23. ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ Αριθ. Α5α/5333 της 23 Νοεμ./18 Δεκ. 1987 (ΦΕΚ Β΄ 721) (Διόρθ. Σφαλμ. στο ΦΕΚ Β΄ 158 τη

23. ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ Αριθ. Α5α/5333 της 23 Νοεμ./18 Δεκ. 1987 (ΦΕΚ Β΄ 721) (Διόρθ. Σφαλμ. στο ΦΕΚ Β΄ 158 της 22 Μαρτ. 88) Όροι ιδρύσεως και λειτουργίας Καταστημάτων κλπ. πλυντηρίων, στεγνοκαθαριστηρίων, βαφείων, ταπητοκαθαριστηρίων και αμιγών σιδηρωτηρίων ρουχισμού Δημοσίας χρήσεως. Έχοντας υπόψη: 1.Τον Α.Ν. 2520/40 (ΦΕΚ 237/4.9.40) «περί Υγειονομικών Διατάξεων». 2.Το Π.Δ. 544/77 «Περί Οργανισμού του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών». 3.Το Νόμ. 1558/85 (ΦΕΚ 137/85/τ.Α) «Κυβέρνηση και Κυβερνητικά όργανα». 4.Το άρθρ. 44 της Υγειον. Δ/ξης από 14.11.1938 (ΦΕΚ 275/Β/1938) «Υγειονομικός Κανονισμός» όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε μεταγενέστερα με την Υγειον. Διάταξη Γιγ/6001/67 (ΦΕΚ 360/Β/67) και την ΑΙΒ/3178/83 (ΦΕΚ 211/Β/83) όμοια. 5.Την ανάγκη εκσυγχρονισμού των ανωτέρω Διατάξεων ώστε να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά τα προκαλούμενα από τη λειτουργία πλυντηρίων, στεγνοκαθαριστηρίων, βαφείων και αμιγών σιδηρωτηρίων ρουχισμού Δημοσίας χρήσεως, υγειονομικά θέματα και να διασφαλίζεται η Δημόσια Υγεία. 6.Τις σχετικές με τους όρους ιδρύσεως και λειτουργίας πλυντηρίων, στεγνοκαθαριστηρίων, βαφείων, ταπητοκαθαριστηρίων και αμιγών σιδηρωτηρίων ρουχισμού Δημοσίας χρήσεως εισηγήσεις της Ομάδας Εργασίας που είχε συγκροτηθεί για το σκοπό αυτό, αποφασίζουμε: Εκδίδουμε την παρούσα Υγειονομική Διάταξη η οποία θα ισχύει σε όλη την Επικράτεια. Άδεια ιδρύσεως και λειτουργίας Άρθρ.1.-1.Για την ίδρυση και λειτουργία πλυντηρίων, στεγνοκαθαριστηρίων, βαφείων, ταπητοκαθαριστηρίων και αμιγών σιδηρωτηρίων, ρουχισμού Δημοσίας χρήσεως, απαιτείται άδεια της οικίας Αστυνομικής Αρχής, η οποία προβλέπεται από το Άρθρ.7.-Η εφαρμογή της παρούσας ανατίθεται στα αρμόδια υγειονομικά όργανα. Η ισχύς της παρούσας αρχίζει από την πρώτη του μεθεπόμενου, από της δημοσιεύσεώς της στην Εφημερία της Κυβερνήσεως, μήνα. άρθρ. 10 του Α.Ν. 2520/40 και είναι ανεξάρτητη από τυχόν χορηγούμενη άδεια από άλλους φορείς, εφόσον δεν απαιτείται άδεια από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας. Στην περίπτωση που απαιτείται άδεια από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας (ΥΒΕΤ) είναι απαραίτητη η σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. 2.Για τις παραπάνω άδειες (χορήγηση, μεταβίβαση, διαδικασία έκδοσης, χρόνος ισχύος κλπ.) εφαρμόζονται τα άρθρ. 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13 και 14 της Αιβ/8577/83 (ΦΕΚ 526/Β΄) 8.9.83 Υγειονομικής διάταξης, εφόσον για την εγκατάσταση αυτή απαιτείται άδεια από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας. Δικαιολογητικά – Σχεδιαγράμματα κλπ. Άρθρ.2.-1 Για την απόκτηση της άδειας του προηγούμενου άρθρου ο ενδιαφερόμενος καταθέτει στην αρμόδια για τη χορήγση Αρχή αίτηση με σχετική μελέτη στην οποία επισυνάπτονται τα σχεδιαγράμματα κάτοψης και τομής των χώρων του καταστήματος, το προβλεπόμενο από το νόμο παράβολο και βεβαιώσεις των αρμόδιων υπηρεσιών των Υπουργείων Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας, Εργασίας και της Πυροσβεστικής υπηρεσίας από τις οποίες θα προκύπτει ότι πληρούνται οι όροι και προϋποθέσεις που προβλέπονται από τις διατάξεις τους αντίστοιχα και από την παρούσα από μηχανολογικής πλευράς, πυρασφάλειας και ασφάλειας των εργαζομένων και κάθε άλλο δικαιολογητικό που θα ζητήσουν οι Αρμόδιες Αρχές για την εφαρμογή άλλων νομοθεσιών (στοιχεία νομιμότητας κτιρίου κλπ). Δε θα διαβιβάζονται τα παραπάνω δικαιολογητικά του ενδιαφερομένου από την αρμόδια Αρχή στην υγειονομική Υπηρεσία για γνωμάτευση καταλληλότητας του καταστήματος από Υγειονομικής πλευράς, αν αυτή διαπιστώνει ότι δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις χορηγήσεως της άδειας ιδρύσεως και λειτουργίας που προβλέπονται από τη νομοθεσία άλλων Υπουργείων ή της παρούσας αρμοδιότητας άλλων φορέων, αλλά να γνωρίζει απευθείας στον ενδιαφερόμενο ότι δεν είναι δυνατή η χορήγηση της άδειας ιδρύσεως και λειτουργίας. Πλην των παραπάνω δικαιολογητικών η αρμόδια Υπηρεσία μπορεί, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, να καλέσει εγγράφως ή προφορικά τον ενδιαφερόμενο να υποβάλει συμπληρωματικά στοιχεία, να δώσει διευκρινίσεις ή να προβεί σε συμπληρώσεις κλπ. των δικαιολογητικών του σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων της παρούσας. 2.Η μελέτη που θα υποβάλλεται από τον ενδιαφερόμενο για έγκριση περιλαμβάνει: Περιγραφή και τεχνικά χαρακτηριστικά με λεπτομέρειες, πλήρη στοιχεία μηχανημάτων (είδος, ισχύς, διάταξη κλπ.). Σχέδια (κάτοψη, τομές κλπ.) κλίμακα 1: 50 ή 1:100. Τοπογραφικό διάγραμμα με ένδειξη γειτονικών ιδιοκτησιών και περιγραφή χρήσης τους. Κλίμακα 1:500 ή 1:1000. Εγκαταστάσεις μηχανολογικών και ηλεκτρολογικών μηχανημάτων, ύδρευσης, αποχέτευσης – με τυχόν επεξεργασία – αερισμός, απαερίωση. Πυροσβεστικά μέτρα. 3.Τα παραπάνω θα συντάσσονται από διπλωματούχο μηχανικό κατά προτίμηση Υγιεινολόγο ή, εφόσον δεν προβλέπεται επεξεργασία αποβλήτων, από πρόσωπο που έχει τα προς τούτο απαιτούμενα προσόντα, σύμφωνα με τις διατάξεις του από 16/17.3.50 Β. Δ/τος σε τρία αντίτυπα και θα απεικονίζονται λεπτομερώς όλοι οι χώροι της επιχειρήσεως. Οι διαστάσεις και ο προορισμός κάθε χώρου θα αναφέρονται με ακρίβεια. (Μετά τη σελ. 376,384(α) Σελ. 376,385 Τεύχος I-9-3 Σελ. 73 Υγειονομικός Κανονισμός 34.Δ.β.23 4.Αν κατά την επιθεώρηση της επιχειρήσεως διαπιστωθεί αρμόδια η συνδρομή των όρων και προϋποθέσεων που καθορίζουν οι σχετικές διατάξεις της παρούσας και άλλες διατάξεις, η μελέτη και τα σχεδιαγράμματα υπογράφονται από τα αρμόδια Υπηρεσιακά όργανα που ενήργησαν τον Υγειονομικό έλεγχο και ακολούθως ένα αντίτυπο παραμένει στον οικείο φάκελο της Υγειονομικής Υπηρεσίας, τα δε άλλα δύο επιστρέφονται στην αρμόδια Αρχή, η οποία παραδίδει το ένα αντίτυπο στον ενδιαφερόμενο να το διατηρήσει με την άδεια λειτουργίας μέσα σε υαλόφρακτο πλαίσιο, αναρτημένο σε κατάλληλη θέση του χώρου των εγκαταστάσεων της επιχειρήσεώς του και κρατάει το άλλο αντίτυπο στο αρχείο της. 5.Όταν η άδεια δίνεται από το ΥΒΕΤ, η έγκριση της μελέτης της παρ. 2 του άρθρ. 2 σε ότι αφορά την ύδρευση, αποχέτευση και απαερίωση θα δίνεται από την Υγειονομική Υπηρεσία σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας και άλλων σχετικών Υγειονομικών Διατάξεων. Όροι ιδρύσεως και λειτουργίας Άρθρ.3.-Για να ιδρυθούν και να λειτουργήσουν οι εν λόγω επιχειρήσεις θα πρέπει να πληρούν τους ακόλουθους όρους. 1.Το οίκημα θα είναι μόνιμης κατασκευής και θα πληροί τους όρους του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού (Γ.Ο.Κ.) που ίσχυε κατά το χρόνο οικοδομήσεως και υποχρεωτικά θα είναι χώρος κύριας χρήσεως, σε περίπτωση δε αμφιβολιών θα βεβαιώνεται από την αρμόδια Πολεοδομική Υπηρεσία. 2.Θα είναι απομονωμένα από κατοικίες ή άλλα Καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος. Όταν βρίσκονται σε πολυκατοικίες δεν θα επικοινωνούν με εσωτερικούς και κοινόχρηστους χώρους τούτων (θυρωρείο, κλιμακοστάσιο, διάδρομοι) αλλά θα έχουν ιδιαίτερη εξωτερική είσοδο. 3.Απαγορεύεται η ίδρυσή τους σε διαμερίσματα ορόφων πολυκατοικιών, καθώς και σε όμοια μεγάρων που χρησιμοποιούνται ή προορίζονται για επαγγελματικές στέγες. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται σε ορόφους κτιρίων που εξ ολοκλήρου προορίζονται για συναφείς δραστηριότητες των εν λόγω επιχειρήσεων. 4.Απαγορεύεται η ίδρυσή τους σε πολυκατοικίες και οικήματα γενικά όταν δεν επιτρέπεται από τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας τους. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει στον κανονισμό σχετική απαγορευτική διάταξη, επίσης απαγορεύεται, εφόσον δεν υπάρχει η σύμφωνη γνώμη της πλειοψηφίας των ιδιοκτητών της πολυκατοικίας, έστω και αν οι παραπάνω επιχειρήσεις πληρούν τους όρους της παρούσας ή άλλων σχετικών υγειονομικών διατάξεων. Σελ. 376,386 Τεύχος I-9-3 Σελ. 74 Για την απόκτηση άδειας λειτουργίας των επιχειρήσεων αυτών στους παραπάνω αναφερόμενους χώρους οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν υπεύθυνη δήλωση του Ν. Δ. 105/69 του διαχειριστή της πολυκατοικίας ή του ιδιοκτήτη του χώρου, στον οποίο θα εγκατασταθεί η επιχείρηση, στην οποία θα φαίνεται ότι ο κανονισμός της πολυκατοικίας ή, αν δεν υπάρχει πλειοψηφία των ιδιοκτητών των υπαρχόντων στο ίδιο κτίριο κατοικιών, δεν απαγορεύει τη χρήση του χώρου τούτου για τη λειτουργία της υπό ίδρυση επιχειρήσεως. Η παραπάνω δήλωση μπορεί να αντικατασταθεί με επικυρωμένο αντίγραφο του κανονισμού της πολυκατοικίας. 5.Η χρήση των παταριών επιτρέπεται εφόσον είναι νόμιμα κατασκευασμένα σύμφωνα με το Γ.Ο.Κ. Σε περίπτωση αμφιβολιών μπορεί να ζητηθεί από την Υγειονομική Υπηρεσία η προσκόμιση από τον ενδιαφερόμενο βεβαιώσεως της Πολεοδομικής υπηρεσίας. Το δε εμβαδό του υπολογίζεται στο συνολικό εμβαδό του χώρου της επιχειρήσεως. Οι σκάλες που οδηγούν στα πατάρια θα είναι επενδεδυμένες εσωτερικά, ώστε να διασφαλίζεται ο κάτω από αυτές χώρος από κάθε είδους ρυπάνσεις που πιθανόν να προκαλούνται από το ανεβοκατέβασμα των ατόμων. 6.Το εμβαδό των παραπάνω επιχειρήσεων δεν θα είναι μικρότερο από 25 μ 2 πλην των αμιγών σιδηρωτηρίων που δεν θα είναι μικρότερο από 15 μ 2 . Η σχέση καλυμμένης επιφάνειας δαπέδου (από εξοπλισμό, πάγκους κλπ) και ελεύθερης θα είναι 1:2 τουλάχιστον. Για τα ταπητοκαθαριστήρια ο ελάχιστος στεγασμένος χώρος δεν θα είναι μικρότερος από 100 μ 2 . Για τον ελεύθερο χώρο στεγνώματος δεν θα απαιτείται ειδική άδεια, αφού οι Υγειονομικές συνθήκες λειτουργίας του θα εξετάζονται ομού με τους λοιπούς χώρους του καταστήματος. 34.Δ.β.23 Υγειονομικός Κανονισμός 7.Ηλεκτρική εγκατάσταση, ατμολέβητας, πυρασφάλεια. Η ηλεκτρική εγκατάσταση, ο ατμολέβητας, τα δίκτυα νερού και ατμού καθώς και τα μέτρα πυρασφάλειας, θα γίνουν σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις περί: α)Μέτρων εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων. β)Μέτρων εγκαταστάσεως και λειτουργίας ατμολεβήτων και γ)Μέτρων πυρασφάλειας. 8.Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων. Όσον αφορά την Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων θα εφαρμόζεται ο Νόμ. 1568/85 (ΦΕΚ 177/18.10.85 τ.Α) και τα εκδιδόμενα με εξουσιοδότηση του Νόμου Προεδρικά Διατάγματα. Επιπλέον: α)Να υπάρχουν ηλεκτρονόμοι διαφυγής για αποτροπή ηλεκτροπληξίας, σωστή προσαρμογή των καυστήρων στους λέβητες, κατάλληλη μόνωση στο μοτέρ της σουρώστρας, πλήρες και αποτελεσματικό φλαντζάρισμα για αποτροπή τυχόν διαρροών. β)Ανώτατο όριο αποθηκευμένης ποσότητας διαλυτών για WS (WHITE SPIRIT) μέχρι 250 KGR και για PER (PER-CHLOROETHELENE) μέχρι 450 KGR. γ)Οι αέριες εκπομπές δεν θα διαχέονται στο περιβάλλον του καταστήματος και μετά από κατάλληλη επεξεργασία (με χρήση συμπυκνωτή, φίλτρα άνθρακα κλπ.) θα υπάγονται με ειδικό σύστημα, ώστε να μη δημιουργούνται οχλήσεις στους περιοίκους. Η Υγειονομική υπηρεσία μπορεί, αν κρίνει απαραίτητο, να ζητήσει από το νομέα της επιχειρήσεως την προσκόμιση βεβαίωσης Ν.Δ. 105/69 του εγκαταστάτη τεχνικού στην οποία θα φαίνεται ότι η εγκατάσταση αερισμού που τοποθέτησε, ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της τεχνικής για τον πλήρη αερισμό του χώρου ή ακόμη να ζητήσει τον έλεγχο της παραπάνω εγκατάστασης από τεχνική υπηρεσία. Στις μικρές επιχειρήσεις μπορεί να επιτραπεί η χρήση και άλλων μέσων τεχνητού αερισμού ικανών για τη συνεχή και πλήρη ανανέωση του αέρα όπως είναι οι ειδικοί εξαεριστήρες (VENTILATEUR) που τοποθέτησε, ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της τεχνικής για τον πλήρη αερισμό του χώρου ή ακόμη να ζητήσει τον έλεγχο της παραπάνω εγκατάστασης από τεχνική υπηρεσία. Στις μικρές επιχειρήσεις μπορεί να επιτραπεί η χρήση και άλλων μέσων τεχνητού αερισμού ικανών για τη συνεχή και πλήρη ανανέωση του αέρα όπως είναι οι ειδικοί εξαεριστήρες (VENTILATEUR) που τοποθετούμενοι σε ανοίγματα των τοίχων ανανεώνουν συνεχώς τον αέρα. αν κατά τη λειτουργία των εγκαταστάσεων τεχνητού αερισμού προκαλούνται ρεύματα επικίνδυνα για την υγεία του Προσωπικού ή θόρυβοι ή αέρια ή υδρατμοί σε βαθμό που κατά τις διαπιστώσεις της Υγειονομικής υπηρεσίας να ενοχλούνται οι περίοικοι, ο νομέας οφείλει να πάρει πρόσθετα μέτρα εξουδετέρωσης αυτών. 9.αποχέτευση. Η διάθεση των ακάθαρτων υγρών θα γίνεται με κλειστούς αγωγούς υποχρεωτικά στο δίκτυο υπονόμων του Δήμου ή της κοινότητας ή αν δεν υπάρχει τέτοιο δίκτυο σε σηπτική δεξαμενή και σε απορροφητικό βόθρο ή σε στεγανή δεξαμενή ή όπως αλλιώς ορίζουν οι σχετικές υγειονομικές διατάξεις και γενικά η σχετική νομοθεσία και οπωσδήποτε κατά τρόπο απόλυτα υγιεινό. Θα γίνεται επεξεργασία, να απαιτείται για την εξουδετέρωση της αλκαλικότητας και τη μείωση του οργανικού φορτίου. Όλα τα στόμια αποχέτευσης του δαπέδου θα είναι εφοδιασμένα με σιφώνια, εσχάρα κλπ. σύμφωνα με τον κανονισμό εσωτερικών υδραυλικών εγκαταστάσεων. 10.Θα υπάρχουν αποχωρητήρια Υγιεινού τύπου και επαρκή σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες Υγειονομικές διατάξεις «περί αποχωρητηρίων». 11.Θα υπάρχουν καταιωνιστήρες (Ντουζ) για το προσωπικό και σε αναλογία ένας για πέντε άτομα. 12.Η ύδρευση θα είναι επαρκής και υγιεινή σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες υγειονομικές διατάξεις. 13.Οι επιφάνειες των τοίχων θα είναι λείες και μέχρι ύψους 2μ. τουλάχιστον αδιαπότιστες (πλακίδια εφυαλωμένα, ελαιόχρωμα ή πλαστικό χρώμα, κατόπιν σχετικής επεξεργασίας, κατάλληλη πλαστική επένδυση). Το δάπεδο πρέπει να είναι λείο και αδιαπότιστο. Παρέχεται η δυνατότητα τοποθετήσεως μοκέτας στο χώρο υποδοχής. 14.Θα υπάρχουν ιδιαίτεροι χώροι για καθαρό και ακάθαρτο ιματισμό. Το χρησιμοποιούμενο για τα μηχανικά πλυντήρια νερό θα έχει θερμοκρασία υψηλή ικανή να καταστρέψει τους παθογόνους μικροοργανισμούς. Ειδικότερα επισημαίνεται ότι αν ο προς καθαρισμό ιματισμός προέρχεται από ιδιαίτερα ρυπογόνες ή μολυσματικές πηγές (κλινικές, επικίνδυνες ουσίες μολύβδου, αμιάντου κλπ.) τότε θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα υγειονομικά μέτρα προστασίας του προσωπικού αλλά και των χώρων (αποθήκη καθαρών κλπ.) 15.Τα χρησιμοποιούμενα για την πλύση και καθαρισμό του ιματισμού απορρυπαντικά και λοιπά χημικά υλικά θα πρέπει να έχουν εγκριθεί από το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ). 16.Θα διατίθενται ελαστικά χειρόκτια και ελαστικά υποδήματα για τους εργαζομένους στα πλυντήρια. Στους εργαζομένους σε στεγνοκαθαριστήρια θα διατίθενται για ειδικές ανάγκες. 17.Το προσωπικό θα πρέπει να φέρει ειδική μπλούζα εργασίας και θα είναι εφοδιασμένο με ατομικά βιβλιάρια υγείας. 18.Θα τηρείται σχολαστική καθαριότητα στους χώρους και τα μηχανήματα και το δάπεδο θα πλένεται μία φορά την ημέρα. 19.Τα απορρίμματα θα τοποθετούνται σε πλαστικές σακούλες και θα φυλάσσονται σε μεταλλικά ή πλαστικά δοχεία με κάλυμμα τα οποία θα τηρούνται καθαρά. 20.Κατασκευή των χώρων. α)Η παράγραφος αυτή δεν εφαρμόζεται στις μικρές επιχειρήσεις. β)Εκτός των παραπάνω αναφερόμενων (παρ. 1-5 του άρθρ. 3 της παρούσας), κτιριολογικών (Μετά τη σελ. 376,386) Σελ. 376,387 Τεύχος I-9-3 Σελ. 75 Υγειονομικός Κανονισμός 34.Δ.β.23 απαιτήσεων, πρέπει να πληρούνται και οι εξής όροι: ι.Σχεδιασμός χώρων εργασίας. 1.Οι χώροι εργασίας πρέπει να εξετάζονται ώστε να εξασφαλίζουν ασφαλές και υγιεινό περιβάλλον και ακώλυτη ροή εργασίας. Οι διαστάσεις των χώρων εργασίας είναι ανάλογες με το είδος της παραγωγικής διαδικασίας και τον αριθμό των εργαζομένων. 2.Σε κάθε θέση εργασίας πρέπει να υπολογίζεται ελεύθερη επιφάνεια, κίνησης ώστε ο εργαζόμενος να μπορεί να κινείται ανεμπόδιστα κατά την εκτέλεση της εργασίας του. 3.Σε θέσεις εργασίας με αυξημένο κίνδυνο ατυχήματος που βρίσκονται εκτός οπτικού και ακουστικού πεδίου από τις υπόλοιπες θέσεις εργασίας και δεν εποπτεύονται, πρέπει να υπάρχουν συστήματα, με τα οποία σε περίπτωση κινδύνου, να μπορούν να ειδοποιηθούν πρόσωπα για παροχή βοήθειας. 4.Χώροι εργασίας που δεν είναι κλειστοί από κάθε πλευρά, επιτρέπονται μόνο εφόσον τούτο είναι απαραίτητο για λόγους λειτουργίας ή παραγωγής. Η εξαίρεση αυτή ισχύει επίσης για χώρους εργασίας όπου οι πύλες και οι θύρες οδηγούν άμεσα στο ύπαιθρο και παραμένουν συνέχεια ανοικτές. Οι θέσεις εργασίας των μη ολόπλευρα κλειστών χώρων ή χώρων εργασίας οι οποίοι παραμένουν συνέχεια ανοικτοί διευθετούνται έτσι, ώστε οι εργαζόμενοι να προφυλάσσονται από τις καιρικές συνθήκες. ιι.Σχέδιο διαφυγής και διάσωσης – οδός διάσωσης και έξοδοι κινδύνου. 1.Ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να καταρτίσει σχέδιο διαφυγής και διάσωσης από τους τόπους εργασίας, εφόσον αυτό απαιτείται από τη θέση, την έκταση και το είδος της εκμεταλλεύσεως. Το σχέδιο διαφυγής και διάσωσης πρέπει να αναρτάται σε κατάλληλες θέσεις στους τόπους εργασίας. Σε λογικά χρονικά διαστήματα πρέπει να δοκιμάζεται ο τρόπος με τον οποίο, σύμφωνα με το σχέδιο, οι εργαζόμενοι μπορούν, σε περίπτωση κινδύνου ή καταστροφής, να διαφύγουν με ασφάλεια ή να διασωθούν. 2.Η χάραξη, οι διαστάσεις και η διευθέτηση των οδών διάσωσης και των εξόδων κινδύνου είναι ανάλογες με τις εγκαταστάσεις, τη χρήση και την επιφάνεια των χώρων εργασίας καθώς και τον αριθμό των εργαζομένων. Οι οδοί διάσωσης οδηγούν από το συντομότερο δυνατό δρόμο σε ελεύθερο ή ασφαλή χώρο και επισημαίνονται κατάλληλα. Με κατάλληλα μέτρα πρέπει να εξασφαλίζεται ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να εγκαταλείψουν άμεσα τους χώρους εργασίας και να διασωθούν έγκαιρα προς τα έξω, σε περίπτωση κινδύνου. 21.Μικρές επιχειρήσεις θεωρούνται αυτές που η ισχύς κινήσεώς τους είναι μικρότερη ή ίση των 15 ίππων και η θερμική ισχύς μικρότερη ή ίση των 50ΚW. Σελ. 376,388 Τεύχος I-9-3 Σελ. 76 Μεταβατικές διατάξεις Άρθρ.4.-1.Οι επιχειρήσεις του άρθρ. 1 της παρούσας οι οποίες λειτουργούν πριν από την ισχύ της Γιγ/6001/67 (ΦΕΚ 360/Β/67) υγειονομικής διάταξης χωρίς άδεια της Αστυν. Αρχής, μπορούν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους με την προϋπόθεση ότι οι φορείς εκμεταλλεύσεώς τους οφείλουν να προσαρμόσουν τις εγκαταστάσεις τους στους όρους της παρούσας, πλην εκείνων που απαιτούν κτιριακές μετατροπές, οπότε θα εκτελεσθούν μόνο οι εφικτές βελτιώσεις κατά την κρίση της Υγειονομικής Υπηρεσίας. Επιβάλλεται όμως να γίνουν οι μεταβολές που έχουν σχέση με τους όρους των παρ. 7 και 8 του άρθρ. 3 της παρούσας. Για την κατά τα ανωτέρω προσαρμογή των εγκαταστάσεων των επιχειρήσεων αυτών, η Υγειονομική υπηρεσία θα θέσει εύλογη για κάθε περίπτωση προθεσμία η οποία δεν θα υπερβαίνει τους 5 μήνες. 2.Για τις επιχειρήσεις του άρθρ. 1 της παρούσας που ιδρύθηκαν και λειτουργούν με άδεια της Αστυν. Αρχής μετά την ισχύ της ΓΙγ/6001/67 Υγειονομικής διάταξης, ισχύουν τα αναφερόμενα στην παρ. Ι του άρθρου αυτού. 3.α)Για τις επιχειρήσεις του άρθρ. 1 της παρούσας που ιδρύθηκαν και λειτουργούν μετά την ισχύ της Γιγ/6001/67 Υγειονομικής διάταξης, των οποίων οι φορείς εκμεταλλεύσεώς τους δεν έχουν εφοδιασθεί με άδεια ιδρύσεως και λειτουργίας υπόκεινται στους όρους της παρούσας προκειμένου να χορηγηθεί η σχετική άδεια ιδρύσεως και λειτουργίας σύμφωνα με το άρθρ. 1. 34.Δ.β.23 Υγειονομικός Κανονισμός β)Στις περιπτώσεις που αυτές δεν πληρούν τους όρους της παρούσας, μπορεί να χορηγηθεί στους φορείς εκμεταλλεύσεώς τους προσωρινή άδεια λειτουργίας σύμφωνα με το άρθρ. 1 της παρούσας διάρκειας το πολύ 4 χρόνων από την έναρξη ισχύος της παρούσας κατά την κρίση της αρμόδιας Υγειονομικής υπηρεσίας. «γ.Η ανωτέρω προσωρινή άδεια θα χορηγείται για να δοθεί δυνατότητα μεταστεγάσεως των ανωτέρω επιχειρήσεων σε κτίρια τα οποία θα πληρούν τους όρους οι οποίοι προβλέπονται από την παρούσα, θα εγκρίνεται ανεξάρτητα αν οι επιχειρήσεις αυτές είναι εγκατεστημένες σε χώρους κυρίας ή μη κυρίας χρήσεως και θα εκτελούνται οι εφικτές βελτιώσεις κατά την κρίση της αρμόδιας Υγειονομικής Υπηρεσίας, ώστε να διασφαλίζεται η Δημόσια Υγεία». Η περίπτωση γ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την Α5/ΥΜ/2703/9-26 Ιουν. 1989 (ΦΕΚ Β΄ 505) απόφ .αναπλ. Υπ. Υγ. Πρόν. και Κοιν. Ασφαλίσεων. δ)Επιβάλλεται όμως να εφαρμοσθούν οι όροι που προβλέπονται από τις παρ. 7 και 8 του άρθρ. 3 της παρούσας. ε)Για τις επιχειρήσεις του άρθρ. 1 της παρούσας που έχει χορηγηθεί άδεια λειτουργίας από το Υπουργείο Βιομηχανίας και δεν έχει χορηγηθεί άδεια λειτουργίας από την αρμόδια Αστυνομική αρχή, στις επιχειρήσεις αυτές επιβάλλονται προσαρμογές ανάλογες της παρ. 3 του παρόντος άρθρου, εφόσον απαιτούνται. 4.Τα αμιγή σιδηρωτήρια που ιδρύθηκαν και λειτουργούν μέχρι την έναρξη ισχύος της παρούσας χωρίς άδεια της Αστυνομικής αρχής, μπορούν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους με την προϋπόθεση ότι οι φορείς εκμεταλλεύσεώς τους οφείλουν να προσαρμόσουν τις εγκαταστάσεις τους στους όρους της παρούσας, πλην εκείνων που απαιτούν κτιριακές μετατροπές, οπότε θα εκτελεσθούν μόνο οι εφικτές βελτιώσεις κατά την κρίση της αρμόδιας Υγειονομικής Υπηρεσίας. Όπου χρειάζεται, θα πρέπει να γίνουν και κτιριακές μεταβολές που έχουν σχέση με τους όρους των παρ. 7 και 8 του άρθρ. 3 της παρούσας. Έλεγχος – Κυρώσεις Άρθρ.5.-Ο έλεγχος εφαρμογής των όρων της παρούσας Υγειονομικής διάταξης καθώς και η διαδικασία επιβολής κυρώσεων γίνεται σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις των Υπουργείων Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας και Εργασίας για τις επιχειρήσεις του άρθρ. 1 της παρούσας. Καταργητικές Διατάξεις Άρθρ.6.-Από την έναρξη ισχύος της παρούσας καταργούνται: α)Οι διατάξεις της Γιγ/6001/67 (ΦΕΚ 360/Β.67) Υγειονομικής διάταξης με τις οποίες συμπληρώθηκε το άρθρ. 44 του Υγειονομικού κανονισμού και που αναφέρονται στους όρους λειτουργίας των πλυντηρίων και καθαριστηρίων ενδυμάτων Δημοσίας Χρήσεως και β)Η Αιβ/3187/83 (ΦΕΚ 211/Β/83) Υγειονομική διάταξη «Για χορήγηση προσωρινών αδειών ιδρύσεως και λειτουργίας καθαριστηρίων και πλυντηρίων ρουχισμού Δημοσίας Χρήσεως».