beschikking ___________________________________________________________________ GERECHTSHOF AMSTERDAM ONDERNEMINGSKAMER zaaknummer: 200.246.239/01 OK beschikking van de Ondernemingskamer van 21 november 2018 inzake DE ONDERNEMINGSRAAD VAN DE GEMEENTE MAASTRICHT, gevestigd te Maastricht, VERZOEKER, advocaat: mr. L.C.J. Sprengers, kantoorhoudende te Utrecht, t e g e n de publiekrechtelijke rechtspersoon GEMEENTE MAASTRICHT, gevestigd te Maastricht, VERWEERSTER, advocaat: mr. G.P.F van Duren, kantoorhoudende te Maastricht. 1Het verloop van het geding 1.1 In het vervolg zal verzoeker (ook) worden aangeduid met de ondernemingsraad en verweerster met de Gemeente. 1.2 De ondernemingsraad heeft bij op 19 september 2018 ter griffie van de Ondernemingskamer ingekomen verzoekschrift met producties de Ondernemingskamer verzocht, voor zo veel als mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, te bepalen dat de Gemeente bij afweging van alle betrokken belangen in redelijkheid niet heeft kunnen komen tot het besluit van 21 augustus 2018 met betrekking tot: de ontvlechting van het taakveld Informatiediensten (ID) en de daarmee samenhangende personele gevolgen ten behoeve van de overgang naar het Shared Service Center Zuid-Limburg (SSC-ZL); en de ontvlechting van het taakveld Personeels- en salarisadministratie (PSA) en de daarmee samenhangende personele gevolgen ten behoeve van de overgang naar het SSC-ZL. De ondernemingsraad heeft tevens verzocht de Gemeente te gebieden voornoemd besluit in te trekken en de gevolgen daarvan ongedaan te maken. De ondernemingsraad heeft bij wijze van voorlopige voorziening verzocht, zo verstaat de Ondernemingskamer, de Gemeente te verbieden verdere handelingen te verrichten of te doen verrichten ter uitvoering van het besluit, in het bijzonder het starten van de plaatsingsprocedure en het overdragen van het betrokken personeel naar het SSC-ZL. 1.3 De Gemeente heeft bij op 17 oktober 2018 ter griffie van de Ondernemingskamer ingekomen verweerschrift met producties geconcludeerd tot afwijzing van het verzoek. De Gemeente heeft op 31 oktober 2018 een aangepast verweerschrift ingediend waarin verwijzingen naar bij dat verweerschrift nieuw overgelegde producties zijn verwerkt. 1.4 Het verzoek is behandeld ter openbare terechtzitting van de Ondernemingskamer van 7 november 2018. Bij die gelegenheid hebben de advocaten de standpunten van de onderscheiden partijen toegelicht aan de hand van – aan de Ondernemingskamer en de wederpartij overgelegde – aantekeningen. Partijen en hun advocaten hebben vragen van de Ondernemingskamer beantwoord en inlichtingen verstrekt. 2De vaststaande feiten 2.1 Op 23 oktober 2015 is door de gemeenten Maastricht, Heerlen en Sittard-Geleen het SSC-ZL opgericht in de vorm van een zogenaamde Gemeenschappelijke Regeling (in de stukken ook wel aangeduid met GR). Het SSC-ZL betreft een voor onbepaalde tijd gevormde bedrijfsvoeringorganisatie met rechtspersoonlijkheid, die is ingesteld ter uitvoering van de ondersteunende bedrijfsprocessen van de deelnemende gemeenten, met de mogelijkheid om deze dienstverlening uit te breiden naar niet-deelnemende overheidsorganisaties. Op het SSC-ZL is de Wet gemeenschappelijke regelingen van toepassing. 2.2 Op 2 mei 2017 heeft de Gemeente het besluit genomen tot voortzetting van het SSC-ZL en tot ontvlechting van het taakveld Inkoop, met uitzondering van de daarmee samenhangende personele gevolgen, ten behoeve van de overgang naar het SSC-ZL. Het hiertegen door de ondernemingsraad ingestelde beroep is door de Ondernemingskamer bij beschikking van 20 oktober 2017 verworpen, kort gezegd omdat het besluit vanwege het primaat van de politiek niet door de Ondernemingskamer kon worden getoetst (ECLI:NL:GHAMS:2017:4257). Tegen deze uitspraak heeft de ondernemingsraad cassatieberoep ingesteld. 2.3 Ongeveer gelijktijdig met de oprichting van het SSC-ZL is een Bijzondere Ondernemingsraad Shared Service Center Zuid-Limburg opgericht (hierna: BOR SSC-ZL) met het oog op de uitvoering van medezeggenschapstaken in het kader van de inrichting van het SSC-ZL. 2.4 In 2016 en 2017 heeft in het Bijzonder Georganiseerd Overleg SSC-ZL (hierna: BGO of BGO SSC-ZL) overleg plaatsgevonden over arbeidsvoorwaarden in verband met de overgang van het personeel van de drie gemeenten naar het SSC-ZL. In het BGO participeren werkgevers (de colleges van burgermeester en wethouders van de betrokken gemeenten van het SSC-ZL) en vakorganisaties. In het BGO is onderhandeld over de personele gevolgen van de samenvoeging van bedrijfsvoeringstaken in het SSC-ZL. Dit heeft geleid tot een onderhandelingsresultaat op 21 juni 2017 (zie hierna). Daarnaast is in het Georganiseerd Overleg Maastricht (hierna: GO), bestaande uit het College van burgemeester en wethouders en de betrokken vakorganisaties, onderhandeld over een lokaal overeen te komen lokaal Sociaal Plan Gemeente Maastricht – SSC-ZL (hierna: het Sociaal Plan). 2.5 Bij brief van 14 november 2017 heeft de Gemeente de ondernemingsraad gevraagd advies uit te brengen over het voorgenomen besluit met betrekking tot de ontvlechting van de informatiediensten SSC-ZL. In de adviesaanvraag staat onder meer het volgende: “Het voorgenomen besluit waarover advies aan uw raad wordt gevraagd, betreft: I. Het overgaan van een deel van de medewerkers van teams Werkomgeving, Beheer Bedrijfsinformatiesystemen, Frontoffice en Bedrijfsbureau van het organisatieonderdeel SSC Maastricht (…) naar de GR SSC-ZL; II. De ontvlechting van taken binnen de gemeente Maastricht (…). Ten overvloede en in lijn met de (…) recente uitspraak van de Ondernemingskamer, merken wij op dat de keuze welke taken al dan niet worden overgeheveld naar SSC-ZL tot het primaat van de politiek behoort. (…) Ten aanzien van het sociaal plan inzake de personele gevolgen van voorgenomen transitie, in casu het afsprakenkader en de overgangsregeling SSC-ZL, is op 21 juni 2017 een tussentijds onderhandelingsresultaat bereikt binnen het BGO SSC-ZL. In onze overtuiging dat dit tussentijds onderhandelingsresultaat binnen afzienbare termijn kan worden vastgesteld (…) leggen wij u deze adviesaanvraag voor. (…) Uw advies zien wij graag binnen zes weken tegemoet na vaststelling van het sociaal plan inzake de personele gevolgen van voorgenomen transitie, in casu het afsprakenkader en de overgangsregeling SSC-ZL. (…) Het sociaal plan van SSC-ZL bepaalt hoe de gevolgen voor het personeel worden opgevangen. (…) In bijlage 2 is dat onderhandelingsresultaat van het BGO SSC-ZL opgenomen in de vorm van een afsprakenkader en overgangsregeling. In deze adviesaanvraag wordt uitgegaan van de plaatsingsprocedure zoals opgenomen in dit onderhandelingsresultaat. (…)Voor de maatregelen om de gevolgen van het personeel dat overgaat naar de GR SSC-ZL Informatiediensten op te vangen, wordt verwezen naar het nog met het Georganiseerd Overleg Maastricht overeen te komen lokaal Sociaal Plan Maastricht SSC-ZL (…), en naar het nog vast te stellen afsprakenkader en overgangsregeling SSC-ZL (zie bijlage 2).” 2.6 Bijlage 2 bij de adviesaanvraag bevat een concept “Afsprakenkader overgang medewerkers gemeenten Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen naar het Shared Service Center Zuid-Limburg” van 21 juni 2017 (hierna: het Afsprakenkader) en een concept “Overgangsregeling Shared Service Center Zuid-Limburg” van 21 juni 2017 (hierna: de Overgangsregeling). 2.7 In het Afsprakenkader staat onder meer: “Voor die overgang gelden de regels en uitgangspunten die in het voorliggende document zijn verwoord en waarover partijen tot overeenstemming zijn gekomen. Bij het opstellen daarvan hebben de ondertekenaars zich gericht op zowel het behoud van werkgelegenheid als (….) het treffen van overgangsvoorzieningen op het gebied van arbeidsvoorwaarden. (…) Voor de overgang van medewerkers van de drie gemeenten naar het SSC-ZL geldt als vertrekpunt de Overgangsregeling SSC-ZL (…) die als bijlage bij dit afsprakenkader is gevoegd en die daar onlosmakelijk deel van uitmaakt.” Het Afsprakenkader bevat voorts toelichtingen op en uitleg van bepalingen van de GR SSC-ZL met betrekking tot werkgelegenheid en aanvullende afspraken over werkgelegenheid en de relatie tot inzetbaarheid en afspraken over de meerkosten van woon- werkverkeer. 2.8 In de Overgangsregeling worden de personele en de arbeidsvoorwaardelijke gevolgen geregeld die rechtstreeks voortvloeien uit de overgang van werknemers van de latende organisaties naar de ontvangende organisatie als gevolg van de vorming van het SSC-ZL. In de Overgangsregeling staat dat deze onlosmakelijk deel uitmaakt van het Afsprakenkader. De Overgangsregeling bevat onder meer bepalingen over arbeidsvoorwaarden, inkomen, plaatsing en werkgelegenheid, voorrangsposities en inzetbaarheid. 2.9 Bij brief van 26 februari 2018 heeft de Gemeente de ondernemingsraad gevraagd advies uit te brengen over het voorgenomen besluit tot ontvlechting van de personeels- en salarisadministratie SSC-ZL. De adviesaanvraag is grotendeels gelijkluidend aan de adviesaanvraag van 14 november 2017 (zie hierboven onder 2.5). In de adviesaanvraag staat voorts, onder verwijzing naar het onderhandelingsresultaat van 21 juni 2017 binnen het BGO SSC-ZL (zie hierboven onder 2.4 en 2.5), dat inmiddels ook een sociaal plan in concept is geaccordeerd door het GO Maastricht en dat er door de betrokken vakorganisaties een ledenraadpleging is gepland. In de adviesaanvraag staat voorts onder meer dat het Afsprakenkader en de Overgangsregeling SSC-ZL bepalen hoe die gevolgen moeten worden opgevangen. Voor de maatregelen om de gevolgen die het voorgenomen besluit heeft voor het personeel op te vangen, wordt verwezen naar het in bijlage 2 van de adviesaanvraag opgenomen onderhandelingsresultaat van het BGO (deze bijlage is dezelfde als bijlage 2 van de adviesaanvraag van 14 november 2017, zie hierboven onder 2.5) en naar het nog met het GO Maastricht over een te komen lokaal Sociaal Plan Maastricht SSC-ZL. In de adviesaanvraag wordt uitgegaan van de plaatsingsprocedure van het betrokken personeel, zoals opgenomen in dat onderhandelingsresultaat. 2.10 Op 16 maart 2018 heeft het SSC-ZL de Overgangsregeling en het Afsprakenkader vastgesteld. 2.11 Op 20 maart 2018 heeft de Gemeente het Sociaal Plan vastgesteld. In het Sociaal Plan staat onder meer, zakelijk weergegeven, dat in het kader van de overgang van personeel naar het SSC-ZL in het BGO SSC-ZL een onderhandelingsakkoord is bereikt over het Afsprakenkader en de Overgangsregeling, dat in de GO’s van de latende organisaties (waaronder de Gemeente) afspraken gemaakt worden over de verschillen tussen de arbeidsvoorwaardenpakketten van de betrokken gemeenten en het SSC-ZL en dat in het GO van de Gemeente overeenstemming is bereikt over deze afspraken zoals opgenomen in het Sociaal Plan, dat een aanvulling is op het Afsprakenkader en de Overgangsregeling. 2.12 Bij brief van 22 maart 2018 heeft de Gemeente aan de gemeenteraad van Maastricht onder meer het volgende geschreven: “Na een lang en moeizaam onderhandelingsproces is op 2 februari 2018 een onderhandelingsresultaat bereikt in het Georganiseerd Overleg van Maastricht (…). Volgens afspraak in het Bijzonder Georganiseerd Overleg dienden de vakbonden hun leden (…) over alle onderhandelingsresultaten tegelijk te raadplegen binnen vier weken nadat er lokaal een onderhandelingsresultaat was bereikt. Het betreft dan de Overgangsregeling SSC-ZL, het Afsprakenkader en het Sociaal Plan Maastricht – SSC-ZL 2017. Naar aanleiding van het op 2 februari 2018 bereikte onderhandelingsresultaat, werd met de vakbonden overeengekomen dat de ledenraadpleging op 1 maart 2018 zou plaatsvinden. De vakbonden hebben vervolgens eenzijdig en in strijd met de afspraken besloten om de ledenraadpleging op 1 maart 2018 niet door te laten gaan. (…) Alles overziend hebben we de indruk dat door de bonden de afgelopen periode (…) is ingezet (…) op het vertragen en verder juridiseren van het proces om te komen tot een SSC-ZL. Het bestuur en de drie colleges betreuren de ontstane situatie, maar zien op dit moment geen andere mogelijkheid meer dan eenzijdig vaststellen van het onderhandelingsresultaat. (…) Met dit besluit is de weg vrij voor de Ondernemingsraden om advies te geven over de ontvlechtingsplannen voor Inkoop, Personeels- en Salarisadministratie en Informatiediensten.” 2.13 Op 26 maart 2018 zijn het Afsprakenkader en de Overgangsregeling in het Blad Gemeenschappelijke Regeling (officiële uitgave van de gemeenschappelijke regeling SSC-ZL) gepubliceerd. 2.14 Bij brief van 27 maart 2018 hebben de vakorganisaties aan het GO Maastricht bericht dat op 27 februari 2018 is komen vast te staan dat er een onderhandelaarsresultaat is bereikt in het GO over het Sociaal Plan Maastricht SSC-ZL, dat de leden daarover op 27 maart 2018 zijn geraadpleegd, dat het resultaat daarvan is dat de vakorganisaties tegen het Sociaal Plan zijn en dat er over dit onderwerp geen overeenstemming bestaat in het GO. 2.15 Bij brief van 28 maart 2018 heeft de ondernemingsraad de Gemeente gevraagd in welke mate de adviezen van de ondernemingsraad nog van wezenlijke invloed kunnen zijn nu de Gemeente een definitief besluit heeft genomen met personele gevolgen. 2.16 Bij brieven van 25 april 2018 met betrekking tot de respectieve adviesaanvragen heeft de ondernemingsraad de Gemeente onder meer gevraagd in hoeverre de advisering nog van wezenlijke invloed kan zijn op de definitieve besluiten, gezien de eenzijdige vaststelling van het Sociaal Plan “en vangnetregelingen.” 2.17 Op 30 april 2018 is het Sociaal Plan in het Gemeenteblad (officiële uitgave van de Gemeente Maastricht) gepubliceerd. In de inleiding bij de publicatie staat dat in het Georganiseerd Overleg van Maastricht overeenstemming is bereikt over de afspraken zoals opgenomen in dit Sociaal Plan, dat een aanvulling is op het Afsprakenkader en de Overgangsregeling. 2.18 Bij brief van 8 mei 2018 heeft de Gemeente aan de ondernemingsraad geschreven dat de ondernemingsraad inmiddels in het bezit is van alle documenten die nodig zijn voor het uitbrengen van een advies op de adviesaanvragen, “inclusief over de regeling van de personele gevolgen welke zijn opgenomen in bijlagen 1 t/m3.” Die bijlagen bevatten de hierboven genoemde publicaties van het Afsprakenkader, de Overgangsregeling en het Sociaal Plan. Bijlagen 5 en 6 bij de brief bevatten antwoorden op eerder door de ondernemingsraad gestelde vragen met betrekking tot de adviesaanvragen. Met betrekking tot de vraag in hoeverre de advisering van de ondernemingsraad nog van wezenlijke invloed kan zijn, heeft de Gemeente geantwoord dat dat afhankelijk is van de inhoud van de adviezen: “Indien de OR nieuwe wezenlijke argumenten in haar advies naar voren brengt, zullen wij zorgvuldig overwegen of en hoeverre het definitieve besluit hierop aanpassing/aanvulling behoeft.” 2.19 De Ondernemingsraad heeft op 9 juli 2018 negatief geadviseerd over (
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.