GERECHTSHOF ’s-HERTOGENBOSCH Afdeling civiel recht zaaknummer HD 200.137.560/01 arrest van 28 oktober 2014 in de zaak van Tyco Fire and Security Nederland B.V., gevestigd te [vestigingsplaats 1], appellante, hierna aan te duiden als Tyco, advocaat: mr. G.J. ter Horst te Amsterdam, tegen Delata B.V., gevestigd te [vestigingsplaats 2], geïntimeerde, hierna aan te duiden als Delata, advocaat: mr. E.D.M. Verboom te Eindhoven, op het bij exploot van dagvaarding van 26 augustus 2013 ingeleide hoger beroep van het vonnis van de rechtbank Oost-Brabant van 29 mei 2013, gewezen tussen Tyco als eiseres en Delata als gedaagde. 1Het geding in eerste aanleg (zaaknr. C/01/250645/HAZA 12-700) Voor het geding in eerste aanleg verwijst het hof naar voormeld vonnis en naar het tussenvonnis van 14 november 2012. 2Het geding in hoger beroep Het verloop van de procedure blijkt uit: - de dagvaarding in hoger beroep; - de memorie van grieven met producties; - de memorie van antwoord met producties; - de akte uitlating producties tevens houdende akte overlegging productie van Tyco d.d. 8 april 2014; - de akte uitlating producties van Delata d.d. 6 mei 2014; - het pleidooi op 11 september 2014, waarbij partijen pleitnotities hebben overgelegd. Partijen hebben arrest gevraagd. Het hof doet recht op bovenvermelde stukken en de stukken van de eerste aanleg. 3De beoordeling 3.1.1. De rechtbank heeft in het bestreden vonnis onder 2.1 tot en met 2.7 vastgesteld van welke feiten zij is uitgegaan. Deze feiten zijn in hoger beroep niet betwist en vormen ook voor het hof het uitgangspunt. Daarnaast acht het hof nog andere feiten van belang. Het gaat in dit hoger beroep om het volgende. 3.1.2. Tyco is het resultaat van een fusie per 26 mei 2008 van de ondernemingen Tyco Integrated Systems B.V. (verder: TIS) en ADT Security Services B.V. (verder: ADT). ADT hield zich hoofdzakelijk bezig met beveiliging. TIS hield zich bezig met toegangscontrolesystemen en beveiligingssystemen. 3.1.3. Delata adviseert op het gebied van automatisering en beveiliging van gebouwen en importeert hard- en software. 3.1.4. Delata en ADT, althans hun rechtsvoorgangers, deden al vanaf 1994/1995 zaken met elkaar. Delata deed ook zaken met TIS, in ieder geval al in 2000. Deze drie partijen hebben in 2002 en 2003 verschillende overeenkomsten gesloten, kort gezegd verbandhoudende met de levering van software op het gebied van beveiliging en toegangscontrole. 3.1.5. Op 23 augustus 2002 hebben ADT en Delata een zogenoemde “EASY software update overeenkomst” (verder: de ESU-overeenkomst) gesloten, waarin deze partijen - kort gezegd - afspraken hebben gemaakt over de levering door Delata van EASY-softwarelicenties en EASY-software-updates aan ADT en de vergoeding daarvan. In deze overeenkomst is onder meer bepaald: “In dit kontrakt worden de omgang, levering en vergoedingen ten aanzien van de EASY-software geregeld aan de in de Benelux gevestigde vestigingen van Tyco-ondernemingen. ADT is hiervoor de partij die als de coördinator tussen de Tyco-vestigingen in de Benelux en Delata optreedt. Zij zal ook de jaarlijkse vergoeding aan Delata betalen en hiervoor de software updates ontvangen en op haar beurt aan de Tyco belanghebbende vestigingen binnen de Benelux verdelen. […] 1. De software-levering […] 1.a. Delata levert de totale software van EASY in de Nederlandse taalmodule aan ADT uit, […]. ADT distribueert deze software aan de overige Tyco Benelux vestigingen voor zover deze hier behoefte aan hebben conform de overeenkomst die ADT met deze vestigingen heeft. In de praktijk betekent het een en ander dat deze procedure (uitlevering) minimaal twee keer per jaar aan opdrachtgever (ADT in dit geval) gerealiseerd wordt naar de laatste officieel vrijgegeven versie van de fabriek (Autec). Mochten er meer updates noodzakelijk zijn (bug fixes) dan vallen ook die onder deze regeling. 1.b. Het funktionele softwarepakket wordt voor de gebruiker toegankelijk door het vrijschakelen van de verschillende modulen in een z.g.n. “hardlock” of “dongle”. De dongle vertegenwoordigt dus de waarde en bepaalt de funktionaliteit van de software en is daarmee de “licentie-drager” van de software. Deze dongles worden door de verschillende Tyco Benelux vestigingen direct bij Delata besteld en direct aan hen (de opdrachtgevers van Delata) uitgeleverd. Zij zijn ook ieder voor zich verantwoordelijk voor betaling etc. De uitgeleverde software-modulen, vrijgeschakeld in de geleverde dongles, worden in een pool ondergebracht […]” 1.c. Bij uitbreiding of upgraden van de software-applicatie-breedte van een bestaand systeem wordt er in principe in een omwisselprocedure een nieuwe dongle geleverd in ruil voor de bestaande (aanwezige) dongle. […].” Voor deze software-levering, alsmede de updating en upgrading daarvan (artikel 1) en voor de in artikel 2 geregelde dokumentatie-levering door Delata aan ADT betaalde ADT op grond van artikel 3 van deze overeenkomst een jaarlijks bedrag van 6 % “van de totaal geleverde software-volume in de (in art. 1b genoemde) “pool”. 3.1.6. Voorafgaand aan de in r.o. 3.1.5 genoemde ESU-overeenkomst hadden ADT en TIS op 24 juli 2002 een overeenkomst gesloten, waarin zij hun onderlinge verhoudingen aangaande de EASY-software hebben geregeld. Delata is geen partij bij deze overeenkomst. In deze overeenkomst tussen ADT en TIS is onder meer bepaald: “1. De software-updates en documentatie, welke TIS nodig heeft ten behoeve van haar klanten, ontvangt TIS rechtstreeks bij ADT. 2. Dongles voor het vrijgeven van de software bestelt TIS rechtstreeks bij Delata. 3. TIS betaalt aan ADT jaarlijks een vergoeding van 6 % van de door Delata aan TIS geleverde vrijschakelingen van de software van EASY. […] 3.1.7. Op 22 december 2003 hebben TIS en Delata een “OVEREENKOMST met betrekking tot PHILIPS B.V. object Hightech Campus Eindhoven” (verder: de TIS-overeenkomst) gesloten. Deze overeenkomst heeft - kort gezegd - betrekking op de levering door Delata aan TIS van licenties voor het gebruik van EASY-sofware en de vergoeding daarvan specifiek voor in de overeenkomst genoemde filialen van Philips. In deze overeenkomst is onder meer bepaald: “Software licenties van de Easy toegangscontrole systemen voor de filialen van de Philips High Tech Campus en het Philips Business Park Eindhoven vallen onder een speciale kortingsregel. […] De kortingen die Delata verleent ten aanzien van de toegangscontrole software licenties zijn als volgt: De kortingsregel betreft alleen de Easy software prijslijst toegangscontrole items s-510, s-511 en s-512. Voor al de overige items gelden de in de prijslijst genoemde prijzen. Per filiaal maximaal 10.000 personen toegangscontrole. Toekomstige uitbreidingen boven de 10.000 personen vallen niet onder de kortingsregeling. Op de reeds geleverde filialen, […] is een eenmalige korting […] gegeven […]. Een overzicht van de reeds geleverde software tot de totstandkoming van deze overeenkomst is zichtbaar in de bijlage […] Verder zijn er enkele kleine gebouwen besteld en geleverd […] De bestaande filiaal-dongles kunnen worden opgewaardeerd voor de prijs van […] Voor de nog niet bestelde/geleverde filiaaldongles geldt dat deze voor wat betreft de artikelen s-510, s-511 en s-512 besteld kunnen worden […] voor de prijs van […]. De overige items zijn zonder korting uit de prijslijst te bestellen. […] s-510 basis toegangscontrole s-511 uitbreiding van s-510/511 toegangscontrole met 100 personen t/m max. 1200 personen s-512 uitbreiding van s-511/512 toegangscontrole met 100 personen boven de 1200 personen Software licenties voor een volledig filiaal (10.000 personen) voor wat betreft bovenstaande items zouden dus […] € 28.482,00 per filiaal bedragen. […] De korting per filiaal is aldus € 28.482,00 – (€ 1.500,00)= € 26.982 De servicevergoeding per jaar is derhalve; De jaarlijkse vergoeding is in overleg als volgt overeengekomen op € 2.400,00 per filiaal per jaar met een looptijd van 16 jaar, vast en gebaseerd op een leveringsomvang als in spreadsheet, bijlage […] vermelde aantallen. Dit is dus onafhankelijk van het door TIS verwerven van een onderhoudscontract van Philips hightech campus of niet. 2Overige Voor al het overige betreffende Easy software licenties en leveringen geldt alleen de overeenkomst tussen TIS en ADT van 24 juli 2002 en de Easy software update overeenkomst […] van 23 augustus 2002. […] Na 16 jaar vervalt alles dus naar de normale EASY software update overeenkomst […] 3.1.8. Voornoemde EASY-software is afkomstig van de Duitse softwarefabrikant Autec GmbH (verder: Autec). Begin 2006 heeft Autec haar relatie met Delata verbroken, als gevolg waarvan Delata geen EASY-software-updates meer van Autec verkreeg en Delata vanaf april 2006 geen updates meer aan ADT kon (door-)leveren. Sindsdien betrekt Tyco de updates direct van Autec. 3.1.9. Nadat TIS had geweigerd aan Delata de vergoeding over 2007 te voldoen, heeft Delata medio 2007 TIS in rechte betrokken met vorderingen tot nakoming van de TIS-overeenkomst. In eerste aanleg heeft de rechtbank Utrecht in haar vonnis van 22 oktober 2008 de vorderingen van Delata grotendeels toegewezen, met als gevolg dat Tyco gedurende een periode van 16 jaar, jaarlijks een bedrag van ruim EUR 45.000,- aan Delata moet betalen en bovendien voor de resterende deelbetalingen voldoende zekerheid moest verstrekken. In hoger beroep heeft het gerechtshof Amsterdam bij arrest van 27 oktober 2009 het vonnis van de rechtbank bekrachtigd. In die appelprocedure vorderde Tyco onder meer een verklaring voor recht dat zij de TIS-overeenkomst rechtsgeldig heeft ontbonden. Tyco voerde in dat verband aan dat Delata jegens TIS tekort was geschoten doordat Delata vanaf 2006 niet de Easy software updates heeft afgeleverd. Het Amsterdamse hof overwoog (4.6): “De overeenkomst tussen TIS en Delata voorziet in het eerste blad en het merendeel van het tweede blad in een kortingsregeling, speciaal gericht op de te leveren software toegangscontrole licenties s-510, s-511 en s-512, berekent de korting per filiaal en ten slotte een jaarlijkse vergoeding op € 2.400,00 per filiaal per jaar met een looptijd van 16 jaar. De jaarlijkse vergoeding is uitdrukkelijk onafhankelijk gemaakt van een verwerving door TIS van een onderhoudscontract voor de Philips High Tech Campus, aldus de laatste volzin vóór artikel 2. Dit artikel 2 vermeldt onder het kopje “Overige”: “Voor al het overige betreffende Easy software licenties en leveringen geldt alleen de overeenkomst tussen TIS en ADT van 24 juli 2002 en de Easy software update overeenkomst Delata [nummer] van 23 augustus 2002 (…)”. TIS behoorde dan ook redelijkerwijs te begrijpen dat de overeenkomst slechts betrekking heeft op korting in verband met levering van bepaalde software licenties en niet meer dan dat. Voor al het overige, zoals de software updates, gelden de beide andere overeenkomsten. Dat ligt ook wel voor de hand omdat juist ADT volgens de overeenkomst tussen TIS en ADT van 24 juli 2002 als coördinator jegens TIS was verplicht tot doorlevering van de software updates.” Geen van partijen heeft tegen het arrest van het gerechtshof Amsterdam cassatie ingesteld. 3.1.10. Delata heeft in juli 2007 ook ADT in rechte betrokken met vorderingen tot nakoming van de ESU-overeenkomst. Dit heeft geleid tot een vonnis van de rechtbank Rotterdam van 18 maart 2009, een arrest van het gerechtshof ’s-Gravenhage van 15 februari 2011 en - ten slotte - een arrest van de Hoge Raad van 5 oktober 2012. De Hoge Raad heeft (onder vernietiging van het arrest van het Haagse hof) het vonnis van de rechtbank Rotterdam, waarbij de vorderingen van Delata waren afgewezen, bekrachtigd. De Hoge Raad deed de zaak zelf af en oordeelde dat Tyco bevoegd was de ESU-overeenkomst met ingang van 2007 te ontbinden. 3.2.1. Tyco is bij dagvaarding van 25 juli 2012 de onderhavige procedure tegen Delata begonnen. Tyco vorderde, samengevat: I. primair: een verklaring voor recht dat de TIS-overeenkomst is vernietigd per 7 november 2007, althans per 7 maart 2012, althans per de datum die de rechtbank in goede justitie zal bepalen; subsidiair: een verklaring voor recht dat de TIS-overeenkomst per november 2007, althans per 7 maart 2013 als ontbonden, althans als geëindigd dient te worden beschouwd; II. een veroordeling van Delata tot teruggave van de bankgarantie (hof: uit hoofde van het in r.o. 3.1.9 genoemde vonnis van de rechtbank Utrecht diende Tyco zekerheid te verstrekken; zij heeft in dat verband ten behoeve van Delata een bankgarantie gesteld), op straffe van verbeurte van een dwangsom; III. een veroordeling van Delata tot restitutie van al hetgeen zij van Tyco heeft ontvangen onder de TIS-overeenkomst sinds de datum van vernietiging dan wel ontbinding dan wel beëindiging van die overeenkomst, te vermeerderen met de wettelijke rente; IV. met veroordeling van Delata in de proceskosten, de buitengerechtelijke incassokosten en de nakosten, te vermeerderen met de wettelijke rente. 3.2.2. Aan deze vorderingen legde Tyco het navolgende ten grondslag. De arresten van het gerechtshof te ’s-Gravenhage en Amsterdam hebben in samenhang bezien tot gevolg, dat Tyco gedurende 16 jaren een jaarlijkse vergoeding aan Delata moet betalen van ruim € 45.000,-, terwijl Delata niet aan haar contractuele verplichtingen jegens Tyco heeft voldaan. Zij levert immers geen software-updates aan Tyco. Volgens Tyco is er sprake van een zodanige verbondenheid tussen de ESU-overeenkomst en de TIS-overeenkomst, dat de ontbinding van de ene overeenkomst noodzakelijkerwijs ook het einde van de andere impliceert. Daarbij heeft Tyco primair een beroep gedaan op artikel 6:229 BW. Subsidiair acht Tyco de voortzetting van de betalingsverplichting zoals neergelegd in de TIS-overeenkomst in het onderhavige geval naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. 3.2.3. Nadat de rechtbank bij tussenvonnis van 14 november 2012 een comparitie van partijen had gelast, welke op 8 februari 2013 heeft plaatsgevonden, heeft de rechtbank bij het bestreden eindvonnis van 29 mei 2013 de vorderingen van Tyco afgewezen en haar (uitvoerbaar bij voorraad) veroordeeld in de aan de zijde van Delata gevallen proceskosten, vermeerderd met de wettelijke rente en de nakosten. De rechtbank oordeelde daartoe, kort samengevat, het volgende. Omdat de partijen bij de ESU-overeenkomst niet dezelfde zijn als die bij de TIS-overeenkomst mist art. 6:229 BW in dit geval toepassing. Niettemin laat dit volgens de rechtbank onverlet dat de ESU-overeenkomst en de TIS-overeenkomst zozeer met elkaar verbonden kunnen zijn, dat de ontbinding van eerstbedoelde overeenkomst noodzakelijkerwijs tot gevolg heeft dat de andere overeenkomst evenmin in stand kan blijven. Daarvan is volgens de rechtbank alleen sprake indien de dongles/licenties die Tyco direct van Delata heeft verkregen, door de ontbinding van de ESU-overeenkomst in praktische en/of juridische zin onbruikbaar zijn geworden. De rechtbank oordeelde dat de stellingen van Tyco op dat punt tekort schieten. Ook voor wat betreft de subsidiaire grondslag had Tyco volgens de rechtbank onvoldoende gesteld om te kunnen concluderen dat het in stand laten van de betalingsverplichtingen (hof: onder de TIS-overeenkomst) naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. 3.3.1. Tyco heeft tijdig hoger beroep ingesteld tegen voornoemd eindvonnis. Zij heeft vernietiging gevorderd van dat vonnis en voorts, kort samengevat: - een verklaring voor recht dat de TIS-overeenkomst is vernietigd althans rechtsgeldig is ontbonden, althans als geëindigd dient te worden beschouwd; - veroordeling van Delata tot terugbetaling van de door Tyco onder de TIS-overeenkomst betaalde bedragen vanaf 1 januari 2007 met wettelijke rente; - veroordeling van Delata tot teruggave van de bankgarantie op straffe van een dwangsom; - veroordeling van Delata in de kosten van beide instanties. Deze vorderingen zijn opgenomen in de (conclusie van
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.