GERECHTSHOF DEN HAAG Afdeling Civiel recht Zaaknummer : 200.270.143/01 Zaaknummer rechtbank : C/10/558020/HA ZA 18-853 arrest van 15 juni 2021 inzake [appellant] , wonende te [woonplaats] , appellant, hierna te noemen: [appellant] , advocaat: mr. L.E. Huard te Amsterdam, tegen Nitrogen B.V., gevestigd te Renswoude, hierna: Nitrogen, geïntimeerde, advocaat: mr. A. Schennink te Amsterdam. 1Het geding 1.1 Bij exploot van 22 november 2019 is [appellant] in hoger beroep gekomen van het door de rechtbank te Rotterdam gewezen vonnis van 4 september 2019. Bij memorie van grieven heeft [appellant] 11 grieven aangevoerd en gevorderd dat het hof bij arrest, zoveel mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, het bestreden vonnis zal vernietigen en de vorderingen van Nitrogen jegens [appellant] alsnog zal afwijzen en voor recht zal verklaren dat de intentieverklaring niet aangemerkt kan worden als een wederzijds bindende overeenkomst althans dat deze nietig is wegens strijd met de goede zeden, misbruik van omstandigheden dan wel dwaling, alsmede Nitrogen zal veroordelen tot opheffing van het door haar gelegde beslag op de door [appellant] gehouden aandelen in Newstyle Fitness Holding B.V., met veroordeling van Nitrogen in de daadwerkelijke kosten van de procedure in eerste aanleg en in hoger beroep. 1.2 Nitrogen heeft bij memorie van antwoord de grieven bestreden en geconcludeerd tot afwijzing van het hoger beroep, bekrachtiging van het bestreden vonnis en veroordeling van [appellant] in de kosten van [het hof begrijpt] het hoger beroep, te vermeerderen met wettelijke rente vanaf de achtste dag na dit arrest. 1.3 Op 26 januari 2021 heeft de advocaat van [appellant] zich aan de zaak onttrokken. Vervolgens heeft op 16 februari 2021 mr. Huard zich voor [appellant] gesteld. 1.4 Partijen hebben ter (via Skype-verbinding plaatsgevonden) zitting van 16 februari 2021 de zaak door hun advocaten laten toelichten, Nitrogen aan de hand van een pleitnota die tevoren aan het hof is toegestuurd. Ter zitting is akte verleend van het in het geding brengen van de op 5 februari 2021 door Nitrogen ingestuurde producties 68 t/m 94. 1.5 Vervolgens is arrest gevraagd en heeft het hof arrest bepaald. 2De feiten 2.1 Het hof gaat uit van de door de rechtbank vastgestelde feiten evenals enkele aanvullend vastgestelde feiten. Grief 1, volgens welke de feitenvaststelling van de rechtbank onvolledig is geweest, behoeft daarmee geen verdere bespreking. 2.2 Nitrogen is een investeringsmaatschappij van [bestuurder Nitrogen] (hierna: [bestuurder Nitrogen] ). 2.3 [appellant] is bestuurder en aandeelhouder van Newstyle Fitness Holding B.V. (hierna: Newstyle Fitness Holding). Newstyle Fitness Holding exploiteert via verschillende dochtermaatschappijen in Utrecht en omgeving meerdere fitnesscentra onder de naam ‘Newstyle’. [directeur Newstyle] (hierna: [directeur Newstyle] ) was algemeen directeur bij Newstyle. 2.4 Een e-mail van Rabobank Rijn en Heuvelrug aan [appellant] van 1 augustus 2017 luidt voor zover hier van belang: “(…) Uw onderneming is in de kern gezond maar kampt met ernstige liquiditeitsproblemen die een bedreiging vormen voor de continuïteit van uw onderneming. De oorzaak van deze problemen is grotendeels terug te herleiden naar de bovenmatige privé onttrekkingen. De afgelopen maand hebben wij hier uitvoerig over gesproken en aangegeven dat de bank uitsluitend bereid is medewerking te verlenen aan een structurele oplossing. Een verzoek tot uitbreiding van de financiering om een deel van het liquiditeitstekort op te vangen is dan ook afgewezen in afwachting van de uitwerking van de scenario's om tot de beoogde structurele oplossing te komen. (…)”. 2.5 Op 1 augustus 2017 heeft een gesprek plaatsgevonden tussen onder anderen [appellant] , [directeur Newstyle] en mr. Lussenburg over de liquiditeitsproblemen bij Newstyle. Daarbij is onder meer gesproken over een scenario waarin [directeur Newstyle] via een Management Buy In aandelen in Newstyle Fitness Holding zou verwerven. Op 2 en 3 augustus 2017 heeft mr. Lussenburg concepten voor een overeenkomst tot verwerving door [directeur Newstyle] van 49% van de aandelen aan [appellant] en [directeur Newstyle] gestuurd. [appellant] heeft de concepten voor advies voorgelegd aan mr. Schravenmade. 2.6 De voormalig boekhouder van Newstyle, [boekhouder] (hierna [boekhouder] ) heeft Ter [bestuurder Nitrogen] benaderd voor een oplossing van de liquiditeitsproblemen bij Newstyle. Op 3 en 8 augustus 2017 hebben gesprekken plaatsgevonden tussen (onder anderen) [bestuurder Nitrogen] en [appellant] . 2.7 Op advies van Nitrogen zijn [betrokkene 1] , adviseur op het gebied van herstructureringen, en [betrokkene 2] , financieel specialist en accountant, voor Newstyle aan de slag gegaan. 2.8 Tussen 15 en 17 augustus 2017 zijn tussen Nitrogen en [appellant] diverse concepten voor een overeenkomst uitgewisseld. [appellant] heeft zich daarbij laten adviseren door mr. Schravenmade. Op 17 augustus 2017 heeft [appellant] een schriftelijk stuk ondertekend met de aanhef ‘Intentieverklaring samenwerking, financiering en deelname’ (hierna: de Intentieverklaring). Dat stuk luidt voor zover hier van belang: “(...) De ondergetekenden: 1.De heer [appellant] (...) ten deze handelend voor zich in privé alsmede in zijn hoedanigheid van enig aandeelhouder en bestuurder van de besloten vennootschappen a. Newstyle Fitness Holding B.V. (...) en voor zover nodig voor en namens alle dochtervennootschappen en deelnemingen van Newstyle Fitness Holding B.V. (hier ook "NFH" genoemd) en b. [appellant] Beheer B.V. (...) en voor zover nodig voor en namens alle dochtermaatschappijen en deelnemingen van [appellant] Beheer B.V. hierna “RTW" genoemd, en de vennootschappen in 1a en 1b individueel en samen de “ Vennootschap " genoemd, en 2. (...) Nitrogen B.V. (...) hierna “investeerder” genoemd. Overwegende: A. Dat (I) RTW en/of (II) de Vennootschap en/of haar (III) directe of indirecte dochtervennootschappen en/of (IV) deelnames of investeringen van de Vennootschap, en/of (V) in privé gehouden deelnemingen, liquiditeitsproblemen ervaren en daardoor op korte termijn aanzienlijke bedragen aan de belastingdienst verschuldigd zijn, verplichtingen hebben aan de bank (Rabobank) en achterstanden hebben in het betalen van crediteuren. B. Dat investeerder bereid is om voor korte termijn en op korte termijn onder stringente voorwaarden behulpzaam wil en kan zijn in het oplossen van de liquiditeitsproblemen. C. Dat partijen hun afspraken globaal vastleggen en die waar nodig zullen uitwerken in nadere overeenkomsten op basis van de informatie die alsdan beschikbaar is; Verklaren overeengekomen te zijn als volgt: 1. RTW verkoopt en draagt over aan investeerder of een door investeerder nader aan te wijzen vennootschap 51% (...) van zijn aandelen in Newstyle Fitness Holding B. V. voor een koopsom van € 1; RTW heeft het recht de verkochte aandelen terug te kopen als hierna beschreven; (...) 6. De investeerder stelt, onder voorwaarde dat er voldoende dekking en zekerheden zijn, een bedrag van maximaal €300.000 ter beschikking ter oplossing van de liquiditeitsproblemen die NFH en/of haar dochtervennootschappen ondervinden voor een periode van 12 maanden tegen een rente van 6,0% per jaar. De gelden worden geleend (hoofdelijk) aan RTW met zekerstelling door het aan de investeerder verstrekken van eerste hypothecaire inschrijvingen op de panden: (...) dan wel andere gelijkwaardige zekerheden die door de investeerder als geschikt worden aangemerkt. (...) 8. RTW of [appellant] Holding B.V. heeft het recht de 51% van de aandelen in Newstyle Fitness Holding B.V. die eerder aan investeerder zijn verkocht gedurende een termijn van 2 jaar na het tekenen van deze intentieverklaring terug te kopen tegen betaling van de koopsom vermeerder[d] met: - €300.000, tot 2 jaar na het tekenen van deze intentieverklaring, en - €100.000, voor ieder (aangebroken) jaar daarna (…) - met de verplichting dat wanneer RTW de aandelen heeft terug gekocht en binnen 3 jaar na terugkoop en levering zijn belang geheel of gedeeltelijk verkoopt, in dat geval 25% van de totale opbrengt (zogenaamde enterprise value) aan investeerder worden betaald; - Het voormelde bedrag mag in delen betaald worden. De exacte voorwaarden worden in een nadere overeenkomst vastgelegd. (...) 10. RTW en investeerder dragen zorg dat de hier globaal omschreven afspraken zo snel mogelijk maar uiterlijk 30 september 2017 zullen zijn vastgelegd in nadere overeenkomsten, waaronder maar niet uitputtend geldleningsovereenkomst, aandeelhoudersovereenkomst, managementovereenkomst(en), die de normale bepalingen met betrekking tot garanties en afspraken zullen bevatten; (...) Voorbehoud partijen: Investeerder: due diligence onderzoek (partijen, panden, documentatie die opgevraagd is maar nog niet ingezien zoals aandeelhoudersregisters, voldoende zekerheden kunnen verstrekken, hoogte inkomen Ron, overeenstemming over realiseren van besparingen, besteding financiering, instemming belastingdienst en bank, etc.)”. 2.9 Op 30 augustus 2017 heeft [directeur Newstyle] conservatoir beslag tot levering doen leggen op de aandelen in Newstyle Fitness Holding. 2.10 Bij dagvaarding van 21 september 2017 heeft [directeur Newstyle] [appellant] in kort geding gedagvaard voor de voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam. In deze procedure vorderde [directeur Newstyle] - samengevat weergegeven en voor zover hier relevant - veroordeling van [appellant] tot nakoming van een tussen beiden tot stand gekomen overeenkomst door verkoop en levering aan hem van 49% van de aandelen in Newstyle Fitness Holding. [appellant] heeft zich in die procedure op het standpunt gesteld dat geen bindende overeenkomst met [directeur Newstyle] tot stand was gekomen, met conclusie in conventie tot afwijzing van de vordering van [directeur Newstyle] en in reconventie tot opheffing van het beslag op de aandelen. Bij vonnis van 13 oktober 2017 heeft de voorzieningenrechter [appellant] in het gelijk gesteld en de vordering in conventie afgewezen en die in reconventie toegewezen. 2.11 Op 23 november 2017 heeft [appellant] 51% van de aandelen in Newstyle Fitness Holding overgedragen aan KSA Holding B.V., de holdingmaatschappij van [directeur Newstyle] . 2.12 Een e-mail van [appellant] aan [bestuurder Nitrogen] van 28 november 2017 luidt voor zover hier van belang: “(...) Ik heb me inmiddels goed laten informeren door een team van juristen en advocaten. Zij zijn het er allemaal over eens dat de samenwerking die jij hebt voorgesteld heel nadelig kan uitpakken voor mij, voor Newstyle en voor het personeel. Ik ga die samenwerking dan ook niet aan. (...)". 2.13 Op 24 juli 2018 heeft Nitrogen met verlof van de voorzieningenrechter te Rotterdam conservatoir beslag tot levering doen leggen op de aandelen van [appellant] in Newstyle Fitness Holding. 3De beoordeling van het hoger beroep 3.1 Tegen de achtergrond van de hiervoor vermelde feiten heeft Nitrogen de onderhavige procedure aanhangig gemaakt bij de rechtbank Rotterdam en daarbij (na eiswijziging, in conventie) gevorderd dat voor recht wordt verklaard dat [appellant] tekort is geschoten in de nakoming van zijn verplichtingen onder de Intentieverklaring, en dat hij veroordeeld wordt tot vergoeding van de schade die Nitrogen heeft geleden, nader op te maken bij staat. Volgens Nitrogen heeft [appellant] zich bij de Intentieverklaring verbonden om 51% van de aandelen in Newstyle Fitness Holding aan haar te leveren. [appellant] heeft deze aandelen evenwel aan [directeur Newstyle] geleverd, waardoor [appellant] toerekenbaar is tekort geschoten en Nitrogen schade zal lijden, gelet op de terugkoopregeling in de Intentieverklaring en de aannemelijkheid dat [appellant] van de mogelijkheid tot terugkoop gebruik zou hebben gemaakt. 3.2 [appellant] heeft gemotiveerd verweer gevoerd. Volgens hem vormde de Intentieverklaring geen bindende overeenkomst en is de fatale termijn voor het vastleggen van afspraken in (wel bindende) overeenkomsten op 30 september 2017 verstreken. Daarnaast heeft [appellant] (subsidiair) aangevoerd dat de Intentieverklaring nietig is vanwege strijd met de goede zeden, misbruik van omstandigheden en dwaling. 3.3 De rechtbank heeft in het vonnis van 4 september 2019 geoordeeld dat de Intentieverklaring een overeenkomst is met voldoende bepaalbare verplichtingen, die niet zijn vervallen door het verstrijken van de termijn van 30 september 2017. De rechtbank heeft het beroep van [appellant] op de nietigheid van de overeenkomst verworpen en de vordering tot schadevergoeding nader op te maken bij staat toegewezen. Een in eerste aanleg door [appellant] in reconventie ingestelde vordering tot opheffing van het door Nitrogen op de aandelen gelegde beslag heeft de rechtbank afgewezen, oordelende dat het desbetreffende beslag met de intrekking door Nitrogen van haar vordering tot levering van de aandelen inmiddels was vervallen. 3.4 Zoals in hoger beroep ter gelegenheid van de mondelinge behandeling door Nitrogen ook is bevestigd, heeft zij haar vorderingen in deze procedure uitsluitend gebaseerd op haar stelling dat [appellant] is tekortgeschoten in de nakoming van zijn contractuele verplichting tot overdracht van 51% van de aandelen, zoals neergelegd in de Intentieverklaring die volgens Nitrogen als een de partijen bindende wederkerige overeenkomst moet worden aangemerkt. 3.5 Met grief 4 betwist [appellant] dat uit de Intentieverklaring reeds voor [appellant] een afdwingbare verplichting tot overdracht van 51% van de aandelen in Newstyle Fitness Holding voortvloeide. De Intentieverklaring had een voorlopig karakter, bevatte nog leemtes ten aanzien van essentalia (zoals de salariëring van [appellant] en de voorwaarden waaronder Nitrogen financiering zou verstrekken) en moest in zoverre nog nader worden uitgewerkt in definitieve overeenkomsten, zodat [appellant] op grond daarvan nog niet verplicht was de aandelen over te dragen, aldus de grief. 3.6 De grief bestrijdt de grondslag van de vorderingen van Nitrogen. Immers, als er geen rechtens afdwingbare verplichting tot levering van de aandelen voor [appellant] uit de Intentieverklaring voortvloeit, kan hij hierin ook niet jegens Nitrogen zijn tekortgeschoten. Het hof stelt bij de beoordeling het volgende voorop. Het antwoord op de vraag of partijen zich met de Intentieverklaring jegens elkaar onvoorwaardelijk hebben verbonden tot samenwerking - waarbij [appellant] verplicht was zijn aandelen in Newstyle Fitness Holding te leveren en Nitrogen verplicht was tot financiering, hangt af van hetgeen partijen hebben bedoeld en de betekenis die zij in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs aan elkaars verklaringen en gedragingen mochten toekennen (art. 3:33 en 3:35 BW). Als sprake is van een overeenkomst waarbij bij de totstandkoming een aantal onderling samenhangende verbintenissen moet worden geregeld en overeenstemming bestaat omtrent een of meer onderdelen terwijl over andere onderdelen nog geen overeenstemming bestaat, is de vraag of moet worden aangenomen dat een overeenkomst is ontstaan afhankelijk van
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.