Afdeling strafrecht Parketnummer: 24-000211-12 Uitspraak d.d.: 10 augustus 2015 TEGENSPRAAK Promis Verkort arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Assen van 17 januari 2012 met parketnummer 19-830176-09 en de van dat vonnis deel uitmakende beslissing op de vordering tot tenuitvoerlegging, parketnummer 19-810056-06, in de strafzaak tegen [verdachte] , geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] , wonende te [woonplaats] . Het hoger beroep De verdachte en de officier van justitie hebben tegen het hiervoor genoemde vonnis hoger beroep ingesteld. Onderzoek van de zaak Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzittingen van het hof van 15 november 2013, 25 april 2014 en 27 juli 2015 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422 van het Wetboek van Strafvordering, het onderzoek op de terechtzitting in eerste aanleg. Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal, strekkende tot veroordeling van verdachte ter zake het onder 1, 2 primair, 3, 4 en 5 ten laste gelegde tot een gevangenisstraf voor de duur van vier jaren, waarvan één jaar voorwaardelijk, met een proeftijd voor de duur van twee jaren, met als bijzondere voorwaarde reclasseringstoezicht. De advocaat-generaal heeft voorts gevorderd de vordering van de benadeelde partijen [benadeelde 2] en [benadeelde 1] volledig toe te wijzen, met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel. Tot slot heeft de advocaat-generaal gevorderd de vordering tot tenuitvoerlegging van de door de politierechter te Assen d.d. 29 oktober 2007 voorwaardelijk opgelegde werkstraf, af te wijzen. Deze vordering is na voorlezing aan het hof overgelegd. Het hof heeft voorts kennis genomen van hetgeen door verdachte en zijn raadsman, mr. A.H.T. de Haas, naar voren is gebracht. Het vonnis waarvan beroep Het hof zal het vonnis waarvan beroep vernietigen en opnieuw rechtdoen. De tenlastelegging Aan verdachte is - na wijziging tenlastelegging in eerste aanleg - tenlastegelegd dat: 1:dat hij op of omstreeks 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] opzettelijk heeft gehandeld in strijd met een door of namens de burgemeester (van de gemeente [gemeente] ) op 1 juli 2009 opgelegd huisverbod voor de periode van 1 juli 2009 tot en met 10 juli 2009, welk huisverbod op 9 juli 2009 is verlengd voor de periode van 10 juli 2009 tot en met 17 juli 2009, betreffende de woning gelegen aan [adres] te [adres] , door deze woning te betreden en/of zich bij die woning op te houden en/of in die woning aanwezig te zijn en/of contact op te nemen met [benadeelde 1] en/of [benadeelde 2] en/of [betrokkene] , althans met een of meer personen die in de woning wonen of daarin anders dan incidenteel verblijven; 2:hij op of omstreeks 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om opzettelijk en met voorbedachten rade [benadeelde 1] van het leven te beroven, met dat opzet en na kalm beraad en rustig overleg, die [benadeelde 1] met een mes, althans met een scherp en/of puntig voorwerp in de borststreek, althans in het lichaam, heeft gestoken en/of met zijn handen de keel van die [benadeelde 1] heeft dichtgeknepen en/of dichtgehouden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid; althans, indien ter zake van het vorenstaande geen veroordeling mocht volgen, ter zake dat hij op of omstreeks 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om opzettelijk [benadeelde 1] van het leven te beroven, met dat opzet die [benadeelde 1] met een mes, althans met een scherp en/of puntig voorwerp in de borstreek, althans in het lichaam, heeft gestoken en/of met zijn handen de keel van die [benadeelde 1] heeft dichtgeknepen en/of dichtgehouden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid; meer subsidiair, indien ter zake van het vorenstaande geen veroordeling mocht volgen, ter zake dat hij op 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om aan [benadeelde 1] , opzettelijk en met voorbedachten rade, althans opzettelijk, zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, door deze opzettelijk, na kalm beraad en rustig overleg, althans opzettelijk die [benadeelde 1] met een mes, althans met een scherp en/of puntig voorwerp in de borstreek, althans het lichaam, heeft gestoken en/of met zijn handen de keel van die [benadeelde 1] heeft dichtgeknepen en/of heeft dichtgehouden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid; en/of hij op of omstreeks 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] [benadeelde 1] heeft mishandeld door deze opzettelijk, na kalm beraad en rustig overleg, althans opzettelijk, met een mes, althans met een scherp en/of puntig voorwerp in de borststreek, althans in het lichaam te steken en/of met zijn handen de keel van die [benadeelde 1] dicht te knijpen en/of dicht te houden; althans, indien ook ter zake van het vorenstaande geen veroordeling mocht volgen, ter zake dat hij in of omstreeks de periode van 14 tot en met 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] ter voorbereiding van het te plegen misdrijf moord en/of doodslag (al dan niet meermalen gepleegd), opzettelijk een mes, bestemd tot het begaan van dat misdrijf, heeft verworven en/of vervaardigd en/of ingevoerd en/of doorgevoerd en/of uitgevoerd en/of voorhanden heeft gehad; 3:hij op of omstreeks 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] opzettelijk [benadeelde 1] en/of [benadeelde 2] wederrechtelijk van de vrijheid heeft beroofd en/of beroofd gehouden, hebbende hij met dat opzet: - [benadeelde 1] en/of [benadeelde 2] in de woning aan [adres] onder bedreiging van een mes, althans een scherp en/of puntig voorwerp de woorden toegevoegd: "Ik kan je wel vermoorden" en/of "Jij hoort de vogeltjes niet meer fluiten morgen", althans woorden van gelijke dreigende aard of strekking, en/of - in voornoemde woning de handen van die [benadeelde 1] en/of [benadeelde 2] tegen hun wil op hun rug vastgebonden en/of - in voornoemde woning een sok in de mond van die [benadeelde 1] gestopt en/of haar mond daarna afgeplakt met tape en/of - in voornoemde woning die [benadeelde 1] met kracht tegen het hoofd en/of lichaam heeft gestompt en/of geslagen; - ( door zijn fysieke overwicht) een dreigende situatie heeft doen ontstaan waaraan die [benadeelde 1] en/of [benadeelde 2] zich niet kon(den) onttrekken; 4:hij op of omstreeks 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] opzettelijk mishandelend zijn echtgenoot, althans een persoon, te weten [benadeelde 1] , meermalen, met kracht, - in het gezicht en/of op het hoofd heeft geslagen en/of gestompt en/of, - tegen het lichaam (met een schoen) heeft geslagen en/of heeft gestompt waardoor deze letsel heeft bekomen en/of pijn heeft ondervonden, - knietjes tegen het hoofd, althans het lichaam heeft gegeven en - een (werkend) stroomstootwapen tegen het lichaam heeft gehouden; 5:hij op of omstreeks 30 juni 2009 in de gemeente [gemeente] opzettelijk mishandelend zijn echtgenoot, althans een persoon, te weten [benadeelde 1] , meerdere malen, althans eenmaal (met kracht) op haar schouders heeft gestompt en/of geslagen, waardoor deze letsel heeft bekomen en/of pijn heeft ondervonden. Indien in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze verbeterd. De verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging. Overwegingen met betrekking tot feit 2 Standpunt advocaat-generaal De advocaat-generaal heeft gevorderd verdachte ten aanzien van feit 2 primair (poging tot moord) te veroordelen. Volgens de advocaat-generaal kan wettig en overtuigend bewezen worden dat verdachte zijn toenmalige echtgenote [benadeelde 1] met voorbedachte raad heeft willen doden. De advocaat-generaal is van mening dat het er - gezien de stukken en het verhandelde ter terechtzitting - op lijkt dat verdachte in de middag van 14 juli 2009 het plan heeft opgevat om zichzelf, [benadeelde 1] en hun zoontje [benadeelde 2] van het leven te beroven. Verdachte heeft afscheidsbrieven geschreven, heeft een testament opgesteld en hij heeft een mes en touw aangeschaft. Nadat verdachte in de nacht van 14 op 15 juli 2009 wederrechtelijk de woning was binnengedrongen, heeft verdachte ook meermalen zowel tegen [benadeelde 1] als tegen [benadeelde 2] gezegd dat hij ze zou vermoorden en dat ze de volgende dag de vogels niet meer zouden horen fluiten. Hierna heeft verdachte [benadeelde 1] en [benadeelde 2] vastgebonden en [benadeelde 1] mishandeld. Standpunt verdediging Verdachte heeft verklaard dat hij nooit de bedoeling heeft gehad [benadeelde 1] te doden. Hij wilde met haar praten, haar - in zijn ogen - tot rede brengen en haar overhalen niet van hem te scheiden. In zijn visie had hij het dreigen met de dood nodig om zodanige druk op haar te kunnen uitoefenen dat zij, uiteindelijk en mede als gevolg van die druk, wel weer met hem zou willen praten over de door haar aangekondigde scheiding en daarop zou willen terugkomen. Feiten De gebeurtenissen in de woning laten zich aan de hand van de verklaringen van verdachte en [benadeelde 1] als volgt samenvatten. Verdachte komt op 14 juli 2009 's avonds laat binnen. [benadeelde 1] ligt al in bed. Hij gaat naar de slaapkamer en zegt over de scheiding te willen praten. Hij slaat haar, geeft haar een paar knietjes, zet een stroomstootwapen op haar lichaam en bedreigt haar met het meegenomen mes, waarbij een klein wondje in de hals van [benadeelde 1] ontstaat. Verdachte steekt met het mes in het bed en het matras. Hij bindt vervolgens de handen van [benadeelde 1] vast met tape, stopt een sok in haar mond en plakt deze eveneens af met tape. Verdachte knijpt dan de keel van [benadeelde 1] dicht, maar stopt met dat knijpen voordat ze helemaal geen adem meer krijgt. De handen van [benadeelde 2] , die naast zijn moeder in bed ligt en wakker is geworden, bindt hij ook met tape vast. Dochter [betrokkene] is inmiddels wakker geworden en komt ook op de slaapkamer. Vervolgens krijgt [benadeelde 1] dorst. Verdachte haalt de sok uit haar mond en geeft haar te drinken. Daarna maakt hij de tape los van [benadeelde 2] en van [benadeelde 1] . De kinderen gaan naar bed in de slaapkamer van [betrokkene] . Verdachte en [benadeelde 1] gaan beiden een sigaretje roken in de badkamer. Beiden slikken vervolgens slaappillen, ieder 8 stuks. Daarna zit verdachte bovenop [benadeelde 1] en heeft hij het mes met de punt naar beneden gericht met beide handen vast. [benadeelde 1] raakt vervolgens in de borststreek gewond door dat mes. Verdachte, [benadeelde 1] en de beide kinderen blijven daarna nog uren in de woning zonder verdere incidenten. Verdachte wast de bebloede lakens, heeft gaasjes op de wond van [benadeelde 1] gelegd en bestelt nog frietjes. Voorbedachte raad De door de advocaat-generaal benoemde handelingen (afscheidsbrieven, testament, aanschaf touw en mes) van verdachte voorafgaand aan zijn binnenkomst in de woning lijken te wijzen op een opgevat plan om [benadeelde 1] en [benadeelde 2] te doden. De overtuiging dat verdachte een dergelijk plan daadwerkelijk had, ontbreekt echter omdat ook contra-indicaties voor een dergelijk plan bestaan. Zo geldt dat het tot het daadwerkelijk, volgens het gestelde plan, doden van [benadeelde 1] en [benadeelde 2] niet is gekomen hoewel daartoe meer dan voldoende tijd en gelegenheid aanwezig was. Bovendien blijkt uit de verklaringen van verdachte dat zijn primaire doel was [benadeelde 1] ertoe te bewegen terug te komen op haar plan van hem te scheiden. Tot slot geldt dat uit zijn verklaringen ook blijkt dat hij gaandeweg het contact met [benadeelde 1] , nadat hij haar huis was binnengedrongen, steeds bozer werd omdat sommige van haar antwoorden hem niet bevielen. Het vervolgens steken met het mes en dichtknijpen van de keel van [benadeelde 1] (waarop hierna nog specifiek wordt ingegaan) past om al deze redenen ook goed in het scenario dat er geen vooropgezet plan was, maar dat verdachte daartoe is overgegaan onder invloed van de opgebouwde spanningsvolle en emotioneel zwaar beladen gemoedstoestand waarin hij gaandeweg was komen te verkeren. Steken met mes In aanvulling op de hiervoor reeds vastgestelde feiten, kan nog worden geconstateerd dat uit medische rapportage blijkt dat de wond in de borststreek bij [benadeelde 1] moet worden aangemerkt als een penetrerende of diepe snijwond en moet zijn veroorzaakt door een scherp voorwerp. Verdachte erkent dat de wond is veroorzaakt doordat met zijn mes in de borststreek van [benadeelde 1] is gestoken. De vastgestelde feiten laten geen andere conclusie toe dan dat verdachte met zijn mes opzettelijk in de borststreek van [benadeelde 1] heeft gestoken met de bedoeling haar te doden. Verdachte heeft nog aangevoerd dat [benadeelde 1] zijn handen heeft vastgepakt en het mes omlaag getrokken heeft in haar borst. Dat is ongeloofwaardig. Verdachte zat volgens hem bovenop [benadeelde 1] en had het mes, met de punt naar beneden gericht, met beide handen vast. [benadeelde 1] was volgens haar verklaring geheel van de wereld: zij was bont en blauw geslagen, had slaappillen ingenomen, kon zich van het steken (mede) daardoor niets herinneren en heeft zelfs de pijn van de messteek niet gevoeld, terwijl die pijn er wel geweest moet zijn omdat ook perforatie van een long heeft plaatsgevonden met een klaplong tot gevolg. Dat zij in die, geestelijk afwezige, situatie de alertheid van geest én de fysieke kracht had om het mes zo stevig naar zich toe te trekken dat het in haar borst terecht kwam, laat zich slecht denken, mede in aanmerking genomen dat verdachte dit steken door [benadeelde 1] gemakkelijk had kunnen voorkomen door weerstand te bieden: hij had immers het mes zelf vast. Dichtknijpen van de keel In aanvulling op de reeds vastgestelde feiten dient in dit verband nog te worden vermeld dat verdachte de keel van aangeefster heeft dichtgeknepen tot het moment dat aangeefster zodanig in ademnood was gekomen dat zij dacht: "Nou, daar ga ik". De aldus vastgestelde feiten laten ook hier geen andere conclusie toe dan dat verdachte het opzet had [benadeelde 1] te doden door te steken met een mes en door verwurging. Bewezenverklaring Door wettige bewijsmiddelen, waarbij de inhoud van elk bewijsmiddel - ook in onderdelen - slechts wordt gebezigd tot het bewijs van dat tenlastegelegde feit waarop het blijkens de inhoud kennelijk betrekking heeft, en waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt, heeft het hof de overtuiging verkregen en acht het hof wettig bewezen, dat verdachte het onder 1, 2 meer subsidiair, 3, 4 en 5 tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande, dat: 1:dat hij op 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] opzettelijk heeft gehandeld in strijd met een door of namens de burgemeester van de gemeente [gemeente] op 1 juli 2009 opgelegd huisverbod voor de periode van 1 juli 2009 tot en met 10 juli 2009, welk huisverbod op 9 juli 2009 is verlengd voor de periode van 10 juli 2009 tot en met 17 juli 2009, betreffende de woning gelegen aan [adres] te [gemeente] , door deze woning te betreden en in die woning aanwezig te zijn en contact op te nemen met [benadeelde 1] en [benadeelde 2] en [betrokkene] ; 2 subsidiair:hij op 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om aan [benadeelde 1] , opzettelijk van het leven te beroven met dat opzet die [benadeelde 1] met een mes in de borststreek heeft gestoken en met zijn handen de keel van die [benadeelde 1] heeft dicht geknepen en dichtgehouden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid; 3:hij op 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] opzettelijk [benadeelde 1] en [benadeelde 2] wederrechtelijk van de vrijheid heeft beroofd en beroofd gehouden, hebbende hij met dat opzet: - [benadeelde 1] en [benadeelde 2] in de woning aan [adres] onder bedreiging van een mes, de woorden toegevoegd: "Ik kan je wel vermoorden" en "Jij hoort de vogeltjes niet meer fluiten morgen" en - in voornoemde woning de handen van die [benadeelde 1] en [benadeelde 2] tegen hun wil op hun rug vastgebonden en - in voornoemde woning een sok in de mond van die [benadeelde 1] gestopt en haar mond daarna afgeplakt met tape en - in voornoemde woning die [benadeelde 1] met kracht tegen het hoofd en lichaam heeft gestompt of geslagen en - door zijn fysieke overwicht een dreigende situatie heeft doen ontstaan waaraan die [benadeelde 1] en [benadeelde 2] zich niet konden onttrekken; 4: hij op 15 juli 2009 in de gemeente [gemeente] opzettelijk mishandelend zijn echtgenoot, althans een persoon, te weten [benadeelde 1] , meermalen, met kracht, - in het gezicht en op het hoofd heeft geslagen of gestompt en - tegen het lichaam met een schoen heeft geslagen en - knietjes tegen het hoofd heeft gegeven en - een werkend stroomstootwapen tegen het lichaam heeft gehouden, waardoor deze letsel heeft bekomen en pijn heeft ondervonden; 5: hij op 30 juni 2009 in de gemeente [gemeente] opzettelijk mishandelend zijn echtgenoot, te weten [benadeelde 1] , meerdere malen, met kracht op haar schouders heeft gestompt waardoor deze pijn heeft ondervonden. Het hof acht niet bewezen hetgeen verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard, zodat deze daarvan behoort te worden vrijgesproken. Voortgezette handeling Door de raadsman is verzocht de feiten 2 en feit 4 te kwalificeren als een voortgezette handeling. Dat verweer wordt verworpen op de grond dat sprake is van twee afzonderlijke wilsbesluiten, te weten het verregaande besluit om [benadeelde 1] te doden door haar met een mes in de borststreek te steken en haar te verwurgen (feit 2) en het aanzienlijk minder ver reikende besluit haar te mishandelen door haar te slaan, knietjes te geven en een werkend stroomstootwapen tegen haar lichaam te houden (feit 4). Strafbaarheid van het bewezenverklaarde Het onder 1 bewezen verklaarde levert op: als uithuisgeplaatste handelen in strijd met een met toepassing van artikel 2 lid 1 van de Wet tijdelijk huisverbod gegeven huisverbod. Het onder 2 subsidiair bewezen verklaarde levert op: poging tot doodslag. Het onder 3 bewezen verklaarde levert op: opzettelijk iemand wederrechtelijk van de vrijheid beroven en beroofd houden, meermalen gepleegd. Het onder 4 bewezen verklaarde levert op: mishandeling, begaan tegen zijn echtgenoot. Het onder 5 bewezen verklaarde levert op: mishandeling, begaan tegen zijn echtgenoot. Vrijwillige terugtred Ten aanzien van de strafbaarheid heeft de raadsman betoogd dat er sprake is geweest van vrijwillige terugtred voor wat betreft de poging tot verwurging, nu verdachte heeft verklaard dat hij op enig moment uit eigen beweging de keel van aangeefster heeft losgelaten. Het hof overweegt als volgt. De vraag of de gedragingen van de verdachte de gevolgtrekking wettigen dat het misdrijf niet is voltooid ten gevolge van de omstandigheden die van zijn wil afhankelijk zijn, hangt - mede gelet op de aard van het misdrijf - af van de concrete omstandigheden van het geval. Daarbij verdient opmerking dat in geval van een voltooide poging voor het aannemen van vrijwillige terugtred veelal een zodanig optreden van de verdachte is vereist dat dit naar aard en tijdstip geschikt is het intreden van het gevolg te beletten. Bij de beantwoording van de vraag of van zodanig optreden sprake is, is mede van belang of en zo ja in welke mate het waarschijnlijk is dat het gevolg zou zijn ingetreden ná de uitvoeringshandelingen van de verdachte maar vóór de gedraging waarop het beroep op vrijwillige terugtred is gebaseerd. Hoe waarschijnlijker een dergelijk intreden van het gevolg is, des te minder ligt het in de rede om vrijwillige terugtred aan te nemen. Verdachte heeft de keel van aangeefster dicht geknepen tot het moment dat aangeefster zodanig in ademnood was gekomen dat zij dacht "Nou, daar ga ik". In de, geruime, tijdspanne van het dicht knijpen van de keel kon reeds een zodanig groot zuurstoftekort aan hersenen, hart of andere vitale organen optreden dat de gevolgen fataal zouden kunnen zijn. Aldus was er ten tijde van het loslaten reeds sprake van een zogenaamde voltooide poging. Enig optreden van verdachte dat naar aard en tijdstip geschikt was het intreden van het gevolg te beletten is niet aannemelijk geworden. Het verweer wordt verworpen. Strafbaarheid van de verdachte De raadsman van verdachte heeft bepleit verdachte sterk verminderd toerekeningsvatbaar te verklaren. De raadsman heeft hiertoe - kort gezegd - aangevoerd dat het aannemelijk is dat het gebruik van anabole steroïden door verdachte invloed heeft gehad op zijn geestvermogens en zijn gedrag. De raadsman heeft hierbij verwezen naar een rapport van dr. W. de Ronde (internist-endocrinoloog) d.d. 24 augustus
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.