ECLI:NL:PHR:1990:AB7897

JVE Nr. 13.789 Zitting 22 december 1989 Mr. Strikwerda Conclusie inzake: [eiser] tegen DOSSIER

1. DE STAAT DER NEDERLANDEN
2. HET ALGEMEEN BURGERLIJK PENSIOENFONDS Edelhoogachtbaar College,
3. Korte beschrijving van de zaak 1.1 Op 26 mei 1976 raakte [de ambtenaar] , toen ambtenaar in de zin van de Verhaalswet Ongevallen Ambtenaren (wet van 31 juli 1965, Stb. 354, hierna aan te duiden als VOA), ernstig gewond tengevolge van een verkeersongeval dat was te wijten aan de schuld van eiser tot cassatie, [eiser] . Vanaf de dag van het ongeval hebben verweerders in cassatie, de Staat en het ABP, aan [de ambtenaar] uitkeringen gedaan. In deze procedure vorderen de Staat en het ABP op grond van art. 2 VOA van [eiser] het bedrag van de door hen aan [de ambtenaar] gedane uitkeringen op. 1.2 Voor zover in cassatie van belang heeft [eiser] tot zijn verweer aangevoerd dat [de ambtenaar] in de loop van 1983 door een hartinfarct is getroffen, zodat de schadeplichtigheid van [eiser] op dat moment eindigt, aangezien [de ambtenaar] , het ongeval weggedacht, toch definitief arbeidsongeschikt zou zijn geworden ten tijde en als gevolg van het hartinfarct. 1.3 In eerste aanleg heeft de rechtbank dit verweer verworpen op de grond dat, kort gezegd, op [eiser] de bewijslast rust van de stelling dat [de ambtenaar] na het hartinfarct definitief arbeidsongeschikt zou zijn geworden en dat [eiser] te kennen heeft gegeven deze bewijslast niet te willen aanvaarden. 1.4 In hoger beroep verwerpt het hof in zijn thans in cassatie bestreden arrest de tegen dit oordeel van de rechtbank door [eiser] aangevoerde grief (grief III) en overweegt daartoe (r.o. 4): "Grief III richt zich tegen hetgeen de rechtbank onder 8 en 9 heeft overwogen. [eiser] is van mening dat ter zake van de omvang van het hartinfarkt de bewijslast bij geïntimeerden ligt, omdat het een gemotiveerd verweer betreft ten aanzien van de omvang van de schade en omdat de beoordeling van de juistheid van het verweer afhankelijk is van medische gegevens, die slechts van de zijde van geïntimeerden kan worden verschaft. Het hof onderschrijft het oordeel van de rechtbank. Nu eenmaal vaststaat, zoals hier, dat [de ambtenaar] ten gevolge van de aanrijding invalide is geworden en niet in staat tot werken, valt niet in te zien dat een later door het slachtoffer opgelopen ziekte tot vermindering van de schadevergoedingsplicht moet leiden, tenzij die ziekte voor het slachtoffer een ander recht op uitkering zou hebben opgeleverd hetgeen echter niet is gesteld of gebleken. De grief faalt." 1.5 In zijn uit drie onderdelen opgebouwde middel bestrijdt [eiser] , die tijdig in cassatie is gekomen, dit oordeel van het hof. De Staat en het ABP hebben verweer gevoerd en geconcludeerd tot verwerping van het cassatieberoep.
4. Bespreking van het cassatiemiddel 2.1 Onderdeel 1 verwijt het hof een onjuiste causaliteitsopvatting. Het hof zou hebben miskend dat de vraag of de schadevergoedingsplicht van [eiser] wordt verminderd door het aan [de ambtenaar] overkomen hartinfarct niet (alleen) afhankelijk is van de vraag of daardoor voor [de ambtenaar] een ander recht op uitkering zou zijn ontstaan, maar (vooral) van de vraag of de arbeidsongeschiktheid van [de ambtenaar] sinds het hartinfarct nog wel (ten volle) aan de onrechtmatige daad van [eiser] kan worden toegerekend. 2.2 Bij de beoordeling van deze klacht moet voorop gesteld worden dat het hof, anders dan de rechtbank, voor de vraag naar de gegrondheid van het verweer van [eiser] kennelijk geen betekenis toekent aan het tussen partijen omstreden punt of het hartinfarct, het ongeval weggedacht, tot volledige arbeidsongeschiktheid van [de ambtenaar] zou hebben geleid. Volgens het hof valt immers niet in te zien dat een later door het slachtoffer opgelopen ziekte tot vermindering van de schadevergoedingsplicht moet leiden. Niettemin geeft het hof te kennen het oordeel van de rechtbank te onderschrijven. Dit kan m.i. niet anders begrepen worden dan dat het hof met de rechtbank van oordeel is dat het verweer van [eiser] verworpen dient te worden, doch op een andere grond, te weten de in de tweede alinea van r.o. 4 aangegeven grond. 2.3 Voorts dient in aanmerking genomen te worden dat het hof niet ingaat op de door de Staat en het ABP aan het slot van hun memorie van antwoord in hoger beroep aangevoerde stelling dat het niet onwaarschijnlijk is dat het ongeval en de nasleep daarvan mede hebben bijgedragen tot het hartinfarct. Het hof spreekt kleurloos van "een later door het slachtoffer opgelopen ziekte" en acht voor zijn in de tweede alinea van r.o. 4 weergegeven oordeel dus kennelijk niet van belang of er al dan niet een verband bestaat tussen de aanrijding en de later opgelopen ziekte. 2.4 Dit een en ander betekent dat in cassatie tot uitgangspunt moet worden genomen dat het hof van oordeel is dat, zelfs indien het hartinfarct - het ongeval weggedacht - volledige arbeidsongeschiktheid van [de ambtenaar] tot gevolg zou hebben gehad en zelfs indien er geen enkel verband bestaat tussen het ongeval en de nasleep daarvan enerzijds en het hartinfarct anderzijds, de na het hartinfarct geleden inkomensschade volledig aan de onrechtmatige daad van [eiser] toegerekend dient te worden, zodat de Staat en het ABP ook verhaal op [eiser] kunnen nemen voor de na het hartinfarct gedane uitkeringen. 2.5 Dit oordeel van het hof wordt door het middelonderdeel m.i. terecht als onjuist bestreden. Naar algemene opvatting kan, indien voortdurende schade, zoals inkomensschade, het gevolg is van gelijktijdig werkende oorzaken, waarvan de eerst optredende oorzaak een onrechtmatige daad is en de daarna optredende oorzaak voor risico van het slachtoffer komt, de pleger van de onrechtmatige daad niet aansprakelijk worden gesteld voor de schade die wordt geleden nà het optreden van de tweede oorzaak. Die schade zou vanaf dat moment immers toch zijn geleden en kan derhalve, nu in ons recht als uitgangspunt geldt dat ieder in beginsel zijn eigen schade draagt, niet aan de onrechtmatige daad worden toegerekend. Vgl. F.B. Dozy, WPNR nr. 4148