1. ΔΙΑΚΗΡΥΞΕΙΣ της 23 Ιουλ. /1 Αυγ. 1833 Περί της ανεξαρτησίας της Ελληνικής Εκκλησίας. Λαβόντες υπ' όψιν την περί διακηρύξεως της ανεξαρτησίας της Ελ

1. ΔΙΑΚΗΡΥΞΕΙΣ της 23 Ιουλ. /1 Αυγ. 1833 Περί της ανεξαρτησίας της Ελληνικής Εκκλησίας. Λαβόντες υπ' όψιν την περί διακηρύξεως της ανεξαρτησίας της Ελληνικής Εκκλησίας και περί συστάσεως Συνόδου διαρκούς, ομοφώνως εκφρασθείσαν έφεσιν των ενταύθα συνηγμένων Μητροπολιτών, Αρχιεπισκόπων, και Επισκόπων του ημετέρου Κράτους, ακούσαντες δε και την γνώμην του ημετέρου Υπουργικού Συμβουλίου απεφασίσαμεν και διατάσσομεν τα ακόλουθα: Άρθρ.1.-Η Ορθόδοξος Ανατολική Αποστολική Εκκλησία του Βασιλείου της Ελλάδος, εν Πνεύματι μη αναγνωρίζουσα άλλην κεφαλήν, παρά τον Θεμελιωτήν της Χριστιανικής πίστεως τον Κύριον και Σωτήρα ημών Ιησούν Χριστόν, κατά δε το διοικητικόν μέρος έχουσα αρχηγόν το Βασιλέα της Ελλάδος, είναι αυτοκέφαλος και ανεξάρτητος από πάσης άλλης εξουσίας, φυλαττομένης απαραχαράκτου της δογματικής ενότητος, κατά τα παρά πασών των Ορθοδόξων Ανατολικών εκκλησιών ανέκαθεν πρεσβευόμενα. Άρθρ.15.-Διατάξεις αναγόμεναι εις αντικείμενα συμμίκτου είδους, και αποφασισθείσαι μεν παρά της Συνόδου, επικυρωθείσα δε της Κυβερνήσεως έχουν ισχύν Νόμων, και ως τοιούτοι κοινοποιούνται παρά της Κυβερνήσεως δια της ιδίας αυτής εφημερίδος. Σελ. 8 Άρθρ.16.-Όλοι οι Αρχιερείς του Βασιλείου διατελούν υπό την υπερτάτην εφορείαν της Συνόδου, λαμβάνουν παρ' αυτής διαταγάς, και αναφέρουν προς αυτήν όλα όσα ανάγονται εις τα εσωτερικά και εξωτερικά καθήκοντά της. Ο αριθμός και η έκτασις των επισκοπών του Βασιλείου προσδιορίζεται παρά της Κυβερνήσεως κατά γνωμοδότησιν της Ιεράς Συνόδου. Αι επισκοπαί θέλουν προικοδοτηθή καταλλήλως οι δε Αρχιεπίσκοποι και επίσκοποι διορίζονται μεν κατά πρότασιν της Συνόδου παρά της Κυβερνήσεως, κατά δε γνωμοδότησιν της αυτής Ιεράς Συνόδου, πλην και τούτο μόνον εις τας παρά των ιερών κανόνων προσδιωρισμένας περιπτώσεις, μετατίθενται, παύονται, και προς ποινήν, γίνονται εντελώς έκπτωτοι της θέσεώς των. Περί διαιρέσεως των ενοριών, και προικοδοτήσεως αυτών, καθώς και περί του εις αυτάς, και εις άλλας Εκκλησιαστικάς υπηρεσίας διορισμού, θέλει γένει φροντίς δι ιδιαιτέρων Δ/των. Άρθρ.17.-Εις τα καθ' αυτό εκκλησιαστικά αντικείμενα έχει η Σύνοδος την υπερτάτην δικαιοδοσίαν εφ' όλων των εκ του Κλήρου, και, κατά τα εις τον 8 αριθμόν του 10 Άρθρου ενδιαλαμβανόμενα, ουχ' ήττον και επί των λαϊκών αυτών. αλλ' αι αποφάσεις της δεν ημπορούν να εκτελεσθούν ειμή μετά προηγουμένην επικύρωσιν της Κυβερνήσεως, και συμφώνως με τους υπάρχοντας νόμους. Εις κοσμικά αντικείμενα υπόκεινται οι εκ του κλήρου εις τους κοσμικούς νόμους και τα κοσμικά πολιτικά ή εγκληματικά δικαστήρια. Ανεξαρτησία της Εκκλησίας της Ελλάδος 33.Α.β.1 6 Άρθρ.18.-Αντικείμενα, τα οποία πρέπει να θεωρώνται ως πολιτικά, να δικάζωνται κατά τους πολιτικούς Νόμους και να διευθετώνται μόνον παρά της κοσμικής εξουσίας, είναι 1.Συμφωνίαι, διαθήκαι και άλλαι πολιτικαί πράξεις των εκ του κλήρου. 2.Προσδιορισμός περί κινητών και ακινήτων κτημάτων, περί εισοδημάτων, επικαρπίας, και λοιπών δικαιωμάτων των εκκλησιών, των Μοναστηρίων και των εκ του Κλήρου ατόμων. 3.Διατάξεις και αποφάσεις περί όλων των πολιτικών πράξεων των εκ του Κλήρου, όσαι δηλ. ημπορούν να θεωρηθούν ως αστυνομικών διατάξεων παραβάσεις και ως πολιτικά πταίσματα ή εγκλήματα. 4.Νόμοι αφορώντες τα κατά τους γάμους, καθ' όσον ανάγεται εις την πολιτικήν συμφωνίαν και τα αποτελέσματα αυτής. 5.Διατάξεις περί διευθετήσεως, των βιβλίων των γεννήσεων, θανάτων και γάμων, θεωρουμένων ως καταστίχων της πολιτικής καταστάσεως, και περί της τάξεως και της αποδεικτικής ισχύος των βιβλίων, τα οποία θέλουν κρατεί οι ιερείς των εκκλησιών, και όλων των εις τας εφημερίας αναγομένων αποδεικτικών εγγράφων. 6.Γενικαί διατυπώσεις περί υποχρεώσεις προς οικοδομήν και διατήρησιν εκκλησιών και εκκλησιαστικών κτιρίων. Άρθρ.19.-Με εξωτερικές κοσμικάς ή Εκκλησιαστικάς Αρχάς, ουδέ η Σύνοδος ουδ' άλλος τις εκ του Κλήρου ημπορεί να έχη αλληλογραφίαν, ή καμμίαν άλλην άμεσον σχέσιν. Πάσα τοιαύτη αλληλογραφία γίνεται δια της ανηκούσης Γραμματείας της Επικρατείας. Άρθρ.20.-Η εκκλησιαστική εξουσία, καθ' όσον δεν υπερβαίνει τα όρια των καθηκόντων της, έχει δικαίωμα εις την υπεράσπισιν της κοσμικής εξουσίας, και επομένως όλαι αι πολιτικαί Αρχαί υποχρεούνται, οσάκις αποδειχθή, ότι προσεβλήθησαν τα δίκαιά της, να την προστατεύουν και να τη υποστηρίζουν κατ' αίτησίν της. Άρθρ.21.-Επίσης όμως και κάθε Έλλην, όστις νομίζει εαυτόν αδικούμενον παρά της εκκλησιαστικής Αρχής, απ' εναντίας των υπαρχουσών διατάξεων, έχει το δικαίωμα να επικαλήται την Βασιλικήν υπεράσπισιν. Τοιαύτα παράπονα κατά καταχρήσεων, της εκκλησιαστικής εξουσίας ημπορούν να γίνωνται απ' ευθείας προς την Κυβέρνησιν, ή προς πάσαν άλλην διοικητικήν Αρχήν θέλουν δε εξετάζεσθαι παρά της ανηκούσης Γραμματείας της Επικρατείας, ήτις δεν αποφασίζει περί αυτών, ειμή αφού ακούση την γνώμην της Συνόδου, εξαιρουμένων μόνον των περιστάσεων, αίτινες απαιτούν ταχύτητα, καθ' ας η ειρημένη Γραμματεία ημπορεί, πριν έτι ερωτήση την Σύνοδον, να αναβάλη την διάταξιν, ήτις έδωκε αιτίαν εις τα παράπονα. Άρθρ.22.-Η Κυβέρνησις ημπορεί εις επισήμους περιστάσεις να διατάξη δια της Συνόδου δημοσίους δεήσεις και ευχαριστηρίους εορτάς. Η βασιλική εξουσία έχει εκτός τούτου το δικαίωμα να συγκαλή, υπό την προστασίαν της, γενικάς Συνόδους του Κράτους, να διευθετή τα προς τούτο αναγκαία π.χ. να διορίζη Πρόεδρον και Γραμματείς, χωρίς όμως να παρεισδύεται παντάπασιν εις τα περί δογμάτων. Άρθρ.23.-Ο Πρόεδρος ο Βασιλικός Επίτροπος, οι Σύμβουλοι της Συνόδου, καθώς και οι Συμπληρωματικοί Σύμβουλοι, έχουν τον βαθμόν των Συμβούλων της Επικρατείας, οι δε Πάρεδροι και ο Γραμματεύς τον του Υπουργικού Συμβούλου αλλ' ο Πρόεδρος και ο Επίτροπος του Βασιλέως, κατά την εις όλας τας επιτροπάς φυλαττομένην τάξιν, προηγούνται των Συμβούλων. Άρθρ.24.-Εις Εκκλησιαστικάς τελετάς μνημονεύουν οι Αρχιερείς πρώτον μεν το Βασιλέα, δεύτερον δε την Ιεράν Σύνοδον λέγοντες "Μνήσθητι, Κύριε, της Ιεράς Συνόδου, ην χάρισαι κλπ.". Άρθρ.2.-Η υπέρτατη Εκκλησιαστική εξουσία εναπόκεινται, υπό την του Βασιλέως κυριαρχίαν, εις χείρας Συνόδου διαρκούς, φερούσης το όνομα "Ιερά Συνόδος του Βασιλείου της Ελλάδος". Ο Βασιλεύς προσδιορίζει δι' οργανικού Δ/τος την Γραμματείαν της Επικρατείας, ήτις θέλει ενεργεί τα της Κυριαρχίας ταύτης και υπό την οποίαν θέλει διατελεί κατά τούτο η Σύνοδος. Η Σύνοδος αύτη παρεδρεύει εις την καθέδραν του Βασιλείου, κρατεί ιδίαν σφραγίδαν έχουσα εγκεχαραγμένον σταυρόν απαράλλακτον με τον εν μέσω των παρασήμων του Κράτους και φέρουσαν την περιγραφήν "Ιερά Σύνοδος του Βασιλείου της Ελλάδος". Άρθρ.25.-Η επί των Εκκλησιαστικών και της Δημόσιας Εκπαιδεύσεως, Γραμματεία της Επικρατείας να δημοσιεύση και ενεργήση το παρόν Δ/μα. Σελ. 9 Ανεξαρτησία της Εκκλησίας της Ελλάδος 33.Α.β.1 7 Ανεξαρτησία της Εκκλησίας της Ελλάδος 33.Α.β.1 8 Άρθρ.3-8.(Ορίζεται η σύνθεσις και λειτουργία της Ι. Συνόδου Βλ. ήδη τας κατωτέρω νέας διατάξεις). Άρθρ.9.-Εις όλα τα εντός της Εκκλησίας ενεργεί η Σύνοδος ανεξαρτήτως από πάσης κοσμικής εξουσίας. Επειδή όμως εις την υπερτάτην εξουσίαν του Κράτους ανήκει η κυριαρχική εποπτεία εφ' όλων των εντός του Κράτους γινομένων πράξεων, συμβεβηκόντων και σχέσεων, έχει η Κυβέρνησις το δικαίωμα του να λαμβάνη γνώσιν του αντικειμένου της διαπραγματεύσεως και επομένως, πριν ζητηθή η έγκρισις (το: ενεκρίθη) της Κυβερνήσεως, δεν ημπορεί να κρινοποιηθή ουδέ να εκτελεσθή καμμία συνοδική απόφασις. Εις το προοίμιον της εκδόσεως της τοιαύτης αποφάσεως πρέπει πάντοτε να αναφέρεται η ζητηθείσα και ληφθείσα έγκρισις. Άρθρ.10.-Εις τα εσωτερικά της Εκκλησίας ανάγονται, κατά τους εις τα άρθρ. 11,12 και 17 αναφερομένους λεπτομερεστέρους προσδιορισμούς. α)Η περί των δογμάτων διδασκαλία. β)Το είδος και η εκτέλεσις της λατρείας. γ)Η εκτέλεσις των καθηκόντων εκάστης τάξεως του Κλήρου. δ)Η θρησκευτική διδασκαλία του λαού. ε)Η εκκλησιαστική πειθαρχία (LA DICIPLINE DE L' EGLISE). ς)Η δοκιμασία και η χειροτονία των εκ του Κλήρου. η)Η καθιέρωσις των εις την λατρείαν αναγομένων πραγμάτων και οικοδομημάτων. η)Η δικαιοδοσία εις καθ' αυτό Εκκλησιαστικά αντικείμενα, π.χ εις τα της συνειδήσεως, της εκτελέσεως των θρησκευτικών και των Εκκλησιαστικών χρεών, κατά τα δόγματα, τα δογματικά βιβλία, και τον επί τούτων τεθεμελιωμένον κανονισμόν της Εκκλησίας. Άρθρ.11.-Η Σύνοδος επαγρυπνεί εις την ακριβή διατήρησιν των παρά της Ανατολικής Εκκλησίας πρεσβευομένων δογμάτων, και ιδιαιτέρως εις το περιεχόμενον των εις χρήσιν της νεολαίας και των εκ του Κλήρου προσδιωρισμένων και περί θρησκευτικών αντικειμένων πραγματευομένων βιβλίων και οσάκις πληροφορηθή θετικώς, ότι οποιοσδήποτε άνθρωπος επιχειρεί να ταράξη την Εκκλησίαν του Βασιλείου δι' ετεροδιδασκαλίας, δια προσηλυτισμού, ή κατ' άλλον τινά τρόπον, προσκαλεί την κοσμικήν εξουσίαν να επιφέρη θεραπείαν εις το κακόν κατά τους πολιτικούς νόμους. Άρθρ.12.-Η Σύνοδος επαγρυπνεί προσέτι περί την ακριβή εκτέλεσιν των Εκκλησιαστικών διατάξεων και εθίμων, περί την ευπρέπειαν των Εκκλησιών, την ευταξίαν των ιερών Σελ. 7 Ανεξαρτησία της Εκκλησίας της Ελλάδος 33.Α.β.1 5 τελετών και εν γένει περί την δημοσίαν λατρείαν, διατάττει όσα κρίνει συντείνοντα εις την ευκοσμίαν των εκ του κλήρου και εις βελτίωσιν αυτών, και φροντίζει, ώστε οι ιερωμένοι να μη ενασχολώνται, απεναντίας των ρητώς απαγορευόντων εκκλησιαστικών και πολιτικών θεσμών, εις πολιτικά πράγματα, μηδέ να λαμβάνωσι την παραμικράν μετοχήν εις αυτά. Άρθρ.13.-Όλα τα αντικείμενα, όσα ανάγονται μεν εις τα κατά την εκκλησίαν, δεν αφορώσιν όμως το δογματικόν, αλλά, χωρίς να είναι καθ' αυτό κοσμικά, έχουσί τινα σχέσιν προς την επικράτειαν και το κοσμικόν συμφέρον των κατοίκων, είναι μεν της αρμοδιότητος της Ιερά Συνόδου, αλλά χωρίς ιδιαιτέραν συγκατάθεσιν και σύμπραξιν της κοσμικής Αρχής, δεν ημπορεί η Σύνοδος μόνη να διατάξη τι περί αυτών. Η υπέρτατη εξουσία του Κράτους έχει μάλιστα το δικαίωμα όχι μόνον να απαιτή το να πληροφορήται προηγουμένως περί όλων των τοιούτων διαθέσεων, αλλά και δι’ ιδίων Δ/των να εμποδίζη, αν υπάρχει τι εν αυταίς δυνάμενον να κατασταθή επιβλαβές ως προς το δημόσιον συμφέρον. Άρθρ.14.-Τοιαύτα αντικείμενα συμμίκτου είδους (Άρθρ. 13) είναι προς τοις άλλοις, κατ' εξοχήν τα εξής: 1.Διατάξεις περί της εξωτερικής λατρείας, περί του καιρού αυτής, του τόπου εις ον, του αριθμού κτλ. 2.Η σύστασις, διάλυσις η περιορισμός μοναστικών καταστημάτων. 3.Ο περιορισμός, ή η κατάπαυσις των περί τας εκκλησιαστικάς τελετάς πομπών, παρατάξεων κτλ., καθ' όσον αύται ανάγονται εις το επουσιώδες μέρος της λατρείας. 4.Ο διορισμός εις θέσεις εκκλησιαστικάς και η άδεια της χειροτονίας πρεσβυτέρων και διακόνων. 5.Η διαίρεσις της περιφερείας των διαφόρων εκκλησιαστικών Αρχών. 6.Διατάξεις περί εκπαιδευτικών, περιθαλπτικών και τιμωρητικών καταστημάτων δια τους εκ του Κλήρου. 7.Υγειονομικαί διατάξεις, καθ' όσον ανάγονται συγχρόνως εις εκκλησιαστικά καταστήματα. 8.Έκτακτοι εκκλησιαστικαί τελεταί, προ πάντων όταν αύται πρόκειται να γένουν εις εργασίμους ημέρας, ή εκτός του ναού. 9.Νόμοι αφορώντες τα κατά τους γάμους, καθ' όσον δεν ανάγεται εις την πολιτικήν συμφωνίαν.