GERECHTSHOF DEN HAAG Afdeling Civiel recht Zaaknummer hof : 200.278.516/01Zaaknummer rechtbank : C/09/574769 / HA ZA 19-603 Arrest van 30 augustus 2022 in de zaak van JTD Projects B.V., gevestigd in Ridderkerk, appellante in principaal hoger beroep, verweerster in voorwaardelijk incidenteel hoger beroep, advocaat: mr. J.A. Huijgen, kantoorhoudend in Den Haag, tegen ZON-Comfort B.V., gevestigd in Den Haag, verweerster in principaal hoger beroep, appellante in voorwaardelijk incidenteel hoger beroep, advocaat: mr. J.A. Dullaart, kantoorhoudend in Naaldwijk. Het hof zal partijen hierna noemen JTD en ZON-Comfort. 1De zaak in het kort 1.1 ZON-Comfort heeft in opdracht van JTD luifels van een bedrijfsgebouw afgehaald. Het was de bedoeling dat deze na werkzaamheden aan het gebouw weer teruggeplaatst zouden worden. ZON-Comfort heeft dat niet meer gedaan. JTD heeft vervolgens door een derde nieuwe luifels laten plaatsen en vordert in dit geding dat ZON-Comfort daarvan de kosten voor ongeveer twee derden vergoedt. 1.2 De rechtbank heeft de vordering van JTD afgewezen. Het hof is het met de rechtbank eens en licht in dit arrest toe waarom dat zo is. 2Procesverloop in hoger beroep 2.1 Het verloop van de procedure in hoger beroep blijkt uit de volgende stukken: de dagvaarding van 23 maart 2020, waarmee JTD in hoger beroep is gekomen van het vonnis van de rechtbank Den Haag van 8 januari 2020; het arrest van dit hof van 7 juli 2020, waarin een mondelinge behandeling is gelast; het proces-verbaal van de mondelinge behandeling op 29 september 2020 voor de enkelvoudige kamer van het hof; de memorie van grieven van JTD, met bijlagen; de memorie van antwoord in principaal appel, tevens memorie van grieven in voorwaardelijk incidenteel appel van ZON-Comfort, met bijlagen; de memorie van antwoord in voorwaardelijk incidenteel appel van JTD; de akte uitlaten (voorwaardelijk) incidentele memorie van antwoord van ZON-Comfort; de antwoordakte van JTD. 3Feitelijke achtergrond 3.1 JTD is een aannemingsbedrijf met een specialisatie op het gebied van interieurbouw. In 2018 heeft JTD een opdracht gekregen van […] Groep B.V. (hierna: […]) voor het verrichten van de uitwendige en inwendige onderhouds- en renovatiewerkzaamheden aan een bedrijfspand aan de Molenvliet 1 in Zwijndrecht (hierna: 'het gebouw'). De opgedragen werkzaamheden bestonden onder andere uit het schilderen van de gevel en het vervangen van de ramen. 3.2 Op de twee verdiepingen van het gebouw waren, als zonwering, twee vaste buitenluifels gemonteerd, ieder met een lengte van meer dan 60 meter en een diepte van 1,8 meter (hierna: 'de luifels'). De luifels bestonden uit aluminium lamellen, kantlijsten en aluminium dragers. De luifels waren bevestigd aan een stalen constructie en stalen dragers. De luifels waren in 2018 tussen de 20 en 30 jaar oud. Ten behoeve van de door JTD verkregen opdracht dienden deze luifels te worden verwijderd en na de renovatie weer te worden teruggeplaatst. 3.3 JTD werd bij de renovatie ondersteund door de bouwkundig adviseur [getuige 1] (hierna: [getuige 1] ). Op advies van [getuige 1] heeft JTD het zonweringsbedrijf ZON-Comfort gevraagd een offerte uit te brengen voor de de- en remontage van de luifels. 3.4 Op 15 februari 2018 heeft ZON-Comfort aan JTD de volgende offerte uitgebracht: “Werkomschrijving Het demonteren en later monteren van de aluminium vaste luifels op de 2 verdiepingen. De luifel bestaat uit aluminium c lamellen, kantlijsten en aluminium dragers. Deze worden gedemonteerd. De stalen constructie en stalen dragers zijn niet opgenomen in het demonteren en monteren. Uitvoeringsperiode Uitgaande van het demonteren in de periode juni-juli 2018 en het weer monteren in de periode september-oktober 2018 Demontage: circa 4 dagen werk Montage: circa 6 dagen werk Prijsopgave: € 8.420,-“ 3.5 Na een nader tussen partijen overeengekomen korting van € 420,- zijn JTD en ZON-Comfort op 6 april 2018 overeengekomen dat ZON-Comfort de werkzaamheden zou uitvoeren overeenkomstig de offerte van 15 februari 2018, tegen een totaalprijs van € 8.000,- exclusief btw. 3.6 In de periode mei-juni heeft ZON-Comfort de luifels gedemonteerd en op instructie van de uitvoerder van JTD opgeslagen op een daarvoor aangewezen gedeelte van het parkeerterrein naast het gebouw. Daarbij heeft ZON-Comfort de betrokken onderdelen genummerd en met tiewraps aan elkaar gebonden. 3.7 Op 15 juli 2018 heeft JTD € 4.000,- aan ZON-Comfort betaald. De andere helft zou worden voldaan na het deugdelijk nakomen van de overeenkomst. 3.8 Bij e-mail van 14 september 2018 schreef JTD aan ZON-Comfort onder meer: “Het einde van de werkzaamheden zijn in zicht en de lamellen zouden vanaf 25 september weer terug kunnen worden geplaatst. Graag wil ik even een afspraak maken met jou en de schilder hoe we dit gaan aanvliegen.” 3.9 In een e-mail aan ZON-Comfort van 8 oktober 2018 schrijft JTD: “(…) ik probeer je al diverse malen te bereiken, volgens mij is er toegezegd dat je vandaag zou starten met de lamellen (…)” 3.10 Bij e-mail van 9 oktober 2018 aan JTD reageert Zon-Comfort: “(…) We zijn op overleg geweest. Hebben te horen gekregen dat: De lijsten tijdens het monteren gespoten moeten worden. Er zullen deels nieuwe lamellen besteld moeten worden (…) We verwachten volgende week te starten. (…)” 3.11 Op 11 oktober 2018 schrijft JTD in een e-mail aan ZON-Comfort onder meer: “Woensdag is akkoord, indien er lamellen vervangen moeten worden, deze op de begane grond vervangen. Schilderwerken is nu besloten doen we als jullie gereed zijn.” 3.12 In een e-mail van 23 oktober 2018 schrijft ZON-Comfort aan JTD: “Ik ben op het werk gaan kijken. Ik kom hier zo snel mogelijk op terug. We hebben ook lamellen en dragers welke beschadigd zijn, krom, waar ik vandaag naar heb gekeken. Deze kunnen niet teruggeplaatst worden, omdat de lamellen een bepaalde windkracht aan moeten kunnen.” 3.13 JTD reageert daarop per e-mail van dezelfde dag: “Ik had gezien dat er een paar beschadigd waren . De kosten daarvan verneem ik graag. (…).” 3.14 Op 23 november 2018 schreef JTD in een e-mail aan ZON-Comfort onder meer: “JTD projects heeft vanochtend een mail ontvangen met een officieel standpunt dat […] verwacht dat men volgende week start met de werkzaamheden, zo niet dat men een officiële claim bij JTD projects gaat neerleggen. Ik kom net terug van […] en heb hun uitgelegd waar we tegen aan lopen. […] geeft aan om de lamellen zsm te gaan plaatsen (…).” 3.15 In haar e-mailbericht van 25 november 2018 heeft ZON-Comfort aan JTD geschreven, voor zover hier van belang: “Bij het demonteren bleken de delen niet in zijn geheel gedemonteerd te kunnen worden, de lamellen zijn los uitgeklikt. Tevens bleken diverse dragers en lamellen beschadigd te zijn. (…) Het toegepaste systeem is binnen de huidige windbelasting berekeningen niet meer geschikt en kan gevaarlijk zijn. Zeker na het demonteren, uitklikken van de lamellen, waarbij een deel van de spanning in de lamellen is verdwenen. Het is naar ons idee en onze huidige leverancier […] gevaarlijk om de lamellen, zonder hier een specialist in te betrekken, terug te monteren. Onze verzekeraar dekt eventuele schade welke zou ontstaan niet. Wij willen de luifel op dit moment niet terug monteren zonder hier zekerheid over te hebben.” 3.16 In een e-mail van 13 december 2018 schrijft het zonweringsbedrijf [getuige 2] Zonwering & Rolluiken Techniek B.V. (hierna: [getuige 2] ) aan JTD onder meer: “Wij hebben het werk nogmaals ter plekke bekeken en zijn tot de conclusie gekomen dat het ons inziens onverantwoord is om deze spullen voor zover mogelijk nog aan de gevel terug [te] plaatsen. De luifel is niet gedemonteerd maar min of meer eraf gesloopt, behoorlijk beschadigd en overal verspreid over het terrein neergegooid. Ondertussen zijn er auto’s etc overheen gereden en is een behoorlijk deel rijp voor de sloop. (…) De luifel is naar mijn schatting dik 20 à 25 jaar oud.” 3.17 Bij brief van 28 december 2018 heeft de advocaat van JTD ZON-Comfort in gebreke gesteld wat betreft het terug monteren van de luifels en haar gesommeerd om de luifels alsnog binnen veertien dagen terug te plaatsen. Namens JTD heeft de advocaat daarbij aanspraak gemaakt op vergoeding van de door JTD geleden en te lijden schade als het terugplaatsen binnen die termijn uitblijft. 3.18 In haar brief van 3 januari (het hof leest:) 2019 reageert ZON-Comfort onder meer als volgt: “(…) Tevens bleek dat de panelen niet in het geheel gedemonteerd konden worden waardoor de lamellen los verwijderd moesten worden. Ook waren enkele lamellen en dragers zodanig beschadigd dat deze niet meer bruikbaar waren. Na de demontage ben ik bij leveranciers gaan informeren naar de mogelijkheden om genoemde lamellen en dragers te vervangen door nieuwe exemplaren. (…) De luifels van uw cliënt zijn waarschijnlijk meer dan 20 jaar oud. De eisen die nu gesteld worden aan luifels zijn veel hoger dan de eisen destijds. Volgens de fabrikant is de betreffende luifel ‘op de oude wijze’ niet meer veilig terug te monteren (…). Het is dus vanaf mijn kant absoluut geen onwil om de werkzaamheden uit te voeren; het is echter onveilig. De luifel is in de huidige staat en vorm niet geschikt om veilig terug te monteren. Er zitten te weinig dragers op, de lamellen zijn vervormd en de luifel kan een gevaar opleveren als deze op de oude manier wordt teruggeplaatst. (…) Gezien het bovenstaande wijs ik iedere aansprakelijkheid op welke wijze dan ook af.” 3.19 Bij brief van 1 april 2019 is ZON-Comfort opnieuw in gebreke gesteld en is haar opnieuw een termijn van veertien dagen gegeven om de werkzaamheden te voltooien. ZON-Comfort heeft daaraan geen gevolg gegeven. 3.20 Op 15 april 2019 heeft [getuige 2] aan JTD een offerte uitgebracht voor het leveren en “vakkundig monteren” van een nieuwe (schoepen)luifel “natuurkleur geanodiseerd”. De offerte sluit op een totaalbedrag van € 83.875,- (exclusief btw). In de offerte is opgenomen dat ook “secundaire dragers” worden aangebracht, “halfweg tussen de primaire dragers gemonteerd. Ze dragen niet het gewicht van de lamellen, maar verbinden enkel de lamellen onderling, en beperken op die manier de beweging van de lamellen bij sterke wind”. 3.21 In opdracht van JTD heeft [getuige 2] in de periode 16 september tot 11 oktober 2019 voor het geoffreerde bedrag nieuwe luifels gemonteerd aan het gebouw. […] heeft een derde van de kosten van [getuige 2] (dat wil zeggen € 27.958,-) aan JTD betaald. 4Procedure bij de rechtbank 4.1 Op 20 mei 2019 heeft JTD ZON-Comfort gedagvaard. Daarbij heeft zij de (gedeeltelijke) buitengerechtelijke ontbinding ingeroepen van de overeenkomst van 6 april 2018, namelijk voor zover die ziet op de terugplaatsing van de luifels aan het gebouw. In de dagvaarding heeft JTD tevens gevorderd dat ZON-Comfort wordt veroordeeld tot betaling van een schadevergoeding van [€ 83.875 – (€ 27.958 + € 4.000) =] € 51.917,-, met de wettelijke rente vanaf 11 januari 2019, en tot betaling van de proceskosten. Zij heeft die vordering gegrond op de verplichting tot schadevergoeding omdat ZON-Comfort de luifels niet terug heeft gemonteerd. 4.2 De rechtbank heeft de vordering afgewezen en JTD in de kosten veroordeeld. Zij heeft geoordeeld dat ZON-Comfort wat het niet terug monteren van de luifels betreft terecht een beroep heeft gedaan op overmacht. 5Vorderingen in hoger beroep 5.1 JTD is in hoger beroep gekomen omdat zij het niet eens is met het vonnis. Zij heeft vier grieven tegen het vonnis aangevoerd. JTD vordert hetzelfde als bij de rechtbank. 5.2 In haar grieven heeft JTD onder meer het volgende naar voren gebracht: - ZON-Comfort heeft in de periode rond de demontage richting JTD nooit enige opmerking gemaakt of waarschuwing geuit over een dreigende onmogelijkheid van of complicaties bij het terugplaatsen van de luifels (grief 1); - het is onjuist dat bij de demontage zou zijn gebleken dat een aantal lamellen oud, vuil, geoxideerd of verbogen was en moest worden vervangen (grief 2); - de schade die aan de lamellen was ontstaan na en door de plaatsing op het parkeerterrein was slechts zeer gering in omvang en JTD heeft onverplicht aangeboden om deze schade voor haar rekening te nemen (grief 2); - ZON-Comfort heeft voorafgaand aan het demonteren gebrekkig vooronderzoek verricht naar de staat van de luifels, is niet ter plaatse geweest en heeft uitsluitend op basis van een foto geoffreerd (grieven 2 en 4); - ZON-Comfort heeft de zonwering van het gebouw af gesloopt, in plaats van die met gepaste zorgvuldigheid te demonteren, zoals ook blijkt uit de verklaring van [getuige 2] van 13 december
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.