uitspraak COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN zaaknummer: 17/1834 13950 uitspraak van de meervoudige kamer van 18 december 2018 in de zaken tussen 1. Stichting Zorggroep Charim te Veenendaal, 2. Stichting Inovum te Loosdrecht, 3. Noorderbreedte B.V. te Leeuwarden, 4. Stichting Zorgstroom te Middelburg, 5. WelThuis B.V .te Gouda, appellanten (gemachtigden: mr. P.A.M. Broers en mr. Y.A. Maasdam), en de Nederlandse Zorgautoriteit, verweerster (gemachtigden: mr. E.C. Pietermaat en mr. M.A.M. Verduijn). Procesverloop Bij besluiten van 5 juli 2017 heeft verweerster afzonderlijke tariefbeschikkingen genomen waarmee aan 72 zorgaanbieders bedragen ingevolge de Kwaliteitsimpuls verpleeghuizen zijn toegekend. Vervolgens heeft verweerster bij afzonderlijke tariefbeschikkingen van 18 juli 2017 ten aanzien van 70 zorgaanbieders de op 5 juli 2017 toegekende middelen om administratieve redenen verwerkt in de aanvaardbare kosten (budget) van deze betreffende zorgaanbieders. Appellanten hebben eveneens verzocht om in aanmerking te komen voor toekenning van middelen in het kader van de zogenoemde kwaliteitsimpuls verpleeghuizen. Bij besluiten van 16 juni 2017 heeft verweerster afwijzend op deze verzoeken beslist. Appellanten hebben vervolgens bezwaar gemaakt tegen de besluiten van 5 en 18 juli 2017 (hierna: de toewijzingsbesluiten). Bij besluit van 1 november 2017 (het bestreden besluit) heeft verweerster de bezwaren niet-ontvankelijk verklaard. Appellanten hebben tegen het bestreden besluit beroep ingesteld. Verweerster heeft een verweerschrift ingediend. Daarbij heeft zij meegedeeld dat de toewijzingsbesluiten niet bij het verweerschrift zijn gevoegd omdat deze bedrijfsvertrouwelijke informatie bevatten. Wel zijn als bijlage 41 bij het verweerschrift bij wijze van voorbeeld afschriften van beschikkingen van 5 en van 18 juli 2017 gevoegd, waarin de naam van de zorgaanbieder en de cijfermatige gegevens zijn weggelakt. Appellanten hebben daarmee ingestemd maar tevens het verzoek gedaan dat verweerster – eventueel met een beroep op art. 8:29 van de Algemene wet bestuursrecht – een overzicht overlegt met de namen van de zorgaanbieders en de daarbij behorende cijfermatige gegevens. Volgens hen is zo’n overzicht van belang voor de beoordeling van de vraag of zij als belanghebbenden bij de toewijzings-besluiten dienen te worden aangemerkt. De griffier van het College heeft appellanten bij brief van 29 juni 2018 bericht dat het College overlegging door verweerster van zodanig overzicht voorshands niet nodig acht. Vervolgens hebben appellanten nadere stukken ingediend. Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 29 oktober 2018. Appellanten hebben zich laten vertegenwoordigen door hun gemachtigden. Voorts zijn namens appellanten verschenen [naam 1] en [naam 2] . Verweerster heeft zich laten vertegenwoordigen door haar gemachtigden. Overwegingen 1. Bij de kwaliteitsimpuls verpleeghuizen waarop de aanvraag van appellanten betrekking heeft gaat het om een bedrag van € 100 miljoen dat in 2017 door de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) incidenteel beschikbaar is gesteld. Een en ander houdt verband met diverse andere maatregelen om de kwaliteit van de verpleeghuiszorg te verbeteren. Zo heeft de staatssecretaris in 2015 het plan “Waardigheid en trots. Liefdevolle zorg voor onze ouderen” gelanceerd. In het kader van dat plan zijn structureel extra middelen beschikbaar gesteld voor dagbesteding van bewoners en deskundigheid van personeel. Naar aanleiding van een door de Tweede Kamer aangenomen motie over het manifest “Scherp op ouderenzorg” heeft de staatssecretaris in een brief van 13 januari 2017 aan de Kamer uiteengezet op welke wijze uitvoering aan dat manifest zal worden gegeven. Voorts heeft het Zorginstituut Nederland op 13 januari 2017 een kwaliteitskader voor de verpleeghuiszorg vastgesteld, waarin onder meer normen voor de personeelssamenstelling zijn opgenomen. Zorgaanbieders zijn gehouden om in overeenstemming met het kwaliteitskader te handelen. De staatssecretaris heeft op basis van door verweerster en het Centraal Planbureau uitgevoerde (impact)analyses geconcludeerd dat structureel een bedrag van € 2,1 miljard extra benodigd is voor de verpleeghuiszorg om aan de eisen van het kwaliteitskader te voldoen. Voor het jaar 2017 is een eerste bedrag van € 100 miljoen structureel beschikbaar gesteld. Voor 2018 zijn de structurele extra middelen opgehoogd tot € 435 miljoen. Deze extra middelen zijn beschikbaar gesteld door de reguliere tarieven voor verpleeghuiszorg te verhogen. 2. Vooruitlopend op de (impact)analyses en de extra middelen die daaruit zouden voortvloeien heeft de staatssecretaris in 2017 eenmalig € 100 miljoen beschikbaar gesteld. Dit heeft de staatssecretaris in de hiervoor reeds genoemde brief aan de Kamer van 13 januari 2017 als volgt toegelicht: “ (…) Het kwaliteitskader stelt een nieuwe en ambitieuze norm voor alle verpleeghuizen. Het is de verantwoordelijkheid van alle verpleeghuizen om hier onmiddellijk mee aan de slag te gaan. Dit in een situatie waarbij de zorgvraag en de zwaarte daarvan blijft toenemen de komende jaren. Daarom heb ik eerder aangegeven te zullen bezien of de middelen voor de verpleeghuiszorg structureel nog in lijn liggen met de toegenomen zorgzwaarte en de normstelling in het kwaliteitskader, zoals inmiddels vastgelegd door het Zorginstituut. Eerder was voorzien dat de NZa dit advies eind 2017 zou leveren. Dat zou te lang duren. Daarom zal ik uw Kamer hierover conform u verzoek, mede op advies van de NZa, eind februari nader informeren over de impact van het kwaliteitskader. Ik vind het echter belangrijk dat daar waar verbetering van kwaliteit het hardst nodig is, alvast kan worden begonnen. Hiervoor is in 2017 € 100 mln beschikbaar. Het voor zorgkantoren beschikbare Wlz-kader stijgt hierdoor van € 19,3 mld naar € 19,4 mld. Belangrijk is dat de zorgkantoren eenduidig over de inzet van deze middelen besluiten. Ik ga in gesprek met de zorgkantoren om tot gezamenlijke uitvoering te komen. Dit alles onder de voorwaarde dat per verpleeghuis een beoordeling plaatsvindt over de eigen mogelijkheden en maatregelen ten aanzien van benutting van reserves, minimalisering van de overhead, betrokkenheid cliëntenraad en personeels-vertegenwoordiging en transparantie over de te nemen maatregelen en resultaten. (…)” 3. Bij brief van 19 april 2017 heeft de directeur-generaal Langdurige Zorg van VWS verweerster nader geïnformeerd over de incidentele kwaliteitsimpuls voor de verpleeghuiszorg. Deze brief vermeldt, voor zover van belang, het volgende: “ Deze 100 miljoen euro wordt beschikbaar gesteld via een landelijke geoormerkte ruimte naast de contracteerruimte voor het jaar 2017. De middelen zijn bedoeld voor een kwaliteitsimpuls voor zorgaanbieders die Wlz-zorg met verblijf leveren aan ZZP VV4 en hoger. Deze middelen kunnen ook worden ingezet op locaties waar naast zorg met verblijf, sprake is van de leveringsvorm volledig pakket thuis. Wlz-uitvoerders maken voor de inzet van deze middelen afspraken met zorgaanbieders. Het proces dat wij hebben afgesproken, ziet er als volgt uit. De Wlz-uitvoerder en de zorgaanbieder dienen een tweezijdige aanvraag in. Aan de aanvraag dient een plan van aanpak ten grondslag te liggen met concrete maatregelen voor de te realiseren kwaliteitsimpuls op basis van een advies van Vilans. Vereist is dat het plan van aanpak is voorgelegd aan de cliëntenraad en de ondernemingsraad. Het vast te stellen tarief behoort bij een nog door u te ontwikkelen prestatiebeschrijving. Het tarief hiervoor zal worden vastgesteld als een lumpsum bedrag, onafhankelijk van de omvang van de productie. Op deze middelen vindt geen nacalculatie plaats.” 4. Op 12 mei 2017 heeft verweerster haar beleidsregels aangepast in verband met de verdeling van de kwaliteitsmiddelen. In de artikelen 6 en 11 van de beleidsregel Budgettair kader Wlz 2017 is vanaf 12 mei 2017, voor zover hier van belang, het volgende vermeld: “ 6. Geoormerkte middelen Naast de contracteerruimte (…) zijn er geoormerkte middelen voor innovatie en een kwaliteitsimpuls verpleeghuizen beschikbaar. (…) Voor een kwaliteitsimpuls van de verpleeghuizen is landelijk incidenteel € 100 miljoen beschikbaar (zie Beleidsregel ‘Prestatiebeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten’ en Beleidsregel ‘Prestatiebeschrijvingen en tarieven volledig pakket thuis’).” “ 11.1 Uiterste indieningstermijn 11.1.1 Productieafspraken binnen de contracteerruimte Het formulier waarin de productieafspraken 2017 tussen zorgaanbieder en Wlz-uitvoerder zijn vastgelegd (budgetformulier), moet vóór 1 november 2016 (budgetronde) bij de NZa worden ingediend. (…) 11.1.2 Innovatie (…) 11.1.3 Kwaliteitsimpuls verpleeghuizen Aanvragen met betrekking tot de geoormerkte contracteerruimte Kwaliteitsimpuls (artikel 6) kunnen tot 30 juni 2017 door het zorgkantoor en de zorgaanbieder tweezijdig bij de NZa worden ingediend. 11.2 Gevolgen overschrijding uiterste indieningstermijn (…) 11.3 Eenzijdige verzoeken 11.3.1 Productieafspraken binnen de contracteerruimte (…) 11.3.2 Innovatie Een eenzijdig verzoek voor innovatie als genoemd in artikel 6 wordt niet in behandeling genomen.” In de beleidsregel Prestatiebeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten (BR/REG-17137d, van 12 mei 2017) is in de artikelen 5.10 en 9 vermeld: “ 5.10 Kwaliteitsimpuls verpleeghuizen Om de kwaliteit van verpleeghuizen en daarmee de situatie voor cliënten en zorgmedewerkers aantoonbaar te verbeteren zijn er in 2017 incidentele middelen beschikbaar gesteld voor verpleeghuizen waar sprake is van urgente kwaliteitsproblemen. De focus van de middelen moet liggen op: - De locaties van zorginstellingen waar verpleeghuiszorg wordt geboden die verbetering van de kwaliteit het hardst nodig hebben; - De inzet van extra benodigd personeel. Zorgkantoren/Wlz-uitvoerders bepalen op basis van ingediende plannen door de zorgaanbieders hoe hoog het bedrag is dat de zorgaanbieder toegewezen krijgt. De prestatie kent een vrije beleidsregelwaarde. Er is voor deze prestatie € 100 miljoen beschikbaar. Voor de prestatie kan een lumpsum bedrag worden aangevraagd op basis van een tweezijdig ingediende aanvraag van zorgaanbieder en zorgkantoor/Wlz-uitvoerder.” “ 9. Kwaliteitsimpuls verpleeghuizen Doel Het doel van de kwaliteitsimpuls voor verpleeghuizen is om locaties van zorginstellingen waar verpleeghuiszorg wordt geboden waar sprake is van kwaliteitsproblemen, een steun in de rug te geven. De focus bij de verdeling van de middelen ligt op de verbetering van de kwaliteit en daarbinnen de inzet van extra benodigd personeel. Grondslag en doelgroep Zorgaanbieders die middels zzp of vpt zorg leveren aan cliënten die geïndiceerd zijn voor een cliëntprofiel vv4 t/m vv10. Voorwaarden - De cliënt beschikt over een Wlz-indicatie vv4 t/m vv10; - Er is sprake van een urgent kwaliteitsprobleem; basisveiligheid in relatie tot personeelsbezetting; - Zorgaanbieder maakt een plan, dat beschrijft hoe de middelen worden ingezet. Dit plan is vormvrij; - Het plan is ondertekend door OR, CR, VAR en bestuurder; - Het plan moet worden goedgekeurd door het zorgkantoor/de Wlz-uitvoerder. Deze goedkeuring blijkt uit het ondertekeningsdocument van het zorgkantoor/de Wlz-uitvoerder; - Er wordt in het proces volledige transparantie gevraagd;” De artikelen 5.8 en 9 van de beleidsregel Prestatiebeschrijvingen en tarieven volledig pakket thuis (BR/REG-17136d, van 12 mei 2017) luiden: “ 5.8 Kwaliteitsimpuls verpleeghuizen Om de kwaliteit van verpleeghuizen en daarmee de situatie voor cliënten en zorgmedewerkers aantoonbaar te verbeteren zijn er in 2017 incidentele middelen beschikbaar gesteld voor verpleeghuizen waar sprake is van grote kwaliteitsproblemen en waar de basisveiligheid een impuls moet krijgen. De focus van de kwaliteitsimpuls moet liggen op: - De locaties van zorginstellingen waar verpleeghuiszorg wordt geboden die verbetering van de kwaliteit het hardst nodig hebben; - De inzet van extra benodigd personeel. Zorgkantoren/Wlz-uitvoerders bepalen op basis van ingediende plannen door de zorgaanbieder hoe hoog het bedrag is dat de zorgaanbieder toegewezen krijgt. De prestatie kent een vrije beleidsregelwaarde. Er is voor deze prestatie € 100 miljoen beschikbaar. Voor de prestatie kan een lump sum bedrag worden aangevraagd op basis van een tweezijdig ingediende aanvraag van zorgaanbieder en zorgkantoor/Wlz-uitvoerder.” “ 9. Kwaliteitsimpuls verpleeghuizen Doel Het doel van de kwaliteitsimpuls voor verpleeghuizen is om locaties van zorginstellingen waar verpleeghuiszorg wordt geboden waar sprake is van kwaliteitsproblemen en waar de basisveiligheid een impuls moet krijgen, een steun in de rug te geven. De focus bij de verdeling van de middelen ligt op de verbetering van de kwaliteit en daarbinnen de inzet van extra benodigd personeel. Daarbij gaat het veelal om grote kwaliteitsproblemen. Grondslag en doelgroep Zorgaanbieders die middels zzp of vpt zorg leveren aan cliënten die geïndiceerd zijn voor een cliëntprofiel vv4 t/m vv10. Voorwaarden - De cliënt beschikt over een Wlz-indicatie vv4 t/m vv10; - Er is sprake van een urgent kwaliteitsprobleem; basisveiligheid in relatie tot personeelsbezetting; - Er zijn onvoldoende mogelijkheden om de basisveiligheid op orde te krijgen; - Zorgaanbieder maakt een plan, dat beschrijft hoe de middelen worden ingezet. Dit plan is vormvrij; - Het plan is ondertekend door OR, CR, VAR en bestuurder; - Het plan moet worden goedgekeurd door het zorgkantoor/de Wlz-uitvoerder. Deze goedkeuring blijkt uit het ondertekeningsdocument van het zorgkantoor/de Wlz-uitvoerder; - Er wordt in het proces volledige transparantie gevraagd; - De evaluatie van de inzet van de middelen loopt mee in het kwaliteitsverslag en -plan dat locaties opstellen.” 5. Inmiddels hadden de zorgkantoren en Zorgverzekeraars Nederland sinds begin april 2017 alvast documenten op hun websites geplaatst, waarin werd toegelicht hoe een aanvraag voor kwaliteitsmiddelen kon worden gedaan. Daarin was bepaald dat de middelen beschikbaar zijn voor locaties waar verbetering van kwaliteit het hardste nodig is om daarmee de situaties voor cliënten en zorgmedewerkers te verbeteren, alsmede dat zorgaanbieders hun aanvraagformulier tot uiterlijk 1 mei 2017 bij het zorgkantoor konden indienen. Het selectieproces werd daarin als volgt omschreven: Stappen en planning selectieproces Stap Omschrijving uiterste datum 1. aanmelding Zorgaanbieder meldt zijn locatie(
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.