10. ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ Αριθ. ΕΔ2α/01/21 της 8 Μαρτ./8 Μαΐου 1985 (ΦΕΚ Β΄ 266) (Διόρθ. σφαλμ. στο ΦΕΚ Β΄ 413/4 Ιουλ. 1985) Έγκριση Κανονισ

10. ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ Αριθ. ΕΔ2α/01/21 της 8 Μαρτ./8 Μαΐου 1985 (ΦΕΚ Β΄ 266) (Διόρθ. σφαλμ. στο ΦΕΚ Β΄ 413/4 Ιουλ. 1985) Έγκριση Κανονισμού Τεχνολογίας Σκυροδέματος. Έχοντας υπόψη τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 21 του Ν. 1418/29.2.84 «Δημόσια έργα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων» (ΦΕΚ 23/Α/29.2.84), αποφασίζουμε: Άρθρο πρώτο. Έγκριση Κανονισμού. Εγκρίνουμε τον Κανονισμό Τεχνολογίας Σκυροδέματος με το Παράρτημα που τον συνοδεύει. Στο Παράρτημα δημοσιεύονται τα Σχέδια Προτύπων του Ελληνικού Οργανισμού Τυποποιήσεως που αναφέρονται στο κείμενο του Κανονισμού. Ο Κανονισμός αυτός εφαρμόζεται υποχρεωτικά στα δημόσια και ιδιωτικά έργα, εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται σ’ αυτόν. Για τα σκυροδέματα που παρασκευάζονται και ελέγχονται με βάση αυτό τον Κανονισμό εφαρμόζονται και οι διατάξεις των παρ. 2 και 3 του άρθρ. 21 του Νόμ. 1418/84 «Δημόσια έργα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων» (ΦΕΚ 23/Α/ 29.2.84). Τα κείμενα του Κανονισμού και του Παραρτήματος ακολουθούν (Άρθρο 115). ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ ΥΛΙΚΑ, ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Άρθρο 9 9 Συμπύκνωση σκυροδέματος 9.1 Η συμπύκνωση του σκυροδέματος πρέπει να γίνεται με δονητή. Όταν το σκυρόδεμα έχει μεγάλη κάθιση (μεγαλύτερη από 20 cm) και το πάχος του στοιχείου που διαστρώνεται είναι μικρό, τότε, μετά από έγκριση του επιβλέποντα ή της υπηρεσίας η δόνηση μπορεί να παραλειφθεί και να γίνει τακτοποίηση του μίγματος με σανίδα ή ράβδο. 9.2 Το είδος του δονητή (εσωτερικός δονητής, δονητής ξυλοτύπου, δονητής επιφάνειας κτλ.) και ο αριθμός των δονητών που θα χρησιμοποιηθούν εξαρτάται από τη μορφή του στοιχείου που σκυροδετείται και τη διαδικασία διαστρώσεως, προδιαγράφεται δε στη Σύμβαση του έργου. 9.3 Όταν το πάχος του στοιχείου του σκυροδέματος είναι μεγάλο η διάστρωση πρέπει να γίνεται σε στρώσεις με πάχος όχι μεγαλύτερο από 60 cm. Η επιφάνεια των στρώσεων πρέπει να διαμορφώνεται κατά τη διάστρωση οριζόντια και όχι να οριζοντιοποιείται με το δονητή. Κάθε στρώση πρέπει να διαστρώνεται όσο το σκυρόδεμα της προηγούμενης στρώσεως είναι πλαστικό, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία αρμού εργασίας. Οι αποστάσεις μεταξύ των διαδοχικών θέσεων του δονητή θα είναι ίσες με 1,5 Α περίπου, όπου Α η ακτίνα ενέργειας του δονητή. Κατά τη δόνηση το στέλεχος του δονητή θα εισχωρεί στην υποκείμενη στρώση κατά 5 cm περίπου. Απαγορεύεται η δόνηση σιδηροπλισμού του οποίου ένα τμήμα βρίσκεται ήδη βυθισμένο σε σκληρυμένο σκυρόδεμα. 9.4 Η εξωτερική δόνηση με δονητή ξυλοτύπου ή επιφάνειας μπορεί να εφαρμοστεί μόνον όταν η ακαμψία και η ευστάθεια του ξυλοτύπου ή του σιδηροτύπου το επιτρέπουν. 9.5 Επαναδόνηση του σκυροδέματος επιτρέπεται μόνο όταν το σκυρόδεμα είναι αρκετά πλαστικό ώστε το δονητικό στέλεχος, όταν ταλαντώνεται, να μπορεί να βυθίζεται στο σκυρόδεμα με το δικό του βάρος, δηλαδή χωρίς να πιέζεται από το χειριστή. Άρθρο 10 10 Συντήρηση σκυροδέματος 10.1 Η συντήρηση είναι υποχρεωτική για κάθε έργο. Αρχίζει αμέσως μετά τη διάστρωση και πρέπει να διαρκεί για χρονικό διάστημα που εξαρτάται από τις κλιματολογικές συνθήκες και τις ειδικές απαιτήσεις του έργου (Παράγραφος 12). Το χρονικό αυτό διάστημα δεν επιτρέπεται να είναι μικρότερο από επτά (7) ημέρες. 10.2 Η συντήρηση πρέπει να δημιουργεί τις συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας που θα επιτρέψουν να ενυδατωθεί το μεγαλύτερο ποσοστό τσιμέντου του μίγματος. Για τη θερμοκρασία συντηρήσεως ισχύουν τα αναφερόμενα στις Παραγράφους 12.7 και 12.8. Η απαραίτητη υγρασία για τη συντήρηση εξασφαλίζεται: α)Με μεθόδους που απαγορεύουν ή επιβραδύνουν την εξάτμιση νερού του μίγματος, όπως ο ψεκασμός με ειδικά υγρά που σχηματίζουν επιφανειακή μεμβράνη, η επικάλυψη με λινάτσες, άμμο, αδιάβροχα φύλλα κτλ. β)Με μεθόδους που αντικαθιστούν το νερό που εξατμίζεται, όπως κατάβρεγμα, πλημμύρισμα κτλ. 10.3 Αν στην Σύμβαση του έργου δεν αναφέρεται διαφορετικά και αν δεν προβλέπεται παγετός, η συντήρηση θα γίνεται ως εξής: Αμέσως μετά το τέλος της διαστρώσεως όλες οι ελεύθερες επιφάνειες του σκυροδέματος θα σκεπάζονται με λινάτσες. Οι λινάτσες θα διατηρούνται υγρές ολόκληρο το 24ωρο και για επτά τουλάχιστον ημέρες. Σ’ αυτό το διάστημα η κυκλοφορία του προσωπικού και κάθε άλλη εργασία αναγκαία για τη συνέχιση του έργου θα γίνεται πάνω στις λινάτσες. Η ίδια μέθοδος και για το ίδιο χρονικό διάστημα θα εφαρμόζεται και στις κατακόρυφες επιφάνειες, μετά την απομάκρυνση του ξυλοτύπου τους. Αν οι λινάτσες απομακρυνθούν πριν από τη συμπλήρωση 14 ημερών από τη διάστρωση, για το χρονικό διάστημα από τις 7 μέχρι τις 14 ημέρες, το σκυρόδεμα θα διαβρέχεται μέχρι κορεσμού της επιφάνειάς του δύο φορές την ημέρα, από τις 14 δε μέχρι τις 28 ημέρες μια φορά την ημέρα. 10.4 Η αποτελεσματικότητα της μεθόδου συντηρήσεως και η εν γένει πρόοδος της σκληρύνσεως ελέγχεται με δοκίμια, τα οποία παραμένουν δίπλα στο έργο και συντηρούνται όπως αυτό («δοκίμια του έργου»). Οι αντοχές αυτών των δοκιμίων δε θα λαμβάνονται υπόψη στους ελέγχους συμμορφώσεως. 10.5 Τα δοκίμια της παραγράφου 10.4 επιβάλλονται μόνο στην περίπτωση προεντεταμένου σκυροδέματος ή όταν οι κλιματολογικές συνθήκες είναι δυσμενείς. Η αρμόδια υπηρεσία ή ο επιβλέπων μηχανικός όμως μπορεί να ζητήσει τη λήψη αυτών των δοκιμίων και σε άλλες περιπτώσεις αν θέλει να ελέγξει την αποδοτικότητα μιας μεθόδου συντηρήσεως. 10.6 Τα δοκίμια της παραγράφου 10.4 θα κατασκευάζονται ως δίδυμα των δοκιμίων 7 ή 28 ημερών, σύμφωνα με τη μέθοδο ΣΚ-304. 10.7 Αν η συντήρηση γίνει με μεμβράνη που σχηματίζεται στην επιφάνεια του σκυροδέματος με ψεκασμό υγρού, το υγρό αυτό πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της προδιαγραφής ΣΚ-314. 10.8 Η διαβροχή λίγης ώρας και γενικά η διαβροχή που δεν συνεχίζεται ολόκληρο το 24ωρο δεν θεωρείται ικανοποιητική συντήρηση για τις μικρές ηλικίες του σκυροδέματος. Εφαρμόζεται μόνο μετά το τέλος της φάσεως της κύριας συντηρήσεως, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 10.3. Άρθρο 11 11 Ξυλότυποι 11.1 Ο όρος «ξυλότυπος» χρησιμοποιείται για όλα τα είδη των τύπων (καλουπιών) και των αναγκαίων ικριωμάτων ανεξαρτήτως υλικού κατασκευής τους. Όπου χρειάζεται να γίνει διάκριση των μεταλλικών (Mετά τη σελ. 470,600) Σελ. 470,6001 Τεύχος ΖΙ04-Σελ. 69 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.10 ή των πλαστικών τύπων θα χρησιμοποιούνται οι όροι «σιδηρότυπος» και «πλαστικότυπος». 11.2 Οι ξυλότυποι πρέπει να υπολογίζονται όπου χρειάζεται και να κατασκευάζονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν να φέρουν όλες τις κατακόρυφες και οριζόντιες δυνάμεις που αναπτύσσονται κατά την κατασκευή του σκελετού του σκυροδέματος, χωρίς να υποχωρούν ή να παραμορφώνονται. Απαγορεύεται η χρήση εύκαμπτων λεπτών φύλλων (λαμαρίνες, χαρτόνια κτλ.) για την συμπλήρωση του ξυλοτύπου σε οποιαδήποτε θέση. 11.3 Οι αρμοί μεταξύ των σανίδων του ξυλοτύπου πρέπει να είναι αρκετά κλειστοί ώστε να εμποδίζουν τη διαφυγή τσιμεντοκονίας. 11.4 Πριν από τη διάστρωση πρέπει να απομακρύνονται από τον ξυλότυπο και τις επιφάνειες σκληρυμένου σκυροδέματος που θα καλυφτούν με νέο σκυρόδεμα (υποστυλώματα, τοιχεία κτλ.) όλα τα ξένα σώματα (ξύλα, χαρτιά, πολυστερίνη κ.ά.). Αν ο ξυλότυπος είναι υδροαπορροφητικός (σανίδες, κόντρα-πλακέ κτλ. που δεν έχουν επαλειφθεί με αποκολλητικά υλικά κ.ά.) τότε θα διαβρέχεται μέχρι κορεσμού. Θα διαβρέχονται επίσης οι επιφάνειες του σκληρυμένου σκυροδέματος που θα καλυφτούν με νέο σκυρόδεμα. Απαγορεύεται η διάστρωση τσιμενοκονίας σ’ αυτές τις επιφάνειες. 11.5 Η αφαίρεση των ξυλοτύπων μπορεί να γίνει μόνο όταν το σκυρόδεμα έχει αποκτήσει ικανή αντοχή ώστε να φέρει, με τις προϋποθέσεις που έχουν ληφθεί υπόψη στο στατικό υπολογισμό, όλα τα φορτία με τα οποία φορτίζεται κατά τη στιγμή της αφαιρέσεως των ξυλοτύπων (ή σιδηροτύπων) ή τα φορτία με τα οποία πρόκειται να φορτιστεί μέχρι την ηλικία των 28 ημερών. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στις περιπτώσεις όπου σε στοιχεία που δεν έχουν ακόμη ενηλικιωθεί στηρίζονται ξυλότυποι υπερκειμένων κατασκευών. 11.6 Όταν η εξέλιξη της σκληρύνσεως δεν παρακολουθείται με δοκίμια (Παρ. 10.4) οι ξυλότυποι δεν θα αφαιρούνται πριν από τις ημέρες που δίνονται στον Πίνακα 11.6. Αν μέσα σ’αυτά τα χρονικά διαστήματα η θερμοκρασία του περιβάλλοντος κατέβηκε κάτω από + 5°C για περισσότερο από δύο ώρες και μέχρι 24 ώρες, οι χρόνοι του Πίνακα 11.6 θα αυξάνονται κατά μία ημέρα. Γενικά, εάν η χαμηλότερη των + 5°C θερμοκρασία διατηρείται για 24Κ + λ ώρες όπου Κ = ακέραιος ή μηδέν και λ ≤ 24, τότε οι χρόνοι του Πίνακα 11.6 θα αυξάνονται κατά Κ + 1 ημέρες, αν λ ≥ 2 και κατά Κ ημέρες αν λ < 2. 11.7 Για τις περιπτώσεις χαμηλών θερμοκρασιών περιβάλλοντος ισχύει η παράγραφος 12.7. 11.8 Η αφαίρεση των ξυλοτύπων πρέπει να γίνεται χωρίς κρούσεις και δονήσεις. Θα αφαιρούνται πρώτα οι ξυλότυποι των κατακόρυφων στοιχείων (υποστυλωμάτων, τοιχείων κτλ.) μετά δε οι ξυλότυποι των οριζόντιων στοιχείων (πλακών και δοκών). Σελ. 470,6002 Τεύχος ΖΙ04-Σελ. 70 ΠΙΝΑΚΑΣ 11.6. Χρόνοι αφαιρέσεως ξυλοτύπων. Στοιχεία κατασκευής Τύπος τσιμέντων Ι ΙΙ Πλευρικά δοκών, πλακών, υποστυλομάτων και τοιχείων. Ξυλότυποι πλακών και δοκών. Ξυλότυποι πλακών και δοκών ανοίγματος μεγαλύτερου των 5m. Υποστυλώματα ασφάλειας δοκών, πλαισίων και πλακών ανοίγματος μεγαλύτερου των 5m. 2 ημ. 5 ημ. 10 ημ. 28 ημ. 3 ημ. 8 ημ. 16 ημ. 28 ημ. Άρθρο 12 12 Ειδικές περιπτώσεις σκυροδεμάτων και διαστρώσεων Στα ακόλουθα ειδικά σκυροδέματα και ειδικές διαστρώσεις εφαρμόζονται οι επί μέρους διατάξεις των παραγράφων αυτού του άρθρου. Τα ειδικά αυτά σκυροδέματα και διαστρώσεις είναι: Εργοστασιακό έτοιμο σκυρόδεμα Εργοταξιακό έτοιμο σκυρόδεμα Σκυρόδεμα ανθεκτικό σε επιφανειακή φθορά Σκυρόδεμα μειωμένης υδατοπερατότητας Σκυρόδεμα ανθεκτικό σε χημικές προσβολές Σκυρόδεμα μέσα σε νερό Σκυρόδεμα στη θάλασσα Σκυροδέτηση με χαμηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος Σκυροδέτηση με ψηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος και Αντλητό σκυρόδεμα 12.1 Έτοιμο σκυρόδεμα Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 3.9 το έτοιμο σκυρόδεμα μπορεί να είναι εργοστασιακό ή εργοταξιακό. 12.1.1 Εργοστασιακό έτοιμο σκυδρόδεμα Ισχύουν όσα αναφέρονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ-346 με τις ακόλουθες τροποποιήσεις ή προσθήκες. 12.1.1.1 Όπου αναφέρεται η λέξη «παρτίδα» νοείται η λέξη «ανάμιγμα». 12.1.1.2 Δεν εφαρμόζονται οι υποσημειώσεις 10 και 14. 12.1.1.3 Αντί της Παραγράφου 3.1 ισχύουν τα ακόλουθα: «Την ευθύνη της ποιότητας των υλικών του σκυροδέματος έχει το εργοστάσιο. Τα υλικά (αδρανή, τσιμέντο, νερό, πρόσθετα) θα ελέγχονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις αυτού του Κανονισμού. Το εργοστάσιο σκυροδέματος έχει την υποχρέωση να κοινοποιεί τα αποτελέσματα των ελέγχων στον αγοραστή σκυροδέματος, εφόσον αυτός τα ζητήσει». 12.1.1.4 Αντί του τμήματος της Παραγράφου 3.2 «Εις τας ως άνω Μελέτας... ότι τοιαύτη μείωσις είναι εφικτή» ισχύει το «Η αντοχή f m κάθε Μελέτης συνθέσεως θα είναι τουλάχιστον ίση με f m = f ck + 1,64 s, όπου f fk είναι η χαρακτηριστική αντοχή του σκυροδέματος για την οποία έγινε αυτή η σύνθεση και s η τυπική του απόκλιση, η οποία πρέπει να έχει προκύψει από την εξέταση δοκιμίων 15-60 τουλάχιστον αναμιγμάτων». Κατά τα λοιπά, ισχύουν για τις Μελέτες συνθέσεως όσα αναφέρονται στην παράγραφο 5.2.2 αυτού του Κανονισμού. 12.1.1.5 Το ποσοστό αέρα και η κάθιση πρέπει να ελέγχονται σύμφωνα με τις Παραγράφους 8.6 και 8.9 του Κανονισμού αυτού. 12.1.1.6 Ο έλεγχος της αντοχής στο Εργοτάξιο από τον αγοραστή ή τον επιβλέπονται ή τα αρμόδια κρατικά όργανα θα γίνεται σύμφωνα με την παράγραφο 13.3 του Κανονισμού και όχι όπως περιγράφεται στην παράγραφο 3.3β του Προτύπου ΕΛΟΤ-346. Αντιθέτως, το τμήμα αυτής της παραγράφου που αναφέρεται στα στοιχεία ελέγχου αντοχής που πρέπει να τηρεί το Εργοστάσιο, εξακολουθεί να ισχύει. 12.1.1.7 Το εργοστάσιο σκυροδέματος μπορεί να διενεργεί τις δικές του Μελέτες συνθέσεως στο δικό του Εργαστήριο. 12.1.1.8 Από το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α «ΑΝΑΜIΞΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗ», του Προτύπου ΕΛΟΤ-346 δεν ισχύει το τμήμα του κειμένου: «Γενικώς, κατά σειράν καταλληλότητας... εφθαρμένα τμήματα δέον να αντικαθίστανται». 12.1.1.9 O έλεγχος «Ομοιομορφία εντός της αυτής Παρτίδας» (αναμίγματος) της παραγράφου 1.1 του ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ Β, του Προτύπου ΕΛΟΤ- 346 θα γίνε23.Δ.ν.10 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος ται μόνο σε σκυρόδεμα που έχει κάθιση μεταξύ 10cm και 15 cm. 12.1.1.10 Ο έλεγχος της διαφοράς σε περιεκτικότητα αέρα που αναφέρεται στον Πίνακα Ι, «Απαιτήσεις ομοιομορφίας σκυροδέματος» του Παραρτήματος Β του Προτύπου ΕΛΟΤ-346 θα γίνεται μόνον όταν το σκυρόδεμα περιέχει αερακτικό πρόσθετο. Στον ίδιο Πίνακα, στη δοκιμή για την κάθιση, η φράση «Δια μέσην τιμήν καθίσεως 10 cm» και το αντίστοιχο όριο «2,5 cm» δεν ισχύουν. 12.1.1.11Τα αρμόδια κρατικά όργανα έχουν το δικαίωμα να ελέγχουν στα εργοστάσια σκυροδέματος την τήρηση του Κανονισμού αυτού. 12.1.1.12Αντί της Παραγράφου 3.4.2ε του Προτύπου ΕΛΟΤ-346 ισχύει η ακόλουθη: ε)Ποσότητα εκφρασμένη σε τόνους και κυβικά μέτρα νωπού συμπυκνωμένου σκυροδέματος. 12.1.1.13 Η παραγγελία έτοιμου σκυροδέματος από τον αγοραστή θα περιλαμβάνει την κατηγορία, την κάθιση, τη μορφή και τις διαστάσεις των δοκιμίων για τους ελέγχους συμμορφώσεως και τυχόν άλλες πρόσθετες ιδιότητες (μειωμένη υδατοπερατότητα, ανθεκτικότητα σε χημικές προσβολές κτλ.). 12.1.2 Εργοταξιακό έτοιμο σκυρόδεμα 12.1.2.1 Για την ποιότητα των υλικών, τα μέσα και τον τρόπο αναμίξεως ισχύουν όσα αναφέρονται στις σχετικές παραγράφους του Κανονισμού αυτού. 12.1.2.2 Για τα αυτοκίνητα–αναδευτήρες που θα μεταφέρουν το σκυρόδεμα, ισχύουν όσα αναφέρονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ-346. 12.1.2.3 Το σκυρόδεμα θα αναμιγνύεται πλήρως στο συγκρότημα παραγωγής σκυροδέματος. Απαγορεύεται η ανάμιξη (μερική ή ολική) σε αυτοκίνητα – αναμικτήρες. 12.1.2.4 Οι λήψεις δοκιμίων για τον έλεγχο αντοχής θα γίνεται στο συγκρότημα παραγωγής σκυροδέματος. Για τον τρόπο δειγματοληψίας και τον έλεγχο αντοχής των δοκιμίων ισχύουν όσα αναφέρονται στην παράγραφο 13.5 «Εργοταξιακό σκυρόδεμα μεγάλων έργων» του Κανονισμού αυτού. 12.1.2.5 Ο έλεγχος του ποσοστού αέρα και της καθίσεως θα γίνεται στη θέση που τα αυτοκίνητα – αναδευτήρες εκφορτώνουν το σκυρόδεμα και σύμφωνα με τις παραγράφους 8.6 και 8.9. 12.2 Σκυρόδεμα ανθεκτικό σι επιφανειακή φθορά Σκυρόδεμα που είναι εκτεθειμένο σε μηχανική καταπόνηση από τριβή και κρούση (π.χ. μεγάλη κίνηση οχημάτων, ολίσθηση αντικειμένων, νερό που μεταφέρει στερεά υλικά) χωρίς ειδικές επενδύσεις ή ειδική επιφανειακή επεξεργασία, πρέπει να ανταποκρίνεται στις ακόλουθες απαιτήσεις. 12.2.1 Η κοκκομετρική καμπύλη του μίγματος των αδρανών πρέπει να βρίσκεται στο κάτω μισό της υποζώνης Δ. 12.2.2 Εφόσον δεν έχει προστεθεί ρευστοποιητικό ή υπερ-ρευστοποιητικό η κάθιση του μίγματος δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 5 cm. 12.2.3 Η χαρακτηριστική αντοχή του σκυροδέματος θα είναι τουλάχιστον 30 ΜΡa (300 kg/cm 2 ) και η περιεκτικότητα τσιμέντου τουλάχιστον 350 Κg/m 3 . 12.2.4 Η σύνθεση του μίγματος πρέπει να έχει μελετηθεί έτσι ώστε αυτό να έχει τη μικρότερη εξίδρωση. Η συντήρηση πρέπει να αρχίζει αμέσως μετά την διάστρωση και να διαρκεί 14 ημέρες τουλάχιστον. 12.2.5 Σημαντική αύξηση της ανθεκτικότητας σε επιφανειακή φθορά προκύπτει μετά από αντικατάσταση των αδρανών ή μέρους των αδρανών από άλλα μεγαλύτερης σκληρότητας. 12.2.6 Οι προηγούμενες απαιτήσεις δεν εξασφαλίζουν αντιολισθηρές επιφάνειες σκυροδέματος. 12.3 Σκυρόδεμα μειωμένης υδατοπερατότητας 12.3.1 Η περιεκτικότητα τσιμέντου δεν πρέπει να είναι μικρότερη από 350 Κg/m 3 για σκυρόδεμα μέγιστου κόκκου Ø 30 (ή □31.5 ή 1΄΄) και 400 Κg/m 3 για σκυρόδεμα μέγιστου κόκκου Ø 15 (ή □6 ή 1/2΄΄). 12.3.2 Η κοκκομετρική καμπύλη του μίγματος των αδρανών πρέπει να βρίσκεται στην υποζώνη Δ και κατά το δυνατόν κοντά στη μέση γραμμή αυτής της υποζώνης. 12.3.3 Ο λόγος Ν/Τ δεν πρέπει να υπερβαίνει το 0.58 για περιεκτικότητα τσιμέντου 350 kg/m 3 και το 0.50 για περιεκτικότητα 400 kg/m 3 (με γραμμική παρεμβολή για ενδιάμεσες περιεκτικότητες). 12.3.4 Η συμπύκνωση πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και η συντήρηση να αρχίζει αμέσως μετά τη διάστρωση και να διαρκεί τουλάχιστον 14 ημέρες. 12.4 Σκυρόδεμα ανθεκτικό σε χημικές προσβολές 12.4.1 Σκυρόδεμα που εκτίθεται σε προσβολή χημικών ουσιών που περιέχονται στο νερό ή στο έδαφος πρέπει να ικανοποιεί τις απαιτήσεις του Πίνακα 12.4. Συγχρόνως η κοκκομετρική καμπύλη του μίγματος των αδρανών πρέπει να βρίσκεται στην υποζώνη Δ και κατά το δυνατόν κοντά στη μέση γραμμή αυτής της υποζώνης. Η συμπύκνωση πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και η συντήρηση να διαρκεί τουλάχιστον 14 ημέρες. 12.4.2 Οι απαιτήσεις του Πίνακα 12.4 ισχύουν για ήπιες κλιματολογικές συνθήκες, για φυσικό νερό που έχει μολυνθεί από χημικές ουσίες και είναι στάσιμο ή ρέει με βραδύτητα, όπως και για εδάφη που είναι υγρά ή υγραίνονται συχνά. Δεν ισχύουν για θαλασσινό νερό (Παράγραφος 12.6), για υγρά βιομηχανικά απόβλητα, για αποθέσεις στερεών βιομηχανικών αποβλήτων και γενικά για εδάφη με περιεκτικότητα θειούχων μεγαλύτερη από 100 mg θειοϊόντων (S 2) ανά kg εδαφικού υλικού ξεραμένου στον αέρα. Στις περιπτώσεις αυτές όπως επίσης και σε περιπτώσεις που το σκυρόδεμα έρχεται σε επαφή με θερμό θαλασσινό νερό (π.χ. σταθμοί αφαλατώσεως) θα γίνεται ειδική Μελέτη. 12.4.3 Οι απαιτήσεις κάθε στήλης του Πίνακα 12.4 ισχύουν ακόμη και αν ένας μόνο από τους αναγραφόμενους χημικούς παράγοντες βρίσκεται στην περιοχή που ορίζεται σ’ αυτή τη στήλη. Αν συγχρόνως δύο ή περισσότερες τιμές χημικών παραγόντων μιας στήλης βρίσκονται στο άνω τέταρτο (για το pΗ στο κάτω τέταρτο) των ορίων προσβολής που αναφέρονται στον Πίνακα 12.4, τότε ως βαθμός προσβολής θεωρείται ο επόμενος (δυσμενέστερος) του Πίνακα, οπότε και πρέπει να ικανοποιούνται οι ανάλογες απαιτήσεις. 12.4.4 Οι ελάχιστες ποσότητες τσιμέντου που αναγράφονται στον Πίνακα 12.4 ισχύουν για αδρανή με μέγιστο κόκκο Ǿ 30 mm. Οι ποσότητες αυτές θα ελαττώνονται κατά 30 kg/m 3 για αδρανή με μέγιστο κόκκο Ǿ 50 mm και θα αυξάνονται κατά 30 kg/m 3 για αδρανή με μέγιστο κόκκο Ǿ15 mm. 12.4.5 Ο αριθμός των χημικών ελέγχων που απαιτούνται ώστε να εξασφαλίζεται ικανοποιητική ακρίβεια στον καθορισμό του βαθμού προσβολής θα καθορίζεται ανάλογα με την ομοιογένεια του εδάφους και του νερού προσβολής. 12.5 Σκυρόδεμα μέσα σε νερό (Μετά τη σελ. 470,6002) Σελ. 470,6003 Τεύχος ΖΙ04-Σελ. 71 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.10 (1)Προσδιορίζεται με την μέθοδο μαρμάρου κατά Heyer. (2)Προσδιορίζεται με την μέθοδο Βaumann-Gully. (3)Για βαθμό οξύτητας μικρότερο από 20 δεν υπάρχει προσβολή. (4)Για νερό με περιεκτικότητα σε SO 24 μικρότερη από 200 mg/1 δεν απαιτούνται ιδιαίτερα μέτρα. (5)Προσδιορίζεται με την μέθοδο ΣΚ-390 (ολική περιεκτικότητα εδαφών σε θεϊικά διαλυτά σε HCI). Σκυρόδεμα που διαστρώνεται κάτω από την επιφάνεια νερού, που δεν είναι διαβρωτικό, πρέπει να ανταποκρίνεται στις ακόλουθες απαιτήσεις. 12.5.1 Όταν το βάθος του νερού είναι μεγαλύτερο από 1m το σκυρόδεμα δε θα αφήνεται ελεύθερο μέσα στο νερό, αλλά θα διαστρώνεται με μια από τις επόμενες μεθόδους: α)Το σκυρόδεμα θα κατεβαίνει στη θέση διαστρώσεως μέσα σε κάδο με κινητό πυθμένα, ο οποίος θα ανοίγει μόνο όταν ο κάθος έρθει σε επαφή με το ήδη διαστρωμένο σκυρόδεμα. β)Θα υπάρχει συνεχής ροή μέσα από κατακόρυφους σωλήνες ικανής διαμέτρου (tremie). Το κάτω μέρος των σωλήνων θα παραμένει βυθισμένο στο σκυρόδεμα, το υλικό δε που κατεβαίνει μέσα από τους σωλήνες θα εκτοπίζει το ήδη διαστρωμένο, μετακινώντας την ελεύθερη επιφάνεια προς τα πλάγια και προς τα πάνω. γ)Θα χρησιμοποιείται αντλία της οποίας ο σωλήνας εξόδου θα έχει κινητό πώμα που δεν θα επιτρέπει την έξοδο του σκυροδέματος παρά μόνο όταν αυτό πιέζεται. δ)Για έργα όχι μεγάλων απαιτήσεων, πλαστικό σκυρόδεμα τοποθετείται σε υφασμάτινους σάκκους, οι δε σάκκοι, που δεν πρέπει να είναι γεμάτοι, τοποθετούνται ο ένας μετά τον άλλον, όπως οι τσιμεντόλιθοι στη δόμηση τοίχων. Η σύνδεση των σάκκων μεταξύ τους γίνεται μέσω της κονίας που διαφεύγει από την πλέξη του υφάσματος. Σελ. 470,6004 Τεύχος ΖΙ04-Σελ. 72 Ανάλογα με τις περιπτώσεις μπορεί να γίνεται συνδυασμός των προηγουμένων μεθόδων διαστρώσεως. 12.5.2 Όταν το νερό κάτω από την επιφάνεια του οποίου διαστρώνεται σκυρόδεμα είναι διαβρωτικό, τότε πρέπει να ικανοποιούνται και οι απαιτήσεις της παραγράφου 12.4. 12.5.3 Η κάθιση πρέπει να είναι 15-20 cm, η περιεκτικότητα τσιμέντου τουλάχιστον 350 Κg/m 3 και ο λόγος Ν/Τ το πολύ 0.60. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τσιμέντο τύπου Ι ή II. 12.5.4 Το σκυρόδεμα δεν θα δονείται και δεν θα μετακινείται από τη θέση που πήρε μετά την έξοδό του από τον κάδο ή το σωλήνα. 12.5.5 Η κοκκομετρική καμπύλη του μίγματος πρέπει να βρίσκεται στην υποζώνη Δ και κατά το δυνατόν, κοντά στη μέση γραμμή αυτής της περιοχής. 12.5.6 Το σκυρόδεμα πρέπει να είναι μέγιστου κόκκου Ǿ 30 (ή □31.5 ή 1΄΄) εκτός της περιπτώσεως που η διάστρωση γίνεται με σάκκους, οπότε ο μέγιστος κόκκος δεν ενδιαφέρει. 12.6 Σκυρόδεμα στη θάλασσα 12.6.1 Για την προστασία του οπλισμού των έργων από οπλισμένο σκυρόδεμα που βρίσκονται μέσα στη θάλασσα, ή που διαβρέχεται από θάλασσα ή που καταιονίζεται με θαλασσινό νερό, θα ισχύουν τα ακόλουθα: 23.Δ.ν.10 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.10 23.Δ.ν.10 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος α)Το σκυρόδεμα θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της παραγράφου 12.3 «Σκυρόδεμα μειωμένης υδατοπερατότητας», με λόγο Ν/Τ 0.48 και περιεκτικότητα τσιμέντου 400 Κg/m 3 τουλάχιστον. β)Η ελάχιστη επικάλυψη του οπλισμού θα είναι 60 mm. 12.6.2 Αν η σκυροδέτηση γίνεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας ισχύουν όσα αναφέρονται στην παράγραφο 12.5 «Σκυρόδεμα μέσα σε νερό». 12.7 Σκυροδέτηση με χαμηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος 12.7.1 Σε περιοχές της χώρας κατηγορίας IV, όπως αυτές χαρακτηρίζονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ-515, επιβάλλεται η χρήση αερακτικού προσθέτου σε σκυροδέματα ανωδομών που δεν προστατεύονται από επίχρισμα, όπως και σε σκυροδέματα ανωδομών ή υποδομών που διαστρώνονται στους μήνες Δεκέμβριο μέχρι και Φεβρουάριο. 12.7.2 Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι μικρότερη από 0° C η σκυροδέτηση πρέπει να αναβάλλεται. Αν αυτό δεν είναι δυνατόν και αν το σκυρόδεμα μετά το τέλος της θερμικής προστασίας θα βρεθεί σε θερμοκρασία παγετού, τότε θα γίνεται χρήση αερακτικού προσθέτου. 12.7.3 Απαγορεύεται η σκυροδέτηση όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι μικρότερη από -15° C. 12.7.4 Όταν προστεθεί αερακτικό, η ποσότητα του πρέπει να εξασφαλίζει στο μίγμα την περιεκτικότητα αέρα που δίνεται στον Πίνακα 12.7.4 . ΠΙΝΑΚΑΣ 12.7.4. Περιεκτικότητα αέρα σε νωπό σκυρόδεμα. Σκυρόδεμα μεγίστου κόκκου (mm) Περιεκτικότητα αέρα % Ø 15 ή 16 ή 1/2΄΄ Ø 30 ή 31,5 ή 1΄΄ Ø 50 ή 63 ή 1 1/2΄΄ 4,5 3,5 3,0 Σε οδοστρώματα στα οποία θα χρησιμοποιηθούν αποπαγετικά άλατα, οι περιεκτικότητες αέρα του Πίνακα 12.7.4 πρέπει να αυξάνονται κατά 1%. 12.7.5 Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος παραμένει μικρότερη από +5°C, το σκυρόδεμα που διαστρώνεται πρέπει να έχει ελάχιστη θερμοκρασία 13°C όταν είναι μέγιστου κόκκου  15 1 (σκυρόδεμα λεπτών διατομών), 10° C όταν είναι μέγιστου κόκκου  30* (σκυρόδεμα κανονικών διατομών) και 7° C όταν είναι μέγιστου κόκκου  50* (σκυρόδεμα μεγάλων διατομών). Οι θερμοκρασίες αυτές πρέπει να κρατηθούν, με κατάλληλη θερμική προστασία, για τα χρονικά διαστήματα που δίνονται στον Πίνακα 2 του Προτύπου ΕΛΟΤ-515. 12.7.6 Οι χρόνοι θερμικής προστασίας του Πίνακα 2 του Προτύπου ΕΛΟΤ-515 εξασφαλίζουν μόνο την ανθεκτικότητα του σκυροδέματος και όχι την αντοχή του. Σε προεντεταμένο σκυρόδεμα η εξέλιξη της αντοχής τόσο για την αφαίρεση των ξυλοτύπων όσο και για την προένταση θα παρακολουθείται με δοκίμια που θα συντηρούνται στο έργο, όπως συντηρείται αυτό (δοκίμια του έργου). Σε κατασκευές χωρίς προένταση η τάξη μεγέθους της αντοχής για την αφαίρεση των ξυλοτύπων θα διαπιστώνεται με δοκίμια του έργου ή θα παίρνεται από τον Πίνακα 3 του Προτύπου ΕΛΟΤ-515. Οι χρόνοι του Πίνακα 3 προϋποθέτουν την τοπο1 η του αντιστοίχου μέγιστου κόκκου στις άλλες σειρές κοσκίνων θέτηση υποστυλωμάτων ασφαλείας μετά την αφαίρεση των ξυλοτύπων. 12.7.7 Στους Πίνακες 2 και 3 του Προτύπου ΕΛΟΤ-515 αντί των αναγραφών «Κοινό τσιμέντο» και «Τσιμέντο ταχείας σκληρύνσεως» ισχύουν οι «Τσιμέντο τύπου II» και «Τσιμέντο τύπου Ι» αντιστοίχως. 12.7.8 Οι χρόνοι θερμικής προστασίας του Πίνακα 2 του Προτύπου ΕΛΟΤ-515 αναφέρονται σε σκυρόδεμα που περιέχει αερακτικό. Αν το σκυρόδεμα δεν περιέχει αερακτικό οι χρόνοι αυτοί θα διπλασιάζονται. 12.7.9 Σκυροδέματα των περιοχών κατηγορίας IV τα οποία δεν έχουν επίχρισμα, όπως και σκυροδέματα έργων άλλων περιοχών της χώρας, τα οποία είναι εκτεθειμένα χωρίς επίχρισμα σε θερμοκρασίες παγετού (γέφυρες, οδοστρώματα, σιλό κτλ.) πρέπει να ικανοποιούν τις απαιτήσεις της παραγράφου 12.3. Η ελάχιστη επικάλυψη του οπλισμού σ’ αυτές τις περιπτώσεις θα είναι 50 mm. 12.7.10 Η θερμοκρασία του σκυροδέματος εφόσον αυτό θερμαίνεται πριν διαστρωθεί, δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τους 32°C. 12.8 Σκυροδέτηση με ψηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος 12.8.1 Η θερμοκρασία του σκυροδέματος που διαστρώνεται δεν επιτρέπεται (σε οποιαδήποτε θερμοκρασία περιβάλλοντος) να είναι μεγαλύτερη από 32°C. 12.8.2 Η συντήρηση θα αρχίζει αμέσως μετά τη διάστρωση. Η μέθοδος της παραγράφου 10.3 είναι εξαιρετικά αποτελεσματική διότι κρατά σκιασμένη την επιφάνεια του σκυροδέματος και συγχρόνως διατηρεί κορεσμένα με νερό τα τριχοειδή. 12.8.3 Γενικές οδηγίες για τη διάστρωση με ψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος δίνονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ-517. 12.9 Αντλητό σκυρόδεμα 12.9.1 Σε αντλητό σκυρόδεμα χαρακτηριστικής αντοχής μικρότερης ή ίσης με 40 ΜΡa (400 kg/cm 2 ), που δεν έχει ειδικές απαιτήσεις στεγανότητας ή ανθεκτικότητας (Παράγραφοι 12.2, 12.3, 12.4, 12.5 και 12.6) η κοκκομετρική καμπύλη του μίγματος των αδρανών μπορεί να βρίσκεται, ολόκληρη ή μόνο κατά ένα τμήμα της, στην υποζώνη Ε. 12.9.2 Η απαίτηση της παραγράφου 4.3.2.18 δεν ισχύει στην περίπτωση αντλητού σκυροδέματος. 12.9.3 Αν η παροχή της αντλίας, λόγω βλάβης ή εμπλοκής, διακοπεί για χρονικό διάστημα τόσο ώστε το σκυρόδεμα που βρίσκεται μέσα σ’ αυτή να μην έχει πια την προδιαγραφόμενη κάθιση, αυτό το σκυρόδεμα πρέπει να απορριφθεί. 12.9.4 Απαγορεύεται η προσθήκη νερού, τσιμεντοκονίας ή υπερρευστοποιητικού στον κάδο της αντλίας για τη βελτίωση της ρευστότητας του σκυροδέματος. 12.9.5 Στην περίπτωση που το τελευταίο στέλεχος ή τα τελευταία στελέχη των σωλήνων της αντλίας είναι κατακόρυφα με κατεύθυνση ροής του σκυροδέματος προς τα κάτω, το δε συνολικό μήκος αυτών (συμπεριλαμβανομένου και του εύκαμπτου τελευταίου τμήματος που πιθανώς να υπάρχει) υπερβαίνει τα 3m, τότε το στόμιο εκροής του σκυροδέματος δεν επιτρέπεται να απέχει από την επιφάνεια διαστρώσεως περισσότερο από 0,50 m. Άρθρο 13 13. Δειγματοληψίες και έλεγχοι συμμορφώσεως Όσα αναφέρονται στις επόμενες παραγράφους σχετικά με δειγματοληψίες και ελέγχους ισχύουν για σκυρόδεμα μιας ορισμένης χαρακτηριστικής αντο(Μετά τη σελ. 470,6004) Σελ. 470,6005 Τεύχος Ζ104-Σελ. 73 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.10 χής. Αν στο ίδιο έργο διαστρώνεται σκυρόδεμα δύο ή περισσοτέρων χαρακτηριστικών αντοχών θα γίνονται διαφορετικές δειγματοληψίες και έλεγχοι για κάθε περίπτωση χαρακτηριστικής αντοχής. 13.1 Απαίτηση αντοχής Το σκυρόδεμα θα ελέγχεται με δοκίμια που θα παίρνονται στην έξοδο του αναμικτήρα αν πρόκειται για εργοταξιακό σκυρόδεμα ή στην έξοδο του αυτοκινήτου μεταφοράς αν πρόκειται για εργοστασιακό σκυρόδεμα. Οι αντοχές σε θλίψη αυτών των δοκιμίων πρέπει να ικανοποιούν τα Κριτήρια συμμορφώσεως της παραγράφου 13.6. 13.2 Μορφή και διαστάσεις δοκιμίων 13.2.1 Τα συμβατικά δοκίμια με τα οποία θα γίνονται οι έλεγχοι συμμορφώσεως καθώς και τα δοκίμια του έργου (Παράγραφος 10.4) θα είναι κυβικά ακμής 20 cm ή 15 cm ή κυλινδρικά διαμέτρου 15 cm και ύψους 30 cm. 13.2.2 Για τους ελέγχους συμμορφώσεως θα χρησιμοποιούνται για το ίδιο έργο δοκίμια της ίδιας μορφής και διαστάσεων, εκείνα που χρησιμοποιήθηκαν στη Μελέτη συνθέσεως. Στη περίπτωση του εργοστασιακού έτοιμου σκυροδέματος που η Μελέτη συνθέσεως του έχει γίνει στο Εργοστάσιο, η μορφή και οι διαστάσεις των δοκιμίων θα προδιαγράφονται. Για το ίδιο έργο απαγορεύεται η λήψη διαφορετικών δοκιμίων και η σύγκριση της αντοχής τους μετά από πολλαπλασιασμό με συντελεστές αναγωγής. 13.2.3 Για άλλες ανάγκες, όπως για τους ελέγχους αντοχής σε μικρή ηλικία, που δεν έχουν όμως σχέση με τους ελέγχους συμμορφώσεως, θεωρείται ότι τα κυβικά δοκίμια ακμής 15 cm σε ηλικία 28 ημερών ή μεγαλύτερη, δίνουν αντοχές κατά 5% μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες αντοχές κυβικών δοκιμίων ακμής 20 cm και ότι η σχέση κυβικών δοκιμίων ακμής 20 cm προς κυλινδρικά δοκίμια διαμέτρου 15 cm και ύψους 30 cm καθορίζεται από τους συντελεστές του Πίνακα 13.2.3. ΠΙΝΑΚΑΣ 13.2.3. Συντελεστές αναγωγής αντοχών κυλινδρικών δοκιμίων σκυροδέματος 15cm X 30cm σε αντοχές κυβικών δοκιμίων ακμής 20cm * . Αντοχές κυλινδρικών δοκιμίων σκυροδέματος 15cm x 30cm σε MPa (kg cm 2 ) < 9,2 (92) 12,8 (128) 18,4 (184) 25,4 (254) > 39, 5 (395) Συντελεστής πολλαπλασιασμού για αναγωγή αντοχής κυλίνδρου σε αντοχή κύβου 20 x 20 x 20 cm. 1,30 1,25 1,22 1,18 1,14 13.2.4 Εκτός από τα συμβατικά δοκίμια που είναι απαραίτητα για τους ελέγχους συμμορφώσεως, ο επιβλέπων μπορεί να πάρει και άλλα δοκίμια, για έλεγχο της αντοχής σε μικρότερες ηλικίες, για έλεγχο της προόδου σκληρύνσεως του σκυροδέματος ή για άλλους ειδικούς ελέγχους. Οι αντοχές αυτών των δοκιμίων δεν μπορεί να οδηγήσουν σε απόρριψη του σκυροδέματος, εκτός αν αυτό έχει συμφωνηθεί με γραπτή συμφωνία. 13.2.5 Δοκίμια με εμφανή ελαττώματα από κακή συμπύκνωση ή τραυματισμό δε θα συμπεριλαμβάνονται στον έλεγχο συμμορφώσεως. 13.2.6. Για να αντιμετωπιστεί η περίπτωση της παραγράφου 13.2.5 συνιστάται η λήψη σε κάθε δειγματοληψία, ενός υπεράριθμου δοκιμίου. Αν, μετά την αφαίρεση των δοκιμίων από τις μήτρες τους, διαπιστωθεί ότι κανένα από αυτά δεν είναι ελλαττωματικό (με την έννοια της παραγράφου 13.2.5), το υπεράριθμο δοκίμιο δε θα λαμβάνεται υπόψη στους ελέγχους συμμορφώσεως μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί για έλεγχο της αντοχής σε μικρή ηλικία. Σελ. 470,6006 Τεύχος Ζ104-Σελ. 74 * Για ενδιάμεσες τιμές γίνεται γραμμική παρεμβολ 13.2.7 Οι αντοχές των κατηγοριών σκυροδέματος του άρθρου 11 του Β.Δ. 1954 θα ελέγχονται με κυβικά δοκίμια 20 x 20 x 20 ή 15 x 15 x 15 cm που θα παρασκευάζονται και θα συντηρούνται σύμφωνα με τους όρους αυτού του Κανονισμού. 13.3 Εργοστασιακό σκυρόδεμα 13.3.1 Το σκυρόδεμα που διαστρώνεται σε μια ημέρα θα αποτελεί μια παρτίδα και θα αντιπροσωπεύεται από μια δειγματοληψία 6 δοκιμίων. 13.3.2 Η αρμόδια υπηρεσία ή ο επιβλέπων αλλά και το Εργοστάσιο παραγωγής του σκυροδέματος έχουν το δικαίωμα να αυξήσουν τον αριθμό των δοκιμίων μιας δειγματοληψίας από 6 σε 12 αν πρόκειται να διαστρωθούν περισσότερα από 11 φορτία αυτοκινήτων. Η δαπάνη ελέγχου των επί πλέον 6 δοκιμίων θα βαρύνει εκείνον που ζήτησε τη λήψη τους. 13.3.3 Αν η ποσότητα του σκυροδέματος που θα διαστρωθεί σε μια ημέρα υπερβαίνει τα 150 m 3 , η δειγματοληψία αυτής της παρτίδας θα περιλαμβάνει δώδεκα (12) δοκίμια, που δε θα παίρνονται από διαδοχικά αυτοκίνητα, αν αυτό είναι δυνατόν. 13.3.4 Αν η σκυροδέτηση πρόκειται να διαρκέσει δύο διαδοχικές ημέρες τότε το σκυρόδεμα του διημέρου θα αποτελεί μια παρτίδα και θα αντιπροσωπεύεται από μια δειγματοληψία δώδεκα (12) συμβατικών δοκιμίων, από τα οποία τα έξι (6) θα παίρνονται την πρώτη ημέρα. 13.3.5 Αν η σκυροδέτηση πρόκειται να διαρκέσει περισσότερες από δύο διαδοχικές ημέρες, τότε η παρτίδα κάθε διημέρου θα αντιπροσωπεύεται από μια δειγματοληψία δώδεκα (12) συμβατικών δοκιμίων, εκτός αν ο αριθμός των ημερών διαστρώσεως είναι μονός, οπότε η παρτίδα της τελευταίας ημέρας θα αντιπροσωπεύεται από μια δειγματοληψία έξι (6) συμβατικών δοκιμίων. 13.3.6 Αν η διάστρωση ενός διημέρου διακοπεί πριν συμπληρωθούν δώδεκα (12) δοκίμια, τότε η παρτίδα σκυροδέματος που έχει διαστρωθεί θα αντιπροσωπεύεται από τα έξι (6) πρώτα δοκίμια. Τα υπόλοιπα δοκίμια που πιθανώς έχουν κατασκευαστεί δε θα συμπεριλαμβάνονται στους ελέγχους συμμορφώσεως. 13.3.7 Σκυρόδεμα το οποίο διαστρώνεται σε δύο όχι διαδοχικές ημέρες θα αποτελεί δύο παρτίδες και θα αντιπροσωπεύεται από δύο δειγματοληψίες. 13.3.8 Αν το έργο απαιτεί διάστρωση χωρίς δακοπή για περισσότερες από μια ημέρες (όπως συμβαίνει σε κατασκευές με ολισθαίνοντα ξυλότυπο), το σκυρόδεμα θα χωρίζεται σε νοητές παρτίδες ανάλογα με τις φάσεις της κατασκευής (π.χ. διάστρωση ημέρας, διάστρωση νύχτας). 13.3.9 Από ένα αυτοκίνητο μεταφοράς σκυροδέματος θα παίρνεται το πολύ ένα δοκίμιο για τον έλεγχο συμμορφώσεως. Αν η σκυροδέτηση συμπληρώνεται με λιγότερα από έξι (6) αυτοκίνητα, τότε επιτρέπεται η λήψη περισσότερων δοκιμίων από το ίδιο αυτοκίνητο, αλλά κάθε δοκίμιο θα παίρνεται αφού έχει εκφορτωθεί περίπου 1 m 3 σκυροδέματος μετά τη λήψη του προηγούμενου δοκιμίου. Το δοκίμιο (ή τα δοκίμια), το αυτοκίνητο από το οποίο έγινε η δειγ23.Δ.ν.10 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος ματοληψία και η περιοχή του έργου στην οποία διαστρώθηκε το φορτίο αυτοκινήτου θα σημειώνονται. 13.3.10 Οι αντοχές 28 ημερών κάθε δειγματοληψίας έξι (6) δοκιμίων πρέπει να ικανοποιούν το Κριτήριο συμμορφώσεως Α (Παράγραφος 13.6.2) οι δε αντοχές 28 ημερών κάθε δειγματοληψίας δώδεκα (12) δοκιμίων πρέπει να ικανοποιούν το Κριτήριο συμμορφώσεως Β (Παράγραφος 13.6.3). 13.3.11 Δεν επιτρέπεται ο χωρισμός των δοκιμίων μιας δειγματοληψίας δώδεκα δοκιμίων σε δύο ομάδες των έξι (6) δοκιμίων και ο έλεγχος των αντοχών αυτών των δοκιμίων με το Κριτήριο Α. 13.3.12 Αν ο 2ος Κανόνας ή ο 4ος Κανόνας αποδοχής δεν ικανοποιείται από ένα μόνο δοκίμιο μιας δειγματοληψίας, τότε η αντοχή του σκυροδέματος του αυτοκινήτου από το οποίο έγινε η λήψη του δοκιμίου αμφισβητείται και ακολουθεί η διαδικασία της παραγράφου 13.7.1. Σε κάθε άλλη περίπτωση κατά την οποία ένας ή και οι δύο Κανόνες αποδοχής δεν ικανοποιούνται, αμφισβητείται ολόκληρη η παρτίδα σκυροδέματος αυτής της δειγματοληψίας και ακολουθεί ο επανέλεγχος της παραγράφου 13.7.2. 13.3.13 Στη λήψη των δοκιμίων μπορεί να παραβρίσκεται εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος του εργοστασίου. 13.4 Εργοταξιακό σκυρόδεμα μικρών έργων Αν το έργο είναι μικρό και δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν προκαταρκτικοί έλεγχοι αντοχής επί τόπου, ισχύουν τα ακόλουθα. 13.4.1 Το σκυρόδεμα που διαστρώνεται σε μια ημέρα θ’ αποτελεί μια παρτίδα και θα αντιπροσωπεύεται από μια δειγματοληψία έξι (6) δοκιμίων, εκτός αν ο συνολικός όγκος του σκυροδέματος που πρόκειται να διαστρωθεί υπερβαίνει τα 150m 3 , οπότε η δειγματοληψία θα περιλαμβάνει δώδεκα (12) δοκίμια. Ο επιβλέπων ή ο κατασκευαστής έχουν το δικαίωμα να αυξήσουν τον αριθμό των δοκιμίων από έξι (6) σε δώδεκα (12) δοκίμια. Στην περίπτωση αυτή η δαπάνη των επί πλέον έξι (6) δοκιμίων θα βαρύνει εκείνον που ζήτησε τη λήψη τους. 13.4.2 Για τους ελέγχους συμμορφώσεως παίρνεται ένα δοκίμιο από κάθε διαφορετικό ανάμιγμα. Το δοκίμιο καθώς και η περιοχή του έργου στην οποία διαστρώνεται το ανάμιγμα θα σημειώνονται. Δεν γίνεται επιλογή καλών ή κακών αναμιγμάτων. Τα αναμίγματα από τα οποία θα γίνει δειγματοληψία είναι τυχαία, η δε εκλογή τους αποφασίζεται από τον επιβλέποντα πριν ολοκληρωθεί η ανάμιξη. 13.4.3 Για δοκίμια τα οποία δεν χρησιμοποιούνται στους ελέγχους συμμορφώσεως ισχύουν όσα αναφέρονται στην παράγραφο 13.2.4. 13.4.4 Για τους ελέγχους συμμορφώσεως ισχύουν όσα αναφέρονται στις παραγράφους 13.3.10 και 13.3.11. 13.4.5 Αν ο 2ος Κανόνας αποδοχής ή ο 4ος Κανόνας αποδοχής δεν ικανοποιείται από ένα μόνο δοκίμιο μιας δειγματοληψίας, τότε η αντοχή του αναμίγματος από το οποίο έγινε η λήψη του δοκιμίου αμφισβητείται και ακολουθεί η διαδικασία της παραγράφου 13.7.1. Σε κάθε άλλη περίπτωση κατά την οποία ένας ή και οι δύο Κανόνες αποδοχής δεν ικανοποιούνται, αμφισβητείται ολόκληρη η παρτίδα σκυροδέματος αυτής της δειγματοληψίας και ακολουθεί ο επανέλεγχος της παραγράφου 13.7.2. 13.5 Εργοταξιακό σκυρόδεμα μεγάλων έργων Οι επόμενες παράγραφοι ισχύουν στην περίπτωση έργων στα οποία ο κατασκευαστής είναι υποχρεωμένος από την Σύμβαση του έργου να εγκαταστήσει συγκρότημα παραγωγής σκυροδέματος και να διενεργήσει τους προκαταρκτικούς ελέγχους της παραγράφου 13.5.1. 13.5.1 Τουλάχιστον ένα μήνα πριν από την έναρξη κατασκευής του έργου πρέπει να έχουν συγκεντρωθεί επί τόπου ικανές ποσότητες αδρανών υλικών. Από τα αδρανή αυτά θα κατασκευαστούν, κατά προτίμηση σε διαφορετικές ημέρες, 15 έως 60 δοκιμαστικά αναμίγματα με τις αναλογίες υλικών που προβλέπονται στη Μελέτη συνθέσεως. Ο ακριβής αριθμός αναμιγμάτων πρέπει να συμφωνεί με έναν από τους «Αριθμούς δοκιμίων» που δίνονται στον Πίνακα 5.2.2.1. Κάθε ανάμιγμα μπορεί να περιέχει μικρότερη ποσότητα σκυροδέματος από εκείνη που θα περιέχει κατά την κατασκευή του έργου, όχι όμως μικρότερη από το μισό της τελευταίας. Από κάθε τέτοιο ανάμιγμα (το οποίο μπορεί μετά να διαστρωθεί σε βοηθητικές κατασκευές του έργου) θα κατασκευάζονται δύο δίδυμα δοκίμια για τον έλεγχο αντοχής σε θλίψη. Αν προδιαγράφονται και άλλοι έλεγχοι (κάμψεως, διαρρήξεως κτλ.) για κάθε έλεγχο θα κατασκευάζεται διαφορετικό ζευγάρι δοκιμίων. Θα συγκεντρωθούν έτσι δύο ομάδες 15 έως 60 δοκιμίων για θλίψη, που θα συντηρηθούν όπως τα συμβατικά δοκίμια. Η μία ομάδα θα ελεγχθεί σε ηλικία 7 ημερών και η άλλη σε ηλικία 28 ημερών. Από την αντοχή αυτών των δοκιμίων θα υπολογιστούν: α)Ο λόγος αντοχής 7/28 ημερών. β)Η τυπική απόκλιση s΄ των δοκιμίων 28 ημερών και η τυπική απόκλιση s π που προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό της s΄ επί το συντελεστή που δίνεται στον Πίνακα 5.2.2.1 για τον αντίστοιχο αριθμό δοκιμίων. γ)Πιθανώς άλλα στατιστικά στοιχεία (π.χ. η τυπική απόκλιση αντοχής 7 ημερών). Αν η s π είναι μεγαλύτερη από την τυπική απόκλιση s με την οποία έγινε ο υπολογισμός της απαιτούμενης αντοχής της Μελέτης συνθέσεως (Παράγραφος 5.2.2) τότε η απαιτούμενη αντοχή θα διορθώνεται από τη Σχέση (1) για s=s π. Αν η s π είναι μικρότερη από 3 ΜΡa (30 Κg/cm 2 ) στη Σχέση (1) θα εισάγεται η τιμή s=3 ΜΡa (30 kg/cm 2 ). Συγχρόνως, από την καμπύλη λόγου νερό/τσιμέντο (Ν/Τ) και αντοχής που θα δίνεται στη Μελέτη συνθέσεως θα αναπροσαρμόζονται οι αναλογίες των υλικών έτσι ώστε να προκύπτει μέση τιμή f m ίση με τη νέα απαιτούμενη. Με τη διορθωμένη αυτή τιμή f m (ή με την παλιά, αν η τυπική απόκλιση των δοκιμαστικών αναμιγμάτων που αναφέρθηκε προηγουμένως είναι ίση με εκείνη της Μελέτης συνθέσεως) θα αρχίσει η κατασκευή του έργου. 13.5.2 Το σκυρόδεμα που διαστρώνεται σε μια ημέρα θα αποτελεί μια παρτίδα και θα αντιπροσωπεύεται από μια δειγματοληψία. Για έργα με διάστρωση χωρίς διακοπή ισχύουν όσα αναφέρονται στην παράγραφο 13.3.8. 13.5.3 Οι δειγματοληψίες των τριών πρώτων ημερών διαστρώσεως θα αποτελούνται από 12 δοκίμια η κάθε μια, οι δε δειγματοληψίες των επόμενων ημερών από 3 δοκίμια. Αν το σκυρόδεμα είναι έτοιμο, οι δειγματοληψίες θα γίνονται στο συγκρότημα παραγωγής. Τα δοκίμια θα έχουν συνεχή αρίθμηση. 13.5.4 Κάθε δοκίμιο θα παίρνεται από διαφορετικό ανάμιγμα σύμφωνα με τη διαδικασία της παραγράφου 13.4.2. 13.5.5 Στη Σύμβαση του έργου πρέπει να προβλέπεται ικανός αριθμός δοκιμίων που θα ελέγχονται σε μικρές ηλικίες, ώστε να είναι δυνατόν να προβλέπεται με ικανοποιητική προσέγγιση η αντοχή 28 ημερών. (Μετά τη σελ. 470,6006) Σελ. 470,6007 Τεύχος Ζ104-Σελ. 75 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.10 13.5.6 Οι αντοχές των δειγματοληψιών 12 δοκιμίων της παραγράφου 13.5.3 πρέπει να ικανοποιούν το Κριτήριο συμμορφώσεως Γ, οι δε αντοχές των δειγματοληψιών 3 δοκιμίων της ίδιας παραγράφου, πρέπει να ικανοποιούν ένα τουλάχιστον από τους Κανόνες 7 και 8 του Κριτηρίου συμμορφώσεως Δ. Αν ένα μόνο δοκίμιο μιας δειγματοληψίας 12 δοκιμίων δεν ικανοποιήσει τον 6ο Κανόνα αποδοχής, τότε η αντοχή του αντίστοιχου αναμίγματος αμφισβητείται και ακολουθεί η διαδικασία της παραγράφου 13.7.1. Σε κάθε άλλη περίπτωση που δεν ικανοποιούνται και οι δύο Κανόνες του Κριτηρίου Γ (δειγματοληψίες 12 δοκιμίων) ή που δεν ικανοποιείται τουλάχιστον ένας από τους Κανόνες 7 και 8 του Κριτηρίου Δ (δειγματοληψίες 3 δοκιμίων) η αντίστοιχη παρτίδα σκυροδέματος αμφισβητείται και ακολουθεί η διαδικασία της παραγράφου 13.7.2. 13.5.7 Μετά από κάθε συγκέντρωση 60 αποτελεσμάτων αντοχής δοκιμίων συνεχών δειγματοληψιών που ικανοποίησαν τα αντίστοιχα Κριτήρια συμμορφώσεως θα υπολογίζεται ο μέσος όρος αντοχής Χ 60, και η τυπική απόκλιση s 60, αυτών των δοκιμίων. Αν η s 60, διαφέρει από την τυπική απόκλιση s που ήδη χρησιμοποιείται περισσότερο από ±0.5 ΜPa (5 kg/cm 2 ) τότε θα υπολογίζεται από τη Σχέση (1) νέα απαιτούμενη αντοχή για την τιμή s 60. Αν η s 60 βρεθεί μικρότερη από 3 ΜΡa (30 Κg/cm 2 ), στη Σχέση (1) θα εισάγεται η τιμή 3 ΜΡa (30 Κg/cm 2 ). Τη μεταβολή της απαιτούμενης αντοχής θα ακολουθεί τροποποίηση των αναλογιών συνθέσεως, όπως και στην παράγραφο 13.5.1, ώστε να προκύπτει αντοχή f m τουλάχιστον ίση με την απαιτούμενη. Στην περίπτωση που η Χ 60 βρεθεί μεγαλύτερη από την απαιτούμενη αντοχή f a, ο κατασκευαστής μπορεί να ζητήσει, με δική του ευθύνη, τον υπολογισμό νέας απαιτούμενης αντοχής από τη Σχέση: fa=fck+1.64 s 60 (3) με τον περιορισμό για την τιμή s 60 που αναφέρθηκε παραπάνω. 13.5.8 Αν δύο συνεχείς δειγματοληψίες δεν ικανοποίησαν τα Κριτήρια συμμορφώσεως οι αναλογίες συνθέσεως θα αναπροσαρμόζονται έτσι ώστε η μέση αντοχή f m να γίνει ίση προς την fa της Σχέσεως (1). Αν είναι ήδη ίση προς αυτήν, θα αυξηθεί κατά 0.41s, όπου s η τυπική απόκλιση για την οποία συνέβησαν οι προηγούμενες αστοχίες. Η επαναφορά της f m σε χαμηλότερες τιμές θα γίνεται μετά τη συμπλήρωση 60 δοκιμίων σύμφωνα με την παράγραφο 13.5.7. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 13.5.5 αστοχίες στην ικανοποίηση των Κριτηρίων συμμορφώσεως είναι δυνατόν να προβλέπονται από τα δοκίμια μικρής ηλικίας. Στην περίπτωση αυτή ο κατασκευαστής μπορεί να ζητήσει την αναπροσαρμογή των αναλογιών συνθέσεως αμέσως μετά τον έλεγχο αυτών των δοκιμίων. 13.5.9 Κάθε φορά που αλλάζουν οι αναλογίες συνθέσεως (Παράγραφοι 13.5.7 και 13.5.8) οι δειγματοληψίες θα ακολουθούν τη διαδικασία της παραγράφου 13.5.3 με επανάληψη της αριθμήσεως των δοκιμίων από την αρχή. 13.5.10 Ο αύξοντας αριθμός κάθε δοκιμίου, η ημερομηνία λήψεως, η αντοχή του, καθώς και ο μέσος όρος κάθε δειγματοληψίας θα σημειώνονται σε κατάλληλα διαγράμματα, έτσι ώστε να υπάρχει εποπτεία της μεταβολής της ποιότητας του σκυροδέματος. Σελ. 470,6008 Τεύχος Ζ104-Σελ. 76 13.5.11 Τα αδρανή θα συγκεντρώνονται σε μεγάλους σωρούς (στο μέγεθος και την έκταση που επιτρέπει ο χώρους του εργοταξίου) μετά δε τον έλεγχο τους στους σωρούς σα μεταφέρονται στον αστέρα του συγκροτήματος παραγωγής. Η μεταφορά αδρανών κατευθείαν από το λατομείο στον αστέρα κατά τη διάρκεια της σκυροδετήσεως δεν επιτρέπεται παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις περιορισμένου χώρου. 13.5.12 Για τις εγκαταστάσεις ζυγίσεως των υλικών και αναμίξεως του σκυροδέματος ισχύουν όσα αναφέρονται στην παράγραφο 12.1 (Έτοιμο σκυρόδεμα). 13.5.13 Όταν η παραγωγή είναι συνεχής τα ζυγιστήρια και γενικά η καλή λειτουργία του συγκροτήματος θα ελέγχονται μια φορά την εβδομάδα. Όταν η παραγωγή δεν είναι συνεχής ο έλεγχος θα γίνεται σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα κατά την κρίση του επιβλέποντα. 13.5.14 Η αρμόδια υπηρεσία ή ο επιβλέπων μηχανικός θα ασκεί πλήρη έλεγχο σε όλα τα στάδια κατασκευής του έργου (συγκέντρωση των υλικών, έλεγχος των δελτίων ποιότητας των υλικών, εργαστηριακός έλεγχος των υλικών, επίβλεψη στο συγκρότημα παραγωγής, στη λήψη δοκιμίων, στη μεταφορά, τη διάστρωση και τη συντήρηση του σκυροδέματος, στον πιθανό επανέλεγχο της κατασκευής κτλ.). Η παρακολούθηση αυτή δεν απαλλάσσει τον κατασκευαστή από την ευθύνη της ποιότητας των υλικών και του σκυροδέματος. 13.6 Κριτήρια συμμορφώσεως 13.6.1 Στην περίπτωση ελέγχου σκυροδέματος που ανήκει στις κατηγορίες που αναφέρονται στο Β.Δ. της 18.2.54 και στην Π.Τ.Π. 504, η χαρακτηριστική αντοχή για την εφαρμογή των Κριτηρίων συμμορφώσεως που δίνονται στις επόμενες παραγράφους θα παίρνεται από τον Πίνακα 5.2.2.3 σύμφωνα με τις προηγούμενες παραγράφους. 13.6.2 Κριτήριο Α (Μικρών έργων) X 6≥fck+1.40s 1ος Κανόνας αποδοχής Xi≥fck-2.5 MΡa 2ος Κανόνας αποδοχής όπου: Χ 6 = Μέσος όρος αντοχής των 6 δοκιμίων της δειγματοληψίας. Xi = Η αντοχή κάθε δοκιμίου της δειγματοληψίας. s = Η τυπική απόκλιση της δειγματοληψίας που προκύπτει από τη Σχέση 5 2 6 6 1                  s 13.6.3 Κριτήριο Β (Μικρών έργων) X 12≥f ck+1.43s 3ος Κανόνας αποδοχής X 1≥fck-4 MPa 4ος Κανόνας αποδοχής όπου: Χ 12 = Μέσος όρος αντοχής 12 δοκιμίων της δειγματοληψίας. X i = Η αντοχή κάθε δοκιμίου της δειγματοληψίας. s = Η τυπική απόκλιση της δειγματοληψίας που προκύπτει από τη Σχέση: 11 2 12 12 1                  s 13.6.4 Κριτήριο Γ (Μεγάλων έργων) X 12≥fck+1.43 s 5ος Κανόνας αποδοχής X i≥fck–4 Mpa 6ος Κανόνας αποδοχής 23.Δ.ν.10 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος όπου: Χ 12=Μέσος όρος αντοχής 12 δοκιμίων της δειγματοληψίας. Χ i=Η αντοχή κάθε δοκιμίου της δειγματοληψίας. s=Η τυπική απόκλιση της δειγματοληψίας που προκύπτει από τη Σχέση: 11 2 12 12 1                  s 13.6.5 Κριτήριο Δ (Μεγάλων έργων) Χ 36≥fck+1.50 s 7ος Κανόνας αποδοχής X3≥fck+1.60 s 8ος Κανόνας αποδοχής όπου: X 3=Μέσος όρος αντοχής των 3 δοκιμίων της δειγματοληψίας. X 36=Μέσος όρος αντοχής των 3 δοκιμίων της δειγματοληψίας και των 33 αμέσως προηγουμένων δοκιμίων. s=ΗI τυπική απόκλιση της τελευταίας ομάδας 60 δοκιμίων ή (αν ακόμη δεν έχει σχηματιστεί η πρώτη ομάδα 60 δοκιμίων) η τυπική απόκλιση των δοκιμίων που έχουν ήδη συγκεντρωθεί συμπληρωμένων με τον απαιτούμενο αριθμό των δοκιμίων των τελευταίων δοκιμαστικών αναμιγμάτων, ώστε να αποτελέσουν ένα σύνολο 60 δοκιμίων. Αν τα δοκίμια των δοκιμαστικών αναμιγμάτων είναι λιγότερα από 24, τότε η τυπική απόκλιση θα υπολογίζεται από τα 36 δοκίμια που έχουν ήδη συγκεντρωθεί και τα δοκίμια όλων των δοκιμαστικών αναμιγμάτων παρ’ ότι ο συνολικός αριθμός των δοκιμίων είναι μικρότερος από 60. 13.7 Επανέλεγχοι σε σκληρυμένο σκυρόδεμα 13.7.1 Στην περίπτωση που αμφισβητείται ένα ανάμιγμα ή φορτίο αυτοκινήτου καταβάλλεται η Αποζημίωση «Α» της παραγράφου 13.7.7 και η περιοχή του έργου στην οποία διαστρώθηκε αυτό το ανάμιγμα ή το φορτίο αυτοκινήτου υποβάλλεται σε εντατική συντήρηση για 14 μέχρι 28 ημέρες. Η συντήρηση αυτή θα γίνεται με πλημμύρισμα στα οριζόντια στοιχεία και με τη μέθοδο της παραγράφου 10.3 για τα κατακόρυφα στοιχεία. Μετά την πάροδο των 14-28 ημερών, από τυχαίες θέσεις του διαστρωμένου αναμίγματος ή του φορτίου σκυροδέματος που αμφισβητείται θα κόβονται 3 πυρήνες διαμέτρου 10+0,5 cm και ύψους μέχρι 12,5 cm. Δε θα γίνεται πυρηνοληψία κοντά σε ακμές ή αρμούς (εργασίας ή διαστολής) ή από θέσεις στις οποίες το σκυρόδεμα παρουσιάζει ανωμαλίες ιστού (μεγάλα κενά, απόμιξη, συγκέντρωση λεπτού υλικού κτλ.). Πυρήνες που θα περιέχουν τμήματα σιδηροπλισμού διαμέτρου μεγαλύτερης από 8 mm θα απορρίπτονται. H κοπή και η προετοιμασία των πυρήνων θα γίνεται σύμφωνα με το Πρότυπο ΕΛΟΤ-344, το ύψος όμως κάθε πυρήνα πριν από την επίστρωση της κονίας επιπεδώσεως (καπέλωμα) δεν πρέπει να είναι μικρότερο από 9,5 cm. Η αναγωγή της αντοχής των πυρήνων σε αντοχή συμβατικών δοκιμίων θα γίνεται σύμφωνα με την παράγραφο 13.7.8. Ο μέσος όρος των ανηγμένων αντοχών των τριών πυρήνων θα αντικαθιστά την αντοχή του δοκιμίου το οποίο προκάλεσε τον επανέλεγχο αυτής της παραγράφου. Αν με αυτή την αντικατάσταση ικανοποιούνται και οι δύο Κανόνες αποδοχής του αντίστοιχου Κριτηρίου συμμορφώσεως, η αντοχή του αναμίγματος ή του φορτίου αυτοκινήτου που αμφισβητήθηκε θεωρείται ικανοποιητική, διαφορετικά ολόκληρη η παρτίδα σκυροδέματος αμφισβητείται και ακολουθεί η διαδικασία της παραγράφου 13.7.2. 13.7.2 Στην περίπτωση που αμφισβητείται η αντοχή μιας παρτίδας σκυροδέματος καταβάλλεται η Αποζημίωση «Α» της Παραγράφου 13.7.7 και ακολουθεί η εξής διαδικασία επανελέγχου. Γίνεται εντατική συντήρηση της αμφισβητούμενης παρτίδας όπως περιγράφεται στην παράγραφο 13.7.1, εκτός αν αυτή η συντήρηση έχει ήδη γίνει. Κατόπιν κόβονται από τυχαίες θέσεις του σκυροδέματος της παρτίδας (με τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 13.7.1) 12 πυρήνες. Μετά την αναγωγή των αντοχών σε αντοχές συμβατικών δοκιμίων όπως προβλέπεται στην παράγραφο 13.7.8 θα εξεταστεί αν ισχύει η Σχέση (4): s min 12     >2,28 (4) όπου X min η μικρότερη από τις 12 αντοχές και s η τυπική απόκλιση όπως υπολογίζεται από την Σχέση (5) 11 2 12 12 1 12                  s (5) Αν η Σχέση (4) ισχύει, θεωρείται ως μέσος όρος αντοχής της δειγματοληψίας ο μέσος όρος Χ 11 των πυρήνων που έχουν αντοχή μεγαλύτερη από Χ min. Αν η Σχέση (4) δεν ισχύει, μέσος όρος αντοχής της δειγματοληψίας θεωρείται ο μέσος όρος Χ 12 όλων των πυρήνων. Ο μέσος όρος Χ 11 ή Χ 12 πρέπει να ικανοποιεί τον 3ο Κανόνα αποδοχής (Παράγραφος 13.6.3) όπου η τυπική απόκλιση s θα υπολογίζεται από τη Σχέση (5) για μέσο όρο Χ 12 ή τη Σχέση (6) για μέσο όρο Χ 11. 10 2 11 11 1 11                  s (6) Αν ο 3ος Κανόνας αποδοχής δεν ικανοποιείται από το μέσο όρο Χ 11 ή Χ 12 θεωρείται ότι η αντίστοιχη παρτίδα σκυροδέματος δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις αυτού του Κανονισμού και ακολουθεί η διαδικασία της παραγράφου 13.7.3. 13.7.3 Όταν από τον έλεγχο της παραγράφου 13.7.2 προκύψει ότι μια παρτίδα σκυροδέματος δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις αυτού του Κανονισμού καταβάλλεται η Αποζημίωση «Β» της παραγράφου 13.7.7 και γίνεται εντατική συντήρηση της παρτίδας, εκτός αν αυτή η συντήρηση έχει ήδη γίνει. Κατόπιν εκτιμάται η αντοχή του σκυροδέματος αυτής της παρτίδας από ένα συμπληρωματικό αριθμό πυρήνων σε συνδυασμό και με έμμεσες μεθόδους ελέγχου, ακολουθεί δε υπολογισμός του στοιχείου ή του φορέα με περισσότερο ακριβείς μεθόδους και πιθανώς με ελάττωση των φορτίων, όπου η λειτουργία του έργου το επιτρέπει. Σε όσους φορείς κρίνεται σκόπιμο διενεργείται δοκιμαστική φόρτιση. 13.7.1 Αν οι έλεγχοι της παραγράφου 13.7.3 αποδείξουν ότι το στοιχείο ή ο φορέας δεν έχει την απαιτούμενη φέρουσα ικανότητα (ή αν κατάλληλοι έλεγχοι αποδείξουν ότι το στοιχείο ή ο φορέας δεν έχει την απαιτούμενη ανθεκτικότητα στο χρόνο ή σε επιρροές περιβάλλοντος), τότε καταβάλλεται η Αποζημίωση «Γ» της Παραγράφου 13.7.7 και ενισχύεται ο φο(Μετά τη σελ. 470,6008) Σελ. 470,6009 Τεύχος Ζ104-Σελ. 77 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.10 ρέας στην έκταση που απαιτεί η ασφάλεια του έργου. 13.7.5 Όταν η ενίσχυση της παραγράφου 13.7.4 δεν είναι δυνατή λόγω ιδιομορφίας του φορέα ή η ενίσχυση δεν εξασφαλίζει την ασφάλεια του έργου, καταβάλλεται η Αποζημίωση «Δ» της Παραγράφου 13.7.7 και γίνεται καθαίρεση και επανακατασκευή του αντίστοιχου στοιχείου ή τμήματος του έργου. 13.7.6 Οι προηγούμενοι έλεγχοι γίνονται από τα εργαστήρια των Α.Ε.Ι., τα εργαστήρια του Υ.Δ.Ε. και τα ιδιωτικά εργαστήρια που εποπτεύονται από το Υ.Δ.Ε. Το είδος και η έκταση των ελέγχων αποφασίζεται με τη συνεργασία μηχανικού ειδικευμένου στην τεχνολογία σκυροδέματος η δε αντοχή της αμφισβητούμενης παρτίδας θα προκύψει από στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων ελέγχου. 17.7.7 Εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στη Σύμβαση του Έργου οι Αποζημιώσεις των παραγράφων 13.7.2, 13.7.3, 13.7.4 και 13.7.5 είναι οι ακόλουθες και οφείλονται πέρα από τυχόν άλλη αποδεικνυόμενη ζημία. Αποζημίωση «Α»: Καταβολή όλων των δαπανών των ελέγχων που προβλέπονται στις παραγράφους 13.7.1 και 13.7.2. Αποζημίωση «Β»: Καταβολή όλων των δαπανών για τη διενέργεια των ελέγχων και των Μελετών της παραγράφου 13.7.3. Αποζημίωση «Γ»: Επιστροφή-εφόσον έχει εισπραχθεί-του αντιτίμου της παρτίδας σκυροδέματος που κρίθηκε ακατάλληλη και καταβολή, εκτός των δαπανών της Αποζημιώσεως «Β» και της δαπάνης για τη μελέτη και εκτέλεση των ενισχύσεων. Αποζημίωση «Δ»: Εκτός από τις δαπάνες που προβλέπονται στην Αποζημίωση «Β» καταβάλλεται και κάθε δαπάνη για την καθαίρεση του ακατάλληλου σκυροδέματος και την επανακατασκευή του φορέα ή του αναγκαίου τμήματος του έργου. 13.7.8 Οι πυρήνες θα ελέγχονται αφού παραμείνουν για δύο ημέρες σε περιβάλλον δωματίου. Οι αντοχές τους θα ανάγονται σε αντοχή κυβικού δοκιμίου ακμής 15 ή 20 cm με τους συντελεστές που αναφέρονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ-344, με τη διαφορά ότι ο συντελεστής Κ φ θα είναι ίσος με 0,97 για τους πυρήνες της ονομαστικής διαμέτρου 10 cm που προβλέπεται σ’ αυτό τον Κανονισμό και ο συντελεστής συντηρήσεως Κc θα είναι ίσος με 0,94 που αντιστοιχεί σε πολύ καλή συντήρηση. Όταν ο έλεγχος του σκυροδέματος γίνεται όχι με κυβικά αλλά με κυλινδρικά δοκίμια, κατά την αναγωγή ο συντελεστής λ 3 θα παίρνεται ίσος με την μονάδα. Αν για οποιοδήποτε λόγο η δειγματοληψία γίνει μετά τη συμπλήρωση 2 μηνών από τη σκυροδέτηση, η αντοχή των πυρήνων θα διαιρείται με 1,10, αν δε ή δειγματοληψία γίνει μετά τη συμπλήρωση 3 ή περισσοτέρων μηνών από τη σκυροδέτηση, η αντοχή, των πυρήνων θα διαιρείται με 1,15. 13.7.9 Αν ο έλεγχος της παραγράφου 13.7.2 δώσει αρνητικά αποτελέσματα ο κύριος του έργου έχει το δικαίωμα να μη δεχτεί την ενίσχυση της κατασκευής αλλά να απαιτήσει την καθαίρεση της ελαττωματικής παρτίδας και την αντικατάσταση της με υγιές σκυρόδεμα, αν αυτό είναι τεχνικώς δυνατό. 13.7.10 Η μεθοδολογία και τα Κριτήρια ελέγχου με τους πυρήνες της παραγράφου 13.7 αφορούν μόνο τον επανέλεγχο πρόσφατου σκυροδέματος του οποίου τα συμβατικά δοκίμια δεν ικανοποίησαν τα αντί Σελ. 470,6010 Τεύχος Ζ104-Σελ. 78 στοιχα Κριτήρια συμμορφώσεως και όχι την αποδοχή ή απόρριψη πρόσφατου σκυροδέματος, στο οποίο δεν έγιναν έλεγχοι συμμορφώσεως με συμβατικά δοκίμια. Επίσης δεν αφορούν την αποδοχή ή απόρριψη παλαιού σκυροδέματος άγνωστων στοιχείων όπως και την εκτίμηση της αντοχής του. 13.7.11 Μετά το τέλος των επανελέγχων οι τρύπες που δημιουργήθηκαν από τους πυρήνες θα γεμίζονται από τον κατασκευαστή του έργου με κατάλληλο σκυρόδεμα (ρητινικό ή όχι) μειωμένου συντελεστή συστολής πήξεως και αυξημένης ικανότητας προσφύσεως στο παλιό σκυρόδεμα. Άρθρο 14 14 Κατασκευαστικές λεπτομέρειες 14.1 Απόσταση ράβδων οπλισμού 14.1.1 Στις διατομές που ο οπλισμός τοποθετείται σε περισσότερες από μια σειρά, οι ράβδοι κάθε σειράς θα τοποθετούνται ακριβώς πάνω ή ακριβώς πίσω από τις ράβδους της προηγούμενης ή επόμενης σειράς και όχι στα μέσα των αποστάσεων των ράβδων. 14.1.2 Η ελεύθερη απόσταση μεταξύ διαδοχικών σειρών οπλισμού θα είναι τουλάχιστον 2/3 d αδ η δε ελεύθερη απόσταση μεταξύ ράβδων της ίδιας σειράς θα είναι τουλάχιστον d αδ+5 mm, όπου d αδ είναι η διάσταση του μέγιστου κόκκου του αδρανούς. Ο Πίνακας 14.1.2 δίνει τις αποστάσεις των ράβδων για διάφορες περιπτώσεις μέγιστου κόκκου. ΠΙΝΑΚΑΣ 14.1.2. Αποστάσεις σειρών ράβδων και ράβδων στην ίδια σειρά. Σκυρόδεμα μεγίστου κόκκου (mm) Ελάχιστη απόσταση, mm Σειρών Ράβδων στην ίδια σειρά Ø 15 ή 16 ή 1/2΄΄ Ø 30 ή 31,5 ή 1΄΄ Ø 50 ή 63 ή 1 1/2΄΄ 10 20 35 20 35 55 14.1.3 Οι ίδιες ελεύθερες αποστάσεις τηρούνται και στην περίπτωση δέσμης από δύο ράβδους, όπως και στην περίπτωση τενόντων. Για δέσμες με περισσότερες από δύο ράβδους οι ελεύθερες αποστάσεις θα είναι d αδ+15 mm. 14.2 Επικάλυψη οπλισμού 14.2.1 Η επικάλυψη με σκυρόδεμα των ράβδων οπλισμού πρέπει να έχει πάχος τουλάχιστον ίσο με: -30mm για ράβδους διαμέτρου άνω των 28mm -25mm για ράβδους διαμέτρου άνω των 22mm -20mm για ράβδους διαμέτρου άνω των 18mm -15mm για ράβδους διαμέτρου μέχρι και 18mm Tα ίδια πάχη ισχύουν στην περίπτωση τένοντα (με ή χωρίς σωλήνα). Για διαμέτρους μεγαλύτερες από 40mm η επικάλυψη θα έχει πάχος 40mm. 14.2.2 Η επικάλυψη που δίνεται στην παράγραφο 14.2.1 ισχύει και σε δέσμες ράβδων όπου ως διάμετρος της δέσμης θα θεωρείται η διάμετρος της ράβδου πολλαπλασιασμένη με √n όπου n ο αριθμός των ράβδων της δέσμης. 14.2.3 Όπου υπάρχουν συνδετήρες, ως επικάλυψη θεωρείται το πάχος του σκυροδέματος που επικαλύπτει τους συνδετήρες. 14.2.4 Τα πάχη της παραγράφου 14.2.1 ισχύουν για: α)Σκυρόδεμα κλειστών χώρων ή σκυρόδεμα που βρίσκεται στο ύπαιθρο αλλά προστατεύεται με επίχρισμα. β)Σκυρόδεμα που βρίσκεται μονίμως βυθισμένο σε νερό όχι διαβρωτικό. 14.2.5 Σε σκυρόδεμα ανεπίχριστο που επικοινωνεί με τον εξωτερικό αέρα (π.χ. ανοιχτά υπόστεγα, ελεύθερα υποστηλώματα ισογείου-pilotis) τα πάχη της παραγράφου 14.2.1 αυξάνονται κατά 5mm. 23.Δ.ν.10 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 14.2.6 Σε σκυρόδεμα ανεπίχριστο: α)κλειστών χώρων στους οποίους υπάρχει συγκέντρωση υδρατμών (πλυντήρια, λουτρά, μαγειρεία) β)ανοικτών χώρων με έντονη υγρασία γ)σε συνήθη εδάφη και δ)σε διαβρωτικό περιβάλλον με ασθενή ή μέτρια προσβολή (Παράγραφος 12.4). τα πάχη της παραγράφου 14.2.1 αυξάνονται κατά 10 mm. 14.2.7 Σε σκυρόδεμα που βρίσκεται σε διαβρωτικό περιβάλλον με ισχυρή ή πολύ ισχυρή προσβολή (Παράγραφος 12.4) τα πάχη της παραγράφου 14.2.1 θα αυξάνονται κατά 20 mm. 14.2.8 Όταν το σκυρόδεμα έχει χαρακτηριστική αντοχή ίση ή μεγαλύτερη από 30 ΜPa οι τιμές επικαλύψεως που προκύπτουν από τις προηγούμενες παραγράφους μπορούν να μειωθούν κατά 5 mm χωρίς όμως να παραβιάζονται τα ελάχιστα πάχη της παραγράφου 14.2.1. 14.2.9 Η ίδια μείωση κατά 5 mm και χωρίς πάλι να παραβιάζονται τα ελάχιστα όρια της παραγράφου 14.2.1 μπορεί να γίνει σε πλάκες ή κελύφη, όπως και σε στοιχεία προκατασκευασμένα σε εργοστάσιο με χαρακτηριστική αντοχή σκυροδέματος μεγαλύτερη από 35 ΜΡa. 14.2.10 Για την περίπτωση έργων κοντά στη θάλασσα ισχύουν όσα αναφέρονται στην παράγραφο 12.6. 14.2.11 Σε σκυρόδεμα μέγιστου κόκκου μεγαλύτερου από  30 ή 31,5 ή 1΄΄ τα πάχη της παρ. 14.2.1 θα αυξάνονται κατά 5 mm. 13.4 Αρμοί εργασίας 14.3.1 Λίγη ώρα μετά τη σκυροδέτηση οι αρμοί εργασίας θα τρίβονται με συρματόβουρτσα έτσι ώστε ν’ απομακρύνεται η τσιμεντοκονία και ν’ απογυμνώνονται οι κόκκοι των αδρανών. 14.3.2 Πριν από τη νέα σκυροδέτηση οι αρμοί θα καθαρίζονται από κάθε ξένο σώμα και θα πλένονται με νερό υπό πίεση. Κατά τη στιγμή της σκυροδετήσεως οι αρμοί πρέπει να είναι κορεσμένοι, χωρίς όμως να έχουν ελεύθερο νερό στις κοιλότητες της επιφάνειας τους. Απαγορεύεται η επάλειψη των αρμών με τσιμεντοκονία. 14.3.3 Αν υπάρχει κατακόρυφος αρμός η σκυροδέτηση θ’ αρχίζει από τη θέση του αρμού. Σε οριζόντιους αρμούς τοιχείων θα διαστρώνεται πρώτα μια στρώση μικρού πάχους σε ολόκληρο το μήκος του αρμού η οποία και θα δονείται προσεκτικά. 14.3.4 Οι αρμοί εργασίας θα είναι περίπου κάθετοι προς τη διεύθυνση διαστρώσεως. 14.3.5 Σε έργα με απαιτήσεις στεγανότητας πρέπει να αποφεύγεται η δημιουργία αρμών εργασίας. Σε περίπτωση όμως που υπάρχουν τέτοιοι αρμοί, αυτοί πρέπει να επαλείφονται με εποξειδική ρητίνη πριν από την διάστρωση του νέου σκυροδέματος. Η συντήρηση στην θέση των αρμών πρέπει να είναι ιδιαίτερα επιμελημένη. 14.4 Εξαρτήματα ενσωματωμένα στο σκυρόδεμα 14.4.1 Σωλήνες ή άλλα εξαρτήματα που δε βλάπτουν με χημική ή φυσική διαδικασία το σκυρόδεμα μπορούν να ενσωματώνονται σ’ αυτό, εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στις επόμενες παραγράφους. 14.4.2 Σωλήνες ή εξαρτήματα αλουμινίου δε θα βρίσκονται σε επαφή με σκυρόδεμα, εκτός αν είναι επαλειμμένα ή καλυμμένα με κατάλληλα υλικά που εμποδίζουν την αντίδραση αλουμινίου-σκυροδέματος ή την ηλεκτρολυτική αντίδραση χάλυβα-αλουμινίου. 14.4.3 Απαγορεύεται η ενσωμάτωση υδρορροών ή άλλων σωλήνων παροχετεύσεων υγρών σε υποστυλώματα. Άρθρο 15 15 Υποχρεώσεις 15.1 Για τα έργα των φορέων του Δημόσιου τομέα, οι υποχρεώσεις και οι ευθύνες του επιβλέποντα και του κατασκευαστή προκύπτουν από τις ισχύουσες διατάξεις και τη Σύμβαση του έργου. 15.2 Για τα ιδιωτικά έργα ισχύουν οι ακόλουθες παράγραφοι: 15.2.1 Ο επιβλέπων μηχανικός είναι υπεύθυνος για τη διενέργεια όλων των ελέγχων και διαδικασιών που αναφέρονται σ’ αυτό τον Κανονισμό. Οι δειγματοληψίες των υλικών και του σκυροδέματος και η αποστολή των δειγμάτων και των δοκιμίων στο Εργαστήριο σκυροδέματος γίνονται με τη μέριμνα και την επίβλεψη του, από προσωπικό και μέσα που διαθέτει ο κατασκευαστής του έργου μετά από γραπτή εντολή του επιβλέποντα. Οι επί τόπου έλεγχοι, όπως ο προσδιορισμός της υγρασίας των αδρανών και η μέτρηση της εργασιμότητας, γίνονται με τη μέριμνα και την επίβλεψη του επιβλέποντα, από προσωπικό και μέσα που διαθέτει ο κατασκευαστής του έργου. Στις δειγματοληψίες αδρανών ή έτοιμου σκυροδέματος στο εργοτάξιο μπορεί να παρίσταται εκπρόσωπος του λατομείου ή του εργοστασίου έτοιμου σκυροδέματος. 15.2.2 Αν δεν προβλέπεται διαφορετικά στη Σύμβαση ο κύριος του Έργου προκαταβάλλει τις δαπάνες όλων των ελέγχων και τη δαπάνη των εργαστηριακών επανελέγχων που προδιαγράφονται στην παράγραφο 13.7. 15.2.3 Ο επιβλέπων μηχανικός έχει το δικαίωμα να απαιτήσει την λήψη δοκιμίων για τον έλεγχο της αντοχής σε μικρές ηλικίες. 15.2.4 Αν από υπαιτιότητα του κυρίου του έργου ή του κατασκευαστή δεν διενεργούνται οι έλεγχοι και επανέλεγχοι, ο επιβλέπων έχει το δικαίωμα να ζητήσει από την Αστυνομική Αρχή τη διακοπή του έργου, γνωρίζοντας συγχρόνως με αναφορά του στην αρμόδια υπηρεσία του Υ.Δ.Ε. τους λόγους αυτής της διακοπής. 15.2.5 Υπεύθυνος για τα στοιχεία της τυπικής αποκλίσεως με τα οποία έγινε η Μελέτη συνθέσεως (Παράγραφος 5.2.2) είναι ο κατασκευαστής του έργου. 15.2.6 Υπεύθυνος για την ποιότητα του σκυροδέματος, δηλαδή για την συμβατική αντοχή του, τη συμπεριφορά του στο χρόνο, την ανθεκτικότητα του σε ατμοσφαιρικές ή χημικές προσβολές και γενικά σε όλες τις απαιτήσεις που αναφέρονται στη Σύμβαση το …