όχι μόνο περνούν υποχρεωτικά μέσα από το χρηματιστήριο ενέργειας, αλλά και εκκαθαρίζονται στην τιμή της DAM, αγνοώντας τη συμφωνημένη τιμή μεταξύ αγοραστή και παραγωγού. Συμπερασματικά η πρόσφατη επιβολή ανώτατου ορίου (πλαφόν) στα έσοδα των παραγωγών από την DAM (market revenue cap) καθιστά αδύνατη τη σύναψη νέων μακροχρόνιων διμερών συμβάσεων (PPAs βιομηχανιών με ΑΠΕ), είτε είναι χρηματοοικονομικά (cfd), είτε με φυσική παράδοση καθώς δεν λαμβάνει ως βάση υπολογισμού, τα πραγματικά έσοδα του παραγωγού, όπως αυτά προκύπτουν μετά το διακανονισμό της ανταλλαγής ενέργειας με τον αγοραστή, στη συμφωνημένη μεταξύ τους τιμή. Επιβάλλεται να έρθει ρύθμιση που να άρει άμεσα την υφιστάμενη στρέβλωση και να εφαρμόζει ορθά πλέον την επιβολή του πλαφόν στα νέα διμερή συμβόλαια είτε είναι χρηματοοικονομικά (virtual), είτε με φυσική παράδοση με την προϋπόθεση να είναι σε αυτά πλήρως καθορισμένα τόσο η μονάδα παραγωγής όσο και ο αγοραστής. Επισημαίνουμε ότι η απαραίτητη μεσολάβηση ενός προμηθευτή, στα πράσινα PPA με φυσική παράδοση, δρα περιοριστικά και σε πολλές περιπτώσεις αυτή δεν είναι εφικτή χωρίς κόστος για τον τελικό καταναλωτή. Ενώ λοιπόν η υποχρεωτική μεσολάβηση ενός προμηθευτή αποτελεί εμπόδιο, όταν αναφερόμαστε σε πράσινα ΡΡΑ, που συνάπτουν βιομηχανικοί καταναλωτές και τα οποία καλύπτουν μέρος του φορτίου τους, δεν αποτελεί εμπόδιο για τους καθετοποιημένους προμηθευτές, οι οποίοι έτσι θα μονοπωλήσουν τα πράσινα ΡΡΑ, ενδυναμώνοντας το υφιστάμενο ολιγοπώλιο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Συμπέρασμα Αναφορικά με τις προτεινόμενες εναλλακτικές για τη δημιουργία πλατφόρμας η οποία θα ενισχύσει την δραστηριότητα της σύναψης συμβολαίων αγοροπωλησίας ενέργειας, παραγόμενη από ΑΠΕ (RES PPAs) θεωρούμε πρώιμη κάθε συζήτηση, πριν αρθούν οι πιο πάνω στρεβλώσεις. Καμία πλατφόρμα με στόχο την προώθηση των πράσινων ΡΡΑ, οποιασδήποτε μορφής, δεν μπορεί να αποτρέψει τη μονοπώληση των πράσινων ΡΡΑ από τους καθετοποιημένους προμηθευτές, παρά μόνο η θέσπιση ρύθμισης, που θα θέτει περιορισμό σε όλους τους καθετοποιημένους προμηθευτές ως ποσοστό επί των πωλήσεων τους στον αριθμό των ΡΡΑ (Μwh) που μπορούν να υπογράψουν. Σε καμία περίπτωση όμως η πλατφόρμα αυτή δεν συσχετίζεται ή αντικαθιστά το μηχανισμό, που έχει ήδη σταλεί προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού και αφορά την ενίσχυση των πράσινων ΡΡΑ, ύψους 4.000-5.000MW που θα συνάπτουν οι επιλέξιμες βιομηχανίες έντασης ενέργειας (Green pool) με παραγωγούς ΑΠΕ. Εν κατακλείδι, βάσει των ανωτέρω, θεωρούμε ότι στις σημερινές συνθήκες η συζήτηση για δημιουργία πλατφόρμας για προώθηση των πράσινων ΡΡΑ ευνοεί τη μονοπώληση αυτών από λίγους ισχυρούς παίκτες και αποκρύπτει τα πραγματικά προβλήματα. Αντώνιος Κοντολέων Πρόεδρος Δ.Σ. Προς ΡΑΕ Πειραιώς 132, 118 54 Αθήνα Υπόψη: κ. Προέδρου, Αναπλ. Καθ. Α. Δαγούμα ΘΕΜΑ: Δημόσια Διαβούλευση για τη θέσπιση πλατφόρμας σύναψης συμβολαίων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ (RES PPAs Platform) ΑΡ. ΠΡΩΤ.: 655 Αθήνα, 16.01.2023 Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε, Ο ΕΣΑΗ επιθυμεί να καταθέσει τις απόψεις του σχετικά με τα αποτελέσματα των μελετών -τις οποίες έθεσε σε δημόσια διαβούλευση η Αρχή- για τη θέσπιση πλατφόρμας σύναψης συμβολαίων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ (RES PPAs Platform). Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) προχωρά στην αναθεώρηση του στόχου για τη διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα το
- Όπως έχει διαμορφωθεί έως τώρα η κατάσταση, ο στόχος για το 2030 θα είναι οι ΑΠΕ να καλύπτουν το 40% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας. Αναμένουμε βέβαια και την ολοκλήρωση των τριμερών διαπραγματεύσεων και την ψήφιση της αναθεωρημένης Οδηγίας για τις ΑΠΕ, ώστε να γνωρίζουμε επακριβώς το τελικό ποσοστό. Είναι προφανές ότι το υπό αναθεώρηση ελληνικό ΕΣΕΚ θα είναι ευθυγραμμισμένο με αυτόν τον υψηλότερο στόχο της ΕΕ για τις ΑΠΕ. Είναι όμως εξίσου προφανές ότι η επίτευξη των φιλόδοξων στόχων εγκατάστασης σταθμών ΑΠΕ προϋποθέτει τη διαμόρφωση κατάλληλου πλαισίου που θα ενσωματώνει αρμονικά τις ΑΠΕ στις αγορές ηλεκτρισμού. Είναι κοινός τόπος ότι η σύναψη RES PPAs θα αποτελέσει μελλοντικά ένα πολύ βασικό εργαλείο για την αυξημένη ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ. Τα συμβόλαια αυτά διευκολύνουν τη χρηματοδότηση έργων ΑΠΕ, επιτρέπουν την αντιστάθμιση κινδύνου για τους παραγωγούς, και παρέχουν δυνατότητα στους καταναλωτές για σταθερές μελλοντικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Κυρίως όμως τα RES PPAs επιτρέπουν την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ δίχως επιδοτήσεις από τον προϋπολογισμό ή τους καταναλωτές, αφαιρώντας τις σχετικές στρεβλώσεις από τις αγορές ενέργειας. Ο ΕΣΑΗ υποστηρίζει συνεπώς κάθε προσπάθεια δημιουργίας κατάλληλου πλαισίου για τη διευκόλυνση σύναψης RES PPAs. Προτεραιότητα, ωστόσο, έχει σε κάθε περίπτωση η άμεση άρση νομοθετικών/κανονιστικών ρυθμίσεων που ουσιαστικά απαγορεύουν τη σύναψη και λειτουργία των PPAs, όπως η εφαρμογή του προσωρινού 1 Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 | 11526 Αθήνα μηχανισμού επιστροφής μέρους εσόδων της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και Ενδοημερήσιας Αγοράς με βάση το άρθ. 12Α ν. 4425/2016 και στην ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ που πωλείται μέσω PPAs. Πρέπει επιπλέον να καταστεί απολύτως σαφής ο ρόλος που καλείται να επιτελέσει η υπό διαβούλευση πλατφόρμα σύναψης τέτοιων συμβολαίων. Τα RES PPAs αποτελούν συμφωνίες μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας με συγκεκριμένους όρους. Κάθε συμβόλαιο είναι ειδικά σχεδιασμένο για να καλύψει συγκεκριμένες επιχειρηματικές ανάγκες των συμβαλλόμενων μερών στο PPA και είναι ευρέως αποδεκτό ότι δεν υπάρχει καθολική λύση τύπου one-size-fits-all. Κρίνουμε απαραίτητο η μελλοντική πλατφόρμα να επιτρέπει την απαραίτητη ευελιξία ώστε να συνάπτονται RES PPAs που καλύπτουν τις πολύ διαφορετικές ανάγκες των παραγωγών/προμηθευτών/καταναλωτών. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι αυτές δύνανται να διαφέρουν ουσιωδώς ως προς τη διάρκεια της σύμβασης (λ.χ. 5, 10 ή περισσότερα έτη), την επιθυμητή δομή τιμολόγησης (σταθερή, κυμαινόμενη, μεικτή), αλλά και το προφίλ παραγωγής/κατανάλωσης (pay-as-produced, baseload, profilization). Μια πλατφόρμα η οποία θα προσφέρει αυτού του εύρους την ευελιξία θα έχει αποκλειστικά χαρακτήρα ”matchmaking”. Θα διευκολύνει δηλαδή την εκδήλωση ενδιαφέροντος και την αρχική επικοινωνία δυνητικά αντισυμβαλλόμενων μερών. Στη συνέχεια, οι λεπτομέρειες της εκάστοτε σύμβασης θα διαμορφώνονται από τα εμπλεκόμενα μέρη με εμπορικούς όρους και με γνώμονα τις ανάγκες τους δημιουργώντας tailored προϊόντα τα οποία τους εξυπηρετούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Τυχόν περιοριστική τυποποίηση των συμβολαίων παραγωγής από ΑΠΕ κρίνουμε ότι θα είχε αντίθετα από τα προσδοκόμενα αποτελέσματα. Θα δημιουργούσε προϊόντα που αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες των εμπλεκόμενων μερών και θα εξάλειφε το αναμενόμενο ενδιαφέρον. Δυνατότητες και λύσεις για την υιοθέτηση προτύπων συμβολαίων είναι ήδη υπαρκτές (λ.χ. μέσω του EFET) και συνεπώς δεν κρίνεται απαραίτητη περαιτέρω τυποποίηση. Εξάλλου, τα RES PPAs είναι δυναμικά προϊόντα τα οποία επηρεάζονται από ποικίλες παραμέτρους και αβεβαιότητες (μελλοντικές τιμές ενέργειας, μελλοντική παραγωγή, κόστος εξοπλισμού ΑΠΕ, χρόνο υλοποίησης έργων ΑΠΕ, συνολική διείσδυση ΑΠΕ κ.α.). Η θέσπιση περιοριστικών προδιαγραφών για τα RES PPAs είναι αρκετά πιθανό να τα θέσει πρακτικά εκτός της αγοράς. Επιπρόσθετο πλεονέκτημα της πλατφόρμας matchmaking είναι η συμβατότητα τόσο με συμβόλαια φυσικής παράδοσης όσο και με οικονομικά παράγωγα (derivative contracts). Μια τέτοιου είδους πλατφόρμα είναι επίσης κατάλληλη για την προώθηση RES PPAs όπου εμπλέκεται χαρτοφυλάκιο πολλών σταθμών παραγωγής (multi-seller PPAs) ή ομάδα πλήθους καταναλωτών (multi-buyer PPAs). Η διασφάλιση της δυνατότητας αγοράς/πώλησης ενέργειας μέσω RES PPAs για ενεργειακές κοινότητες, αποτελεί εξάλλου απαίτηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (Άρθρο 22, RED II Directive). Συνοψίζοντας, ο ΕΣΑΗ πιστεύει ότι η σχεδιαζόμενη πλατφόρμα θα πρέπει να στοχεύει στη διευκόλυνση των αντισυμβαλλόμενων μερών ώστε να έρθουν σε επαφή, βοηθώντας τους 2 Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 | 11526 Αθήνα συμμετέχοντες και από τις δύο πλευρές. Η παρέμβαση αυτή δε θα εμπλέκεται με τη λειτουργία των αγορών ηλεκτρισμού και θα κινείται σε παράλληλο – προκαταρκτικό επίπεδο με σκοπό τον εντοπισμό δυνητικών αντισυμβαλλόμενων (matchmaking). Η συμμετοχή θα πρέπει να αφορά μη δεσμευτικές (non-binding) προσφορές στα πρότυπα της Option
- H προτίμησή μας στην επιλογή Option 1 (“A Facilitating Plarform”) ενισχύεται και από την απλούστερη δομή της, στοιχείο που θα επιτρέψει την ταχεία υλοποίηση της πλατφόρμας και την ταχύτερη προώθηση των RES PPAs. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η διαπίστωση των δύο μελετών ότι η επιτυχία των RES PPAs υπονομεύεται από τυχόν συνέχιση της ανάπτυξης ΑΠΕ με κρατικές ενισχύσεις (λ.χ. δημοπρασίες ΑΠΕ). Για αυτό και ο ΕΣΑΗ πιστεύει ότι είναι απαραίτητη η μετάβαση σε ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ μέσω, κυρίως, RES PPAs ώστε να μην επωμίζονται οι καταναλωτές ή ο κρατικός προϋπολογισμός το αντίστοιχο κόστος/ρίσκο και να αποφεύγονται στρεβλώσεις στην αγορά. Με εκτίμηση, Γιώργος Στάμτσης Γενικός Διευθυντής 3 Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 | 11526 Αθήνα