ECLI:NL:GHSHE:2024:2210

GERECHTSHOF ’s-HERTOGENBOSCH Team Handelsrecht zaaknummer 200.329.807/01 arrest van 9 juli 2024 in de zaak van 1 [appellant 1] , wonende te [woonplaats] , appellant sub 1; 2. [appellant 2] , wonende te [woonplaats] , appellant sub 2; 3. [de V.O.F. ] (IN LIQUIDATIE), gevestigd te [vestigingsplaats] , appellante sub 3; 4. [appellant 4], wonende te [woonplaats] , appellant sub 4; 5. DE GEZAMENLIJKE ERFGENAMEN VAN [erflaatster], laatstelijk gewoond hebbende te [woonplaats] , appellanten sub 5; hierna aan te duiden als [appellanten] dan wel als ieder afzonderlijk, advocaat: mr. M.M. van den Boomen te Roermond tegen STICHTING VBV (VERZEKERINGSBUREAU VOERTUIGCRIMINALITEIT), statutair gevestigd te [vestigingsplaats] , geïntimeerde; hierna aan te duiden als de Stichting, advocaat: mr. R.R. Schuldink, te Hardenberg, op het bij exploot van dagvaarding van 26 juni 2023 ingeleide hoger beroep van het vonnis van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond, van 12 april 2023, gewezen tussen de Stichting als eiseres, en [appellanten] als gedaagden. 1Het geding in eerste aanleg (zaaknummer C/03/288271/HA ZA 21-74) Voor het geding in eerste aanleg verwijst het hof naar voormeld vonnis. 2Het geding in hoger beroep 2.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: de dagvaarding van 26 juni 2023; het exploot van anticipatie van 17 juli 2023; de memorie van grieven met producties; de memorie van antwoord met producties. 2.2. Het hof heeft daarna een datum voor arrest bepaald. Het hof doet recht op bovenvermelde stukken en de stukken van de eerste aanleg. 3De beoordeling Waar gaat de zaak (nog) over? De Stichting beoogt de bestrijding van voertuigcriminaliteit en vertegenwoordigt de belangen van verzekeraars en eigenaren van gestolen auto’s. Bij een grootschalig onderzoek door de politie in 2015 zijn op diverse plaatsen gestolen auto’s en onderdelen daarvan aangetroffen bij [appellanten] . Naar aanleiding hiervan heeft de Stichting een vordering wegens geleden schade ingesteld tegen [appellanten] . Nadat door dit hof op 17 maart 2020 in beginsel de aansprakelijkheid van [appellanten] voor die schade was vastgesteld, heeft de rechtbank in de daarop gevolgde schadestaatprocedure [appellanten] hoofdelijk veroordeeld tot betaling van een bedrag van ruim anderhalf miljoen euro aldus dat daarbij de hoogte van dat te betalen bedrag voor [appellant 1] én van [persoon A] gelet op hun aandeel enigszins is beperkt. [appellanten] is het met die veroordeling(

1. en)niet eens, omdat volgens hen niet is vastgesteld dat [appellanten] wisten of behoorden te weten dat de diverse onderdelen afkomstig waren van gestolen auto’s. [persoon A] heeft geen beroep ingesteld. 3.1 De vaststaande feiten Tegen de vaststelling van de feiten door de rechtbank is geen grief gericht, zodat ook het hof hiervan zal uitgaan, al dan niet aangevuld met andere vaststaande feiten. 3.1.1 De Stichting is ingesteld door de vereniging Verbond voor Verzekeraars met als doel voertuigcriminaliteit te bestrijden en beoogt de belangen van verzekeraars en eigenaren van gestolen auto's te vertegenwoordigen. 3.1.2 [appellant 1] en zijn echtgenote [erflaatster] zijn de ouders van [appellant 2] , die weer de vader is van [appellant 4] [appellant 1] en zijn echtgenote zijn vennoten van de VOF. Zij hebben de VOF gedreven vanaf 1993 tot 25 november 2017. [appellant 2] is als vennoot tot de VOF toegetreden per 17 oktober 2008 en uitgetreden per 1 april 2011. Sinds 2011 zijn [appellant 2] en [appellant 4] vennoten van [---] VOF (hierna te noemen [---] ). De beide vennootschappen onder firma houden zich bezig met sloop en schadeherstel van auto's. 3.1.3 Op 28 juli 2015 zijn er door de politie auto's en onderdelen aangetroffen op de volgende locaties: I. [adres ] te [vestigingsplaats] : dit betreft het adres van [---] waarvan [appellant 2] en [appellant 4] vennoten zijn; II. [adres ] te [vestigingsplaats] : dit betreft het adres van Autoschadeherstelbedrijf [persoon A] ; III. [adres ] te [vestigingsplaats] : dit betreft een garagebox gelegen op het bedrijfsterrein aan de [adres ] te [vestigingsplaats] welke door [persoon A] is gehuurd; IV. [adres ] te [vestigingsplaats] : dit betreft het adres van de VOF waarvan destijds [appellant 1] en zijn (overleden) echtgenote [erflaatster] vennoten waren. 3.1.4 Op 28 februari 2018 heeft de rechtbank Limburg vonnis gewezen inzake een procedure van de Stichting tegen onder andere [appellanten] Daarbij zijn de vorderingen van de Stichting jegens de VOF, [appellant 1] en [erflaatster] afgewezen; [appellant 4] , [appellant 2] en [persoon A] zijn veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding aan de Stichting, op te maken bij staat. 3.1.5 Ten aanzien van de Stichting jegens [appellant 4] , [appellant 2] en [persoon A] heeft de rechtbank het volgende geoordeeld: “4.28. Uit het voorgaande volgt dat de rechtbank van oordeel is dat [appellanten] en [persoon A] bij het omkatproces waren betrokken en dat dit handelen onrechtmatig was. Vast is komen te staan, dat zij daarbij als groep zijn opgetreden, waarin voor ieder een rol was weggelegd die bijdroeg aan de bedrijfsvoering. In dat geval is naar het oordeel van de rechtbank voor het aannemen van hoofdelijke aansprakelijkheid op grond van artikel 6:162 BW niet noodzakelijk, dat vast is komen te staan bij het omkatten van precies welke auto’s eenieder der aangesproken partijen betrokken is geweest. Hieruit volgt dat, behoudens voor zover de hierna te bespreken verweren van causaliteit, toerekenbaarheid en relativiteit doel treffen, ieder van hen hoofdelijk aansprakelijk is voor de schade die is toegebracht aan alle eigenaren van de gestolen auto’s die bij hen zin aangetroffen of waarvan onderdelen zin aangetroffen, alsmede aan de in hun rechten gesubrogeerde verzekeraars. Voor zover VBV namens die eigenaren en verzekeraars optreedt, zijn zij dan ook jegens VBV hoofdelijk aansprakelijk. 4.29. [appellanten] en [persoon A] hebben achtereenvolgens nog als verweer gevoerd dat dit onrechtmatig handelen niet. Aan hen toerekenbaar is, dat causaal verband tussen de onrechtmatige daad en de schade ontbreekt alsmede dat niet is voldaan aan het relativiteitsvereiste zoals bedoeld in artikel 6:163 BW. 4.30. Het verweer dat de onrechtmatige daad niet toerekenbaar is, is gebaseerd op de stelling dat uit het enkele aantreffen van gestolen goederen nog niet volgt dat hun iets kan worden verweten. Dit verweer faalt om de hiervoor reeds genoemde redenen, die erop neerkomen dat het niet slechts gaat om het te goeder trouw voorhanden hebben van enkele gestolen goederen maar om het op grote schaal en structureel verwerven en verwerken van gestolen onderdelen en auto’s en dat is verwijtbaar. 4.31. Voorts betwisten [appellanten] en [persoon A] het causale verband tussen de onrechtmatige daad en de gevorderde schade. Zij doelen daarmee op het condicio sine qua non-verband van artikel 6:162 BW en betogen dat de schade het gevolg is van de diefstallen en niet van de heling. De rechtbank volgt hen daarin niet. Er is sprake van een bedrijfsmodel dat is gebaseerd op het op grote schaal werken met en verwerken van gestolen auto’s en gestolen onderdelen. Uit het feit dat er gestolen auto’s en onderdelen zijn aangetroffen, die over een periode van verschillende jaren tot slechts enkele dagen voor de inval zin gestolen, leidt de rechtbank de continuïteit van het bedrijf af. Ook als [appellanten] en [persoon A] niet zelf auto’s hebben gestolen, hebben zij anderen bij voorbaat de gelegenheid gegeven auto’s die gestolen waren of zouden worden, dan wel onderdelen daarvan via hen te gelde te maken. Zij hebben dan ook meegewerkt aan de instandhouding van een afzetmarkt voor autodieven. Hun optreden staat daarmee in zodanig nauw verband met de diefstallen van de auto’s waarvan onderdelen bij [appellanten] en [persoon A] zin aangetroffen dat de schade behalve van die diefstallen ook rechtstreeks het gevolg is van de heling (vgl. de uitspraak van de rechtbank Gelderland van 14 december 2016, ECLI: NL: RBGEL: 2016: 7041). “ 3.1.6 De Stichting heeft vervolgens op 28 mei 2018 hoger beroep ingesteld tegen de afwijzing van de vorderingen tegen de VOF, [appellant 1] en de [appellanten] (aangeduid als [appellanten] ). Op 17 maart 2020 heeft het gerechtshof te ‘s-Hertogenbosch arrest gewezen. Dit arrest heeft kracht van gewijsde gekregen. Uit dit arrest blijkt onder meer het navolgende: “3.20. Het hof beoordeelt vervolgens de geschiedenis van de vof en de rol en positie van de grootvader en [erflaatster]. 3.21. De grootvader en [erflaatster] hebben de vof gedreven vanaf 1993 tot 25 november 2017. [appellant 2] is toegetreden per 17 oktober 2008 en uitgetreden per 1 april 2011 (grieven, blz. 29-30). [appellanten] heeft aldus gedurende enkele jaren een gezamenlijke onderneming gedreven met [appellant 2] . [appellant 2] is daarna verder gegaan in [---] . VBV stelt onvoldoende weersproken dat van diefstal afkomstige onderdelen, zoals van carrosserieën, zich hebben bevonden op het bedrijfsterrein in de periode dat [appellant 2] vennoot was van de vof (v66r de oprichting van [---] in 2011) (grieven, blz. 30). Deze onderdelen hebben volgens VBV onweersproken een “totale schadelast” van € 350.000,00. Verder heeft VBV erop gewezen dat enkele voormelde voertuigen (3.14-3.17 hiervoor) zijn gestolen in de periode van de gezamenlijke vof van [appellanten] en [appellant 2] (grieven, blz. 15 (Ferrari, gestolen in 2010), 17 (Porsche, gestolen in 2009), 21 (Von Dutch, gestolen in 2009), 25 (Mercedes, gestolen in 2009, gekocht door de vof in 2009). 3.22. VBV stelt onweersproken dat [appellanten] het bedrijfsterrein aan [appellant 2] ter beschikking heeft gesteld (grieven, blz. 11) . Vaststaat in hoger beroep dat [appellant 2] op dat terrein (een wezenlijk onderdeel van) het omkatproces heeft uitgevoerd. [appellant 2] is door de rechtbank veroordeeld en hij is niet in hoger beroep gekomen. [appellanten] betwist de stellingen van VBV niet (gemotiveerd) voor zover het gaat om de gewraakte handelwijze van [appellant 2] , 3.23. De grootvader en [erflaatster] hebben in de relevante periode gewoond in een huis, gelegen naast het bedrijfsterrein (grieven, blz. 29). Het moet er dan ook, zonder nadere toelichting die ontbreekt, voor worden gehouden dat zij dagelijks zicht hadden op het reilen en zeilen van de (bedrijfs)activiteiten op het bedrijfsterrein en het komen en gaan van mensen en voertuigen. Omdat grootvader zelf (nog steeds) actief was in een sloop- en schadeherstelbedrijf en in de autohandel, kon hij deze activiteiten duiden en kon het illegale karakter daarvan hem ook om die reden niet ontgaan zijn. 3.24. Daarbij komt nog dat de grootvader een gewaarschuwd mens was: hij was in de jaren negentig veroordeeld tot een taakstraf in verband met soortgelijke activiteiten en [appellant 2] is destijds veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf (grieven, blz. 70-71). Een dergelijke gevangenisstraf past, naar bij gebreke. van een nadere toelichting moet worden aangenomen, bij een zwaar vergrijp. [appellanten] voert zelf aan dat de grootvader in 1996 strafrechtelijk is veroordeeld omdat hij [appellant 2] toegang had gegeven tot zijn eigendom (antwoord, 7.39). Dat is in de kern het verwijt dat in dit geding aan de orde is. 3.25. De tussenconclusie is dat [appellanten] onrechtmatig heeft gehandeld door de illegale activiteiten mogelijk te maken, door het ter beschikkingstellen van zin bedrijfsterrein, door onvoldoende onderzoek te doen en door onvoldoende toezicht te houden. De illegale activiteiten kunnen [appellanten] niet zijn ontgaan. [appellanten] heeft deze activiteiten op onrechtmatige wijze gefaciliteerd. 3.26. Het hof overweegt dat het handelen van de grootvader [ [appellant 1] ] moet worden toegerekend aan de vof en daarmee ook aan [erflaatster] als vennoot in de vof . Het hof neemt hierbij allereerst het lange tijdvak - meerdere jaren - en het stelselmatige karakter van het omkatproces in aanmerking. De grootvader heeft dit proces stelselmatig gefaciliteerd door het bedrijfsterrein ter beschikking te stellen zonder voldoende onderzoek te doen en voldoende toezicht uit te oefenen. De grootvader heeft aldus anderen, zoals [appellant 2] , de gelegenheid gegeven om voertuigen om te katten. Talrijke auto's zijn in die periode langs gekomen. Het gaat hier niet om een incident of een geïsoleerde éénmansactie van de grootvader. Het gaat niet om (marginale) privé-activiteiten van de grootvader. Het gaat, naar bij gebreke van een voldoende gemotiveerd verweer moet worden aangenomen, om een doelgerichte en structurele handelwijze die niet los valt te zien van de bedrijfsactiviteiten die de grootvader in de vof uitvoerde. Dit betrof vergelijkbare bedrijfsactiviteiten als die waaronder (onder meer) [appellant 2] de illegale praktijken ondernam. Om die reden wist de grootvader van de hoed en de rand over hoe het er aan toegaat in de autohandel, de autosloop en het autoschadeherstel. Het was als vermeld ook het bedrijfsterrein waaraan het bedrijf van de vof was gevestigd dat grootvader aan [appellant 2] ter beschikking stelde. Naar VBV voldoende aannemelijk heeft gemaakt en [appellanten] onvoldoende heeft weersproken, heeft de bedrijfsvoorraad van de vof zich daarbij in zekere mate vermengd met die van het bedrijf van [appellant 2] , wat heeft bijgedragen aan (
2. a)de feitelijke situatie dat voertuigen niet goed zijn toe te scheiden aan de vof dan wel aan het bedrijf van [appellant 2] en daarmee ook (
3. b)het faciliteren van de illegale activiteiten van [appellant 2] . Het hof neemt hierbij ook het opkopersregister in aanmerking. De verplichting om dit register bij te houden rust op de vof. Het is een eigen verantwoordelijkheid van de vof om het register bij te houden. De vof heeft het register echter niet adequaat bijgehouden. De vof heeft aldus zodanig gehandeld in het verkeer dat de vereiste gegevens niet kunnen worden achterhaald en dat het vereiste inzicht niet wordt geboden. Het hof overweegt verder dat [appellant 2] gedurende enkele jaren vennoot in de vof is geweest en dat de illegale activiteiten ook in die periode plaatsvonden (3.21 hiervoor). In die periode hebben de illegale activiteiten bijgedragen aan het resultaat van de vof, waarbij de grootvader en [erflaatster] als vennoot belang hadden. Nadat [appellant 2] uit de vof is uitgetreden