ECLI:NL:PHR:2003:AF4161

Nr. 01738/02/P Mr. Vellinga Zitting: 4 februari 2002 Conclusie inzake: [veroordeelde = betrokkene]

1. Het Gerechtshof te Arnhem heeft het door de veroordeelde uit Opiumwetdelicten verkregen voordeel vastgesteld op f 2.762.750,-- en aan de veroordeelde ter ontneming van dat wederrechtelijk verkregen voordeel de verplichting opgelegd tot betaling aan de Staat van een bedrag van f 1.762.750,-- subsidiair 72 maanden hechtenis.
2. Namens de veroordeelde heeft mr. A. Moszkowicz, advocaat te Amsterdam, vier middelen van cassatie voorgesteld.
3. Er bestaat samenhang tussen de zaken met de parketnummers 01735/02/P, 01736/02/P, 01737/02/P en 01738/02/P. In al deze zaken zal ik vandaag concluderen.
4. Het eerste middel, gelezen in samenhang met de toelichting daarop, klaagt over de verwerping door het Hof van het beroep op niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie dan wel vermindering van het te betalen bedrag en de duur van de vervangende hechtenis.
5. Het Hof heeft bedoeld verweer in de bestreden uitspraak als volgt samengevat en verworpen: "De ontvankelijkheid van het openbaar ministerie De raadsvrouw van veroordeelde heeft op gronden als vermeld in de door haar ter zitting overgelegde pleitnotitie aangevoerd dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in zijn ontnemingsvordering, omdat de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6, lid 1, van het Europees verdrag tot de bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden is overschreden. Het hof verwerpt het beroep op de overschrijding van de redelijke termijn. Gelet op de stukken heeft het openbaar ministerie kennelijk eerst de afdoening van de hoofdzaak in eerste aanleg en in hoger beroep afgewacht, alvorens de onderhavige vordering aanhangig te maken. De behandeling van de vordering is in eerste aanleg ter terechtzitting van 10 april 1998 aangevangen. De rechtbank heeft 5 januari 2000 na diverse behandelingen vonnis in de ontnemingszaak gewezen. Het hof ziet in het totale tijdsverloop van de ontnemingszaak geen onredelijke vertraging, nu de keuze van het openbaar ministerie om de strafzaak af te wachten alleszins te billijken is en het openbaar ministerie na afloop van de strafzaak steeds voortvarend heeft gehandeld en diverse aanhoudingen van de behandeling op verzoek van de verdediging zijn geweest."
6. In cassatie kunnen beslissingen van de feitenrechter over de redelijke termijn voor berechting slechts in beperkte mate worden onderzocht. Getoetst kan enkel worden of dergelijke beslissingen geen blijk geven van een onjuiste rechtsopvatting en of zij, gelet op de omstandigheden van het geval, begrijpelijk zijn. Wat dat laatste betreft zal van onbegrijpelijkheid niet snel sprake zijn, aangezien deze beslissingen verweven plegen te zijn met waarderingen van feitelijke aard die zich aan het oordeel van de cassatierechter onttrekken (HR 3 okt. 2000, NJ 2000, 721, m.nt. JdH en 9 jan. 2001, NJ 2001, 307, m.nt. JdH).
7. In het licht van de overwegingen 3.8 en 3.9 van laatst genoemde uitspraak geeft het oordeel van het Hof dat van schending van de redelijke termijn geen sprake is geweest geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting en is dat oordeel niet onbegrijpelijk. Aan een oordeel over de aan een dergelijke schending te verbinden gevolgen kwam het Hof, anders dan de laatste alinea van de toelichting op het middel lijkt te betogen, dan ook niet toe.
8. Het middel faalt.
9. Het tweede middel klaagt over de verwerping door het Hof van het beroep op niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie omdat niet is voldaan aan de opdracht van de Rechtbank tot het horen van "de informant".
10. Blijkens het proces-verbaal van de zitting van het Hof van 8 maart 2001 heeft de raadsvrouw van de veroordeelde daar het volgende verweer gevoerd: "Het openbaar ministerie dient niet-ontvankelijk te worden verklaard, nu aannemelijk is geworden dat de verdediging opzettelijk het verhoor is onthouden van de informant die in de strafzaak CID-informatie heeft verschaft doordat het openbaar ministerie heeft gesteld dat de informant niet kon worden getraceerd. Hierdoor heeft de verdediging de betrouwbaarheid van de informant niet kunnen toetsen. Later is gebleken dat de informant wel was te traceren en zijn verblijfplaats wel bekend was. Door verbalisanten is hierover valselijk proces-verbaal opgemaakt. Er is gehandeld in strijd met een behoorlijke procesorde als bedoeld in artikel 6 EVRM. Subsidiair verzoek ik het hof de zaak terug te wijzen naar de rechter-commissaris om een en ander uit te laten zoeken en [getuige 1] te laten horen, nu aannemelijk is dat hij de informant is geweest."
11. Het Hof heeft in zijn tussenarrest van 22 maart 2001 op bedoelde verweren als volgt beslist: "Preliminair verweer Namens veroordeelde is bepleit, dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk verklaard dient te worden omdat niet is voldaan aan de opdracht van de rechtbank tot het horen van de informant. Teneinde hieraan te ontkomen zouden zelfs valse processen-verbaal zijn opgesteld om de identiteit van de informant te verhullen. De rechtbank heeft geoordeeld dat er bij de behandeling van de ontnemingsprocedure door het openbaar ministerie voldoende stappen zijn ondernomen om de informant in de 4 M zaak te achterhalen en dat het onderzoek niet nog eens behoefde te worden aangehouden, omdat niet aannemelijk werd geacht dat die informant binnen een aanvaardbare termijn zou zijn te achterhalen. De raadsvrouw heeft in dit verband gewezen op de inhoud van het proces-verbaal van 7 april 1999 betreffende het verhoor van [getuige 2] met betrekking tot de telefoonnotitie van 9 december 1998 over het GSM-gesprek tussen de runner [getuige 2] en [getuige 1] in de zaak [X]. Dit proces-verbaal houdt onder meer in als verklaring van [getuige 2], zakelijk weergegeven: "In het betreffende gesprek wordt daarna over 4 M gesproken. Dat is een onderzoek van het IRT Noord en Oost Nederland waarvan ik weet dat de informant daarover informatie heeft aangedragen. U vraagt mij waarom ik dat daar in het gesprek noem. Ik haal dat aan omdat in die zaak ook de mogelijkheid bestond dat een informant door de rechter commissaris gehoord zou gaan worden, althans in de SF0 zaak." Anders dan de raadsvrouw van veroordeelde is het hof van oordeel dat op grond van de inhoud van dat proces-verbaal en in het bijzonder het hiervoor geciteerde niet aannemelijk is geworden dat [getuige 1] de informant in het zogenaamde "4 M" onderzoek is geweest. Integendeel, het hof is van oordeel dat door het gebruik van de term "een" informant moet worden aangenomen dat [getuige 2] juist niet sprak over "de" informant. Naar het oordeel van het hof is evenmin aannemelijk geworden dat er door de bij het onderzoek betrokken verbalisanten H. Bakker en G.W. van Schaik valse processen-verbaal zijn opgemaakt met betrekking tot de informant. Nu derhalve niet aannemelijk is geworden dat er is gehandeld in strijd met een behoorlijke procesorde als bedoeld in artikel 6 EVRM acht het hof het openbaar ministerie ontvankelijk in zijn ontnemingsvordering. Ten overvloede merkt het hof op dat de advocaat-generaal ter zitting heeft meegedeeld dat de verbalisanten H. Bakker en J.G.M. Huuskes - na daarnaar expliciet te zijn gevraagd - hem hebben verzekerd dat [getuige 1] niet de informant was in de 4 M zaak."
12. Het oordeel van het Hof dient aldus te worden verstaan dat daarin tot uitdrukking wordt gebracht dat het niet aannemelijk acht dat de gestelde onregelmatigheden zich hebben voorgedaan. Aan het aan de gestelde onregelmatigheden door de raadsman van de veroordeelde verbonden gevolg van niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie komt het Hof dus niet toe. Het oordeel van het Hof geeft geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting en is niet onbegrijpelijk.
13. Het middel behelst voorts nog het verwijt dat het Hof in de door de raadsman van de veroordeelde na sluiting van het onderzoek en voor het uitspreken van het arrest aan het Hof toegezonden verklaring van [getuige 1] aanleiding had moeten zien het onderzoek te heropenen.
14. Het ingevolge art. 415 Sv ook in hoger beroep toepasselijke art 346 Sv, eerste lid, Sv luidt: "Ingeval onder de beraadslaging blijkt dat het onderzoek niet volledig is geweest, kan de rechtbank op de terechtzitting bevelen dat op eene door haar te bepalen terechtzitting het onderzoek worde hervat."
15. Bij de aan de Hoge Raad op de voet van art 434, eerste lid, Sv toegezonden stukken bevindt zich in het mapje correspondentie een van de raadsman van de veroordeelde afkomstige brief van 27 augustus 2001, waarbij gevoegd de eveneens aan de schriftuur gehechte door [getuige 1] op 20 juli 2001 ten overstaan van een notaris afgelegde verklaring. Blijkens een op die brief geplaatst stempel is deze op 29 augustus 2001 ter griffie van het Hof ontvangen. Ik ga er daarom van uit dat het Hof vóór de bestreden uitspraak van de inhoud ervan kennis heeft genomen. Kennelijk heeft het Hof in die inhoud geen aanleiding gezien tot heropening van het onderzoek als bedoeld in art. 346, eerste lid, Sv. Dat oordeel geeft geen blijk van miskenning van enige rechtsregel en is, gelet op de vrijheid die het Hof heeft bij de waardering van bewijsmiddelen en mede gelet op de betrekkelijke vaagheid van [de verklaring van getuige 1] over zijn rol in het [onderzoek naar betrokkene], niet onbegrijpelijk