← Ελλάδα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΡΑΕ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 590/2021

Έγκριση του Εγχειριδίου του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας «Οδηγίες σύνταξης Μελετών Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ)» Πειραιώς 132, 118 54 Αθήνα Τηλ.: 210-3727400 E-mail: info@rae.gr Web: www.rae.gr ΑΠΟΦΑΣΗ ΡΑΕ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 590/2021 Έγκριση του Εγχειριδίου του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας «Οδηγίες σύνταξης Μελετών ΚόστουςΟφέλους για έργα που εντάσσονται στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ)» Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κατά την τακτική συνεδρίασή της, στην έδρα της, την 22η Ιουλίου 2021, Λαμβάνοντας υπόψη:

  1. Τις διατάξεις του ν. 4001/2011 «Για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις» (ΦΕΚ Α’ 179/22.08.2011), όπως ισχύει.
  2. Τις διατάξεις της Οδηγίας 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009 «σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ», καθώς και την Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 2019 «Σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και για την τροποποίηση της Οδηγίας 2012/27/ΕΕ» (ΕΕ L 158 της 14.6.2019).
  3. Τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΚ) 2013/347 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 17ης Απριλίου 2013 σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές, την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1364/2006/ΕΚ και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 2009/713, (ΕΚ) αριθ. 2009/714 και (ΕΚ) αριθ. 2009/
  5. Τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΚ) 2019/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 2019 σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
  6. Τον Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, ο οποίος επανεκδόθηκε σύμφωνα με το άρθρο 96 του ν. 4001/2011, όπως ισχύει, στο πλαίσιο της αναδιοργάνωσης της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της εφαρμογής του Μοντέλου Στόχου (Απόφαση ΡΑΕ 1412/2020, ΦΕΚ Β’ 4658/22.10.2020). 1
  7. Την υπ’ αριθ. πρωτ. ΡΑΕ Ο-80505/15.01.2020 επιστολή της ΡΑΕ προς την ΑΔΜΗΕ Α.Ε. αναφορικά με την υποβολή εισήγησης για έκδοση Εγχειριδίου με τίτλο: «Οδηγός σύνταξης Μελετών ΚόστουςΟφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ».
  8. Την υπ’ αριθ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-276885/14.02.2020 εισήγηση της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. για το Εγχειρίδιο με τίτλο: «Οδηγός σύνταξης Μελετών Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ».
  9. Το γεγονός ότι η ΡΑΕ, στο πλαίσιο διαμόρφωσης της απόφασής της επί της ως άνω εισήγησης της ΑΔΜΗΕ Α.Ε., έθεσε στις 19 Μαρτίου 2020 την ως άνω εισήγηση σε δημόσια διαβούλευση με καταληκτική ημερομηνία την 8η Απριλίου
  11. Τις απόψεις που υπεβλήθησαν στο πλαίσιο της ως άνω Δημόσιας Διαβούλευσης με το υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-280222/13.04.2020 έγγραφο του ΕΣΑΗ και το υπ’ αριθμ. πρωτ. ΡΑΕ Ι280020/08.04.2020 έγγραφο συμμετέχοντα που δεν επιθυμεί δημοσιοποίηση των στοιχείων του.
  12. Την υπ’ αριθ. πρωτ. ΡΑΕ Ο-84438/14.10.2020 επιστολή της ΡΑΕ προς την ΑΔΜΗΕ Α.Ε. αναφορικά με την υποβολή αναθεωρημένης εισήγησης επί του Εγχειριδίου με τίτλο: «Οδηγός σύνταξης Μελετών Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ».
  13. Το υπ’ αριθ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-296937/19.02.2021 έγγραφο της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. με το οποίο υπέβαλε τελική εισήγηση επί του εγχειριδίου με τίτλο: «Οδηγός σύνταξης Μελετών Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ».
  14. Το γεγονός ότι η ΡΑΕ, στο πλαίσιο διαμόρφωσης της απόφασής της επί του εν θέματι εγχειριδίου έθεσε στις 5 Ιουλίου 2021 την ως άνω τελική εισήγηση της ΑΔΜΗΕ Α.Ε., καθώς και την πιο πρόσφατη έκδοση της 3ης Οδηγίας CBA (3rd ENTSO-E Guideline for Cost Benefit Analysis of Grid Development Projects, Draft version, 28 January 2020) του ENTSO-E (Ευρωπαϊκό Δίκτυο των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας - ΕΔΔΣΜΗΕ) σε δημόσια διαβούλευση1με καταληκτική ημερομηνία την 12η Ιουλίου
  16. Το γεγονός ότι δεν υπήρξε συμμετοχή στην ανωτέρω δημόσια διαβούλευση της ΡΑΕ
  18. Το γεγονός ότι οι κανονιστικού χαρακτήρα αποφάσεις της ΡΑΕ δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 32 του ν. 4001/
  20. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του Κρατικού Προϋπολογισμού. 1 https://www.rae.gr/2021/07/05/%ce%b4%ce%b7%ce%bc%cf%8c%cf%83%ce%b9%ce%b1%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%b2%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%83%ce%b7%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%81%ce%b1%ce%b5-%ce%b5%cf%80%ce%af-%cf%84%ce%bf%cf%85%ce%b5%ce%b3/ 2 https://www.rae.gr/2021/07/20/%ce%b1%cf%80%ce%bf%cf%84%ce%b5%ce%bb%ce%ad%cf%83%ce%bc%ce %b1%cf%84%ce%b1-%ce%b4%ce%b7%ce%bc%cf%8c%cf%83%ce%b9%ce%b1%cf%82%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%b2%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%83%ce%b7%cf%82-26/ 2 Σκέφθηκε ως εξής: Ι. Επί του νομικού πλαισίου Επειδή, στο πλαίσιο επίτευξης της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με τον Κανονισμό (ΕΚ) υπ’ αριθ. 714/2009 «σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1228/2003» και την Οδηγία 2009/72 «σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ» καθορίσθηκαν κατά τρόπο δεσμευτικό οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν οι Διαχειριστές των Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας. Ειδικότερα, όπως ορίζεται στο άρθρο 12 της Οδηγίας 2009/72 (και πλέον άρθρο 40 της Οδηγίας 2019/944) «Κάθε διαχειριστής συστήματος μεταφοράς είναι υπεύθυνος για: α) τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ικανότητας του συστήματος να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενεργείας, τη λειτουργία, τη συντήρηση και την ανάπτυξη υπό οικονομικά αποδεκτές συνθήκες, ασφαλών, αξιόπιστων και αποτελεσματικών συστημάτων μεταφοράς, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη το περιβάλλον∙ β) την εξασφάλιση επαρκών μέσων για την ικανοποίηση των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης∙ γ) τη συμβολή στην ασφάλεια του εφοδιασμού μέσω επαρκούς δυναμικού μεταφοράς και αξιοπιστίας του συστήματος∙ δ) τη διαχείριση των ροών ηλεκτρικής ενεργείας στο σύστημα με συνεκτίμηση των ανταλλαγών με άλλα διασυνδεδεμένα συστήματα. Για το σκοπό αυτό, ο διαχειριστής του δικτύου μεταφοράς είναι υπεύθυνος για να εξασφαλίζει την ασφάλεια, αξιοπιστία και αποδοτικότητα του δικτύου και, στα πλαίσια αυτά, για να μεριμνά ώστε να είναι διαθέσιμες όλες οι αναγκαίες βοηθητικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων αυτών που ανταποκρίνονται στη ζήτηση, στο βαθμό που η διαθεσιμότητα αυτή είναι ανεξάρτητη από οιοδήποτε άλλο δίκτυο μεταφοράς με το οποίο το σύστημά του είναι διασυνδεδεμένο […]». Επειδή, στο άρθρο 11 του Κανονισμού 347/2013 « Ανάλυση κόστους-οφέλους για όλο το ενεργειακό σύστημα» του Κανονισμού 347/2013 προβλέπονται τα εξής: «
  21. Έως τις 16 Νοεμβρίου 2013, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ΕΔΔΣΜ) ηλεκτρικής ενέργειας και το ΕΔΔΣΜ αερίου δημοσιοποιούν και υποβάλλουν στα κράτη μέλη, στην Επιτροπή και στον Οργανισμό, τις αντίστοιχες μεθοδολογίες τους, που αφορά μεταξύ άλλων τη διαμόρφωση των δικτύων και της αγοράς, εκπόνησης εναρμονισμένης ανάλυσης κόστους-οφέλους για ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα της Ένωσης. Η ανάλυση αυτή θα αφορά τα έργα κοινού ενδιαφέροντος που εμπίπτουν στις κατηγορίες που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ σημείο 1 στοιχεία α) έως δ) και παράρτημα ΙΙ σημείο
  22. Οι μεθοδολογίες αυτές εφαρμόζονται στην προετοιμασία κάθε επακόλουθου δεκαετούς σχεδίου ανάπτυξης δικτύων που εκπονούν το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας ή το ΕΔΔΣΜ αερίου δυνάμει του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 714/2009 και του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 715/
  23. Οι μεθοδολογίες καταρτίζονται με βάση τις οριζόμενες στο παράρτημα V αρχές και συνάδουν με τους κανόνες και τους δείκτες που ορίζονται στο παράρτημα IV. ….
  24. Οι μεθοδολογίες επικαιροποιούνται και βελτιώνονται τακτικά κατά τις παραγράφους 1 έως
  25. Με δική του πρωτοβουλία ή μετά από δεόντως τεκμηριωμένο αίτημα εθνικών ρυθμιστικών αρχών ή ενδιαφερόμενων κύκλων συμφερόντων και μετά την επίσημη διαβούλευση με τις οργανώσεις που εκπροσωπούν όλους τους ενδιαφερόμενους κύκλους συμφερόντων και την Επιτροπή, ο Οργανισμός δύναται να ζητήσει την ενημέρωση ή τη βελτίωση της μεθοδολογίας κατόπιν κατάλληλης αιτιολόγησης και με την κατάρτιση χρονοδιαγραμμάτων. Ο Οργανισμός δημοσιοποιεί τα αιτήματα των εθνικών ρυθμιστικών αρχών ή των ενδιαφερόμενων κύκλων συμφερόντων και 3 όλα τα συναφή έγγραφα που δεν είναι εμπορικώς ευαίσθητα και βάσει των οποίων προκύπτει το αίτημα του Οργανισμού για επικαιροποίηση ή βελτίωση.» Επειδή, με τον Κανονισμό 2019/943 "σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας" (σχετ. 4) χώρησε αναδιατύπωση του Κανονισμού 714/2009 "για λόγους σαφήνειας" (Προοίμιο Κανονισμού, παρ. 1) και, συνεπώς, οι διατάξεις του Κανονισμού 714/2009 νοούνται πλέον ως παραπέμπουσες στις αντίστοιχες διατάξεις του νέου Κανονισμού 2019/943, σύμφωνα και με τον πίνακα αντιστοιχίας. Επειδή, ενόψει της ριζικής μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου για την προσαρμογή της στο Μοντέλο Στόχο, η ΡΑΕ, κατ’ εξουσιοδότηση εκ του άρθρου 96 παρ. 1 του ν. 4001/2011 («Η διαχείριση του ΕΣΜΗΕ διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Κώδικας Διαχείρισης ΕΣΜΗΕ), ο οποίος καταρτίζεται και υποβάλλεται στη ΡΑΕ από τον Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ»), προέβη στην επανέκδοση του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (εφεξής «ΚΔΣ»). Επειδή, στην υποενότητα 8.3 «Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ (εφεξής «ΔΠΑ»)» της, όπως ισχύει, προβλέπονται τα εξής: «
  26. Ο Διαχειριστής του ΕΣΜΗΕ εκπονεί και δημοσιεύει σε ετήσια βάση Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ (ΔΠΑ), σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 14, 108 και 108α Ν. 4001/
  27. Συγκεκριμένα, το ΔΠΑ: Α) Προσδιορίζει τις κυριότερες υποδομές μεταφοράς που πρέπει να κατασκευαστούν ή να αναβαθμιστούν κατά τα επόμενα δέκα

(10)έτη συμπεριλαμβανομένων και των απαραίτητων έργων για τη διείσδυση των ΑΠΕ. Β) Περιέχει όλα τα έργα που ήδη έχουν περιληφθεί σε προηγούμενα ΔΠΑ και προσδιορίζει τα νέα έργα των οποίων η έναρξη υλοποίησης προβλέπεται μέσα στην επόμενη 3ετία. Γ) Παρέχει τεχνοοικονομική ανάλυση σκοπιμότητας μέσω της υποβολής Μελέτης ΚόστουςΟφέλους για τα σημαντικά έργα μεταφοράς του εδαφίου (Β) ανωτέρω, ιδίως αυτά που αφορούν διεθνείς διασυνδέσεις και διασυνδέσεις νήσων με το ΕΣΜΗΕ, συμπεριλαμβανομένων χρονοδιαγράμματος υλοποίησης και εκτιμώμενων χρηματικών ροών αναγκών χρηματοδότησης των επενδυτικών σχεδίων των υπόψη έργων. Λεπτομέρειες αναφορικά με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για την εκπόνηση της Μελέτης Κόστους – Οφέλους καθώς και τα κριτήρια με βάση τα οποία αξιολογείται το όφελος και το κόστος κάθε έργου εξειδικεύονται σε Εγχειρίδιο με τίτλο «Οδηγίες σύνταξης Μελέτης Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ», το οποίο εκδίδεται με απόφαση της ΡΑΕ κατόπιν εισήγησης του Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ. Για την υποβολή της σχετικής εισήγησής του, o Διαχειριστής του ΕΣΜΗΕ λαμβάνει υπόψη τη σχετική μεθοδολογία που χρησιμοποιεί ο ENTSO-E για την εκτίμηση της σχέσης κόστους-οφέλους των έργων που περιλαμβάνονται στο διευρωπαϊκό δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης δικτύων. Δ) Στην περίπτωση που κάποιο από τα έργα του εδαφίου (Β) ανωτέρω, τεκμηριωμένα προσφέρει σημαντικό κοινωνικοοικονομικό όφελος σε σχέση με το κόστος του, ιδίως προς τον τελικό καταναλωτή, δύναται να χαρακτηρίζεται ως «Έργο Μείζονος Σημασίας». Τα Έργα Μείζονος 4 Σημασίας χαρακτηρίζονται ως τέτοια με την απόφαση έγκρισης του ΔΠΑ. Η σχέση κόστουςοφέλους και οι λοιπές προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί ένα έργο για να χαρακτηριστεί ως Έργο Μείζονος Σημασίας καθορίζονται στο Εγχειρίδιο του εδαφίου (Γ) ανωτέρω.». Επειδή, περαιτέρω, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 4 του άρθρου 96 του ν. 4001/2011 «
  1. Με απόφαση της ΡΑΕ εκδίδονται εγχειρίδια για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του Κώδικα Διαχείρισης του Συστήματος, σύμφωνα με τη διαδικασία της παραγράφου 1.». Συνεπώς, η έκδοση του προβλεπόμενου στην υποενότητα 8.3 του ΚΔΣ Εγχειριδίου με αντικείμενο «Οδηγίες σύνταξης Μελέτης Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ» (εφεξής Εγχειριδίου) χωρεί κατόπιν εισήγησης του Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ και Δημόσιας Διαβούλευσης. ΙΙ. Επί της εισήγησης της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. σχετικά με το Εγχειρίδιο με τίτλο: «Οδηγίες σύνταξης Μελετών Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ» Επειδή, με το σχετ. 6 έγγραφό της, η ΡΑΕ αρχικά κάλεσε την ΑΔΜΗΕ Α.Ε. να υποβάλει εισήγηση για έκδοση του Εγχειριδίου με τίτλο: «Οδηγός σύνταξης Μελετών Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ», λαμβάνοντας υπόψη, (α) την εγκεκριμένη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 2η Οδηγία Cost Benefit Analysis (CBA)3 του ENTSO-E, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 11 του Κανονισμού (ΕΚ) 347/2013 και (β) την αρχική έκδοση της 3ης Οδηγίας CBA του ENTSO-E4, η οποία εκπονήθηκε τον Οκτώβριο του
  2. Περαιτέρω, δυνάμει του εδαφίου Δ) παρ. 1 της υποενότητας 8.3 της επανέκδοσης του ΚΔΣ, η ΡΑΕ αιτήθηκε από την ΑΔΜΗΕ Α.Ε. να υποβάλει πρόταση σχετικά με τον καθορισμό εντός του ως άνω εγχειριδίου της σχέσης κόστους-οφέλους και των λοιπών προϋποθέσεων που πρέπει να πληροί ένα έργο για να χαρακτηριστεί ως Έργο Μείζονος Σημασίας (σχετ. 6). Οι ως άνω κατευθύνσεις της Αρχής αποσκοπούσαν στην κατάρτιση του σχετικού Εγχειριδίου βάσει των βέλτιστων και πλέον σύγχρονων αρχών που διέπουν σε ενωσιακό επίπεδο τη στάθμιση του κόστους και των ωφελειών που συνδέονται με τα έργα ανάπτυξης του Συστήματος, προκειμένου για την εναρμόνιση της ελληνικής πρακτικής με το άρτιο ευρωπαϊκό υπόδειγμα. Επειδή, η ΑΔΜΗΕ Α.Ε. υπέβαλε εισήγηση για το ανωτέρω Εγχειρίδιο (σχετ. 7), η οποία τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τη ΡΑΕ τη 19η Μαρτίου 2020 με καταληκτική ημερομηνία την 8η Απριλίου 2020 (σχετ. 8). Επειδή, ακολούθως η Αρχή, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις σε ενωσιακό επίπεδο, ζήτησε (σχετ. 10) από την ΑΔΜΗΕ Α.Ε. την υποβολή αναθεωρημένης πρότασης με την ενσωμάτωση των πρόσφορων παρατηρήσεων εκ της δημόσιας διαβούλευσης (σχετ. 9). 3 https://eepublicdownloads.blob.core.windows.net/public-cdn-container/clean-documents/tyndpdocuments/Cost%20Benefit%20Analysis/2018-10-11-tyndp-cba-20.pdf 4 https://eepublicdownloads.entsoe.eu/clean-documents/tyndpdocuments/Cost%20Benefit%20Analysis/191023_CBA3_Draft%20for%20consultation.pdf 5 Επειδή, η ΑΔΜΗΕ Α.Ε. με το υπ΄ αριθμ. 11 έγγραφό της απέστειλε στην Αρχή σχέδιο τελικής εισήγησης, στο οποίο υιοθέτησε τις ανωτέρω κατευθύνσεις, εντούτοις δεν έλαβε υπόψη την πλέον πρόσφατη έκδοση της 3ης Οδηγίας CBA του ENTSO-E. Επειδή, η πλέον πρόσφατη έκδοση της 3ης Οδηγίας CBA του ENTSO-E5, η οποία εκπονήθηκε τον Ιανουάριο του 2020, περιλαμβάνει νέους δείκτες οφέλους με κυριότερο τον δείκτη βιωσιμότητας σχετικά με τις εκπομπές αερίων ρύπων (SΟx, NΟx κ.ά) με επίδραση στο περιβάλλον εκτός του CO2, καθώς και συμπλήρωση/εξειδίκευση και περαιτέρω βελτίωση της μεθοδολογίας υπολογισμού υφιστάμενων δεικτών (ιδίως των δεικτών που συνδέονται με την ασφάλεια εφοδιασμού). Επιπλέον εισάγονται νέοι δείκτες οφέλους οι οποίοι είναι «επιπέδου έργου» και έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζουν τις περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι δυνατόν για το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας (ENTSO-E) να αξιολογήσει ορισμένα οφέλη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο της διαδικασίας του Διακοινοτικού ΔΠΑ. Αυτοί οι δείκτες ενδέχεται να είναι ορισμένοι υποδείκτες αποτίμησης του οφέλους ευελιξίας και ευστάθειας, ο δείκτης οφέλους της αποφυγής του κόστους ανανέωσης / αντικατάστασης υποδομών και ο δείκτης της μείωσης των απαιτούμενων εφεδρειών για ανακατανομή μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Επειδή, οι κατευθυντήριες οδηγίες για την εκπόνηση μελετών κόστους-οφέλους, οι οποίες εκδίδονται από τον ENTSO-E, συνιστούν το αποτέλεσμα ενδελεχούς εξέτασης υψηλού επιπέδου, κατόπιν επίπονης και μακροχρόνιας εργασίας από εμπειρογνώμονες των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, του ACER (Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επομένως, οι εν λόγω Οδηγίες αντανακλούν τις πλέον πρόσφατες θεωρήσεις και βέλτιστες πρακτικές της Ε.Ε. ως προς τον ενδεδειγμένο τρόπο αξιολόγησης των έργων ανάπτυξης. Επειδή, οι ανωτέρω Οδηγίες παρέχουν ένα ευρέως αναγνωρισμένο και αποδεκτό εργαλείο για την εξέταση της σκοπιμότητας ενεργειακών υποδομών. Ως εκ τούτου, η αξιοποίησή του από τον Διαχειριστή και τον Ρυθμιστή κατά την αξιολόγηση των έργων ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ, και κυρίως αυτών που δύνανται να έχουν μείζονα σημασία, συμβάλλει σημαντικά στη διερεύνηση και τεκμηρίωση του επωφελούς τους χαρακτήρα, κατά τρόπο επιστημονικά άρτιο και αμερόληπτο. Περαιτέρω, δέον να συνεκτιμηθεί το ότι, πέραν των εθνικών έργων ανάπτυξης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, που αναλαμβάνει κατ’ αποκλειστικότητα ο Διαχειριστής, υφίσταται η δυνατότητα αυτοτελούς προώθησης Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest) από Φορείς Υλοποίησης (Project Promoters) βάσει του Κανονισμού 347/2013 (βλ. σχετικό ορισμό στο άρθρο 2 σημείο 6). Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εν λόγω έργα κρίνονται από τις εμπλεκόμενες Ρυθμιστικές Αρχές βάσει κοινώς αποδεκτών μεθοδολογιών, πρωτίστως δε αυτών που ερείδονται σε ενωσιακούς κανόνες, αναδεικνύεται η ανάγκη υιοθέτησης ενιαίας προσέγγισης ως προς όλα τα έργα που δύνανται να αναπτυχθούν στη χώρα, ανεξαρτήτως του φορέα προώθησής τους, ώστε να διασφαλίζεται η αμερόληπτη και συνεκτική αξιολόγησή τους. Ως πλέον πρόσφορη βάση της ανωτέρω ενιαίας προσέγγισης αποτελεί η εναρμονισμένη μεθοδολογία που εκδίδεται από τον ENTSO-Ε, η οποία και 5 https://eepublicdownloads.entsoe.eu/clean-documents/tyndpdocuments/Cost%20Benefit%20Analysis/200128_3rd_CBA_Guideline_Draft.pdf 6 παρέχει τα εχέγγυα δίκαιης κρίσης. Συνεπώς, η εν λόγω 3η Οδηγία CBA του ENTSO-E δύναται να χρησιμοποιείται ως «τεχνικό πρότυπο» και εργαλείο συγκριτικής αξιολόγησης όλων των έργων που αναπτύσσονται στη χώρα, προς εξασφάλιση του μέγιστου κοινωνικοοικονομικού οφέλους. Επειδή, η εν λόγω έκδοση της 3ης Οδηγίας CBA του ENTSO-E χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο αξιολόγησης των έργων του Διακοινοτικού Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης Δικτύων (Ten Year Network Development Plan – TYNDP) του ENTSO-E για το 2020 και εν συνεχεία των υποψήφιων Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest – PCI) της υπό διαμόρφωση τρέχουσας 5ης λίστας PCI. Επειδή, κατά την πλέον πρόσφατη αξιολόγηση της 29ης Ιουνίου 2021, των υποψήφιων έργων της υπό διαμόρφωση τρέχουσας 5ης λίστας PCI όσον αφορά την Περιφερειακή Ομάδα των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας Βορρά-Νότου στην κεντροανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη («NSI East Electricity»), η πλειοψηφία των αρχικά επιλεγμένων έργων PCI παρουσίασαν λόγο οφέλους/κόστους μεγαλύτερο του τρία
(3). Το γεγονός αυτό δείχνει ότι μεγάλα έργα με σημαντικό αντίκτυπο, όπως τα Έργα Μείζονος Σημασίας, οφείλουν να εμφανίζουν πολλαπλάσια οφέλη σε σχέση με το κόστος τους. Επειδή, η ΡΑΕ λαμβάνοντας υπόψη τις ανωτέρω εξελίξεις εντός του 2021, αποφάσισε να θέσει σε δημόσια διαβούλευση την 5η Ιουλίου 2021 με καταληκτική ημερομηνία τη 12η Ιουλίου 2021 (σχετ. 12) την τελική εισήγηση της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. (σχετ. 11), καθώς και την πλέον πρόσφατη έκδοση της 3ης Οδηγίας CBA (3rd ENTSO-E Guideline for Cost Benefit Analysis of Grid Development Projects, Draft version, 28 January 2020), προτείνοντας την υιοθέτηση της 3ης Οδηγίας CBA. Επειδή, δεν υπήρξε συμμετοχή και ως εκ τούτου διαφωνία με την πρόταση της Αρχής στην ανωτέρω δημόσια διαβούλευση της ΡΑΕ (σχετ. 13). Επειδή, η υποχρέωση της σύνταξης Μελέτης Κόστους Οφέλους καταλαμβάνει τα «Σημαντικά Έργα Μεταφοράς», κατά τα οριζόμενα στο εδάφιο (Γ) της παρ. 1 της της υποενότητας 8.3 του ΚΔΣ. Σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη, ως «Σημαντικά Έργα Μεταφοράς» χαρακτηρίζονται «ιδίως αυτά που αφορούν διεθνείς διασυνδέσεις και διασυνδέσεις νήσων με το ΕΣΜΗΕ». Ο ανωτέρω ορισμός δέον να διευρυνθεί ώστε να καταλαμβάνει και τα έργα εκείνα που, λόγω του μεγέθους του προϋπολογισμού τους, αφενός ενέχουν σημαντική επιβάρυνση και κίνδυνο για τον φορέα υλοποίησή τους, αφετέρου συνεπάγονται ουσιώδεις οικονομικές επιπτώσεις στους τελικούς Χρήστες προκειμένου για την ανάκτηση του κόστους της επένδυσης. Σχετικώς, θεωρείται εύλογο να νοούνται ως «Σημαντικά Έργα Μεταφοράς» εκείνα των οποίων ο προϋπολογισμός υπερβαίνει τα πενήντα
(50)εκατομμύρια ευρώ. Ειδικότερα, δεδομένων των αναντίρρητα σημαντικών οικονομικών συνέπειών τους, χρήζει να τεκμηριώνεται εκ των προτέρων επαρκώς το τελικώς προκυπτόμενο όφελος. Επειδή, επιπροσθέτως, λαμβάνοντας υπόψη και την πρακτική που διαμορφώνεται σε ενωσιακό επίπεδο, ενόψει της έγκρισης της 5ης λίστας Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI), κατ’ εφαρμογή του Κανονισμού 347/2013 6 , ως «Έργα Μείζονος Σημασίας» δύνανται να χαρακτηρίζονται εκείνα που 6 Consultation on the list of candidate projects of common interest in electricity and gas | European Commission (europa.eu) 7 τεκμηριώνουν πολλαπλάσια οφέλη σε σχέση με το κόστος τους. Ως κριτήριο διάκρισης, ιδίως για τα έργα που εντάσσονται στην Περιφερειακή Ομάδα των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας ΒορράΝότου στην κεντροανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη («NSI East Electricity»), προκρίθηκε ο λόγος οφέλους/κόστους να υπερβαίνει το τρία
(3). Ως εκ τούτου, για λόγους εναρμόνισης, κρίνεται σκόπιμο και εύλογο να ενσωματωθεί στο Εγχειρίδιο το εν λόγω κριτήριο, προκειμένου για την εξέταση της υπαγωγής των έργων του ΕΣΜΗΕ στην κατηγορία των Έργων Μείζονος Σημασίας. Παράλληλα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικότερες συνθήκες της Χώρας, ιδίως δε της αναγκαιότητας ενίσχυσης και επέκτασης του ΕΣΜΗΕ, με τη διασύνδεση των ΜΔΝ και τη στήριξη της διεσπαρμένης παραγωγής ΑΠΕ, θα πρέπει να εισαχθεί πρόσθετο κριτήριο, σωρευτικώς εφαρμοζόμενο, εστιαζόμενο στον προϋπολογισμό του έργου. Ως σχετικό όριο για τη δυνατότητα του εν λόγω χαρακτηρισμού συνιστά μέγεθος προϋπολογισμού άνω των πεντακοσίων
(500)εκατομμυρίων ευρώ. Επειδή, λαμβάνοντας υπόψη τη δρομολόγηση της αξιολόγησης από τη ΡΑΕ του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης του Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ, η υποχρέωση για υποβολή Μελέτης Κόστους Οφέλους βάσει του παρόντος Εγχειριδίου καταλαμβάνει τα «Σημαντικά Έργα Μεταφοράς» και τα «Έργα Μείζονος Σημασίας» που εντάσσονται στο ΔΠΑ της περιόδου 2022-2031 και εφεξής. Σαφώς, ο σχετικός χαρακτηρισμός δύναται να αφορά μόνο τα έργα εκείνα των οποίων δεν έχει εκκινήσει η κατασκευή. Περαιτέρω, δεδομένου ότι η έγκριση ενός έργου ως εμπίπτοντος σε μία εκ των ανωτέρω κατηγοριών πραγματοποιείται μέσω του Προγράμματος Ανάπτυξης, η σχετική Μελέτη Κόστους Οφέλους δέον να συνοδεύει τη δημόσια διαβούλευση του Διαχειριστή και να συνυποβάλλεται στη ΡΑΕ με το ΔΠΑ. Επειδή, το Εγχειρίδιο οφείλει να εναρμονίζεται προς την εκάστοτε τρέχουσα Οδηγία CBA του ENTSOE, επί τυχόν δε μελλοντικών επικαιροποιήσεων ή αναθεωρήσεων της εν λόγω Οδηγίας, προσαρμόζεται αναλόγως. Για τους παραπάνω λόγους, Αποφασίζει: Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 96 του ν. 4001/2011 και της υποενότητας 8.3 του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, όπως ισχύει:
  1. Tην έγκριση του Εγχειριδίου του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας με αντικείμενο: «Οδηγίες σύνταξης Μελετών Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο ΕΣΜΗΕ» σύμφωνα με το συνημμένο στην παρούσα απόφαση κείμενο, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής. https://ec.europa.eu/info/news/consultation-list-candidate-projects-common-interest-electricity-and-gas-2021-jan14_en 8
  2. Ως «Σημαντικά Έργα Μεταφοράς», κατά το εδάφιο (Γ) της παρ. 1 της υποενότητας 8.3 του ΚΔΣ, για τα οποία υφίσταται υποχρέωση εκπόνησης Μελέτης Κόστους-Οφέλους, κατά το παρόν Εγχειρίδιο, νοούνται αυτά που πληρούν τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω κριτήρια: i. Έργα που αφορούν σε Διασύνδεση/σεις της χώρας με γειτονικές χώρες ii. Έργα που αφορούν σε Διασύνδεση/σεις συστημάτων Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών (ΜΔΝ) με το ΕΣΜΗΕ iii. Έργα των οποίων ο προϋπολογισμός υπερβαίνει τα € 50 εκατ.
  3. Ως «Έργα Μείζονος Σημασίας», κατά το εδάφιο (Δ) της παραγράφου 1 της υποενότητας 8.3 του ΚΔΣ δύνανται να χαρακτηρίζονται όσα πληρούν σωρευτικώς τα ακόλουθα κριτήρια: i. Ο λόγος Οφέλους/Κόστους (BCR) που θα προκύψει από την ΜΚΟ να είναι μεγαλύτερος του τρία
(3), ii. Ο προϋπολογισμός του Έργου, όπως αναγράφεται στο ΔΠΑ, να υπερβαίνει τα € 500 εκατ.
  1. Η Μελέτη Κόστους-Οφέλους για τα «Σημαντικά Έργα Μεταφοράς» και τα «Έργα Μείζονος Σημασίας» υποβάλλεται από τον Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ στη δημόσια διαβούλευση που διενεργείται κατά την παρ. 5 της υποενότητας 8.3 του ΚΔΣ και υποβάλλεται στη ΡΑΕ ακολούθως.
  2. Η υποχρέωση για την εκπόνηση Μελέτης Κόστους-Οφέλους για τα προτεινόμενα «Σημαντικά Έργα Μεταφοράς» και τα «Έργα Μείζονος Σημασίας» δεσμεύει τον Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ, προκειμένου για τα «νέα έργα», ήτοι για έργα των οποίων δεν έχει εκκινήσει η κατασκευή, που εντάσσονται στο ΔΠΑ 2022-2031 και εφεξής.
  3. Τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης στο Φύλλο Εφημερίδος της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) και την ανάρτησή της στην επίσημη ιστοσελίδα της ΡΑΕ και της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2021 Ο Πρόεδρος της ΡΑΕ Επικ. Καθ. Αθανάσιος Δαγούμας ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ 9 Οδηγίες σύνταξης Μελετών ΚόστουςΟφέλους για έργα που εντάσσονται στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ) Σημείωση: Η ενότητα 7 η οποία καθορίζει τα κριτήρια για τα Σημαντικά Έργα του ΔΠΑ και τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό σε «Έργα Μείζονος Σημασίας» προστέθηκε στο τέλος λόγω της απαίτησης του ΚΔΣ για το Εγχειρίδιο και δεν αποτελεί μέρος του μεταφρασμένου κειμένου της 3ης Κατευθυντήριας Οδηγίας του ΕNTSO-E για την Ανάλυση Κόστους Οφέλους (CBA ή ΜΚΟ) των Έργων Ανάπτυξης του Συστήματος. Έκδοση 1.0 10 I. Πρόλογος Το παρόν κείμενο παρουσιάζει τις Οδηγίες σύνταξης Μελετών Κόστους-Οφέλους για έργα που εντάσσονται στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ), σύμφωνα με την υποενότητα 8.3 της Επανέκδοσης του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας. Το εν λόγω κείμενο αποτελεί την απόδοση στην ελληνική γλώσσα της πλέον πρόσφατης έκδοσης7 της 3ης Κατευθυντήριας Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕNTSO-E και εφεξής «ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας») για την Ανάλυση Κόστους Οφέλους (CBA) (εφεξής «ΜΚΟ») των Έργων Ανάπτυξης του Συστήματος. Αυτή η νέα Κατευθυντήρια Οδηγία είναι το αποτέλεσμα ‘εκμάθησης μέσω εφαρμογής’, λαμβάνοντας υπόψη και τις προτάσεις των ενδιαφερόμενων φορέων σε μια πενταετή διαδικασία ανάπτυξης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ζητήθηκε η γνώμη των Κρατών Μελών και των Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών και η κατευθυντήρια οδηγία υποβλήθηκε στον Οργανισμό Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ) για επίσημη γνωμοδότηση. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 347/2013 επιτάσσει ότι το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας συντάσσει την Ευρωπαϊκή Κατευθυντήρια Οδηγία Ανάλυσης Κόστους Οφέλους (ΜΚΟ), η οποία θα χρησιμοποιηθεί περαιτέρω για την αξιολόγηση του χαρτοφυλακίου του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης Δικτύων (Ten-Year Network Development Plan και εφεξής «Διακοινοτικό ΔΠΑ»). Η πρώτη επίσημη Κατευθυντήρια Οδηγία ΜΚΟ που εκπονήθηκε από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας εγκρίθηκε και δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 5 Φεβρουαρίου 2015, η δεύτερη επίσημη Κατευθυντήρια Οδηγία ΜΚΟ που εκπονήθηκε από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 27 Σεπτεμβρίου 2018 και δημοσιεύθηκε από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας στις 11 Οκτωβρίου
  4. Η πρώτη έκδοση της κατευθυντήριας οδηγίας ΜΚΟ χρησιμοποιήθηκε από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας για την αξιολόγηση έργων στο Διακοινοτικό ΔΠΑ το 2014 και το
  5. Το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας κατέγραψε τον αντίκτυπο των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης έργων του Διακοινοτικού ΔΠΑ στη διαδικασία των Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ). Αυτή η εμπειρία απέδειξε την ανάγκη μιας καλύτερης κατευθυντήριας οδηγίας που επιτρέπει μια πιο συνεκτική και ολοκληρωμένη αξιολόγηση των πανευρωπαϊκών έργων μεταφοράς και αποθήκευσης. Η 2η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ έχει μια πιο γενική προσέγγιση από την προηγηθείσα και υποθέτει ότι η επιλογή και ο ορισμός του έργου, μαζί με την περιγραφή του σεναρίου, βρίσκεται εντός του πλαισίου του Διακοινοτικού ΔΠΑ και, επομένως, δεν ορίζεται λεπτομερώς στην κατευθυντήρια οδηγία αξιολόγησης. Με αυτήν την προσέγγιση, το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας στοχεύει να αναπτύξει μια κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ένα Διακοινοτικό ΔΠΑ, καθώς και να περιλαμβάνει ισχυρές αρχές που θα ισχύουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η 2η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ χρησιμοποιήθηκε από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας για την αξιολόγηση των οφελών των έργων στο Διακοινοτικό ΔΠΑ
  6. Ωστόσο, παρόλο που συμπεριλήφθηκαν βελτιώσεις στη 2η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ, ορισμένα αποκαλούμενα «ελλείποντα οφέλη» (missing benefits) 7 Πλέον πρόσφατη έκδοση της 3ης Οδηγίας ΜΚΟ του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας 11 προστέθηκαν στο Διακοινοτικό ΔΠΑ 2018 επιπλέον των όσων ορίζονται στη 2 η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ. Αυτό, σε συνδυασμό με τη συνεχή προσπάθεια του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας για τη βελτίωση της κατευθυντήριας οδηγίας ΜΚΟ, υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας της τρίτης έκδοσής της. Η 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ παρουσιάζει βελτιωμένες μεθοδολογίες για ήδη υπάρχοντες δείκτες και μια εισαγωγή σε νέους δείκτες. Μεταξύ αυτών, ορισμένοι νέοι δείκτες προέρχονται από τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τη διαδικασία «Ελλείποντα Οφέλη» (Missing Benefits) που δημιουργήθηκε για το Διακοινοτικό ΔΠΑ
  7. Ωστόσο, η πολυπλοκότητα ορισμένων από αυτούς τους νέους δείκτες δεν επιτρέπει μια Πανευρωπαϊκή αξιολόγηση. Για το λόγο αυτό, η 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ περιλαμβάνει νέους «δείκτες επιπέδου έργου» (project level indicators), η φύση των οποίων θα αποσαφηνιστεί στο Κεφάλαιο 3.
  8. Γιατί είναι σημαντική η 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ; • Αυτή η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ είναι η μόνη Ευρωπαϊκή κατευθυντήρια οδηγία που επιτρέπει με συνέπεια την αξιολόγηση των έργων μεταφοράς και αποθήκευσης του Διακοινοτικού ΔΠΑ σε όλη την Ευρώπη. • Τα αποτελέσματα της κατευθυντήριας οδηγίας ΜΚΟ αντιπροσωπεύουν την κύρια πηγή δεδομένων για τη λίστα Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. • Η ευρωπαϊκή κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί ως πηγή εθνικών ΜΚΟ. 12 II. Πίνακας Περιεχομένων I. Πρόλογος ............................................................................................................................................ 11
  9. Εισαγωγή............................................................................................................................................. 15 1.1 Πεδίο εφαρμογής του κειμένου .................................................................................. 17 1.2 Επισκόπηση του κειμένου ........................................................................................... 18
  10. Γενική προσέγγιση .............................................................................................................................. 19 2.1 Σενάρια .............................................................................................................................. 20 2.2 Χρονικοί ορίζοντες μελέτης ............................................................................................... 21 2.3 Διασυνοριακά έναντι εσωτερικών έργων.......................................................................... 21 2.4 Πλαίσιο μοντελοποίησης ................................................................................................... 22 2.5 Δίκτυο αναφοράς ............................................................................................................... 24 2.6 Ευαισθησίες ....................................................................................................................... 26 3 Αξιολόγηση έργων: Συνδυαστική ανάλυση κόστους – οφέλους και πολυκριτηριακή ανάλυση ............ 29 3.1 Πολυκριτηριακή αξιολόγηση ............................................................................................. 29 3.2 Γενικές παραδοχές ............................................................................................................. 30 3.2.1 Ομαδοποίηση επενδύσεων 30 3.2.2 Μεθοδολογικές προσεγγίσεις αξιολόγησης TOOT AND PINT 32 3.2.3 Υπολογισμός Ικανότητας Μεταφοράς 34 3.2.4 Γεωγραφική περιοχή ενδιαφέροντος 38 3.2.5 Οδηγίες για τον υπολογισμό της αξίας των επενδύσεων 38 3.3 Πλαίσιο Αξιολόγησης ......................................................................................................... 41 3.4 Αξιολόγηση σε επίπεδο έργου........................................................................................... 42 4 Αξιολόγηση Συστημάτων Αποθήκευσης .................................................................................................. 42 5 Τελικές παρατηρήσεις ............................................................................................................................. 43 6 Ενότητες ................................................................................................................................................... 44 6.1 Ενότητα 1: Γενικοί ορισμοί ................................................................................................ 44 6.2 Ενότητα 2: Συντομογραφίες .............................................................................................. 49 6.3 Ενότητα 3: Κύριες κατηγορίες αξιολόγησης έργων ........................................................... 52 6.4 Ενότητα 4: Μεθοδολογία για το όφελος της Κοινωνικό-οικονομικής ευημερίας (Methodology for Socio-Economic Welfare Benefit (B1)) ..................................................................................... 63 13 6.5 Ενότητα 5: Μεθοδολογία για το πρόσθετο κοινωνικό όφελος εξαιτίας της διαφοροποίησης εκπομπών CO2 (Additional Societal benefit due to CO2 variation) (B2).................................. 68 6.6 Ενότητα 6: Μεθοδολογία για το όφελος της ενσωμάτωσης ΑΠΕ (Methodology for RES Integration Benefit) (B3) ............................................................................................................................. 72 6.7 Ενότητα 7: Μεθοδολογία για τις μη-άμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (Methodology for Non-Direct Greenhouse Emissions Benefit) (B4) ............................................................... 74 6.8 Ενότητα 8: Μεθοδολογία για το όφελος της διαφοροποίησης των απωλειών δικτύου (Methodology for Variation in Grid Losses Benefit) (B5) ......................................................... 76 6.9 Ενότητα: Μεθοδολογία για την Ασφάλεια Εφοδιασμού : Όφελος της Επάρκειας για την Ικανοποίηση της Ζήτησης (Methodology for Security of Supply: Adequacy to Meet Demand Benefit) (B6)84 6.10 Ενότητα 10: Μεθοδολογία Ασφάλειας Εφοδιασμού: Όφελος Ευελιξίας Συστήματος (Β7) (Methodology for Security of Supply: System Flexibility Benefit (B7)).................................... 88 6.11 Ενότητα 11: Μεθοδολογία για Ασφάλεια Εφοδιασμού: Όφελος Ευστάθειας Συστήματος (Methodology for Security of Supply: System Stability Benefit) (B8) ...................................... 95 6.12 Ενότητα 12: Μεθοδολογία αποφυγής του κόστους ανανέωσης / αντικατάστασης υποδομών (Methodology for Avoidance of the Renewal/Replacement Costs of Infrastructure) (B9) ... 107 6.13 Ενότητα 13: Μείωση απαιτούμενων εφεδρειών για ανακατανομή μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (Reduction of Necessary Reserve for Redispatch Power Plants) (B10) ................ 109 6.14 Ενότητα 14: Μεθοδολογία Κεφαλαιουχικού Κόστους(Methodology for CAPital Expenditure) (CAPEX) (C1) ........................................................................................................................... 112 6.15 Ενότητα 15: Μεθοδολογία για Λειτουργικά Κόστη (Methodology for Operating Expenditure) (OPEX) (C2) 116 6.16 Ενότητα 16: Γενικές διατάξεις για τις Υπολειπόμενες επιπτώσεις (General Statements on Residual Impacts) ................................................................................................................................. 117 6.17 Ενότητα 17: Μεθοδολογία για τις υπολειπόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις (Methodology for Residual Environmental Impact) (S1)..................................................................................... 120 6.18 Ενότητα 18: Μεθοδολογία για τις Υπολειπόμενες Κοινωνικές Επιπτώσεις (Methodology for Residual Social impact) (S2) ................................................................................................... 122 6.19 Ενότητα 19: Μεθοδολογία για Άλλες Υπολειπόμενες Επιπτώσεις (Methodology for Other Residual Impact (S3)) ............................................................................................................................ 124 6.20 Ενότητα 20: Αξιολόγηση έργων αποθήκευσης (Assessment of Storage Projects) ........ 125 6.21 Ενότητα 21: Προσομοιώσεις ανακατανομής για την αξιολόγηση του έργου (Redispatch simulations for project assessment) ......................................................................................................... 129 6.22 Ενότητα 22: Παράδειγμα υπολογισμού του ΔNTC (Example of ΔNTC calculation) ...... 135 6.23 Ενότητα 23: Επίπτωση της ισχύος στην αγορά (Impact on market power) .................. 138 6.24 Ενότητα 24: Πολυκριτηριακή ανάλυση και ανάλυση κόστους-οφέλους (Multi-criteria analysis and cost benefit analysis) ............................................................................................................. 140 14 6.25 Ενότητα 25: Κόστος Απορριπτόμενης Ενέργειας (Value of Lost Load).......................... 142 6.26 Ενότητα 26: Αξιολόγηση σε επίπεδο έργου βάσει δεδομένων των φορέων υλοποίησης (Project level assessment based on promoters’ input) ....................................................................... 147 I. Προσέγγιση κόστους παραγωγής (Generation cost approach) ....................................................... 149 II. Προσέγγιση συνολικού πλεονάσματος (Total surplus approach) ................................................ 150 Ενότητα 7: Σημαντικά Έργα του ΔΠΑ και χαρακτηρισμός σε «Έργο Μείζονος Σημασίας»...................... 154
  11. Εισαγωγή Η εν λόγω κατευθυντήρια οδηγία για την Ανάλυση Κόστους - Οφέλους των Έργων Ανάπτυξης του Δικτύου εκπονήθηκε από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ΕΔΔΣΜ) Ηλεκτρικής Ενέργειας σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κανονισμού της ΕΕ 347/2013 (εφεξής «ο Κανονισμός»). Αυτή η κατευθυντήρια οδηγία είναι η τρίτη έκδοση του εν λόγω κειμένου που εκπονείται από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας (εφεξής «η 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ») και ήταν το αποτέλεσμα μιας εκτεταμένης διαδικασίας διαβούλευσης. Η διαδικασία διαβούλευσης περιλάμβανε το κοινό, τις οργανώσεις ενδιαφερομένων φορέων, τις εθνικές αρχές και τις εθνικές τους ρυθμιστικές αρχές, τον Οργανισμό Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EC). Οι δείκτες που έχουν αναπτυχθεί επιτρέπουν μια εναρμονισμένη ανάλυση κόστους-οφέλους των έργων σε επίπεδο συστήματος. Διευκολύνουν μια ομοιόμορφη προσέγγιση στην οποία 15 όλα τα έργα (συμπεριλαμβανομένων των έργων αποθήκευσης και μεταφοράς) και οι φορείς υλοποίησης (είτε ΔΣΜ είτε τρίτο μέρος) αντιμετωπίζονται και αξιολογούνται με τον ίδιο τρόπο. Η πρωταρχική χρήση της κατευθυντήριας οδηγίας είναι να περιγράψει τα έργα που περιλαμβάνονται στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Δικτύων (Διακοινοτικό ΔΠΑ) του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των έργων κοινού ενδιαφέροντος (PCI) που προσδιορίζονται από τη λίστα έργων του Διακοινοτικού ΔΠΑ. Συνιστάται επίσης να χρησιμοποιείται για τη διαδικασία διασυνοριακού επιμερισμού του κόστους (CBCA), όπως απαιτείται από τον Κανονισμό (άρθρο 12 στοιχείο α). Οι τεχνικές ανάλυσης και οι μεθοδολογίες που αναπτύσσονται σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία έχουν γενική σημασία για τη βιομηχανία ηλεκτρικής ενέργειας και μπορεί επομένως να είναι χρήσιμες και σε οποιονδήποτε επιδιώκει να αξιολογήσει τις επενδύσεις μεταφοράς, διότι παρέχει μια ολοκληρωμένη και αυστηρή δομή μέσω της οποίας θα διενεργηθεί μια ανάλυση κόστους-οφέλους. Για την ικανοποίηση των ειδικών απαιτήσεων του Κανονισμού αναπτύχθηκαν δείκτες όσον αφορά την ενοποίηση της αγοράς, την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη βιωσιμότητα, συμπεριλαμβανομένης της ενσωμάτωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της αποθήκευσης ενέργειας, μεταξύ άλλων. Συγκεκριμένα, οι δείκτες έχουν σχεδιαστεί σε συμμόρφωση με το άρθρο 4.2, το άρθρο 11, το παράρτημα IV και το παράρτημα V του Κανονισμού. Η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) και η απελευθέρωση της Ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είχε ως αποτέλεσμα όλο και περισσότερο αλληλεξαρτώμενες ροές ενέργειας σε όλη την Ευρώπη, με μεγάλες και συσχετισμένες διακυμάνσεις. Επομένως, ο σχεδιασμός του συστήματος μεταφοράς πρέπει να διευρυνθεί από μια εθνική εστίαση προς την εξέταση περιφερειακών και Ευρωπαϊκών λύσεων. Η στενή συνεργασία μεταξύ των εταιρειών μελών του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας που είναι υπεύθυνες για τη μελλοντική ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Μεταφοράς είναι απαραίτητη για την επίτευξη συνεκτικού και συντονισμένου σχεδιασμού σε τέτοιο επίπεδο. • Στο πλαίσιο του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης του Δικτύου Μεταφοράς, ένας στόχος του σχεδιασμού του Συστήματος Μεταφοράς είναι η ανάπτυξη ενός κατάλληλου Πανευρωπαϊκού Συστήματος Μεταφοράς που επιτρέπει την ασφαλή λειτουργία του δικτύου, ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού και την ανταλλαγή ισχύος μεταξύ χωρών. Πρέπει να διευκολύνει την πρόσβαση στο δίκτυο σε όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά· και να συμβάλει σε έναν βιώσιμο ενεργειακό εφοδιασμό, ανταγωνισμό, εναρμόνιση και ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς · και την ενεργειακή αποδοτικότητα του Πανευρωπαϊκού συστήματος. Η διαδικασία σχεδιασμού του Συστήματος Μεταφοράς λαμβάνει υπόψη την εθνική νομοθεσία και τα ρυθμιστικά πλαίσια, τους γενικούς κανονισμούς της απελευθερωμένης Ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), καθώς και τις πολιτικές και τους στόχους της ΕΕ. Επιδιώκει να διασφαλίσει τη διατήρηση της ασφάλειας των ανθρώπων και των υποδομών και τη συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές πολιτικές με διαφανή και οικονομικά αποτελεσματικό τρόπο. 16 1.1 Πεδίο εφαρμογής του κειμένου Η ανάπτυξη του Συστήματος Μεταφοράς εστιάζει στη μακροπρόθεσμη προετοιμασία και τον προγραμματισμό ενισχύσεων και επεκτάσεων στο υπάρχον δίκτυο μεταφοράς. Ο προσδιορισμός μιας επενδυτικής ανάγκης ΜΚΟ ακολουθείται από τους φορείς υλοποίησης του έργου που ορίζουν ένα έργο που αντιμετωπίζει αυτήν την ανάγκη. Ο στόχος της 3 ης κατευθυντήριας οδηγίας ΜΚΟ είναι να εκδώσει μια γενική κατευθυντήρια οδηγία για τον τρόπο αξιολόγησης έργων από άποψη κόστους και οφέλους. Αυτή, επομένως, καθορίζει τα κριτήρια του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας για την εκτίμηση του κόστους και των οφελών των έργων. Περιγράφει τις κοινές αρχές και μεθοδολογίες που πρέπει να χρησιμοποιηθούν στις απαραίτητες μελέτες δικτύου, αναλύσεις αγοράς και αλληλοσυνδεόμενες μεθοδολογίες μοντελοποίησης. Λόγω αυτής της γενικής προσέγγισης, που επιτρέπει την εφαρμογή σε διαφορετικές μελέτες, δεν μπορούν να περιγραφούν λεπτομερώς όλες οι συγκεκριμένες λεπτομέρειες και απαιτήσεις της μελέτης εντός του πεδίου εφαρμογής αυτού του κειμένου. Εκτός από την 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ, απαιτείται η δημοσίευση μιας συγκεκριμένης συμπληρωματικής οδηγίας εφαρμογής, η οποία πρέπει περιέχει όλα τα σχετικά δεδομένα εισόδου, πηγές δεδομένων και παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά την εφαρμογή της ΜΚΟ. Μια επισκόπηση των απαιτούμενων συμπληρωμάτων, που ορίζονται στην οδηγία εφαρμογής για το Διακοινοτικό ΔΠΑ, παρέχεται στο τέλος της Ενότητας 6.
  12. Για την περιγραφή των δεικτών που σχετίζονται με κάθε έργο χρησιμοποιείται μια πολυκριτηριακή προσέγγιση. Για να εξασφαλιστεί μια πλήρης αξιολόγηση όλων των οφελών μεταφοράς, ορισμένοι από τους δείκτες νομισματοποιούνται, ενώ άλλοι ποσοτικοποιούνται στις τυπικές φυσικές μονάδες τους (δηλαδή τόνους ή GWh). Το σύνολο κοινών δεικτών που περιέχονται σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία αποτελεί μια πλήρη και σταθερή βάση για την αξιολόγηση έργων σε ολόκληρη την Ευρώπη, τόσο στο πλαίσιο του Διακοινοτικού ΔΠΑ όσο και για την ανάπτυξη χαρτοφυλακίου έργων στη διαδικασία επιλογής PCI.8 Η 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ εφαρμόζεται επίσης στην αξιολόγηση των έργων αποθήκευσης. Κατ’ αρχήν, τα έργα αποθήκευσης πρέπει να αξιολογούνται με παρόμοιο τρόπο με τα έργα μεταφοράς, παρόλο που τα οφέλη τους μπορούν να θεωρηθούν πιο στενά συνδεδεμένα με επικουρικές υπηρεσίες. Η προετοιμασία της ανάλυσης κόστους-οφέλους των έργων πραγματοποιείται στο πλαίσιο της διαδικασίας του Διακοινοτικού ΔΠΑ. Ως μέρος της διαδικασίας του Διακοινοτικού ΔΠΑ, το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας αναπτύσσει σενάρια που περιγράφουν πώς θα λειτουργεί το μελλοντικό ενεργειακό τοπίο μέσα στο σύστημα μεταφοράς. Αυτό είναι σε συμμόρφωση με τον κανονισμό, ο οποίος απαιτεί την αξιολόγηση των έργων σε διαφορετικά σενάρια σχεδιασμού, καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει μια πιθανή μελλοντική ανάπτυξη του ενεργειακού συστήματος. Ενώ το κόστος του έργου είναι ανεξάρτητο από το σενάριο, τα οφέλη συσχετίζονται στενά με τις υποθέσεις που αφορούν το σενάριο. Ως εκ τούτου, σενάρια που καθορίζουν πιθανές μελλοντικές εξελίξεις του συστήματος ενέργειας χρησιμοποιούνται για να αποκτηθεί μια εικόνα για τα μελλοντικά οφέλη των έργων μεταφοράς. 8 Πρέπει να σημειωθεί ότι το Διακοινοτικό ΔΠΑ (TYNDP) δεν επιλέγει Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI). Ο Κανονισμός (ΕΕ) 347/2013 αναφέρει ότι «Κάθε ομάδα καθορίζει τη μέθοδο αξιολόγησής της με βάση τη συνολική συμβολή του έργου στα κριτήρια […] μετά την αξιολόγηση αυτή τα έργα ιεραρχούνται για εσωτερική χρήση στο πλαίσιο της ομάδας. Ο περιφερειακός κατάλογος και ο ενωσιακός κατάλογος δεν περιλαμβάνουν ιεράρχηση και η ιεράρχηση δεν χρησιμοποιείται για άλλο σκοπό.» 17 Η εκτίμηση των αναγκών του συστήματος καθορίζει τον αντίκτυπο αυτών των σεναρίων στο Σύστημα Μεταφοράς, εντοπίζοντας τα σημεία συμφόρησης του δικτύου και τις πρόσθετες επενδυτικές ανάγκες. Αυτό απαιτεί αναλύσεις ροής φορτίου του δικτύου, αναλύσεις ευστάθειας και αναλύσεις αγοράς. Οι αξιολογήσεις έργων, χρησιμοποιώντας την 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ, προσδιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο τα έργα μεταφοράς και αποθήκευσης θα συμβάλουν στο μελλοντικό σύστημα ισχύος. Μια επισκόπηση της διαδικασίας απεικονίζεται στο Σχήμα
  13. Σχήμα
  14. Επισκόπηση της διαδικασίας αξιολόγησης εντός του Διακοινοτικού ΔΠΑ και για τον προσδιορισμό των Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI). Αυτή είναι μια συνεχώς εξελισσόμενη διαδικασία. Ως εκ τούτου, αυτό το κείμενο θα αναθεωρείται περιοδικά, σύμφωνα με τη συνετή πρακτική σχεδιασμού και τις περαιτέρω εκδόσεις του Διακοινοτικού ΔΠΑ, ή κατόπιν αιτήματος (όπως προβλέπεται στο άρθρο 11 του Κανονισμού). 1.2 Επισκόπηση του κειμένου Η 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ είναι η πρώτη έκδοση της κατευθυντήριας οδηγίας που θα κατασκευαστεί χρησιμοποιώντας μια αρθρωτή προσέγγιση. Ο σκοπός αυτής της προσέγγισης είναι να επιτρέψει πιο αποτελεσματικές επικαιροποιήσεις της κατευθυντήριας οδηγίας επιτρέποντας στους ενδιαφερόμενους να εστιάζουν καλύτερα σε συγκεκριμένο περιεχόμενο χωρίς να επηρεάζεται απαραίτητα ολόκληρο το κείμενο. Για να καταστεί εφικτή η αρθρωτή προσέγγιση, η 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ διαρθρώνεται μέσω πέντε κύριων κεφαλαίων που υποστηρίζονται από μια σειρά από ξεχωριστές και λεπτομερείς ενότητες. Οι ενότητες χρησιμοποιούνται για να παρέχουν μια πλήρη περιγραφή του δείκτη. Πραγματεύονται τη μεθοδολογία που θα χρησιμοποιηθεί και 18 περιγράφουν τις αρχές και τις απαιτήσεις για την ορθή αξιολόγηση του σχετικού δείκτη. Η εφαρμογή για το Διακοινοτικό ΔΠΑ υποστηρίζεται περαιτέρω με συμπληρωματικές οδηγίες εφαρμογής που πρέπει να παρέχονται ξεχωριστά. Το Κεφάλαιο 1 παρέχει μια εισαγωγή στην κατευθυντήρια οδηγία και παρέχει ένα πλαίσιο στους δείκτες που έχουν αναπτυχθεί για χρήση στην ανάλυση κόστους-οφέλους. Το Κεφάλαιο 2 περιγράφει θέματα γενικής προσέγγισης. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μια ανάλυση σχετικά με σενάρια και ορίζοντες μελέτης, διασυνοριακά και εσωτερικά έργα, περιγραφές δικτύου αναφοράς και ευαισθησίες. Στο Κεφάλαιο 3 δίνεται μια λεπτομερής περιγραφή της συνολικής αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων μοντελοποίησης και της δομής των δεικτών. Στην Ενότητα 3.3 παρέχεται μια γενική επισκόπηση των δεικτών . Αυτό το σύνολο κοινών δεικτών αποτελεί μια ολοκληρωμένη και σταθερή βάση για την αξιολόγηση έργων σε όλη την Ευρώπη, τόσο εντός του πεδίου εφαρμογής του Διακοινοτικού ΔΠΑ όσο και για την ανάπτυξη χαρτοφυλακίου έργων στη διαδικασία επιλογής PCI
  15. Το Κεφάλαιο 4 αναφέρεται στην αξιολόγηση των έργων αποθήκευσης. Οι κύριες παραδοχές και μεθοδολογίες που χρησιμοποιούνται για έργα μεταφοράς μπορούν επίσης να εφαρμοστούν στην αξιολόγηση της αποθήκευσης. Ωστόσο, μια ειδική οδηγία περιλαμβάνεται στο εν λόγω κεφάλαιο προκειμένου για την κάλυψη των μοναδικών ιδιοτήτων της αποθήκευσης. Στο Κεφάλαιο 5 περιλαμβάνονται τα συμπεράσματα, καθώς και μια σύνοψη των στόχων της ης 3 κατευθυντήριας οδηγίας ΜΚΟ. Στο Κεφάλαιο 6 περιγράφονται λεπτομερώς οι δείκτες οφέλους, η περιγραφή του κόστους και οι υπολειπόμενες επιπτώσεις, ξεκινώντας με μια επισκόπηση των χρησιμοποιούμενων ορισμών και συντομογραφιών. Επιπλέον, οι λεπτομέρειες των βασικών εννοιών εξηγούνται επίσης σε αυτήν την ενότητα.
  16. Γενική προσέγγιση Η γενική προσέγγιση που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των έργων λαμβάνει υπόψη τα ακόλουθα: • Το εύρος των μελλοντικών ενεργειακών σεναρίων και τους ορίζοντες μελέτης. • Εσωτερικές και διασυνοριακές θεωρήσεις. • Το πλαίσιο μοντελοποίησης και οι αποδεκτές τεχνικές που θα χρησιμοποιηθούν για την ανάλυση. • Ο προσδιορισμός ενός δικτύου αναφοράς που χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί η επίδραση της ενίσχυσής του. 9 Πρέπει να σημειωθεί ότι το Διακοινοτικό ΔΠΑ Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Δικτύου Μεταφοράς (TYNDP) δεν επιλέγει Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI). Ο Κανονισμός (ΕΕ) 347/2013 αναφέρει ότι «Κάθε ομάδα καθορίζει τη μέθοδο αξιολόγησής της με βάση τη συνολική ανταπόκριση συμβολή του έργου στα κριτήρια […] μετά την αξιολόγηση αυτή τα έργα ιεραρχούνται για εσωτερική χρήση στο πλαίσιο της ομάδας. Ο περιφερειακός κατάλογος και ο ενωσιακός κατάλογος δεν περιλαμβάνουν ιεράρχηση και η ιεράρχηση δεν χρησιμοποιείται για άλλο σκοπό.» 19 • Η χρήση ανάλυσης πολλαπλών περιπτώσεων για την απλοποίηση της ανάλυσης. • Η προσέγγιση των μελετών ευαισθησίας. Τα εν λόγω θέματα αναλύονται λεπτομερώς παρακάτω. 1.1 2.1 Σενάρια Τα σενάρια κατασκευάζονται στο επίπεδο του Eυρωπαϊκού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και μπορούν να προσαρμόζονται με περισσότερη λεπτομέρεια σε περιφερειακό επίπεδο. Όταν κατασκευάζονται για να αντανακλούν την Ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία, πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αντίστοιχη νομοθεσία που ισχύει κατά τη στιγμή της ανάλυσης και την επίδρασή τους στην ανάπτυξη αυτών των στοιχείων. Τα σενάρια είναι μια περιγραφή εύλογων μελλοντικών στιγμιοτύπων που μπορούν να χαρακτηριστούν από: ένα χαρτοφυλάκιο παραγωγής· μία πρόβλεψη ζήτησης · και πρότυπα ανταλλαγής ισχύος μεταξύ της υπό μελέτης περιοχής και άλλων συστημάτων ισχύος. Τα σενάρια αντιπροσωπεύουν ένα μέσο αντιμετώπισης μελλοντικών αβεβαιοτήτων και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ αυτών των αβεβαιοτήτων. Ο στόχος της χρήσης της ανάλυσης σεναρίων είναι να κατασκευαστούν επαρκώς αντίθετες μελλοντικές εξελίξεις που διαφέρουν αρκετά μεταξύ τους για να εξασφαλιστεί ένα εύλογο εύρος πιθανών μελλοντικών στιγμιοτύπων που οδηγούν σε διαφορετικές προκλήσεις για το δίκτυο. Αυτές οι διαφορετικές μελλοντικές εξελίξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως σύνολα παραμέτρων εισόδου για μεταγενέστερες προσομοιώσεις. Τα σενάρια είναι η βάση για περαιτέρω υπολογισμό των αναγκών ανάπτυξης του δικτύου. Όλα τα έργα που περιλαμβάνονται στο Διακοινοτικό ΔΠΑ πρέπει να αξιολογούνται βάσει των ίδιων σεναρίων (υπό την προϋπόθεση ότι το έργο αξιολογείται για το δεδομένο έτος αναφοράς). Όλες οι αναλύσεις των έργων του Διακοινοτικού ΔΠΑ βασίζονται στα σενάρια που ανέπτυξε το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτά τα σενάρια παρέχουν το πλαίσιο εντός του οποίου μελλοντικά στιγμιότυπα είναι πιθανό να συμβούν, χωρίς να συνοδεύονται από την πιθανότητα εμφάνισης αυτών. Ορισμένα σενάρια του Διακοινοτικού ΔΠΑ έχουν ισχυρότερη εθνική εστίαση από άλλα. Μερικά έχουν την προσέγγιση «από πάνω προς τα κάτω» ενώ άλλα «από κάτω προς τα πάνω». Δεν υπάρχει σωστή ή λάθος, πιθανή ή απίθανη επιλογή. Όλα τα σενάρια πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα και, λόγω των αβεβαιοτήτων του μελλοντικού ενεργειακού τομέα, κανένα σενάριο δεν μπορεί να οριστεί ως «κύριο σενάριο». Αυτά τα σενάρια στοχεύουν στο να παράσχουν στα ενδιαφερόμενα μέρη στην Ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μια επισκόπηση της παραγωγής, της ζήτησης και της επάρκειάς τους σε διαφορετικά σενάρια για το μελλοντικό σύστημα ισχύος του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας, με έμφαση στην εξισορρόπηση ισχύος, τα περιθώρια, τους δείκτες ενέργειας και το μείγμα παραγωγής. Τα σενάρια εκπονούνται μετά από επίσημη διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τους οργανισμούς που εκπροσωπούν όλα τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη. 20 1.2 2.2 Χρονικοί ορίζοντες μελέτης Τα σενάρια μπορούν να διακριθούν ανάλογα με τον χρονικό ορίζοντα, όπως φαίνεται στο Σχήμα 2, και μπορούν να περιγραφούν ως εξής: • Μεσοπρόθεσμος χρονικός ορίζοντας (συνήθως 5 έως 10 έτη): οι μεσοπρόθεσμες αναλύσεις πρέπει να βασίζονται σε μια πρόβλεψη για αυτόν τον χρονικό ορίζοντα. • Μακροπρόθεσμος χρονικός ορίζοντας (συνήθως 10 έως 20 χρόνια): οι μακροπρόθεσμες αναλύσεις θα αξιολογούνται συστηματικά και θα πρέπει να βασίζονται σε κοινά σενάρια ENTSO-E. • Οι χρονικοί ορίζοντες που δεν καλύπτονται από ξεχωριστά σύνολα δεδομένων θα περιγράφονται μέσω τεχνικών παρεμβολής ή παρεκβολής. Όπως φαίνεται στο Σχήμα 2, τα σενάρια που αναπτύχθηκαν για τη μακροπρόθεσμη προοπτική μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως γέφυρα μεταξύ του μεσοπρόθεσμου ορίζοντα και του πολύ μακροπρόθεσμου ορίζοντα (δηλαδή, n + 20 έως n + 40). Ο στόχος των προοπτικών πέραν του n + 20 πρέπει να είναι η ρεαλιστική μελλοντική πορεία που εμπίπτει στο εύρος που περιγράφεται από τα σενάρια με εύλογη πιθανότητα υλοποίησης. Σχήμα
  17. Χρονικοί ορίζοντες: συνεχές χρονοδιάγραμμα με μελλοντικά έτη μελέτης και αντίστοιχοι χρονικοί ορίζοντες μελέτης: μεσοπρόθεσμο (κόκκινο), μακροπρόθεσμο (μοβ) και πολύ μακροπρόθεσμο (μπλε)10 Τα σενάρια για τη διεξαγωγή της αξιολόγησης των έργων θα επιλέγονται για σταθερά έτη και θα στρογγυλοποιούνται ανά πενταετία (π.χ. 2025 αντί για 2023 για n + 5 στο Διακοινοτικό ΔΠΑ 2018). Για τον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, τα σενάρια πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικά τουλάχιστον για δύο έτη μελέτης. Για παράδειγμα, για το Διακοινοτικό ΔΠΑ 2020, τα έτη μελέτης του μεσοπρόθεσμου ορίζοντα είναι 2025 (n + 5) και 2030 (n + 10). 1.3 2.3 Διασυνοριακά έναντι εσωτερικών έργων Η αξιολόγηση των έργων χρησιμοποιώντας μόνο την επίδραση στις ικανότητες μεταφοράς σε ορισμένα διεθνή σύνορα μπορεί να οδηγήσει σε υποεκτίμηση των οφελών των συγκεκριμένων έργων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα περισσότερα έργα παρουσιάζουν επίσης σημαντικά θετικά οφέλη που δεν μπορούν να καλυφθούν μόνο με την αύξηση της δυναμικότητας σε ένα συγκεκριμένο σύνορο. Αυτή η διαπίστωση είναι ισχυρότερη για εσωτερικά έργα, αλλά δεν περιορίζεται μόνο σε αυτά. 10 Δεν υπάρχει αυστηρός ορισμός της αρχής και του τέλους των χρονικών οριζόντων και μπορεί να εμφανιστεί επικάλυψη, η οποία υποδεικνύεται από τις βαθμιαίες χρωματικές κλίσεις που χρησιμοποιούνται στο σχήμα. 21 Τα εσωτερικά έργα δεν έχουν απαραίτητα σημαντική επίδραση στις διασυνοριακές δυναμικότητες, γεγονός που καθιστά δύσκολη την αξιολόγησή τους χρησιμοποιώντας προσομοιώσεις αγοράς που λαμβάνουν υπόψη μόνο έναν κόμβο ανά χώρα, εάν δεν χρησιμοποιούν μοντέλο ροής φορτίου. Τόσο τα εσωτερικά όσο και τα διασυνοριακά έργα μπορούν να χαρακτηριστούν ως Πανευρωπαϊκά. Ωστόσο, όλα αναπτύσσουν Ικανότητα Μεταφοράς Δικτύου – Grid Transfer Capability (GTC) πέραν ενός ορισμένου συνόρου, το οποίο μπορείνα είναι ή όχι διεθνές σύνορο (και μερικές φορές αρκετά σύνορα). Ανάλογα με το είδος του έργου, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί μια κατάλληλη μέθοδος. Σε αυτό το σημείο αναγνωρίζεται ότι δεν υπάρχει διαθέσιμη ενιαία μέθοδος που να μπορεί να αντιμετωπίσει επαρκώς τις συγκεκριμένες πτυχές όλων αυτών των έργων. Επομένως, δίνονται τρεις εναλλακτικές μέθοδοι για τον υπολογισμό των οφελών: • Προσομοιώσεις αγοράς • Προσομοιώσεις δικτύου • Συνδυασμός προσομοιώσεων αγοράς και δικτύου, δηλαδή προσομοιώσεις ανακατανομής (redispatch). Τόσο οι προσομοιώσεις αγοράς, όσο και του δικτύου παρέχουν διαφορετικού είδους πληροφορίες. Γενικά είναι συμπληρωματικές και χρησιμοποιούνται συχνά με επαναληπτικό τρόπο. Αυτές οι μέθοδοι περιγράφονται λεπτομερώς στο επόμενο κεφάλαιο. 1.4 2.4 Πλαίσιο μοντελοποίησης Καθώς οι δείκτες που περιγράφονται στην Ενότητα 6 βασίζονται γενικά σε διαφορετικές αρχές, πρέπει επίσης να υπολογιστούν με τη χρήση διαφορετικών μοντέλων. Σε αυτήν την ενότητα παρέχεται μια επισκόπηση αυτών των μοντέλων, δηλαδή προσομοιώσεις αγοράς, προσομοιώσεις δικτύου και προσομοιώσεις ανακατανομής (redispatch). Πρέπει να σημειωθεί ότι οι περισσότεροι από τους δείκτες μπορούν να υπολογιστούν χρησιμοποιώντας περισσότερα από ένα από τα περιγραφόμενα μοντέλα. Αυτές οι πληροφορίες δίνονται σε έναν πίνακα επισκόπησης στο τέλος του αντίστοιχου δείκτη. Προσομοιώσεις αγοράς Οι προσομοιώσεις αγοράς χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του βέλτιστου κόστους κατανομής μονάδων παραγωγής. Αυτό γίνεται υπό τον περιορισμό ότι ικανοποιείται η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη την απόκριση ζήτησης – demand-side response (DSR), σε κάθε περιοχή υποβολής προσφορών και σε κάθε χρονικό βήμα μοντελοποίησης.11 Εκτός από την κατανομή παραγωγής και ζήτησης (αν διαμορφώνεται ενδογενώς), οι προσομοιώσεις αγοράς υπολογίζουν επίσης τις εμπορικές ανταλλαγές μεταξύ περιοχών 11 Συνήθως, οι προσομοιώσεις αγοράς εφαρμόζουν χρονικό βήμα μιας ώρας, το οποίο είναι σύμφωνο με το χρονικό βήμα που χρησιμοποιείται στις περισσότερες χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, αυτή η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ είναι ανεξάρτητη από το επιλεγμένο χρονικό βήμα. 22 υποβολής προσφορών και το αντίστοιχο οριακό κόστος για κάθε χρονικό βήμα. Οι προσομοιώσεις λαμβάνουν υπόψη διάφορους περιορισμούς, όπως: • Η ευελιξία και η διαθεσιμότητα των θερμικών μονάδων παραγωγής • Υδρολογικές συνθήκες που επηρεάζουν υδροηλεκτρικές μονάδες • Προφίλ αιολικής και ηλιακής παραγωγής • Προφίλ φορτίου • Η εμφάνιση διακοπών Οι προσομοιώσεις αγοράς χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των οφελών από την παροχή πρόσθετης δυναμικότητας, επιτρέποντας την αποτελεσματικότερη χρήση των μονάδων παραγωγής που βρίσκονται στις διάφορες τοποθεσίες στις περιοχές υποβολής προσφορών. Διευκολύνουν τον υπολογισμό της εξοικονόμησης του κόστους παραγωγής λόγω των επενδύσεων σε έργα δικτύου ή/και αποθήκευσης. Επομένως, τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων αγοράς επιτρέπουν τον υπολογισμό ορισμένων από τους δείκτες που καθορίζονται στην παρούσα κατευθυντήρια οδηγία. Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων αγοράς χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της παραγωγής, της κατανάλωσης και της ροής ισχύος στο δίκτυο μεταφοράς ως δεδομένα εισόδου στις προσομοιώσεις δικτύου. Συγκεκριμένα, το δίκτυο μεταφοράς αναπαρίσταται με διάφορες επιλογές μοντέλων αγοράς: • Προσομοιώσεις αγοράς βασισμένες στην Καθαρή Ικανότητα Μεταφοράς – Net Transfer Capacity (NTC) Οι περιοχές υποβολής προσφορών αναπαριστώνται ως ένα δίκτυο διασυνδεδεμένων κόμβων, που συνδέονται μεταξύ τους μέσω της ικανότητας μεταφοράς που είναι διαθέσιμη για εμπορικές ανταλλαγές, χρησιμοποιώντας ένα απλοποιημένο (NTC) μοντέλο του φυσικού δικτύου. Αυτές οι τιμές NTC αναπαριστούν μια προσέγγιση των δυνητικών εμπορικών ανταλλαγών, χρησιμοποιώντας τις φυσικές (άμεσες ή έμμεσες12) διασυνδέσεις που υφίστανται μεταξύ κάθε ζεύγους περιοχών υποβολής προσφορών. Έτσι, οι μελέτες αγοράς αναλύουν το βέλτιστο βάσει του κόστους πρότυπο παραγωγής για κάθε χρονικό βήμα υπό την προϋπόθεση του τέλειου ανταγωνισμού. • Προσομοιώσεις βάσει ροής Οι προσομοιώσεις αγοράς βάσει ροής συνδυάζουν μελέτες αγοράς και δικτύου. Θεωρούν τη σχέση μεταξύ της ροής ισχύος που λαμβάνεται από προσομοιώσεις δικτύου και τις αντίστοιχες δυνητικές εμπορικές ανταλλαγές. Οι προσομοιώσεις αγοράς βάσει ροής λαμβάνουν υπόψη τις σχέσεις μεταξύ κάθε δυνητικής εμπορικής ανταλλαγής και την αντίστοιχη αξιοποίηση της φυσικής δυναμικότητας του δικτύου (διασυνοριακό καθώς και εσωτερικό δίκτυο). Επομένως, οι προσομοιώσεις αγοράς βάσει ροής χρησιμοποιούν μια αναπαράσταση της φυσικής δυναμικότητας του 12 Γενικά, η ροή της αγοράς είναι διαφορετική από την αντίστοιχη φυσική ροή θεωρώντας τις εμπορικές ανταλλαγές πχ. οι ροές βρόχων δε χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη. Η σημαντική πληροφορία είναι η εμπορική δυναμικότητα μεταξύ δύο αγορών. 23 δικτύου για να καθορίσουν τους περιορισμούς των εμπορικών ανταλλαγών, παρά ένα σύνολο ανεξάρτητων τιμών NTC. • Προσομοιώσεις δικτύου Οι προσομοιώσεις δικτύου χρησιμοποιούν μοντέλα που αναπαριστούν το δίκτυο μεταφοράς με υψηλό επίπεδο λεπτομέρειας. Χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της ισχύος που ρέει στο δίκτυο μεταφοράς για μια δεδομένη κατάσταση παραγωγής,φορτίου, εμπορικών ανταλλαγών. Οι προσομοιώσεις δικτύου επιτρέπουν τον εντοπισμό σημείων συμφόρησης στο δίκτυο που αντιστοιχούν στις ροές ισχύος που προκύπτουν από τις εμπορικές ανταλλαγές. Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων δικτύου επιτρέπουν τον υπολογισμό ορισμένων από τους δείκτες που περιέχονται σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία. • Προσομοιώσεις ανακατανομής Οι προσομοιώσεις ανακατανομής υπολογίζουν το κόστος της άρσης των περιορισμών στο δίκτυο μεταφοράς, που προσδιορίζονται από προσομοιώσεις δικτύου, οι οποίες λαμβάνονται από προσομοιώσεις αγοράς, προσαρμόζοντας την αρχική κατανομή της παραγωγής. Αυτό γίνεται με την παρατήρηση των συγκεκριμένων περιορισμών του ίδιου σταθμού παραγωγής ενέργειας που εφαρμόζονται για τις προσομοιώσεις της αγοράς, όπως οι ελάχιστοι χρόνοι αύξησης και μείωσης, ρυθμοί ράμπας, υποχρεώσεις επιβεβλημένης λειτουργίας, μεταβλητά κόστη κ.λπ. Επομένως, οι προσομοιώσεις ανακατανομής μπορούν, να θεωρηθούν ως συνδυασμός προσομοιώσεων δικτύου και αγοράς. Οι προσομοιώσεις ανακατανομής βοηθούν στον υπολογισμό των δεικτών που περιέχονται σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία. Αφορούν ιδιαίτερα την αξιολόγηση των έργων που χρησιμοποιούν την αρχική κατανομή της παραγωγής από προσομοιώσεις αγοράς, οι οποίες που βασίζονται στο NTC ως σημείο εκκίνησης. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο εκτέλεσης των υπολογισμών ανακατανομής παρέχονται στην ενότητα 6.21: Προσομοιώσεις ανακατανομής για αξιολόγηση έργου. 1.5 2.5 Δίκτυο αναφοράς Το δίκτυο αναφοράς είναι η έκδοση του δικτύου που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της προστιθέμενης συνεισφοράς του έργου που αξιολογείται. Ως εκ τούτου, χρησιμοποιείται ως σημείο εκκίνησης για τον υπολογισμό των δεικτών κόστους και οφέλους. Το δίκτυο αναφοράς αποτελείται από το υπάρχον δίκτυο και τα έργα που έχουν μεγάλη πιθανότητα υλοποίησης εντός των ημερομηνιών που εξετάζονται στα σενάρια. Για να προσδιοριστεί η προστιθέμενη συνεισφορά κάθε έργου, πραγματοποιούνται προσομοιώσεις αγοράς και δικτύου στις οποίες το έργο είτε περιλαμβάνεται στο δίκτυο αναφοράς είτε αφαιρείται από αυτό. Στη συνέχεια, τα αποτελέσματα συγκρίνονται με τις προσομοιώσεις αγοράς και δικτύου που αφορούν μόνο το δίκτυο αναφοράς. Το επιπλέον 24 όφελος προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ των δύο αποτελεσμάτων, τα οποία αντικατοπτρίζονται στους δείκτες που περιέχονται σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία. Η επιλογή των έργων που συνιστούν το δίκτυο αναφοράς επηρεάζει άμεσα τον υπολογισμό των δεικτών. Κατά συνέπεια, απαιτείται σαφής αιτιολόγηση για τα έργα που λαμβάνονται υπόψη στο δίκτυο αναφοράς. Αυτό θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει μια επεξήγηση της αρχικής κατάστασης του δικτύου (δηλαδή, του υπάρχοντος δικτύου όπως ορίζεται στο έτος της μελέτης). Ένα έργο πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στο δίκτυο αναφοράς μόνο όταν η δυναμικότητά του είναι διαθέσιμη το έτος για το οποίο πραγματοποιείται προσομοίωση. Ως εκ τούτου, μόνο τα έργα των οποίων η έγκαιρη έναρξη λειτουργίας είναι λογικά βέβαιη, πρέπει να συμπεριληφθούν στο δίκτυο αναφοράς. Αυτό μπορεί να αξιολογηθεί λαμβάνοντας υπόψη την φάση ανάπτυξης του έργου και συμπεριλαμβανομένων των πιο ώριμων έργων που είναι είτε: α) Στη φάση κατασκευής· ή β) Σε «φάση αδειοδότησης» ή «προγραμματισμένο, αλλά όχι ακόμη σε φάση αδειοδότησης», και η έγκαιρη υλοποίησή τους είναι πολύ πιθανή (π.χ., όταν το έργο διέπεται από συγκεκριμένες νομικές υποχρεώσεις ανά χώρα ή η φάση αδειοδότησης και κατασκευής μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι σύντομη, όπως για μετασχηματιστές). Αυτή η απαίτηση μπορεί να ενισχυθεί εφαρμόζοντας περαιτέρω κριτήρια, όπως: • Το έργο εξετάζεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης της χώρας όπου αναμένεται να εγκαθίσταται. • Το έργο πληροί τις νομικές απαιτήσεις όπως ορίζονται στο συγκεκριμένο εθνικό πλαίσιο όπου το έργο αναμένεται να εγκαθίσταται. • Το έργο έχει καθορισμένη θέση σε σχέση με την Τελική Επενδυτική Απόφαση που σχετίζεται με την υλοποίησή του. • Υπάρχει τεκμηριωμένη αναφορά στη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. • Υπάρχει τεκμηριωμένη αναφορά στην αίτηση αδειών. • Μια σαφώς καθορισμένη ανάγκη συστήματος, στην οποία συνεισφέρει ένα έργο, θα μπορούσε να βοηθήσει στον προσδιορισμό του δικτύου αναφοράς. • Έτος έναρξης λειτουργίας: επιλέγεται ανάλογα με το έτος της μελέτης και τον χρονικό ορίζοντα του σεναρίου που χρησιμοποιήθηκε για την εκτέλεση της μελέτης. Ανεξάρτητα από τα κριτήρια που έχουν επιλεγεί, η απόδειξη σχετικά με την ωριμότητα πρέπει να περιλαμβάνεται στη μελέτη ακολουθώντας τις κατευθυντήριες γραμμές που δίνονται στις αντίστοιχες οδηγίες εφαρμογής. Σε περιπτώσεις όπου ένα διασυνοριακό έργο περιλαμβάνει χώρες με διαφορετικές αδειοδοτικές διαδικασίες, θα ήταν σκόπιμο να κριθεί βάσει εμπεριστατωμένης γνώμης εμπειρογνωμόνων. Ο αντίκτυπος του σεναρίου που χρησιμοποιείται πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζεται στο δίκτυο αναφοράς, καθώς διαφορετικά σενάρια χρησιμοποιούν διαφορετικές παραδοχές, οι οποίες θα επηρεάσουν διαφορετικά τις αναμενόμενες δυναμικότητες. Το δίκτυο αναφοράς, επομένως, αντικατοπτρίζει τις παραδοχές που έγιναν από τα σενάρια. 25 Κάθε φορά που το έτος του πρώτου έτους-μελέτης του μεσοπρόθεσμου χρονικού ορίζοντα της ΜΚΟ αντιστοιχεί ακριβώς στο ενδιάμεσο έτος της μελέτης πρόβλεψης μεσοπρόθεσμης επάρκειας, απαιτείται τα σενάρια που χρησιμοποιούνται και τα αντίστοιχα δίκτυα αναφοράς να είναι συνεκτικά (λαμβάνοντας υπόψη τις πιθανές τροποποιήσεις δεδομένων λόγω των διαφορετικών χρονοδιαγραμμάτων των μελετών). Για να βρεθεί η τιμή της Καθαρής Ικανότητας Μεταφοράς (NTC) για το δίκτυο αναφοράς, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι αυξήσεις NTC για κάθε μεμονωμένο, μη ανταγωνιστικό έργο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπολογισμένη αύξηση NTC (από το προηγούμενο Διακοινοτικό ΔΠΑ, εάν το έργο είχε ήδη συμπεριληφθεί) δεν πρέπει απλώς να προστεθεί στις τρέχουσες τιμές NTC, αλλά απαιτείται εμπεριστατωμένη κρίση εμπειρογνωμόνων για το σωστό υπολογισμό των αυξήσεων. Ανάλυση Πολλαπλών περιπτώσεων Οι προσομοιώσεις σχεδιασμού του συστήματος πραγματοποιούνται χρησιμοποιώντας τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων αγοράς ως είσοδο. Οι προσομοιώσεις δικτύου παράγουν υπολογισμούς ροής φορτίου για κάθε χρονικό βήμα για το οποίο οι προσομοιώσεις αγοράς παράγουν τα αποτελέσματά τους, συνήθως ωριαία. Προκειμένου να απλοποιηθεί ο όγκος των υπολογισμών, οι προσομοιώσεις δικτύου μπορούν να ομαδοποιούν τα αποτελέσματα από αρκετά χρονικά βήματα σε μία περίπτωση σχεδιασμού. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο εάν οι ώρες που ομαδοποιούνται είναι αρκετά όμοιες όσον αφορά την ανακατανομή παραγωγής, την ανακατανομή φορτίου και τις εμπορικές ανταλλαγές εντός της υπό εξέταση περιοχής. Αυτά τα αποτελέσματα για κάθε περίπτωση σχεδιασμού στη συνέχεια θεωρούνται αντιπροσωπευτικά για όλα τα χρονικά βήματα που συνδέονται με αυτήν. Είναι σημαντικό η επιλογή των περιπτώσεων σχεδιασμού και τα χρονικά βήματα που αντιπροσωπεύουν να είναι επαρκείς, δηλαδή, οι περιπτώσεις σχεδιασμού που επιλέγονται από τις διαθέσιμες περιπτώσεις για κάθε χρονικό βήμα να αντιπροσωπεύουν επαρκώς την επίδραση σε ετήσια βάση. Η διαδικασία απόκτησης ενός αντιπροσωπευτικού συνόλου περιπτώσεων σχεδιασμού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το συνδυασμό ανακατανομής, φορτίου, προφίλ ανταλλαγών και ιδιαίτερα από τα προφίλ διαθεσιμότητας για διάφορες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. 1.6 2.6 Ευαισθησίες Η ανάλυση ευαισθησίας μπορεί να πραγματοποιηθεί για να παρατηρηθεί πώς η μεταβολή των παραμέτρων, είτε μία παράμετρος είτε ένα σύνολο αλληλένδετων παραμέτρων, επηρεάζει τα αποτελέσματα του μοντέλου. Αυτό παρέχει μια βαθύτερη κατανόηση σχετικά με τη συμπεριφορά του συστήματος σε σχέση με την επιλεγμένη παράμετρο ή τις αλληλένδετες παραμέτρους. Κατ' αρχήν, κάθε μεμονωμένη παράμετρος του μοντέλου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μια ανάλυση ευαισθησίας, αλλά ενδέχεται να μην είναι εξίσου χρήσιμη με άλλες για τη λήψη των επιθυμητών πληροφοριών. Επιπλέον, διαφορετικές παράμετροι μπορεί να έχουν διαφορετική επίδραση στα αποτελέσματα ανάλογα με το σενάριο, επομένως, συνιστάται η διεξαγωγή λεπτομερών μελετών βασισμένων σε συγκεκριμένα σενάρια για τον προσδιορισμό των παραμέτρων που επηρεάζουν περισσότερο. 26 Με βάση την εμπειρία από προηγούμενα Διακοινοτικά ΔΠΑ οι παρακάτω παράμετροι μπορούν προαιρετικά να χρησιμοποιηθούν στην ανάλυση ευαισθησίας. H λίστα που ακολουθεί δεν είναι εξαντλητική και παρέχει κάποια παραδείγματα χρήσιμων ευαισθησιών εντός των ορίων της πλοκής των σεναρίων: • Τιμές καυσίμων και εκπομπών CO2 Ένα σύνολο που αφορά τις τιμές των καυσίμων ορίζεται ως μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης σεναρίων. Ένας βαθμός αβεβαιότητας σχετικά με αυτές τις τιμές είναι αναπόφευκτος Οι τιμές των καυσίμων και οι τιμές εκπομπών CO2 καθορίζουν τα ειδικά κόστη λειτουργίας των συμβατικών σταθμών και κατά συνέπεια τη σειρά ένταξής τους (merit order). Επομένως, μεταβαλλόμενες τιμές καυσίμων και εκπομπών CO2 επηρεάζουν τη σειρά ένταξης, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει τους σχετικούς δείκτες που πρέπει να αναφέρονται ως μέρος αυτής της κατευθυντήριας οδηγίας. • Μακροπρόθεσμο κοινωνικό κόστος των εκπομπών CO2 Το κόστος εκπομπών CO2 που περιλαμβάνεται στα κόστη παραγωγής μπορεί να υποτιμήσει (ή να υπερεκτιμήσει) την πλήρη μακροπρόθεσμη κοινωνική αξία της αποφυγής των εκπομπών CO
  18. Ως εκ τούτου, θα μπορούσε να διεξαχθεί μια μελέτη ευαισθησίας στην οποία το κόστος των εκπομπών CO2 αποτιμάται με μια μακροπρόθεσμη κοινωνική τιμή. Για να εκτελεστεί αυτή η μελέτη ευαισθησίας χωρίς να εισάγεται ενδεχόμενος κίνδυνος διπλού υπολογισμού με τον δείκτη κόστους παραγωγής, συνιστάται η ακόλουθη διαδικασία: α) Υπολογισμός της διαφοροποίησης στον όγκο των εκπομπών CO2· β) Εξέταση της τιμής εκπομπών CO2 που ενσωματώνεται στον δείκτη κόστους παραγωγής· γ) Υιοθέτηση μιας μακροπρόθεσμης κοινωνικής τιμής του CO
  19. Πολλαπλασιάζοντας την τιμή που προκύπτει από το (α), με τη διαφορά των τιμών που περιγράφονται από τα (β) και (γ), μπορεί να υπολογιστεί η έκφραση σε νομισματικούς όρους (νομισματοποίηση) της ευαισθησίας της αυξημένης τιμής εκπομπών CO
  20. Για αυτήν την ευαισθησία δεν υπάρχει προσαρμογή στη σειρά ένταξης ή στην ανακατανομή για τον δείκτη κόστους παραγωγής για την υψηλότερη τιμή άνθρακα. Εάν πρόκειται να εκτελεστεί μια τέτοια άσκηση, αυτή θα αναπαριστά μια πλήρη επανεξέταση του δείκτη έναντι της διαφορετικής υπόθεσης δεδομένων για υψηλότερη προβλεπόμενη τιμή άνθρακα, η οποία περιλαμβάνεται στο ιστορικό παραγωγής και στην σειρά ένταξης. • Κλιματικό έτος Χρησιμοποιώντας ιστορικά κλιματολογικά δεδομένα διαφόρων ετών μπορεί να επηρεαστούν τα οφέλη του έργου. Για παράδειγμα ο δείκτης ενσωμάτωσης ΑΠΕ εξαρτάται από τις κλιματολογικές συνθήκες. Για το λόγο αυτό κάνοντας αναλύσεις για διάφορα κλιματικά έτη είναι δυνατή η βαθύτερη κατανόηση της επίδρασης των κλιματολογικών συνθηκών στα αποτελέσματα των μελετών αγοράς. Αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να γίνει κατανοητό πώς επηρεάζονται οι δείκτες από τις κλιματολογικές συνθήκες. • Φορτίο 27 Αναφορικά με την εξέλιξη του φορτίου, μπορούν να εξεταστούν δύο αντίθετα κίνητραεκδοχές. Από τη μια πλευρά η ενεργειακή απόδοση (energy efficiency) μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του φορτίου ενώ από την άλλη πλευρά η διεύρυνση της χρήσης ηλεκτρισμού σε άλλες δραστηριότητες (π.χ. ηλεκτροκίνηση, αντλίες θερμότητας, κ.ά.) μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του φορτίου. • Απόσυρση/ένταξη τεχνολογίας Λόγω εξωτερικών παραγόντων η απόσυρση ή η ένταξη κάποιων τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής (π.χ. πυρηνικά, λιγνιτικά) μπορεί να οδηγήσει σε ριζική αναδιάρθρωση του όλου ηλεκτρικού συστήματος ενός Κράτους Μέλους. Αυτές οι περιπτώσεις δεν μπορούν να προβλεφθούν και δεν περιλαμβάνονται στο πλαίσιο εκπόνησης των σεναρίων και επομένως μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσα από μελέτες ευαισθησίας. • Επιβεβλημένη / υποχρεωτική λειτουργία Εάν θερμικές μονάδες παραγωγής παρέχουν ηλεκτρική ισχύ και θερμότητα, τότε οι οριακές συνθήκες «επιβεβλημένης λειτουργίας» για παραγωγή θερμότητας χρησιμοποιούνται σε προσομοιώσεις αγοράς, δηλαδή, αυτές οι θερμικές μονάδες δεν μπορούν να παύσουν τη λειτουργία τους και πρέπει να λειτουργήσουν σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια και σε ένα ελάχιστο επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί η παραγωγή θερμότητας. Υποθέτοντας διαφορετικές συνθήκες που πρέπει να λειτουργούν για συμβατικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας, τα αποτελέσματα της αγοράς θα διαφέρουν. • Εγκατεστημένη Ισχύς ΑΠΕ To μέγεθος της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ καθορίζεται για κάθε σενάριο. Μελέτες ευαισθησίας στις οποίες ποικίλλει η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ θα μπορούσαν να διεξαχθούν για να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος που θα έχει η καθυστερημένη ή η έγκαιρη διάθεση της δυναμικότητας ΑΠΕ στους δείκτες που περιλαμβάνονται στην παρούσα κατευθυντήρια οδηγία. Πρέπει να σημειωθεί ότι μπορεί να συμβούν αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των παραπάνω αναφερόμενων ευαισθησιών, π.χ. η διακύμανση του κόστους των εκπομπών CO2 θα έχει γενικά αντίκτυπο στις εγκατεστημένες μονάδες παραγωγής. Ωστόσο, μία στιβαρή διερεύνηση αυτών των αλληλεξαρτήσεων μπορεί να γίνει πολύ περίπλοκη. Αυτό υπερβαίνει την απλή μεταχείριση των ευαισθησιών ως πρόσθετο χαρακτηριστικό κατά την αξιολόγηση ΜΚΟ και μπορεί αντ’ αυτού να αντιμετωπιστεί σε συγκεκριμένες μελέτες. 28
  21. 3 Αξιολόγηση έργων: Συνδυαστική ανάλυση κόστους – οφέλους και πολυκριτηριακή ανάλυση Αυτό το κεφάλαιο περιγράφει την προσέγγιση που πρέπει να ακολουθηθεί κατά την αξιολόγηση των έργων. Καθορίζει μια μεθοδολογία για την ομαδοποίηση επενδύσεων σε έργα13, καθορίζει καθένα από τους δείκτες κόστους και οφέλους και την αξιολόγηση του έργου που απαιτείται για κάθε δείκτη. Ο στόχος μιας αξιολόγησης έργου είναι να χαρακτηρίσει τον αντίκτυπο που θα έχει ένα έργο, τόσο ως προς την προστιθέμενη αξία για την κοινωνία όσο και ως προς το κόστος. Η εκτίμηση του κόστους και των οφελών πραγματοποιείται χρησιμοποιώντας μια πολυκριτηριακή προσέγγιση στην οποία περιλαμβάνονται τόσο οι ποιοτικές αξιολογήσεις όσο και οι ποσοτικοποιημένες αξιολογήσεις σε νομισματικούς όρους. Με αυτόν τον τρόπο, παρουσιάζονται τα κόστη και τα οφέλη επισημαίνοντας τα χαρακτηριστικά ενός έργου και παρέχοντας επαρκείς πληροφορίες στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων. Με μια τέτοια προσέγγιση αναγνωρίζεται ότι δεν είναι πρακτικά εφικτή σε αυτό το πλαίσιο, καθώς πολλά οφέλη δεν μπορούν να ποσοτικοποιηθούν οικονομικά με αντικειμενικό τρόπο. Παραδείγματα τέτοιων οφελών περιλαμβάνουν την ασφάλεια του συστήματος και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η πολυκριτηριακή ανάλυση (multi-criteria) είναι ικανή να υποστηρίξει μια σύγκριση ανάμεσα στα κόστη και τα οφέλη που μπορούν να αποτιμηθούν σε νομισματικούς όρους μέσω μιας συμβατικής ανάλυσης κόστους-οφέλους, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι υπάρχουν και άλλα σημαντικά οφέλη που δεν ποσοτικοποιούνται. 2.1 3.1 Πολυκριτηριακή αξιολόγηση Η συνολική αξιολόγηση των έργων εμφανίζεται ως συνδυαστικός πίνακας κόστους-οφέλους και πολλαπλών κριτηρίων στο Διακοινοτικό ΔΠΑ. Μια γενική επισκόπηση διενεργείται στο Κεφάλαιο 3.
  22. Οι περισσότεροι δείκτες που σχετίζονται με τους δείκτες κόστους και οφελών υπολογίζονται σε νομισματικούς όρους και εμφανίζονται σε Ευρώ. Άλλοι δείκτες εμφανίζονται χρησιμοποιώντας μια υπολογισμένη τιμή στις πιο σχετικές και κατάλληλες μονάδες μέτρησης. Χρησιμοποιώντας αυτή τη συνδυαστική αξιολόγηση κόστους-οφέλους και πολλαπλών κριτηρίων, κάθε έργο χαρακτηρίζεται από τον αντίκτυπό του τόσο όσον αφορά την προστιθέμενη αξία που έχει για την κοινωνία όσο και ως προς το κόστος με τυποποιημένο τρόπο. Επομένως, ο συνολικός αντίκτυπος, θετικός ή αρνητικός, για κάθε έργο μπορεί χρησιμοποιηθεί ως μέτρο σύγκρισης. Λαμβάνοντας υπόψη όλους τους δείκτες που περιγράφονται από την πολυκριτηριακή προσέγγιση, είτε ποσοτικοποιούνται με νομισματικούς όρους είτε όχι, μπορεί να περιγραφεί το πλήρες όφελος ενός έργου. Αυτή η προσέγγιση αναγνωρίζει ότι η σημασία κάθε δείκτη μπορεί να είναι συγκεκριμένη για το κάθε έργο, δηλαδή, ο κύριος στόχος ενός έργου μπορεί 13 Γενικά, ένα έργο μπορεί να αποτελείται από μία μόνο επένδυση. Προφανώς σε αυτήν την περίπτωση δεν πρέπει να εφαρμόζεται κανόνας ομαδοποίησης. 29 να είναι η σημαντική ενσωμάτωση μεγάλων ποσοτήτων ΑΠΕ στο δίκτυο, ενώ ένα άλλο έργο μπορεί να εστιάζει κυρίως στην αύξηση της ασφάλειας εφοδιασμού μέσω της σύνδεσης ευέλικτων μονάδων παραγωγής. Και στις δύο περιπτώσεις, τα νομισματοποιημένα οφέλη (καθορίζονται από δείκτες που εκφράζονται σε νομισματικούς όρους) μπορεί να είναι οι βασικοί παράγοντες που ενθαρρύνουν τη λήψη επενδυτικής απόφασης, αλλά ενδέχεται να μην είναι οι μόνοι. Στο σχήμα 3, παρουσιάζεται μια απλοποιημένη επισκόπηση ολόκληρης της διαδικασίας αξιολόγησης ενός έργου, έχοντας ως αποτέλεσμα το σύνολο των δεικτών αγοράς και δικτύου MKO που περιγράφονται σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία. Σχήμα
  23. Σχηματική διαδικασία αξιολόγησης έργου. Ενώ ‘οι δείκτες αγοράς της ΜΚΟ’ και ‘οι δείκτες δικτύου της ΜΚΟ’ είναι το άμεσο αποτέλεσμα των μελετών αγοράς και δικτύου14, αντίστοιχα τα ‘κόστη του έργου’(βλ. 6.14 και 6.15) και ‘οι υπολειπόμενες επιπτώσεις’ (βλ. 6.18 και 6.19) λαμβάνονται χωρίς τη χρήση προσομοιώσεων. 2.2 3.2 Γενικές παραδοχές Το παρόν υποκεφάλαιο παρέχει μια γενική κατεύθυνση για την αξιολόγηση των έργων. Παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες για την ομαδοποίηση των επενδύσεων, τον υπολογισμό της ικανότητας μεταφοράς, την εκτίμηση του γεωγραφικού πεδίου ενδιαφέροντος και τον υπολογισμό μιας καθαρής-παρούσας αξίας βάσει των δεικτών (εκφρασμένων με νομισματικούς όρους). 3.2.1 Ομαδοποίηση επενδύσεων Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια ομάδα επενδύσεων μπορεί να είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη ικανοτήτων μεταφοράς (δηλαδή, μια επένδυση δεν μπορεί να εκτελέσει την 14 Οι πληροφορίες δίνονται για κάθε δείκτη στην ενότητα που είναι αφιερωμένη σε αυτόν, εάν δηλαδή ένας δείκτης υπολογίζεται χρησιμοποιώντας μελέτες αγοράς, μελέτες δικτύου ή συνδυασμό και των δύο. 30 επιδιωκόμενη λειτουργία της χωρίς την πραγματοποίηση άλλης επένδυσης). Αυτή η διαδικασία αναφέρεται ως ομαδοποίηση επενδύσεων. Σε αυτήν την περίπτωση, η αξιολόγηση του έργου γίνεται για το συνδυαστικό σύνολο ομαδοποιημένων επενδύσεων. Όταν οι επενδύσεις ομαδοποιούνται, πρέπει να αποδεικνύεται με σαφή τρόπο η αναγκαιότητα για κάτι τέτοιο. Οι επενδύσεις θα πρέπει να ομαδοποιούνται μόνο όταν μια επένδυση συμβάλλει στην υλοποίηση του πλήρους δυναμικού μιας άλλης (κύριας) επένδυσης. Οι επενδύσεις που συμβάλλουν μόνο οριακά σε κάτι τέτοιο δεν θα ομαδοποιούνται. Το πλήρες δυναμικό της κύριας επένδυσης εκφράζει τη μέγιστη ικανότητα μεταφοράς σε κανονικές συνθήκες λειτουργίας. Κατά την ομαδοποίηση επενδύσεων, πρέπει να οριστεί με σαφή τρόπο μία κύρια επένδυση (π.χ. διασύνδεση), η οποία υποστηρίζεται από μία ή περισσότερες υποστηρικτικές επενδύσεις. Ένα έργο που αποτελείται από περισσότερες από μία επενδύσεις ορίζεται ως κύρια επένδυση με μία ή περισσότερες υποστηρικτικές επενδύσεις προσαρτημένες σε αυτό. Να σημειωθεί πως ανταγωνιστικές επενδύσεις δεν δύναται να ομαδοποιούνται. Επιπλέον περιορισμοί είναι οι ακόλουθοι: • Οι επενδύσεις μπορούν να ομαδοποιηθούν μόνο εάν απέχουν το πολύ κατά ένα στάδιο ωριμότητας μεταξύ τους. Αυτό το περιοριστικό κριτήριο εισάγεται προκειμένου να αποφευχθεί η υπερβολική ομαδοποίηση επενδύσεων που δεν συμβάλλουν στην πραγματοποίηση της ίδιας λειτουργίας, επειδή πρόκειται να τεθούν σε λειτουργία σε μεγάλο χρονικό διάστημα στο μέλλον. • Εάν μια επένδυση έχει καθυστερήσει σημαντικά 15 σε σύγκριση με το προηγούμενο Διακοινοτικό ΔΠΑ, δεν μπορεί πλέον να ομαδοποιηθεί εντός αυτού του έργου. Προκειμένου να αποφευχθεί μια κατάσταση κατά την οποία οι επενδύσεις ομαδοποιούνται ενώ η θέση τους σε λειτουργία απέχει πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα (κάτι που θα δημιουργούσε επίσης τον κίνδυνο να μην πραγματοποιηθούν ποτέ μία ή περισσότερες επενδύσεις στο έργο), εισάγεται ένα περιοριστικό κριτήριο που απαγορεύει την ομαδοποίηση επενδύσεων των οποίων η κατάσταση αποκλίνει περισσότερο από ένα στάδιο. Το σχήμα 4 απεικονίζει τις κατηγορίες επενδύσεων καθώς και ποιες επενδύσεις μπορεί να ομαδοποιηθούν. Οι κατηγορίες που σημειώνονται με πράσινο χρώμα σε κάθε σειρά μπορούν να ομαδοποιούνται. Για παράδειγμα, μια κύρια επένδυση με καθεστώς «αδειοδότησης» μπορεί είτε να ομαδοποιηθεί μαζί με επενδύσεις που είναι «προγραμματισμένες, αλλά δεν είναι σε φάση αδειοδότησης» είτε «υπό κατασκευή» (τρίτη σειρά). 15 Όπου ο όρος «σημαντική καθυστέρηση» πρέπει να θεωρηθεί κατά περίπτωση, σε σχέση με όλες τις επενδύσεις σε αυτό το έργο, η επένδυση με τη συντομότερη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας ενδέχεται να καθυστερήσει περαιτέρω, σε σύγκριση με εκείνη της τελευταίας ημερομηνίας έναρξης λειτουργίας. 31 Σχήμα
  24. Απεικόνιση της ομαδοποίησης επενδύσεων 3.2.2 Μεθοδολογικές προσεγγίσεις αξιολόγησης TOOT AND PINT Υπάρχουν δύο μέθοδοι οι οποίες χρησιμοποιούνται για να αξιολογηθεί η απόδοση ενός έργου. Απεικονίζονται στο σχήμα 5 και περιγράφονται ως ακολούθως: • Διαδοχική αφαίρεση των νέων έργων (Take Out One at the Time, TOOT): Το δίκτυο αναφοράς αναπαριστά ένα μελλοντικό δίκτυο-στόχο στο οποίο θεωρείται ότι υπάρχει όλη η πρόσθετη δυναμικότητα δικτύου (σε σύγκριση με την αρχική κατάσταση). Έπειτα τα υπό αξιολόγηση έργα αφαιρούνται από το μελλοντικό δίκτυο, ένα κάθε φορά, για να αξιολογηθούν οι αλλαγές σε καθέναν από τους δείκτες. • Διαδοχική προσθήκη των νέων έργων (Put In one at the time, PINT): Το δίκτυο αναφοράς αναπαριστά την αρχική κατάσταση του δικτύου χωρίς τα υπό αξιολόγηση έργα. Στη συνέχεια τα υπό αξιολόγηση έργα προστίθενται στο δίκτυο αναφοράς, ένα κάθε φορά, για την αξιολόγηση των αλλαγών σε καθέναν από τους δείκτες. Τα έργα που είναι «υπό εξέταση» θεωρούνται μη ώριμα και, ως εκ τούτου, πρέπει να εξαιρούνται από το δίκτυο αναφοράς. Αυτά τα έργα αξιολογούνται χρησιμοποιώντας την προσέγγιση PINT, ανεξάρτητα από την κατάστασή τους σε σχέση με τυχόν πρόσθετα κριτήρια. 32 Σχήμα
  25. Απεικόνιση των μεθοδολογικών προσεγγίσεων PINT και ΤΟΟΤ Οι μεθοδολογικές προσεγγίσεις ΤΟΟT και PINT πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια τόσο για τις προσομοιώσεις αγοράς όσο και δικτύου. Η μέθοδος TOOT παρέχει μια εκτίμηση των οφελών για κάθε έργο, σαν να ήταν το τελευταίο που τέθηκε σε λειτουργία. Δηλαδή, αξιολογείται ως μέρος ολόκληρου του προσχεδιαζόμενου δικτύου. Το πλεονέκτημα αυτής της ανάλυσης είναι ότι αξιολογείται συνολικά το κάθε όφελος που προκύπτει από κάθε ξεχωριστό έργο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σειρά υλοποίησης των έργων. Ως εκ τούτου, αυτή η μέθοδος διευκολύνει την αξιολόγηση σε συγκεντρωτικό επίπεδο του Διακοινοτικού ΔΠΑ, λαμβάνοντας υπόψιν το μελλοντικό σύστημα ισχύος και την εξέλιξη κάθε μελλοντικού δικτύου. Για τη μέθοδο PINT, το δίκτυο αναφοράς ορίζεται σαφώς από το μοντέλο δικτύου που χρησιμοποιείται. Για προσομοιώσεις αγοράς, το δίκτυο αναφοράς λαμβάνει υπόψη τις ικανότητες ανταλλαγής μεταξύ των καθορισμένων ζωνών αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της πρόσθετης ικανότητας που προκύπτει από τα έργα που περιλαμβάνονται στο δίκτυο. Η αξιολόγηση PINT εφαρμόζεται στη συνέχεια ‘πάνω από (on top)’ όλα τα έργα που αξιολογήθηκαν με τη μέθοδο ΤΟΟΤ παρέχοντας έτσι μία εκτίμηση των οφελών για κάθε ένα έργο σαν να είχε τεθεί σε λειτουργία έπειτα από όλα τα έργα ΤΟΟΤ, αλλά και το πρώτο και μόνο που θα τεθεί σε λειτουργία συγκρινόμενο με όλα τα έργα ΡΙΝΤ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι γενικά η εφαρμογή της μεθοδολογικής προσέγγισης ΤΟΟΤ υποεκτιμά τα οφέλη των έργων διότι τα οφέλη των έργων υπολογίζονται θεωρώντας ότι αυτό το έργο είναι το τελευταίο (οριακό) σε σειρά υλοποίησης. Σε αντίθεση με την εφαρμογή της μεθοδολογικής προσέγγισης ΡΙΝΤ η οποία υπερεκτιμά τα οφέλη των έργων (σε σύγκριση με όλα τα έργα ΡΙΝΤ) καθώς όλα τα οφέλη των έργων υπολογίζονται θεωρώντας ότι αυτό είναι το πρώτο έργο σε σειρά υλοποίησης (μετά την υλοποίηση των έργων ΤΟΟΤ). Εν γένει, τα οφέλη ενός έργου επηρεάζονται αρνητικά από την παρουσία άλλων έργων (δηλ, στην περίπτωση που υλοποιείται πρώτο ένα έργο, αυτό που θα υλοποιηθεί σε μεταγενέστερη φάση μπορεί να παρουσιάσει μικρότερα οφέλη). Το φαινόμενο αυτό είναι εντονότερο στην περίπτωση δύο (ή 33 περισσοτέρων) έργων που υλοποιούνται για την επίτευξη ενός κοινού στόχου στο ίδιο σύνορο, παρόλο που μπορεί επίσης να εμφανίζεται σε περιπτώσεις που έργα υλοποιούνται σε διαφορετικά σύνορα. Πολλαπλή εφαρμογή των ΤΟΟΤ/ΡΙΝΤ Για ανεξάρτητα έργα η αυστηρή εφαρμογή των μεθοδολογικών προσεγγίσεων ΤΟΟΤ ή ΡΙΝΤ ενδέχεται να μην αντικατοπρίζει πλήρως τα οφέλη των έργων. Επομένως, πρόσθετα προς τα οφέλη των έργων που υπολογίζονται χρησιμοποιώντας την αυστηρή εφαρμογή των μεθόδων ΤΟΟΤ ή ΡΙΝΤ, μπορούν να υπολογίζονται και τα οφέλη που προκύπτουν από την υλοποίηση και άλλων έργων στο ίδιο σύνορο (δηλ, πολλαπλή εφαρμογή ΤΟΟΤ ή ΡΙΝΤ). Όταν εφαρμόζεται η «πολλαπλή TOOT ή ΡΙΝΤ» μέθοδος (ή συνδυασμός των δύο) πρέπει να δίνεται μια λεπτομερής περιγραφή της χρονικής διαδοχής των έργων που εξετάζονται. Θα πρέπει να σημειωθεί πως, η αναφορά σχετικά με το δεύτερο, τρίτο, κτλ. έργο στη σειρά της «πολλαπλής εφαρμογής ΤΟΟΤ/ΡΙΝΤ» θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν αντίστοιχα. Ενώ το πρώτο έργο στη σειρά μπορεί να αξιολογείται και να συγκρίνεται με το δίκτυο αναφοράς (δεν προκύπτει διαφορά συγκριτικά με τη μέθοδο ΤΟΟΤ/ΡΙΝΤ που περιεγράφηκε παραπάνω), η αναφορά στο δεύτερο έργο πρέπει να είναι τέτοια ώστε το πρώτο έργο θα πρέπει να έχει αφαιρεθεί (για την ΤΟΟΤ) ή να έχει προστεθεί (για την ΡΙΝΤ). Το τρίτο έργο θα πρέπει να αξιολογείται αντίστοιχα σε σχέση με την κατάσταση που ορίστηκε στο δεύτερο βήμα κ.ο.κ. Παράδειγμα για τρία ανεξάρτητα έργα ΤΟΟΤ: o Έργο Νο.3: αξιολόγηση σε σχέση με το δίκτυο αναφοράς αφαιρώντας το έργο o Έργο Νο.2: αξιολόγηση σε σχέση με την κατάσταση όπου το έργο Νο.3 έχει αφαιρεθεί o Έργο Νο.1: αξιολόγηση σε σχέση με την κατάσταση όπου το έργο Νο.3 και το έργο Νο.2 έχουν αφαιρεθεί 3.2.3 Υπολογισμός Ικανότητας Μεταφοράς Υπάρχουν δυο έννοιες της ικανότητας μεταφοράς στις οποίες αναφέρονται οι κατευθυντήριες οδηγίες, η Καθαρή Ικανότητα Μεταφοράς - Net Transfer Capacity (NTC) και η Ικανότητα Μεταφοράς Δικτύου - Grid Transfer Capacity (GTC). Το NTC σχετίζεται με τη δυνατότητα εμπορικών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίες καταλήγουν σε μία μετατόπιση παραγωγής από μία ζώνη υποβολής προσφοράς σε μία άλλη. Το GTC αφορά την φυσική ροή ισχύος η οποία μπορεί να εξυπηρετηθεί από το δίκτυο. 34 Καθαρή Ικανότητα Μεταφοράς (NTC) To NTC αντικατοπτρίζει την ικανότητα του δικτύου να εξυπηρετήσει εμπορικές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ δύο γειτονικών περιοχών υποβολών προσφοράς. Μία αύξηση στο NTC (ΔNTC) μεταφράζεται ως μία αυξημένη ικανότητα εμπορικών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας, δηλ. στη μετατόπιση παραγωγής από μία περιοχή σε μία άλλη (ή ομοίως για φορτίο). Η φυσική ροή ισχύος που είναι το αποτέλεσμα αυτής της μετατόπισης παραγωγής μπορεί να ρέει ή όχι απευθείας στα σύνορα των δύο γειτονικών περιοχών υποβολών προσφοράς στο σύνολό τους, αλλά και να διέρχεται ή όχι μέσω τρίτων χωρών. Η αύξηση στην ικανότητα να εξυπηρετούνται εμπορικές ανταλλαγές ως αποτέλεσμα της αύξησης της φυσικής ικανότητας μεταφοράς μπορεί, επομένως, να διαφέρει από την ικανότητα του δικτύου να μεταφέρει ισχύ πέρα από τα σύνορα. Καθώς οι ανταλλαγές μεταξύ ζωνών προσφοράς έχουν ως αποτέλεσμα ροές ισχύος που χρησιμοποιούν την ικανότητα μεταφοράς πέρα από τα διαφορετικά όρια που επηρεάζουν, μία αύξηση στην ικανότητα μεταφοράς δικτύου – GTC πέρα από ένα συγκεκριμένο όριο εξηγεί, ceteris paribus16, την αυξημένη ικανότητα ανταλλαγών μεταξύ αυτών των ζωνών προσφοράς. Να σημειωθεί πως ενώ η έννοια των υπολογισμών NTC στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων μελετών είναι παρόμοια με τον λειτουργικό υπολογισμό των τιμών της NTC στα σύνορα, όπως ορίζεται για το σκοπό των μακροπρόθεσμων μελετών σχεδιασμού, μπορεί να εμφανιστούν κάποιες διαφορές υπό την έννοια ότι οι προσεγγίσεις ενδέχεται να μην λαμβάνουν υπόψη τις ίδιες λειτουργικές εκτιμήσεις για να διασφαλίσουν μια ασφαλή και αξιόπιστη λειτουργία του συστήματος. Οι τιμές NTC που αναφέρονται σε μακροπρόθεσμές μελέτες υπολογίζονται με βάση την υπόθεση ‘ceteris paribus’ ότι, δηλαδή, δεν αλλάζει τίποτα άλλο στο σύστημα (π.χ παραγωγή και φορτίο σε γειτονικές ζώνες, διακυμάνσεις ΑΠΕ, ροές βρόχων) και επομένως, δεν επηρεάζεται η μετατόπιση παραγωγής που έγινε από το έργο (το οποίο ισοδυναμεί με εμπορικές ανταλλαγές). Στο Διακοινοτικό ΔΠΑ, η υποθετική χρήση της πρόσθετης ικανότητας μεταφοράς του δικτύου που προσφέρεται από ένα έργο, θα αναφέρεται ως προς την ικανότητα για πρόσθετες εμπορικές ανταλλαγές (δηλ. ΔNTC) μεταξύ των ζωνών υποβολής προσφορών που καθορίζουν το εν λόγω όριο. Να σημειωθεί πως το ΔNTC ορίζεται προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση, κάτι που σημαίνει ότι οι τιμές ενδέχεται να διαφέρουν σε κάθε κατεύθυνση της εμπορικής ροής ισχύος πέρα από κάποιο όριο. Το ΔNTC υπολογίζεται χρησιμοποιώντας μοντέλα δικτύου και εφαρμόζοντας μετατόπιση παραγωγής ισχύος17 πέρα από το υπό εξέταση όριο. Αυτό το σχέδιο εφαρμόζεται στην κατάσταση που αφορά όλο το έτος (δηλαδή 8.760 ώρες) σχετικά με τον τρόπο που η μετατόπιση παραγωγής ισχύος επηρεάζει τη ροή ισχύος πέρα από το υπό ανάλυση όριο. Ο υπολογισμός μιας τιμής ΔNTC γενικά οδηγεί σε διαφορετική τιμή για κάθε χρονικό βήμα που 16 Το ‘Ceteris paribus’ αναγνωρίζει ότι στις πραγματικές λειτουργίες του συστήματος, ένα μόνο όριο δεν επηρεάζεται αποκλειστικά από τις ανταλλαγές μεταξύ των ζωνών υποβολής προσφορών που αφορά. Η φυσική ροή στο όριο μπορεί επίσης να επηρεαστεί από ανταλλαγές μεταξύ άλλων ζωνών προσφορών που, για παράδειγμα, προκαλούν ροές βρόχου ή διέλευσης. Αυτές οι επιρροές δεν λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό του αυξημένου NTC που παρέχεται από ένα έργο στο πλαίσιο αυτής της μεθοδολογίας. 17 Πρέπει να αναφερθεί ότι η μεθοδολογία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η μετατόπιση παραγωγής ισχύος μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στα αποτελέσματα και πρέπει να εξηγηθεί με σαφήνεια στην αντίστοιχη μελέτη. Για όλες τις αξιολογήσεις πρέπει να εφαρμοστεί μια συνεπής προσέγγιση για την μετατόπιση παραγωγής ισχύος. Οι συγκεκριμένες μεθοδολογίες πρέπει να καθοριστούν στην Οδηγία εφαρμογής και να αναφέρονται στα φύλλα του έργου. 35 προσομοιώνεται στο υπό εξέταση έτος. Αυτή η κατάσταση που αφορά όλο το έτος θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην ανάλυση ροής φορτίου είτε μέσω προσομοίωσης κάθε μεμονωμένου χρονικού βήματος είτε μέσω προσομοίωσης ενός συνόλου σημείων στο χρόνο που είναι αντιπροσωπευτικά της κατάστασης ολόκληρου του έτους. H ετήσια ΔNTC που αναφέρεται αντιστοιχεί στο 70ο (εβδομηκοστό) εκατοστημόριο της καμπύλης της ΔNTC (δηλ. η τιμή αυτή επιτυγχάνεται για τουλάχιστον το 30% του έτους). Το συγκεκριμένο απεικονίζεται στο σχήμα
  26. Στην περίπτωση που οι τιμές αναφοράς του NTC που χρησιμοποιούνται στις προσομοιώσεις αγοράς εξαρτώνται από το χρόνο (π.χ χρησιμοποιούνται εποχικές τιμές), τότε και οι τιμές της ΔNTC που υπολογίζονται θα μπορούσαν να εξαρτώνται από το χρόνο, π.χ. να λαμβάνεται διαφορετική τιμή για κάθε εποχή, αντί για μία ετήσια τιμή NTC. Σχήμα
  27. Καμπύλη διάρκειας του ΔNTC σε μία κατεύθυνση (μπλε) με 70ο εκατοστημόριο (κόκκινο): το αναφερόμενο ΔNTC στο 70ο εκατοστημόριο πρέπει να φτάσει τουλάχιστον το 30% του χρόνου - στα δεξιά της κόκκινης γραμμής. Ο υπολογισμός της ΔNTC βασίζεται σε ένα μοντέλο δικτύου αναφοράς σύμφωνα με το σενάριο που εξετάζεται. Καθώς η ΔNTC είναι το αποτέλεσμα της πιθανής μετατόπισης παραγωγής ισχύος, το σχήμα ενδέχεται να διαφέρει μεταξύ διαφορετικών σεναρίων. Ένα λεπτομερές παράδειγμα σχετικά με το πως μπορεί να υπολογιστεί η ΔNTC σε ένα χρονικό βήμα δίνεται στην Οδηγία εφαρμογής του αντίστοιχου Διακοινοτικού ΔΠΑ. Ικανότητα Μεταφοράς Δικτύου – GTC Η Ικανότητα Μεταφοράς – Grid Transfer Capacity (GTC), αντικατοπτρίζει την ικανότητα του δικτύου σχετικά με τη φυσική ροή ισχύος που μπορεί να μεταφερθεί πάνω από ένα όριο (boundary) του δικτύου ικανοποιώντας τα κριτήρια ασφαλούς λειτουργίας. Ένα όριο συνήθως αντιπροσωπεύει μια συμφόρηση στο Σύστημα, υπό την έννοια ότι η ικανότητα μεταφοράς δεν επαρκεί για να εξυπηρετήσει τις ροές ισχύος (που προκύπτουν από την ανακατανομή των μονάδων παραγωγής και φορτίου, αναλόγως του υπό εξέταση σεναρίου) που το διατρέχουν. Ένα όριο μπορεί να είναι καθορισμένο (π.χ. σύνορα μεταξύ χωρών, ζωνών προσφορών ή 36 οποιαδήποτε άλλη διαδρομή ενδιαφέροντος) ή να διαφοροποιείται ανάλογα με τον ορίζοντα μελέτης ή το εξεταζόμενο σενάριο. Η κατανομή των φυσικών ροών πάνω από τις γραμμές που διασχίζουν το όριο, και κατ’ επέκταση και το GTC, συναρτάται σημαντικά με τα θεωρούμενα επίπεδα παραγωγής, ζήτησης και ανταλλαγών καθώς και με την τοπολογία και την διαθεσιμότητα των στοιχείων του δικτύου μεταφοράς λαμβάνοντας υπόψη τους κανόνες ασφαλείας. Συνεπώς, η συμβολή ενός έργου στην αύξηση της μεταφορικής ικανότητας (ΔGTC) σε ένα σύνορο συναρτάται από το εξεταζόμενο σενάριο. Υπολογίζεται μέσω μελετών δικτύου χρησιμοποιώντας αποτελέσματα μελετών αγοράς που αφορούν όλο το έτος σαν δεδομένο εισόδου και προσδιορίζοντας τη ροή ισχύος στο όριο που αντιστοιχεί στην κατάσταση όπου (τουλάχιστον) ένα από τους κρίσιμους κλάδους σχετικός με το εν λόγω όριο (το οποίο δεν περιορίζεται στα κυκλώματα που συνιστούν το ίδιο το όριο) φορτίζεται στο 100% της θερμικής του ικανότητας. Στο σχήμα που ακολουθεί απεικονίζεται η φιλοσοφία της μεθοδολογίας, όπου το νέο έργο αυξάνει το GTC του συνόρου ΧΥ (στην κατεύθυνση από την περιοχή Χ στην περιοχή Υ) από 400 MW σε 1000 MW. Συνεπώς το νέο έργο συνεισφέρει ΔGTC το οποίο ισούται με 600 MW. Σχήμα
  28. Σχηματική απεικόνιση του υπολογισμού της ΔGTC Η πρόσθετη GTC μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξυπηρέτηση πρόσθετων φυσικών ροών πέρα από ένα όριο που είναι το αποτέλεσμα των αυξημένων εμπορικών ανταλλαγών μεταξύ άμεσα γειτονικών περιοχών προσφοράς· αυξημένες ροές που προκύπτουν από εμπορικές ανταλλαγές μεταξύ άλλων ευρωπαϊκών χωρών· ή/και αυξημένες ροές βρόχων. Κάθε μία από αυτές τις ροές είναι το αποτέλεσμα αλλαγών στο πλάνο κατανομής μονάδων ή/και φορτίου στο Σύστημα και, επομένως, διευκολύνει τους μηχανισμούς της αγοράς. Αναφορά στην Ικανότητα Μεταφοράς Η επίδραση στην ικανότητα μεταφοράς πρέπει να αναφέρεται σε επίπεδο επενδύσεων για κάθε έργο. Αυτό σημαίνει, πως η συγκεκριμένη αναφορά πρέπει να γίνεται για κάθε επένδυση ξεχωριστά και για το έργο στο σύνολό του. Στην περίπτωση ενός έργου με διασυνοριακό αντίκτυπο, πρέπει να αναφέρεται το ΔΝΤC και η συνεισφορά της επένδυσης. Ενώ για ένα 37 εσωτερικό έργο μπορεί να αναφέρεται είτε το ΔΝΤC, είτε το ΔGTC
  29. Σε κάθε περίπτωση, για κάθε έργο θα πρέπει να δηλώνεται σαφώς εάν το αναφερόμενο μέγεθος αφορά σε διασυνοριακή ικανότητα μεταφοράς, εσωτερική ικανότητα μεταφοράς ή σε κάποιο συνδυασμό και των δύο. Επιπλέον, θα πρέπει να αναφέρεται η μεθοδολογική προσέγγιση που χρησιμοποιείται στη συγκεκριμένη αξιολόγηση για τη μετατόπιση της παραγωγής σε κάθε Σύστημα, η οποία θα πρέπει να εφαρμόζεται με συνεπή και διαφανή τρόπο για όλα τα έργα που βρίσκονται υπό αξιολόγηση. 3.2.4 Γεωγραφική περιοχή ενδιαφέροντος Η βασική αρχή της μοντελοποίησης του συστήματος είναι η χρήση λεπτομερών πληροφοριών εντός της περιοχής μελέτης και ένα μειωμένο επίπεδο λεπτομέρειας εκτός της περιοχής μελέτης. Ως ελάχιστη απαίτηση, η περιοχή μελέτης θα πρέπει να καλύπτει όλα τα Κράτη Μέλη και τρίτες χώρες στην επικράτεια των οποίων θα κατασκευαστεί το έργο, όλα τα άμεσα γειτονικά Κράτη Μέλη και όλα τα άλλα κράτη μέλη που επηρεάζονται σημαντικά από το έργο
  30. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η αλληλεπίδραση του πανευρωπαϊκά μοντελοποιημένου συστήματος στις μελέτες αγοράς, οι συνθήκες ανταλλαγής με μη μοντελοποιημένες χώρες θα καθοριστούν για κάθε ένα από τα χρονικά βήματα προσομοίωσης με βάση μια καθολική (global) προσομοίωση αγοράς.20 Πρακτικά, το μοντέλο αγοράς θα πρέπει να καλύπτει όλες τις Ευρωπαικές χώρες, καθώς και τυχόν τρίτες χώρες που φιλοξενούν το έργο που αξιολογήθηκε. Σχετικά με την ανάλυση του δικτύου, κάθε σύγχρονη ζώνη που είναι σχετική για το έργο, θα πρέπει να μοντελοποιείται (γενικά, εννοείται η σύγχρονη ζώνη στην οποία βρίσκεται το έργο· για έργα HVDC μεταξύ διαφορετικών σύγχρονων περιοχών, όλες οι σύγχρονες περιοχές πρέπει να μοντελοποιoύνται, εκτός από τρίτες χώρες). Η αξιολόγηση του έργου βασίζεται σε αναλύσεις της καθολικής (ευρωπαϊκής) αύξησης της ευημερίας
  31. Αυτό σημαίνει ότι ο στόχος είναι η ανάδειξη των έργων που είναι καλύτερα για το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. 3.2.5 Οδηγίες για τον υπολογισμό της αξίας των επενδύσεων 18 Οι τιμές του ΔNTC πρέπει να αναφέρονται σε περίπτωση εσωτερικού έργου με διασυνοριακή επίδραση 19 Παράρτημα V, παρ.10 Κανονισμός (ΕΕ) 247/2013 20 Εντός του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας, αυτή η καθολική (global) προσομοίωση θα βασιζόταν σε πανευρωπαική βάση δεδομένων της αγοράς. 21 Ορισμένα οφέλη (κοινωνικοοικονομική ευημερία, CO 2 …) μπορούν επίσης να αναλυθούν σε μικρότερη γεωγραφική κλίμακα, όπως ένα κράτος μέλος ή μια περιοχή ΔΣΜ. Αυτό είναι κυρίως χρήσιμο από την άποψη του επιμερισμού του κόστους και πρέπει να υπολογίζεται κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τη μεγαλύτερη μεταβλητότητα των αποτελεσμάτων μεταξύ των σεναρίων κατά τον υπολογισμό των οφελών που σχετίζονται με μικρότερες περιοχές. Σε οποιαδήποτε επιμερισμού κόστους, πρέπει να λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα χρήματα αποζημίωσης που καταβάλλονται βάσει του ITC (το οποίο είναι το άρθρο 13 του κανονισμού 714 (βλ. Επίσης Ενότητα 23: Αντίκτυπος στην αγορά για επιφυλάξεις στην ισχύ της αγοράς και τον επιμερισμό του κόστους). 38 Η αξία μιας επένδυσης υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών (discounted cash flow). Αυτή η μέθοδος λαμβάνει υπόψη το χρονοδιάγραμμα κόστους και οφέλους και αναγνωρίζει ότι η αξία του χρήματος αλλάζει με την πάροδο του χρόνου, η οποία συχνά αναφέρεται ως η διαχρονική αξία του χρήματος. Η υπόθεση είναι ότι η αξία του χρήματος αλλάζει με σταθερό ετήσιο επιτόκιο, που αναφέρεται ως προεξοφλητικό επιτόκιο. Οι μελλοντικές τιμές τόσο του κόστους όσο και των οφελών μπορούν στη συνέχεια να απεικονιστούν (ή να μειωθούν) σε παρούσες αξίες χρησιμοποιώντας το προεξοφλητικό επιτόκιο. Η παρούσα αξία (present value - PV) ενός μελλοντικού κόστους ή οφέλους (αναφέρεται ως FV) σε μία δεδομένη χρονική περίοδο n, χρησιμοποιώντας ένα ετήσιο προεξοφλητικό επιτόκιο r, περιγράφεται από την ακόλουθη εξίσωση: Οι κύριες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την αναπαράσταση της αξίας μιας επένδυσης ως μοναδικής τιμής είναι η Καθαρή Παρούσα Αξία (Net Present Value - NPV) και ο λόγος οφέλους προς κόστος (BCR). Και οι δύο μέθοδοι αξιολογούν τη βιωσιμότητα της επένδυσης και όταν υπάρχουν αρκετές ανταγωνιστικές επενδύσεις χρησιμοποιείται για να διευκολύνει τη σύγκριση ανταγωνιστικών επενδύσεων όπου εφαρμόζονται σταθερές παραδοχές. H NPV μιας επένδυσης είναι η διαφορά μεταξύ της παρούσας αξίας των οφελών (δηλ. ταμειακές εισροές) και της παρούσας αξίας του κόστους (δηλ. ταμειακές εκροές) κατά την οικονομική ζωή της επένδυσης. Μία βιώσιμη επένδυση συνήθως υποδεικνύεται από μία θετική NPV, δηλ. η παρούσα αξία που έχουν τα οφέλη είναι υψηλότερη από την αντίστοιχη που παρουσιάζουν τα κόστη. Η Καθαρή Παρούσα Αξία μιας επένδυσης η οποία αξιολογείται κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου αξιολόγησης Τ ετών, περιγράφεται από την ακόλουθη εξίσωση: Ο λόγος Οφέλους προς Κόστος (BCR) μιας επένδυσης είναι ο λόγος της παρούσας αξίας που έχουν τα οφέλη προς την παρούσα αξία του κόστους. Μια βιώσιμη επένδυση συνήθως υποδεικνύεται από ένα BCR που είναι μεγαλύτερο από τη μονάδα (BCR>1), δηλαδή, η παρούσα αξία που έχουν τα οφέλη είναι μεγαλύτερη από την παρούσα αξία του κόστους. To BCR μιας επένδυσης υπολογίζεται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου αξιολόγησης Τ ετών, χρησιμοποιώντας την εξίσωση: Για να γίνεται ο συνεπής υπολογισμός είτε του NPV είτε του BCR για μια επένδυση, πρέπει να εφαρμόζεται ένα σταθερό σύνολο παραδοχών. Δεδομένου ότι και οι δύο μέθοδοι χρησιμοποιούν τους ίδιους υπολογισμούς για τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας του οφέλους και του κόστους, οι παραδοχές ισχύουν εξίσου και για τις δύο. Οι κύριες παραδοχές είναι: 39 Η περίοδος αξιολόγησης καθορίζει το χρονικό διάστημα κατά το οποίο θα αξιολογηθεί η επένδυση. Αυτό μπορεί να διαφέρει από την ωφέλιμη ζωή των περιουσιακών στοιχείων της επένδυσης και αντιπροσωπεύει την περίοδο κατά την οποία είναι εύλογο, δεδομένης της αβεβαιότητας, να αναμένεται να αποδοθεί αξία στην επένδυση. Για τους σκοπούς αυτής της κατευθυντήριας οδηγίας, η περίοδος αξιολόγησης είναι 25 έτη.22 Οι αξίες αναπαρίστανται ως πραγματικές και σταθερές. Αυτό σημαίνει ότι δεν λαμβάνεται υπόψη ο πληθωρισμός και, επομένως, δεν είναι απαραίτητες προβλέψεις για τον μελλοντικό πληθωρισμό. Σημαίνει επίσης ότι οι τιμές λαμβάνονται ως σταθερές καθ’ όλη τη διάρκεια της αξιολόγησης υποθέτοντας σταθερές τιμές για το έτος μελέτης. Το έτος μελέτης λαμβάνεται ως έτος του Διακοινοτικού ΔΠΑ, δηλαδή το 2020 για το TYNDP
  32. Ο αντίκτυπος της φορολογίας δεν λαμβάνεται υπόψη στις αξιολογήσεις του έργου, επομένως οι αξίες πρέπει να αντιπροσωπεύονται ως αξίες προ φόρων. Το προεξοφλητικό επιτόκιο (discount rate) για τον υπολογισμό της NPV μπορεί να διαφέρει μεταξύ των χωρών. Ωστόσο για λόγους αμερόληπτης αξιολόγησης των έργων λαμβάνεται ένα κοινό προεξοφλητικό επιτόκιο. Για τους σκοπούς της παρούσας Κατευθυντήριας Οδηγίας, το προεξοφλητικό επιτόκιο θα πρέπει να λαμβάνει πραγματικές τιμές. Χρησιμοποιείται ετήσιο προεξοφλητικό επιτόκιο 4%.23 Οι μελλοντικές αξίες πρέπει να προεξοφλούνται σε μια κοινή χρονική στιγμή, που είναι το έτος του TYNDP, που αναφέρεται επίσης ως το έτος μελέτης παραπάνω. Τα προβλεπόμενα κόστη και οφέλη για κάθε επένδυση αναπαρίστανται ετησίως. To έτος θέσης σε λειτουργία είναι το έτος στο οποίο η επένδυση αναμένεται να τεθεί για πρώτη φορά σε λειτουργία. Γενικά προτείνεται να μελετώνται τουλάχιστον δύο χρονικοί ορίζοντες: ένας μεσοπρόθεσμος και ένας μακροπρόθεσμος ορίζοντας (κεφ. 2.2) Το αρχικό κόστος πρέπει να αθροίζεται και να αναπαρίσταται στο έτος έναρξης λειτουργίας της επένδυσης ως μία τιμή. Περαιτέρω κεφαλαιουχικά κόστη που προκύπτουν για τη διατήρηση της επένδυσης κατά τη διάρκεια της ζωής της πρέπει να αναπαρίστανται σε πραγματικές και σταθερές τιμές έτους μελέτης κατά το έτος που πραγματοποιούνται. Τα οφέλη λογίζονται από τον πρώτο χρόνο μετά την έναρξη λειτουργίας. Για την αξιολόγηση των έργων σε κοινή βάση τα οφέλη θα πρέπει να εμφανίζονται στα έτη της περιόδου ανάλυσης ως ακολούθως: • Για τα έτη από το πρώτο έτος πλήρους λειτουργίας μέχρι το πρώτο έτος του μεσοπρόθεσμου ορίζοντα: επεκτείνουμε τα οφέλη του πρώτου έτους αναφοράς του μεσοπρόθεσμου ορίζοντα προς τα πίσω χρονικά μέχρι το πρώτο έτος πλήρους λειτουργίας 22 Σε περίπτωση που απαιτείται από τις συνθήκες που σχετίζονται με το πλαίσιο της οικονομικής αξιολόγησης, η διάρκεια της περιόδου αξιολόγησης θα μπορούσε να αναθεωρηθεί στις Οδηγίες Εφαρμογής. 23 Σε περίπτωση που απαιτείται από τις συνθήκες που σχετίζονται με το πλαίσιο της οικονομικής αξιολόγησης, η τιμή που λαμβάνει το προεξοφλητικό επιτόκιο θα μπορούσε να αναθεωρηθεί στις Οδηγίες Εφαρμογής. 40 • • Για τα έτη μεταξύ του μεσοπρόθεσμου, μακροπρόθεσμου και πολύ μακροπρόθεσμου ορίζοντα: γραμμική παρεμβολή του οφέλους μεταξύ των χρονικών περιόδων Για τα έτη πέρα από τον πολύ μακροπρόθεσμο ορίζοντα: διατηρούνται τα οφέλη του πολύ μακροπρόθεσμου ορίζοντα Για την αξιολόγηση ενός έργου που αποτελείται από πολλαπλές επενδύσεις, τα ετήσια οφέλη, οι απώλειες και τα λειτουργικά κόστη για κάθε επένδυση λογίζονται από το ίδιο πλασματικό έτος. Το πλασματικό έτος είναι ο απλός μέσος όρος των πρώτων και πιο πρόσφατων επενδύσεων που αποτελούν το έργο. Η υπολειμματική αξία του έργου στο τέλος της περιόδου αξιολόγησης θα πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν να έχει μηδενική τιμή. 2.3 3.3 Πλαίσιο Αξιολόγησης 2.4 Το πλαίσιο αξιολόγησης περιγράφει τη δομή που χρησιμοποιείται για τη διαφοροποίηση του εύρους των δεικτών που περιλαμβάνουν την αξιολόγηση του έργου. Το πλαίσιο αξιολόγησης περιλαμβάνει τρεις κύριες κατηγορίες που αποτελούνται από τα κόστη, τα οφέλη και υπολειπόμενες επιπτώσεις, όπως φαίνεται στο σχήμα
  33. Σε καθεμία από τις τρεις κατηγορίες, υπάρχει ένας αριθμός ξεχωριστών και διακριτών δεικτών που αντιπροσωπεύουν μαζί την κατηγορία. Η σύνθεση κάθε κατηγορίας περιγράφεται λεπτομερώς στην ενότητα 6.
  34. Σχήμα
  35. Επισκόπηση των κύριων κατηγοριών δεικτών ΜΚΟ. Το πλαίσιο αξιολόγησης είναι σύμφωνο με τις διατάξεις του Άρθρου 11 και τα Παραρτήματα IV και V του Κανονισμού. Τα οφέλη περιγράφουν τις θετικές συνεισφορές του έργου. Οι τυποποιημένοι δείκτες που περιλαμβάνουν τα οφέλη υποστηρίζονται από λεπτομερείς μεθοδολογίες που περιλαμβάνονται στις αντίστοιχες υποστηρικτικές ενότητες σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία. Να σημειωθεί ότι τα έργα ενδέχεται επίσης να έχουν αρνητικό αντίκτυπο σε ορισμένους δείκτες οφέλους, οπότε αναφέρονται ως αρνητικά οφέλη. Το κόστη περιγράφουν το αρχικό κόστος του έργου ή της επένδυσης, δηλαδή το Κεφαλαιουχικό Κόστος - CAPEX και το λειτουργικά κόστη που πραγματοποιήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής της επένδυσης, δηλαδή, το Λειτουργικό Κόστος - OPEX. Το κόστος CAPEX αναφέρεται συνήθως στο αρχικό κόστος του έργου και θα περιλαμβάνει επίσης το κόστος εφαρμογής μέτρων μετριασμού, τα οποία αντιμετωπίζουν περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς περιορισμούς. 41 Οι υπολειπόμενες επιπτώσεις περιγράφουν τις επιπτώσεις των επενδύσεων που δεν αντιμετωπίζονται με κανένα από τα προσδιορισμένα μέτρα μετριασμού που περιλαμβάνονται στην κατηγορία κόστους (συνήθως ως CAPEX). Αυτό διασφαλίζει ότι λαμβάνονται υπόψη όλα τα μετρήσιμα κόστη που σχετίζονται με έργα ή επενδύσεις και ότι δεν πραγματοποιούνται διπλοί υπολογισμοί μεταξύ των δεικτών. 2.5 3.4 Αξιολόγηση σε επίπεδο έργου Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχουν κόστη ή οφέλη που είναι σχετικά με μία μεθοδολογία κόστους-οφέλους, αλλά δεν είναι δυνατόν για το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας να τα αξιολογήσει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο της διαδικασίας του Διακοινοτικού ΔΠΑ. Αυτά εισάγονται σε αυτήν την 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ ως δείκτες επιπέδου έργου (project level indicators) και o πλήρης τρόπος χειρισμού τους παρουσιάζεται στις υποστηρικτικές ενότητες. Η κατευθυντήρια οδηγία παρέχει έναν σαφή ορισμό των δεικτών επιπέδου έργου, οριοθετείται σαφώς το πεδίο εφαρμογής τους και μια μεθοδολογία που πρέπει να ακολουθηθεί για να αξιολογηθούν σωστά. Αυτό περιγράφεται στην ενότητα 6.
  36. Αν και αναγνωρίζεται ο πανευρωπαϊκός χαρακτήρας αυτών των δεικτών, είναι αποδεκτό να αξιολογούνται στη βάση ενός περιφερειακού, ή ακόμη και εθνικού επιπέδου για την αντιμετώπιση της εγγενούς πολυπλοκότητάς τους (π.χ., η χρήση μιας προσέγγισης ανακατανομής)24.Οι αρμόδιοι φορείς υλοποίησης των έργων μπορούν να υποβάλουν τους δείκτες επιπέδου έργου (project level indicators) στη διαδικασία του Διακοινοτικού ΔΠΑ έως ότου οι διαδικασίες για το Διακοινοτικό ΔΠΑ του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας να μπορούν να τους συμπεριλάβουν ως μέρος της πανευρωπαϊκής αξιολόγησής. Πρέπει να σημειωθεί ότι η υποβολή δεικτών επιπέδου έργου δεν εγγυάται τη συμπερίληψή τους, καθώς ενδέχεται να αξιολογηθούν και να καθοριστούν ως μη έγκυροι. Η εγκυρότητα του οφέλους σε επίπεδο έργου θα επαληθευτεί από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας αναθεώρησης ως μέρος της ευρύτερης διαδικασίας του Διακοινοτικού ΔΠΑ.
  37. 4 Αξιολόγηση Συστημάτων Αποθήκευσης Η αξιολόγηση των συστημάτων αποθήκευσης μπορεί να γίνει χρησιμοποιώντας τους δείκτες ΜΚΟ που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των έργων ενίσχυσης. Αυτό περιγράφεται στην ενότητα 6.
  38. Οι αρχές και οι μεθοδολογίες που περιγράφονται σε αυτό το έγγραφο ισχύουν επίσης για την αξιολόγηση των κεντρικών25 συσκευών αποθήκευσης σε συστήματα μεταφοράς. Είναι, επίσης, εφαρμόσιμες σε συστήματα αποθήκευσης είτε αυτά υλοποιηθούν από τους ΔΣΜ, είτε από ιδιώτες φορείς υλοποίησης, ακόμα και αν διαφοροποιούνται οι ρόλοι. Αναγνωρίζεται έτσι, ότι η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης στο δίκτυο μεταφοράς από ΔΣΜ υποστηρίζει το στόχο της βελτίωσης και της διατήρησης της ασφάλειας του συστήματος, διασφαλίζοντας οικονομικά αποδοτική λειτουργία χωρίς επιπτώσεις στους εσωτερικούς 24 Προς το παρόν δεν είναι δυνατό για το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας να εκτελέσει προσομοιώσεις ανακατανομής με κεντρικό τρόπο στο TYNDP. Επομένως, όλοι οι υπολογισμοί ανακατανομής πρέπει να θεωρηθούν ως δείκτες «Επιπέδου έργου». 25 Τουλάχιστον 225MW και 250GWh/έτος, όπως ορίζεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 347/2013 42 μηχανισμούς της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και χωρίς να επηρεάζουν τη συμπεριφορά των συμμετεχόντων σε αυτήν. Τα συστήματα αποθήκευσης μπορούν εύκολα να εισαχθούν στις μελέτες αγοράς καθότι υπάρχουσες εγκαταστάσεις αυτού του τύπου έχουν ήδη μοντελοποιηθεί. Συνεπώς αρκεί να ληφθούν υπόψη κάποιοι λειτουργικοί περιορισμοί και οι αποκλίσεις μεταξύ αποθηκευμένης και ανακτώμενης ενέργειας. Τα επιχειρηματικά μοντέλα για την αποθήκευση συνήθως κατηγοριοποιούνται βάσει της φύσης της κύριας υπηρεσίας στόχου και διακρίνονται σε ένα μη ρυθμιζόμενο μοντέλο (deregulated driven business model) με έσοδα από τη δραστηριοποίηση στις αγορές ηλεκτρισμού και σε ένα ρυθμιζόμενο μοντέλο (regulated driven model) με έσοδα από παροχή ρυθμιζόμενων υπηρεσιών. Η μεθοδολογία που αναπτύσσεται στην παρούσα κατευθυντήρια οδηγία δεν θα ασχοληθεί με αυτές τις διαφοροποιήσεις
  39. Εάν οι φορείς υλοποίησης των έργων έχουν διαθέσιμες μεθοδολογίες που τους επιτρέπουν να κάνουν διάκριση μεταξύ των δύο περιπτώσεων, θα πρέπει να τις χρησιμοποιούν και να τις τεκμηριώνουν με σαφήνεια. Αναφορικά με το σύστημα μεταφοράς, αυτό θα αποκομίσει τα νομισματοποιημένα οφέλη της αποθήκευσης χρησιμοποιώντας την υπόθεση της τέλειας αγοράς (θεωρώντας τέλεια πρόβλεψη) και για τα μη νομισματοποιημένα οφέλη τους πιο σχετικούς φυσικούς δείκτες. Ο χαρακτηρισμός των επιπτώσεων των έργων αποθήκευσης μπορεί να εκτιμηθεί σε όρους προστιθέμενης αξίας στην κοινωνία λόγω βελτίωσης της ασφάλειας εφοδιασμού, αύξησης της δυναμικότητας για εμπορία ενέργειας και παροχή υπηρεσιών εξισορρόπησης ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές υποβολής προσφορών (bidding areas), ενσωμάτωσης ΑΠΕ, διαφοροποίησης απωλειών, εκπομπών CO2, επάρκειας, ευελιξίας και ευστάθειας του συστήματος.
  40. 5 Τελικές παρατηρήσεις Αυτή η κατευθυντήρια οδηγία για την ανάλυση κόστους-οφέλους των έργων ανάπτυξης του δικτύου εκπονήθηκε από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 347/
  41. Η παρούσα είναι η τρίτη τέτοια έκδοση του κειμένου που εκπονείται από το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας και ήταν το αποτέλεσμα μιας εκτεταμένης διαδικασίας διαβούλευσης. Το παρόν έγγραφο αποτελεί ένα γενικό οδηγό που συνεισφέρει στην αξιολόγηση των προγραμματισμένων έργων που περιλαμβάνονται στο Διακοινοτικό ΔΠΑ του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας. Περιγράφει τις κοινές αρχές και διαδικασίες για την εκτέλεση της ανάλυσης κόστους και οφέλους για έργα που χρησιμοποιούν μεθοδολογίες προσομοίωσης δικτύου και αγοράς. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 347/2013 σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές, χρησιμεύει επίσης ως βάση για μια 26 Πρέπει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τα ρυθμιστικά πλαίσια, οι ιδιοκτήτες των συστημάτων αποθήκευσης δεν είναι πιθανό να εκμεταλλεύονται το πλήρες όφελος της αποθήκευσης. Συνεπώς, σε μερικές χώρες, ένας ΔΣΜ ιδιοκτήτης (αποθήκευσης) δε μπορεί να εκμεταλλεύεται κάποιο όφελος από αρμπιτράζ, ενώ ένας ιδιώτης ιδιοκτήτης δε μπορεί να εκμεταλλεύεται κάποιο όφελος από υπηρεσίες συστήματος. 43 εναρμονισμένη αξιολόγηση των Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χρησιμοποιείται μια πολυκριτηριακή προσέγγιση για την περιγραφή των δεικτών που σχετίζονται με κάθε έργο. Για να εξασφαλιστεί μια πλήρης αξιολόγηση όλων των όλων των οφελών που σχετίζονται με τη μεταφορά, ορισμένοι από τους δείκτες νομισματοποιούνται, ενώ άλλοι ποσοτικοποιούνται στις τυπικές φυσικές μονάδες τους (δηλαδή, τόνοι ή GWh). Το σύνολο κοινών δεικτών που περιέχονται σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία αποτελεί μια πλήρη και σταθερή βάση για την αξιολόγηση έργων σε ολόκληρη την Ευρώπη, τόσο στο πλαίσιο του Διακοινοτικού ΔΠΑ όσο και για την ανάπτυξη χαρτοφυλακίου έργων στη διαδικασία επιλογής των Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος. Η κατευθυντήρια οδηγία ισχύει επίσης για την αξιολόγηση των έργων αποθήκευσης. Κατ’ αρχήν, τα έργα αποθήκευσης πρέπει να αξιολογούνται με παρόμοιο τρόπο με τα έργα μεταφοράς, παρόλο που τα οφέλη τους μπορούν να θεωρηθούν πιο στενά συνδεδεμένα με επικουρικές υπηρεσίες. Αυτή η τρίτη κατευθυντήρια οδηγία για τη ΜΚΟ είναι η πρώτη έκδοση που θα δομείται χρησιμοποιώντας μια αρθρωτή προσέγγιση. Ο σκοπός αυτής της προσέγγισης είναι να επιτρέψει πιο αποτελεσματικές ενημερώσεις των εκδόσεων της κατευθυντήριας οδηγίας, διευκολύνοντας τους ενδιαφερόμενους να επικεντρωθούν καλύτερα σε συγκεκριμένο περιεχόμενο χωρίς να επηρεάζεται το σύνολο του κειμένου. Έτσι αναγνωρίζεται ότι η παρούσα κατευθυντήρια οδηγία είναι ένα συνεχώς εξελισσόμενο κείμενο για το οποίο γίνεται προσπάθεια συνεχώς να βελτιώνεται προκειμένου να καλύπτονται οι ανάγκες των ενδιαφερόμενων μερών.
  42. 5.1 6 Ενότητες 6.1 Ενότητα 1: Γενικοί ορισμοί Όριο Ένα όριο αποτελεί ένα φραγμό στην ανταλλαγή ισχύος στην Ευρώπη. Αντιπροσωπεύει ένα τμήμα (διάδρομος μεταφοράς) εντός του δικτύου όπου η ικανότητα μεταφοράς της ροής ισχύος σε σχέση με την (στοχευμένο επίπεδο) ανταλλαγή ισχύος στην Ευρώπη είναι ανεπαρκής. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα όριο αναφέρεται γενικά ως τμήμα του δικτύου. Ένα όριο μπορεί: • Να αποτελεί το σύνορο ανάμεσα σε δύο χώρες ή ζώνες υποβολής προσφορών· • Να συνδέει πολλαπλά όρια μεταξύ πολλαπλών ζωνών υποβολής προσφορών·ή χωρών 44 • Ανταγωνιστικά έργα/επενδύσεις μεταφοράς Τρέχον Δίκτυο (Αρχικό δίκτυο) Μετατόπιση παραγωγής ισχύος Ικανότητα Μεταφοράς Δικτύου (GTC) Να βρίσκεται σε μία ζώνη υποβολής προσφορών ή χώρα, χωρίζοντας την περιοχή σε δύο ή πολλαπλές υποπεριοχές. Δύο ή περισσότερα έργα μεταφοράς θεωρούνται ανταγωνιστικά εφόσον εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό. Σε περιπτώσεις όπου προτείνονται ανταγωνιστικά έργα για αύξηση της ικανότητας μεταφοράς, τα έργα συνήθως (αλλά όχι αποκλειστικά): α) Αυξάνουν την Καθαρή Ικανότητα Μεταφοράς (NTC) στο ίδιο όριο· και β) Η κοινωνικοοικονομική βιωσιμότητά τους θα μειωνόταν εφόσον αξιολογούνται υπό την προϋπόθεση ότι υλοποιείται και το άλλο έργο. Επομένως, το συνολικό καθαρό όφελος από την πραγματοποίηση και των δύο έργων είναι χαμηλότερο από το άθροισμα των μεμονωμένων καθαρών οφελών. Τρέχον δίκτυο είναι το υπάρχον δίκτυο μεταφοράς και καθορίζεται σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία η οποία εξαρτάται από το χρόνο που διεξάγεται η συγκεκριμένη μελέτη. Μπορεί, επίσης, να θεωρηθεί ως το σημείο εκκίνησης ή η αρχική κατάσταση της δημιουργίας του δικτύου αναφοράς συμπεριλαμβάνοντας τα πιο πιθανά έργα όπως περιγράφονται στην παρούσα 3η κατευθυντήρια οδηγία ΜΚΟ. Η μετατόπιση παραγωγής ισχύος είναι η απόκλιση από τη βέλτιστη, από πλευράς κόστους, κατανομή σταθμών παραγωγής (καθορίζεται από προσομοιώσεις αγοράς) με σκοπό να επηρεαστεί η χρήση του δικτύου
  43. Θεωρώντας τη φόρτιση μιας γραμμής σε ένα σύνορο που χωρίζει το Σύστημα Α από το Σύστημα Β (η ενέργεια μεταφέρεται από το Α στο Β), που προέκυψε ως αποτέλεσμα βέλτιστης κατανομής, η παραγωγή αυξάνεται σταδιακά στην περιοχή Α και μειώνεται στην περιοχή Β. Αυτή η διαδικασία πραγματοποιείται μέχρι το σημείο όπου καλύπτονται τα κριτήρια ασφαλούς φόρτισης των γραμμών μεταφοράς στο Σύστημα Α ή Β. Η ποσότητα της μετατόπισης παραγωγής αντιπροσωπεύει την πρόσθετη ανταλλαγή (ισχύος) μεταξύ των δύο συστημάτων που είναι δυνατή στο πλαίσιο της αγοράς και αντικατοπτρίζεται από την διακύμανση στην Καθαρή Ικανότητα Μεταφοράς που θεωρείται ότι υπάρχει στις προσομοιώσεις αγοράς. Η μετατόπιση παραγωγής ισχύος χρησιμοποιείται για την τροποποίηση των εμπορικών ανταλλαγών σε ένα καθορισμένο όριο, προκειμένου να βρεθεί η μέγιστη αλλαγή στην παραγωγή που είναι δυνατή από το δίκτυο. Η Ικανότητα Μεταφοράς Δικτύου ορίζεται ως η μέγιστη (φυσική) ροή ισχύος η οποία μπορεί να μεταφερθεί από το δίκτυο δια μέσου ενός 27 Αυτό μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως ο ορισμός της ανακατανομής. Για να αποφευχθεί η σύγχυση, σε αυτήν την περίπτωση, αναφέρεται στη μετατόπιση παραγωγής ισχύος καθώς στην πραγματικότητα η ανακατανομή χρησιμοποιείται για τη μείωση της χρήσης του δικτύου και για την αποκατάσταση της συμφόρησης. Ωστόσο, όπως περιγράφεται σε αυτήν την κατευθυντήρια οδηγία, η ανακατανομή θα χρησιμοποιηθεί επίσης για τον προσδιορισμό της θεωρητικής μέγιστης χρήσης του δικτύου οδηγώντας το σύστημα στα όρια ασφαλείας. 45 Επένδυση Επενδυτική ανάγκη Επενδυτική κατάσταση Κύρια επένδυση ορίου χωρίς την εμφάνιση συμφορήσεων, λαμβάνοντας υπόψιν τα τυπικά κριτήρια ασφαλείας του συστήματος Μια επένδυση είναι το μικρότερο σύνολο περιουσιακών στοιχείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν μαζί για τη μεταφορά ηλεκτρικής ισχύος και που προσθέτουν υποδομές ικανότητας μεταφοράς με αποτελεσματικό τρόπο. Ένα παράδειγμα μιας επένδυσης είναι ένα νέο κύκλωμα, ο απαραίτητος τερματικός εξοπλισμός και οι σχετιζόμενοι μετασχηματιστές. Η ανάγκη για την ανάπτυξη πρόσθετης δυναμικότητας σε ένα όριο αναφέρεται ως επενδυτική ανάγκη. Καθώς διαφορετικά σενάρια μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα διαφορετικές ροές ισχύος, το ποσό της απαιτούμενης δυναμικότητας για τη μεταφορά αυτών δια μέσω ενός ορίου και, κατά συνέπεια, η ποσότητα των αναγκαίων επενδύσεων είναι πιθανό να διαφέρουν από σενάριο σε σενάριο. Η επενδυτική κατάσταση καθορίζεται ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης, σύμφωνα με μία από τις ακόλουθες έξι επιλογές: • Υπό εξέταση: επενδύσεις στη φάση σχεδιασμού και υπό εξέταση για ένταξη σε εθνικά και περιφερειακά/ευρωπαϊκά Διακοινοτικά ΔΠΑ του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας. • Προγραμματισμένες, αλλά όχι ακόμα σε φάση αδειοδότησης: Επενδύσεις που έχουν ενταχθεί σε εθνικό πρόγραμμα ανάπτυξης και έχει ολοκληρωθεί το αρχικό στάδιο μελετών (π.χ. ολοκληρωμένη μελέτη προσκοπιμότητας ή σκοπιμότητας), αλλά δεν έχει εκκινήσει η αίτηση αδειοδότησης. • Αδειοδοτημένες: Επενδύσεις για τις οποίες οι φορείς υλοποίησης έχουν αιτηθεί για την αρχική απαιτούμενη άδεια και η αίτηση είναι έγκυρη. • Υπό κατασκευή: Η επένδυση είναι στο στάδιο κατασκευής. • Σε λειτουργία: Επενδύσεις που έχουν τεθεί σε πρώτη λειτουργία. • Ακυρωμένες. Στην περίπτωση ενός έργου που αποτελείται από έναν αριθμό επενδύσεων, μία επένδυση (π.χ. μία διασυνδετική γραμμή) πρέπει να οριστεί ως μια κύρια επένδυση με μια ή περισσότερες υποστηρικτικές επενδύσεις που συνδέονται με αυτή. Αυτό απαιτείται κατά την ομαδοποίηση επενδύσεων. Η κύρια επένδυση σχεδιάζεται για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου, π.χ. μια διασύνδεση μεταξύ δύο περιοχών υποβολής προσφορών, με τις υποστηρικτικές επενδύσεις (ως μέρος του έργου) που απαιτούνται για την επίτευξη του πλήρους δυναμικού αυτής της κύριας επένδυσης. Το πλήρες δυναμικό της κύριας επένδυσης αντιπροσωπεύει τη μέγιστη ικανότητα μεταφοράς υπό κανονικές συνθήκες λειτουργίας 46 Καθαρή Ικανότητα Μεταφοράς (NTC) Η Καθαρή Ικανότητα Μεταφοράς εκφράζει το μέγιστο ύψος των εμπορικών προγραμμάτων ανταλλαγών που μπορούν να πραγματοποιηθούν ανάμεσα σε δύο ζώνες υποβολής προσφορών χωρίς να παραβιάζονται τα κριτήρια ασφαλούς λειτουργίας των εμπλεκόμενων περιοχών. Χρησιμοποιείται σε μελέτες αγοράς ώστε να παριστάνεται η ικανότητα ανταλλαγών ισχύος μεταξύ ζωνών υποβολής προσφορών. Περιπτώσεις Η αναπαράσταση του τρόπου διαχείρισης του συστήματος ισχύος σχεδιασμού (δηλαδή του συστήματος παραγωγής και μεταφοράς) σε μια χρονική στιγμή. Χρησιμοποιούνται για να αναπαραστήσουν ένα λεπτομερές μοντέλο του δικτύου για ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο, ή ένα στιγμιότυπο, και χρησιμοποιούνται σε μελέτες δικτύου. Οι περιπτώσεις σχεδιασμού επιλέγονται μεταξύ άλλων με βάση: α) Τα αποτελέσματα των μελετών αγοράς, όπως την κατανομή του συστήματος, τη συχνότητα και το πλήθος των περιορισμών· β) Περιφερειακές θεωρήσεις, όπως είναι το αιολικό δυν

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.