← Nederland

ECLI:NL:PHR:2013:702

Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden mr. P.J. Wattel Advocaat-Generaal Conclusie van 12 juli 2013 inzake: Nr. 12/04529 [X] Nr. Rechtbank: AWB 09/3376 AOW Nr. Gerechtshof: 10/1710 AOW De

Article 1of Protocol No.

1 and that, consequently, Article 14 of the Convention was applicable.” Die ontvankelijkheidsbeslissing uit 2000 waarnaar het Hof verwijst, luidde onder meer als volgt (curs. PJW): “3. (...) The Court recalls that, unlike Article 26 of the International Covenant on Civil and Political Rights, Article 14 of the Convention has no independent existence since it has effect solely in relation to "the enjoyment of the rights and freedoms" guaranteed by the other substantive provisions of the Convention. Although the application of Article 14 does not presuppose a breach of those substantive provisions - and to this extent it is autonomous -, there can be no room for its application unless the facts in issue fall within the ambit of one or more of the substantive provisions of the Convention (cf. Karlheinz Schmidt v. Germany judgment of 18 July 1994, Series A no. 291-B, p. 32, para. 22). The question therefore arises whether the right to a pension can be regarded as constituting a "possession"

Article 1of Protocol No.

1. The Court observes that the European Commission of Human Rights has examined this question on several occasions. According to the Commission's constant case-law, whilst no right to a pension is as such included in the Convention, the making of compulsory contributions to a pension fund may, in certain circumstances, create a property right in a portion of such fund (cf. Müller v. Austria, Comm. Report 1.10.75, D.R. 3, p. 25; No. 7624/76, Dec. 6.7.77, D.R. 19, p. 100; No. 10671/83, Dec. 4.3.85, D.R. 42, p; 229; No. 12264/86, Dec. 13.7.88, D.R. 57, p. 131; and No. 11543/85, Dec. 5.3.90, D.R. 65, p. 51). Furthermore, insofar as Article 1 of Protocol No. 1 includes the right to derive benefits from a social security system, the person concerned must, in order to establish that right, satisfy the conditions set by domestic law (cf. Eur Comm. HR, No. 7459/76, Dec. 5.10.77, D.R. 11, p. 114; and No. 10443/83, Dec. 15.7.88, D.R. 56, p. 20; and Eur. Court HR, Gaygusuz v. Austria judgment of 16 September 1996, Reports 1996-lV, pp. 1141-1142, §§ 39-41; and Nos. 40832/98, 40833/98 & 40906/98, Bellet, Huertas and Viaiatte v. France, Dec. 27.4.99). Turning to the facts of the instant case, the Court notes that it is not disputed that the applicant is entitled to an at least partial AOW pension and, therefore, accepts that the applicant's right to a pension under the AOW can be regarded as a "possession"

Article 7of Protocol No.

1 and that, consequently, Article 14 of the Convention is applicable." Uit de gecursiveerde passages leid ik af dat onder ‘possessions’ in de zin van art. 1 Eerste Protocol op pensioenvlak alleen vallen ingegane of actuele rechten op pensioen of uitkering door voldoening aan de nationaalrechtelijke voorwaarden daarvoor of op grond van “legitimate expectations” (zie ook de zaak Jantner in 6.2 hierna) ter zake van pensioen of uitkering gebaseerd op - met name - compulsory premiebetaling. 6.2 Het EHRM-arrest Jantner betrof een klager die op grond van de Slowaakse landeigenarenwet verzocht om teruggave van voormalig eigendom van zijn vader en oom. De Slowaakse autoriteiten wezen het verzoek af omdat hij niet voldeed aan de wettelijke eis van “permanent residence” in Slowakije. De klager achtte deze eis in strijd met art. 1 Eerste Protocol. Het EHRM verwierp de klacht omdat geen sprake was van een recht of een “legitimate expectation” dat zijn verzoek zou worden toegewezen, zodat geen sprake was van een “possession” in de zin van art. 1 Eerste Protocol: “33. (...) under the relevant law, as applied and interpreted by domestic authorities, the applicant neither had a right nor a claim amounting to a legitimate expectation in the sense of the Court’s case-law to obtain restitution of the property in question and therefore no “possession”

Article 1of Protocol No.

  2. The Court further recalls that Article 1 of Protocol No. 1 does not guarantee the right to acquire property (see e.g. Van der Mussele v. Belgium, judgment of 23 November 1983, Series A no. 70, § 48). It also cannot be interpreted as imposing any restrictions on the Contracting States’ freedom to choose conditions under which they accept to restore property which had been transferred to them before they ratified the Convention.
  3. Consequently, neither the decisions complained of by the applicant nor the application of the Land Ownership Act of 1991 in his case amounted to an interference with his right to the peaceful enjoyment of his possessions.
  4. There has therefore been no violation of Article 1 of Protocol No. 1.” 6.3 Het EHRM wees zijn recente arrest in de zaak Carson in Grote Kamer. Die zaak betrof dertien Britten die waren gaan wonen in landen (Zuid-Afrika, Canada en Australië) waarmee het Verenigd Koninkrijk (VK) geen bilaterale afspraken had over sociale zekerheid. De klagers hadden perioden van hun leven in het VK gewoond en gewerkt waarin zij premies hadden betaald aan het Britse National Insurance Fund. Het staatspensioen uit dit fonds was voor inwoners waardevast, terwijl voor buiten het VK wonende Britten geen enkele vorm van indexatie gold, tenzij zij woonden in een land waarmee het VK wederzijdse sociale-zekerheidsafspraken had gemaakt waarvan indexatie onderdeel was. De klagers stelden dat zij gediscrimineerd werden op grond van hun status van niet-inwoners. Het EHRM overwoog als volgt over de vraag of art. 14 EVRM geschonden was en over hoe wide de margin of appreciation van de Staat is: “
  5. The Court has established in its case-law that only differences in treatment based on an identifiable characteristic, or “status”, are capable of amounting to discrimination

Article 14(Kjeldsen, Busk Madsen and Pedersen, cited above, § 56).

Moreover, in order for an issue to arise under Article 14 there must be a difference in the treatment of persons in analogous, or relevantly similar, situations (D.H. and Others v. the Czech Republic [GC], no. 57325/00, § 175, ECHR 2007; Burden v. the United Kingdom [GC], no. 13378/05, § 60, ECHR 2008-). Such a difference of treatment is discriminatory if it has no objective and reasonable justification; in other words, if it does not pursue a legitimate aim or if there is not a reasonable relationship of proportionality between the means employed and the aim sought to be realised. The Contracting State enjoys a margin of appreciation in assessing whether and to what extent differences in otherwise similar situations justify a different treatment (Burden, cited above, § 60). The scope of this margin will vary according to the circumstances, the subject-matter and the background. A wide margin is usually allowed to the State under the Convention when it comes to general measures of economic or social strategy. Because of their direct knowledge of their society and its needs, the national authorities are in principle better placed than the international judge to appreciate what is in the public interest on social or economic grounds, and the Court will generally respect the legislature's policy choice unless it is “manifestly without reasonable foundation” (Stec and Others v. the United Kingdom, [GC], nos. 65731/01 and 65900/01, § 52, ECHR 2006).” Sociale-zekerheidswetgeving mag om praktische redenen categoriseren en wordt door het EHRM onder art. 14 EVRM niet op individuele feiten, maar op systeem beoordeeld: “

  1. The Court observes at the outset that, as with all complaints of alleged discrimination in a welfare or pensions system, it is concerned with the compatibility with Article 14 of the system, not with the individual facts or circumstances of the particular applicants or of others who are or might be affected by the legislation (see, for example, Stec and Others, cited above, §§ 50-67; Burden, cited above, §§ 58-66; Andrejeva v. Latvia [GC], no. 55707/00, §§ 74-92, ECHR 2009-...). Much is made in the applicants' submissions and in those of the third party intervener of the extreme financial hardship which may result from the policy not to up-rate pensions and of the effect that this might have on the ability of certain persons to join their families abroad. However, the Court is not in a position to make an assessment of the effects, if any, on the many thousands in the same position as the applicants and nor should it try to do so. Any welfare system, to be workable, may have to use broad categorisations to distinguish between different groups in need (see Runkee and White v. the United Kingdom, nos. 42949/98 and 53134/99, § 39, 10 May 2007). As in the cases cited above, the Court's role is to determine the question of principle, namely whether the legislation as such unlawfully discriminates between persons who are in an analogous situation.” Over de vraag of het (niet-indexeren van) een recht op Staatspensioen binnen de reikwijdte van art. 14 EVRM en van art. 1 Eerste Protocol valt, overwoog het Hof: “
  2. The Court recalls that Article 14 complements the other substantive provisions of the Convention and the Protocols. It has no independent existence since it has effect solely in relation to “the enjoyment of the rights and freedoms” safeguarded by those provisions. The application of Article 14 does not necessarily presuppose the violation of one of the substantive rights guaranteed by the Convention. The prohibition of discrimination in Article 14 thus extends beyond the enjoyment of the rights and freedoms which the Convention and Protocols require each State to guarantee. It applies also to those additional rights, falling within the general scope of any Article of the Convention, for which the State has voluntarily decided to provide. It is necessary but it is also sufficient for the facts of the case to fall “within the ambit” of one or more of the Convention Articles (see Stec and Others v. the United Kingdom (dec.) [GC], nos. 65731/01 and 65900/01, § 39, ECHR 2005-X; Andrejeva, cited above, § 74).
  3. The Chamber found that although there was no obligation on a State under Article 1 of Protocol No. 1 to create a welfare or pension scheme, if a State did decide to enact legislation providing for the payment as of right of a welfare benefit or pension - whether conditional or not on the prior payment of contributions - that legislation had to be regarded as generating a proprietary interest falling within the ambit of Article 1 of Protocol No. 1 for persons satisfying its requirements (Stec and Others (dec.), cited above, § 54). In the present case, therefore, the facts fell within the scope of Article 1 of Protocol No. 1.” Het EHRM achtte de klagers niet voldoende vergelijkbaar met inwoners van het VK of inwoners van landen waarmee het VK (wél) een sociale-zekerheidsverdrag heeft gesloten: “
  4. Given that the pension system is (...) primarily designed to serve the needs of those resident in the United Kingdom, it is hard to draw any genuine comparison with the position of pensioners living elsewhere, because of the range of economic and social variables which apply from country to country. Thus, the value of the pension may be affected by any one or a combination of differences in, for example, rates of inflation, comparative costs of living, interest rates, rates of economic growth, exchange rates between the local currency and sterling (in which the pension is universally paid), social security arrangements and taxation systems. As the Court of Appeal noted, it is inescapable that the grant of the up-rate to all pensioners, wherever they might have chosen to live, would have random effects (...). Furthermore, as noted by the domestic courts, as non-residents the applicants do not contribute to the United Kingdom's economy; in particular, they pay no United Kingdom tax to offset the cost of any increase in the pension (...).
  5. Nor does the Court consider that the applicants are in a relevantly similar position to pensioners living in countries with which the United Kingdom has concluded a bilateral agreement providing for up-rating. Those living in reciprocal agreement countries are treated differently from those living elsewhere because an agreement has been entered into; and an agreement has been entered into because the United Kingdom considered it to be in its interests.” Aan het recht om bilaterale sociale-zekerheidsverdragen te sluiten is inherent dat onderscheid wordt gemaakt. Het sluiten van een verdrag brengt geenszins een plicht tot meestbegunstiging mee omdat zo’n plicht dat recht zou ondergraven en de lust verdragen te sluiten zou wegnemen: “
  6. States clearly have a right under international law to conclude bilateral social security treaties and indeed this is the preferred method used by the Member States of the Council of Europe to secure reciprocity of welfare benefits (see paragraphs 50-51 above). Such treaties are entered into on the basis of judgments by both parties as to their respective interests and may depend on various factors, among them the numbers of people moving from one country to the other, the benefits available under the other country's welfare scheme, how far reciprocity is possible and the extent to which the advantages to be gained by an agreement outweigh the additional expenditure likely to be incurred by each State in negotiating and implementing it (see paragraph 44 above). Where an agreement is in place, the flow of funds may differ depending on the level of each country's benefits and the number of people going in each direction. It is the inevitable result of such a process that different conditions apply in each country depending on whether or not a treaty has been concluded and on what terms.
  7. The Court agrees with Lord Hoffmann that it would be extraordinary if the fact of entering into bilateral arrangements in the social security sphere had the consequence of creating an obligation to confer the same advantages on all others living in all other countries. Such a conclusion would effectively undermine the right of States to enter into reciprocal agreements and their interest in so doing.
  8. In summary, therefore, the Court does not consider that the applicants, who live outside the United Kingdom in countries which are not party to reciprocal social security agreements with the United Kingdom providing for pension up-rating, are in a relevantly similar position to residents of the United Kingdom or of countries which are party to such agreements. It follows that there has been no discrimination and, therefore, no violation of Article 14 taken in conjunction with Article 1 of Protocol No.1.” De Grote Kamer verklaarde unaniem de klachten niet-ontvankelijk. 6.4 De vraag of een door de SVB verstrekt pensioenoverzicht een besluit is in de zin van art. 1:3 Algemene wet bestuursrecht (Awb), is door de CRvB bevestigend beantwoord: “
  9. Appellante heeft bezwaar aangetekend tegen het door de Svb op haar verzoek op 4 november 2008 afgegeven Svb Pensioenoverzicht. (...) (...) 4.
  10. (…). Zoals de Raad al eerder heeft overwogen, onder meer in zijn uitspraak van 11 september 1991, LJN AK9419, kan en moet een beslissing van een uitvoeringsinstelling als de onderhavige, waarbij, zonder dat een concrete uitkeringssituatie zich direct aandient, een rechtsvaststelling plaatsvindt ten aanzien van het al dan niet verzekerd zijn voor de volksverzekeringen, opgevat worden als een beslissing die verband houdt met het recht op uitkering. 4.
  11. In lijn met deze eerdere uitspraak is de Raad van oordeel dat de brief van de Svb van 4 november 2008 aangemerkt moet worden als een besluit als bedoeld in artikel 1:3 van de Awb. Door middel van deze brief vindt een rechtsvaststelling plaats met betrekking tot eventueel toekomstige aanspraken van betrokkene. Er is derhalve sprake van een publiekrechtelijke rechtshandeling, waartegen voor belanghebbenden het middel van bezwaar openstaat.” 6.5 Uit onder meer het recente EHRM-arrest Bah volgt dat het EHRM voor de reikwijdte van de margin of appreciation van de Staten onderscheid maakt tussen in hoofdzaak twee soorten criteria op basis waarvan personen verschillend worden behandeld. Onveranderlijke persoonlijke kenmerken als sekse en ras zijn ‘verdachte’ onderscheidingscriteria: daarvoor moet een Staat “very weighty reasons” kunnen aanvoeren. Kenmerken ter zake waarvan personen een keus hebben, zoals hun verblijfstitel, zijn ‘zachtere’ criteria, die acceptabeler zijn als basis voor onderscheid: “
  12. The Court recalls that the nature of the status upon which differential treatment is based weighs heavily in determining the scope of the margin of appreciation to be accorded to Contracting States. As observed above at paragraph 45, immigration status is not an inherent or immutable personal characteristic such as sex or race, but is subject to an element of choice. In the applicant’s case, while she entered the United Kingdom as an asylum seeker, she was not granted refugee status. She cannot therefore be described as a person who was present in a Contracting State because, as a refugee, she could not return to her country of origin. Furthermore, she subsequently chose to have her son join her in the United Kingdom. Given the element of choice involved in immigration status, therefore, while differential treatment based on this ground must still be objectively and reasonably justifiable, the justification required will not be as weighty as in the case of a distinction based, for example, on nationality. Furthermore, given that the subject matter of this case - the provision of housing to those in need - is predominantly socio-economic in nature, the margin of appreciation accorded to the Government will be relatively wide (see Stec and Others, cited above, § 52).” 6.6 De CRvB moest vorig jaar oordelen over het geval van X (geboren in 1946) die sinds 25 februari 1967 in Nederland woonde en wiens echtgenote tussen 2 oktober 1967 en 23 mei 1974 in dienst was geweest bij de European Space Agency (ESA). De SVB had X op 7 november 2007 een AOW-pensioen en toeslag toegekend, maar had op de toeslag 24% gekort onder meer omdat X’s echtgenote voor de genoemde periode niet als verzekerd voor de AOW werd aangemerkt. De Rechtbank Den Haag meende met X dat de SVB zijn echtgenote ten onrechte als niet-verzekerd had aangemerkt, nu niet was voldaan aan de voorwaarden voor uitsluiting op basis van het toen geldende BUB. De CRvB stelde echter in hoger beroep de SVB in het gelijk: “4.1.
  13. Ingevolge artikel 25, eerste lid, van de Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Europese Organisatie voor ruimteonderzoek inzake de oprichting en het functioneren van het Europese Centrum voor ruimtevaarttechniek van 2 februari 1967 (Zetelovereenkomst) zijn de organisatie, haar Directeur-Generaal en de leden van het stafpersoneel op wie het stelsel van de organisatie van toepassing is, niet gedekt tegen de risico's omschreven in de Nederlandse regelingen inzake de sociale zekerheid. Tussen partijen is niet in geschil dat de echtgenote in de periode in geding in dienst was van ESA en op die grond als lid van het stafpersoneel moet worden aangemerkt. 4.1.
  14. Appellant [de SVB; PJW] heeft gesteld dat de echtgenote niet verzekerd was, omdat uit artikel 25 van de Zetelovereenkomst voortvloeit dat zij als lid van het stafpersoneel van ESA niet is gedekt tegen de risico's omschreven in de Nederlandse regelingen inzake de sociale zekerheid. Deze stelling is juist. De rechtbank heeft miskend dat de echtgenote in de periode in geding op grond van deze bepaling van het Nederlandse stelsel was vrijgesteld.” De CRvB achtte kennelijk ook van belang of toepassing van het sociale-zekerheidsstelsel van de ESA-Zetelovereenkomst afhankelijk was van vergelijkbaarheid met de dekking die de Nederlandse sociale-zekerheidswetgeving biedt: “4.1.
  15. Betrokkene [X; PJW] heeft gesteld dat het socialezekerheidsstelsel van ESA niet van toepassing is omdat dit onvoldoende subjectieve elementen bevat die het vergelijkbaar maken met het Nederlandse stelsel van sociale zekerheid. Daarbij is gewezen op de uitspraak van 22 december 2006, LJN AZ
  16. Deze stelling moet worden verworpen, omdat de vrijstelling van de Nederlandse regelingen in artikel 25 van de Zetelovereenkomst niet afhankelijk is gesteld van het bestaan van een met het Nederlandse stelsel vergelijkbare dekking. Het beroep van betrokkene op de uitspraak van 22 december 2006 gaat niet op, reeds omdat in deze uitspraak toepassing is gegeven aan een latere zetelovereenkomst waarin de toepassing van het stelsel van de ESA wel afhankelijk is gesteld van een vergelijkbare dekking.” 7Boordeling van de klachten over het oordeel over de verzekeringsplicht 7.1 Art. XXVII

(1)van de ICTY-Zetelovereenkomst (zie onderdeel 5.4 hierboven) spreekt van “shall be exempt from all compulsory contributions”. Dat wijst in de richting van de door de belanghebbende voorgestane enge interpretatie inhoudende dat alleen premieplicht wordt uitgesloten. De tweede volzin van art. XXVII
(1)ICTY-Zetelovereenkomst luidt echter: “Consequently, they shall not be covered against the risks described in the Netherlands social security regulations.” Hier staat letterlijk dat de betrokkenen niet gedekt (‘covered’) zijn als gevolg van hun vrijstelling van premieplicht. De verzekering is dus gekoppeld aan de premieplicht: uitsluiting van premieplicht heeft uitsluiting van verzekering tot gevolg. In het Nederlandse stelsel is het weliswaar de van rechtswege voor inwoners ontstane verzekering die de premieplicht oproept (ex art. 6
(1)Wet financiering sociale verzekeringen (Wfsv)) en niet andersom, zodat de belanghebbende kan worden toegegeven dat de tekst van art. XXVII
(1)ICTY-Zetelovereenkomst niet uitmunt in helderheid, maar dat neemt niet weg dat volgens de tweede volzin van art. XXVII
(1)ICTY-Zetelovereenkomst geen dekking bestaat bij premievrijstelling, zoals in casu. Mijns inziens sluit deze bepaling dus zowel verzekering als premieplicht uit. Dat strookt ook met het Nederlandse sociale-verzekeringsysteem dat immers - zoals boven (5.5) bleek - premieplicht en verzekeringsplicht onlosmakelijk met elkaar verbindt. Nu het tweede lid van art. XXVII van de ICTY-Zetelovereenkomst het eerste lid van overeenkomstige toepassing verklaart op inwonende gezinsleden van de VN-werknemer, geldt het bovenstaande ook voor de belanghebbende. 7.2 De belanghebbende beroept zich voorts op de toelichting bij de wijziging van het BUB 1999 in 2006 (zie 5.8) waarin de regering gezinsleden van internationale ambtenaren in Nederland toch als verzekerd lijkt aan te merken als zij door de regelingen van de desbetreffende internationale organisatie “niet, of in onvoldoende mate” gedekt zijn. Nu vaststaat dat de belanghebbende onder de VN-regeling van haar moeder geen ouderdomspensioen opbouwt, acht zij zich op deze grond in Nederland verzekerd voor de AOW. De Besluitgever lijkt met de bedoelde, algemeen gestelde toelichting inderdaad verwarring te zaaien, maar ik meen dat belanghebbendes beroep erop geen doel treft. In de eerste plaats licht die toelichting de wijziging van het BUB 1999 toe, die alleen zag op gevallen - anders dan dat van de belanghebbende - waarin de desbetreffende Zetelovereenkomst het Nederlandse stelsel niet uitsloot, en welke wijziging juist diende om Nederlandse verplichte verzekering - als overbodig - te voorkomen. In de tweede plaats kan die toelichting bij een deelwijziging niet afdoen aan de duidelijke tekst van art. 14
(3)BUB 1999 (zie 5.6 hierboven) en de eveneens duidelijke toelichting daarop (zie eveneens 5.6) die uitdrukkelijk bepalen/toelichten dat niet verzekerd zijn de gezinsleden van internationale ambtenaren van wie de desbetreffende zetelovereenkomst bepaalt dat zij niet verzekerd zijn. De mogelijk verwarrende toelichting bij de wijziging van het BUB 1999 kan voorts niet rechtstreeks rechtens relevant contra legem vertrouwen wekken, nu zij geen beleidsuitlating is, maar een toelichting van de regelgever aan het parlement. Met de SVB meen ik ten slotte dat als Nederland zou hebben gewenst dat een ICTY-werknemer en diens gezinsleden in Nederland toch verzekerd zijn bij onvoldoende dekking door de regelingen van de VN, zulks in de ICTY-Zetelovereenkomst zou zijn bepaald, nu Nederland zulks wel duidelijk tot uitdrukking heeft gebracht in onder meer de in 1999 herziene ESA-Zetelovereenkomst (zie 6.6). De ICTY-Zetelovereenkomst laat de verzekeringsplicht op geen enkele wijze afhangen van een vergelijking tussen de dekking van de VN-regeling en die van de Nederlandse sociale-zekerheidswetgeving. Dat uitsluiting van Nederlandse verzekering als gevolg van exclusiviteit van de VN-regelingen gewenst werd, blijkt mijns inziens ook uit de brief van de regering aan de Tweede Kamer over de herbezinning op het BUB 1989 (zie 5.7). 7.3 De belanghebbende beroept zich nog op het Besluit van 2 januari 2001, Stb. 2001, 27 (zie 4.2). Dat beroep doorgrond ik niet. Dat Besluit betrof uitsluitend wijziging van het BUB 1999 met betrekking tot de AWBZ. Die wijziging beoogde, gezien haar toelichting, voorkoming van dubbele verzekering voor kosten van langdurige ziekte van internationale ambtenaren en hun gezinsleden door hen als niet-verzekerd voor de AWBZ aan te merken indien zij op grond van de betreffende Zetelovereenkomst een adequate verzekering voor die kosten hadden. In casu is geen sprake van dubbele verzekering, maar eerder van dubbele niet-verzekering. 7.4 Ik meen op grond van het bovenstaande dat de belanghebbende door zowel art. XXVII van de ICTY-Zetelovereenkomst als door art. 6
(3)AOW juncto art. 14
(3)BUB 1999 van verzekering is uitgesloten van de Nederlandse sociale verzekering en premieplicht. Haar andersluidende klachten dienaangaande falen naar mijn mening. 8Beoordeling van de klachten over schending van het discriminatieverbod 8.1 De ICTY-Zetelovereenkomst wordt door de ICTR-Zetelovereenkomst van overeenkomstige toepassing verklaard op de VN-werknemers van het Rwanda-tribunaal. Geen van beide overeenkomsten is stilzwijgend of expliciet goedgekeurd door het Nederlandse parlement maar dat was, gezien onderdeel D van beide overeenkomsten, ook niet vereist (zie voetnoot 5). Ik zal hieronder alleen aan de ICTY-Zetelovereenkomst refereren. 8.2 Voor rechtstreeks beroep op de volkenrechtelijke discriminatieverboden is ingevolge art. 93 en 94 Grondwet vereist dat zij “een ieder verbinden”. Het is uw vaste jurisprudentie dat art. 14 EVRM en art. 26 IVBPR dergelijke rechtstreekse werking hebben. Bij mijn weten heeft u u over rechtstreekse werking van art. 2 IVRK nog niet expliciet uitgesproken, maar gezien de vergelijkbaarheid van de teksten van de drie discriminatieverboden ligt rechtstreekse werking van art. 2 IVRK in de rede. Voor de volledigheid noem ik nog het - eveneens rechtstreeks werkende - Twaalfde Protocol bij het EVRM, dat een zelfstandig discriminatieverbod bevat en dat voor Nederland in werking is getreden op 1 april 2005. Gezien dat protocol heeft de belanghebbende art. 1 Eerste Protocol (eigendomsgrondrecht) en het onzelfstandige art. 14 EVRM niet nodig om zich op het discriminatieverbod van het EVRM te beroepen: zij kan zich op het zelfstandige discriminatieverbod ex het Twaalfde Protocol beroepen en moet mijns inziens, gezien haar stellingen, geacht worden dat ook gedaan te hebben. Veel maakt dat overigens niet uit, nu zij zich reeds op het eveneens zelfstandige discriminatieverbod van art. 26 IVBPR heeft beroepen, dat zoveel mogelijk uitgelegd moet worden conform art. 14 EVRM resp. het Twaalfde Protocol EVRM. 8.3 Dan moet worden beoordeeld of de Nederlandse wetgeving of de ICTY-Zetelovereenkomst ongeoorloofd onderscheid maakt naar de internationaal-ambtelijke status van belanghebbendes moeder. Op grond van het boven (6.3) geciteerde Carson-arrest zou die vraag ontkennend kunnen worden beantwoord. Anders dan op andere inwoners van Nederland, is op de belanghebbende en haar moeder immers art. XXVII van de ICTY-Zetelovereenkomst van toepassing, dat, anders dan andere inwoners, de belanghebbende en haar moeder vrijstelt van premieplicht en in rechtstreeks verband daarmee uitsluit van (premiegefinancierde) AOW-uitkeringen. Tussen hen en andere inwoners bestaat dus een objectief verschil, en het zou Nederland niet aanmoedigen om zetelovereenkomsten met internationale organisaties te sluiten als tegenover uitkeringsrechten geen premieplichten zouden staan, zoals in de nationale wetgeving die op ‘gewone’ inwoners van toepassing is. De belanghebbende wordt weliswaar anders behandeld dan andere inwoners op grond van de status van haar moeder, maar die status is ook objectief anders dan die van een moeder die werkt bij een Nederlandse werkgever en bovendien zijn belanghebbendes eigen statussen van (
  1. i)inwonend, (
  2. ii)niet-verdienend, (iii) niet-uitkeringsgerechtigd, (
  3. iv)vrijgesteld van premie en (
  4. v)niet vrijwillig verzekerd mede van belang. Ik roep daarbij in herinnering dat, zoals boven bleek, het EHRM de Staten bij de toepassing van hun regelingen van sociaal-economische aard een wide margin of appreciation laat bij de vraag of categorieën van gevallen voldoende vergelijkbaar zijn als het vergelijkingscriterium onverdacht en vermijdbaar is, zoals in casu de keuze van belanghebbendes moeder om voor de VN te werken en belanghebbendes keuze om geen betaalde arbeid te verrichten en ook na haar volwassenheid in te wonen bij haar moeder. 8.4 Voor zoveel u daar anders over denkt, ga ik in op de vraag naar rechtvaardiging voor het gemaakte onderscheid, waarbij ik er opnieuw aan herinner dat aan de Staat een wide margin of appreciation toekomt bij de rechtvaardiging van onderscheidingen tussen categorieën van gevallen in zijn sociale-zekerheidswetgeving op basis van onverdachte criteria. Het onderscheidende criterium is de toepasselijkheid van de ICTY-zetelovereenkomst en de daarin vervatte vrijstelling van premie- en verzekeringsplicht, die opgeroepen wordt door de VN-werknemersstatus van belanghebbendes moeder. Die status is een ‘other status’ van belanghebbendes moeder in de zin van art. 2 IVRK en ook van de belanghebbende, voor haar ook in de zin van art. 14 EVRM, 26 IVBPR en het Twaalfde Protocol EVRM. Voor de belanghebbende zelf komen bij die status als kind van haar moeder voorts de volgende criteria voor uitsluiting uit de AOW-verzekering: (
  5. i)inwonend; (
  6. ii)geen betaalde arbeid verrichtend, (iii) niet in het genot van een uitkering en (
  7. iv)niet vrijwillig verzekerd. Deze onderscheidingscriteria zijn mijns inziens ‘onverdacht’ in de zin van de boven (6.5) geciteerde EHRM-jurisprudentie, zodat geen very weighty rechtvaardiging is vereist. Dat de belanghebbende zelf mogelijk weinig invloed heeft op haar moeders keuze van werkgever en daarmee van arbeidsvoorwaarden doet daar mijns inziens niet aan af. Haar moeders arbeidsvoorwaarden- en werkgeverskeuze is immers maar één van de criteria; de andere liggen wél binnen belanghebbendes invloedssfeer. Ik merk op dat de belanghebbende vanaf 3 juli 2007 (zij was toen 23) op zichzelf is gaan wonen en dus niet meer onder art. XXVII van de ICTY-Zetelovereenkomst valt. 8.5 De rechtvaardiging voor het onderscheid is er mijns inziens in gelegen dat Nederland in redelijkheid in een Zetelovereenkomst met de VN een jurisdictieverdeling mag overeenkomen ter zake van de sociale verzekering van ICTY-werknemers en hun gezinsleden die afwijkt van de nationaalrechtelijke sociale verzekering op grond van ingezetenschap omdat de sociale verzekeringspositie van ICTY-werknemers en hun inwonende gezinsleden afwijkt van die van andere inwoners. Het sociale-zekerheidsstelsel van de VN geldt volgens de wens van de VN exclusief en het gemaakte onderscheid weerspiegelt dus de Nederlandse eerbiediging van de soevereiniteit en de onafhankelijkheid van (functionarissen en hun gezinsleden van) de VN. Nederland mag ook rekening houden met zijn aantrekkelijkheid als vestigingsland voor internationale organisaties en mag als uitgangspunt hanteren dat het solidariteitsbeginsel alle volksverzekeringen met elkaar doet samenhangen en premieplicht en verzekering doet samenhangen: uitsluiting van premieplicht impliceert in beginsel uitsluiting van verzekering. 8.6 Ik meen daarom dat het onderscheid naar arbeidsvoorwaardenstatus en sociale-zekerheidspositie van belanghebbendes moeder en naar belanghebbendes statussen van (
  8. i)inwonend, (
  9. ii)niet-verdienend, (iii) niet-uitkeringsgerechtigd, (
  10. iv)vrijgesteld van premieplicht en (
  11. v)niet vrijwillig verzekerd, niet ongerechtvaardigd is. Ik acht de toepassing ervan in casu evenmin disproportioneel, al is dat meer een feitelijke kwestie. 8.7 Nu art. 14
(3)BUB 1999 en daarmee art. XXVII ICTY-Zetelovereenkomst mijns inziens niet botsen met de genoemde volkenrechtelijke discriminatieverboden, kom ik niet toe aan toepassing van het door de belanghebbende in hoger beroep aangevoerde arrest Short/Staat van uw eerste kamer, dat leert dat als bepalingen van twee volkenrechtelijke verdragen niet met elkaar verenigd kunnen worden, per geval op grond van de omstandigheden moet worden beoordeeld welke bepaling buiten toepassing blijft. De belanghebbende heeft zich overigens in cassatie niet opnieuw beroepen op Short/Staat. 9Beoordeling van de klachten over schending van art. 1 Eerste Protocol EVRM 9.1 Uit de boven geciteerde EHRM-arresten Wessels-Bergervoet en Carson (zie 6.1 en 6.3) volgt niet dat de belanghebbende een ‘possession’ in de zin van art. 1 Eerste Protocol had waarop een inbreuk is gemaakt; integendeel: de belanghebbenden in de zaak Carson hadden premies betaald en hadden onmiskenbaar een (ingegaan) uitkeringsrecht, waarvan zij meenden dat het ten onrechte niet waardevast was gemaakt. Zij voldeden dus aan alle nationale wettelijke voorwaarden voor uitkering en hadden daarmee een niet-betwiste juridische aanspraak. Betwist was slechts de waardeberekening. Ook uit de zaak Wessels-Bergervoet blijkt dat minstens ofwel premies betaald moeten zijn of op andere grond een ‘legitimate expectation’ bestaat, ofwel aan de nationale wettelijke vereisten voor een uitkeringsrecht voldaan moet zijn; u zie de door mij gecursiveerde passages in de ontvankelijkheidsbeslissing in die zaak in 6.1 hierboven. In belanghebbendes geval lijkt mij van het één noch het ander sprake, nu zij geen ingegaan recht had, noch voldeed aan de nationaalrechtelijke voorwaarden voor aanspraken, noch een ‘legitimate expectation’ ter zake van een uitkering had op basis van premiebetaling, die in haar geval immers niet heeft plaatsgevonden. De belanghebbende wordt in de Zetelovereenkomst uitgesloten van premiebetaling en verzekering, en voldoet daardoor niet aan de daarop aansluitende nationale wettelijke voorwaarden voor AOW-opbouw of -aanspraak. De SVB betoogt mijns inziens voorts terecht dat belanghebbendes uitsluiting van de verzekering wel degelijk op wettelijke grondslag berust, nl. op art. 6
(3)AOW juncto art. 14
(3)BUB
  1. 9.2 Voor het geval u hier anders over denkt, ga ik in op de vraag of de alsdan te constateren schending van het eigendomsrecht een legitimate aim dient en proportioneel is tot dat aim. Zie ik het goed, dan wordt in cassatie niet bestreden dat met de uitsluiting van verzekering van VN-personeel en hun inwonende gezinsleden een legitimate aim wordt nagestreefd. Ook als dat anders zou zijn, zijn mijns inziens de respectering van de exclusiviteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van de VN(-regelingen), de reputatie van Nederland als gastland en het op grond van solidariteit één op één gekoppeld wensen te houden van (vrijstelling van) premieplicht en (uitsluiting van) verzekeringsplicht voldoende legitimate aims. Dan resteert de vraag naar de proportionaliteit van de hier veronderstelde inbreuk. Die proportionaliteit (de “fair balance” tussen algemeen belang en individueel belang) is in beginsel slechts zoek als zich een “individual and excessive burden” voor de burger voordoet. Buiten twijfel lijkt mij dat de uitsluiting van AOW-opbouw de belanghebbende individueel raakt. Dan resteert de vraag of die niet-opbouw een buitensporige last is in de zin van de rechtspraak van het EHRM over aantasting van het eigendomsgrondrecht. 9.3 De zaak Chassagnou betrof kleine landeigenaren die wettelijk verplicht lid waren van de plaatselijke jachtvereniging en bovendien verplicht waren om hun jachtrechten - die hen als eigenaren toekwamen - over te dragen aan die vereniging. Zij achtten die gedwongen overdracht in strijd met hun geloofsovertuiging (volgens welke de jacht verboden zou moeten zijn), en ook met hun eigendomsgrondrecht. Het EHRM oordeelde als volgt: “
  2. It is well-established case-law that the second paragraph of Article 1 of Protocol No. 1 must be construed in the light of the principle laid down in the first sentence of the Article. Consequently, an interference must achieve a “fair balance” between the demands of the general interest of the community and the requirements of the protection of the individual’s fundamental rights. The search for this balance is reflected in the structure of Article 1 as a whole, and therefore also in the second paragraph thereof: there must be a reasonable relationship of proportionality between the means employed and the aim pursued. In determining whether this requirement is met, the Court recognises that the State enjoys a wide margin of appreciation with regard both to choosing the means of enforcement and to ascertaining whether the consequences of enforcement are justified in the general interest for the purpose of achieving the object of the law in question (see the Fredin v. Sweden (no. 1) judgment of 18 February 1991, Series A no. 192, p. 17, § 51). (...)
  3. In conclusion, notwithstanding the legitimate aims of the [desbetreffende wet] when it was adopted, the Court considers that the result of the compulsory-transfer system which it lays down has been to place the applicants in a situation which upsets the fair balance to be struck between protection of the right of property and the requirements of the general interest. Compelling small landowners to transfer hunting rights over their land so that others can make use of them in a way which is totally incompatible with their beliefs imposes a disproportionate burden which is not justified under the second paragraph of Article 1 of Protocol No.
  4. There has therefore been a violation of that provision.” De Grote Kamer oordeelde twaalf tegen vijf dat art. 1 Eerste Protocol was geschonden. 9.4 De zaak Kjartan Ásmundsson voor het EHRM betrof een volledig arbeidsongeschikte zeeman die een ingegaan invaliditeitspensioen genoot dat echter na een wetswijziging en een overgangsperiode van vijf jaar tot nihil gereduceerd zou worden, hoewel het meer dan een derde deel uitmaakte van zijn bruto maandinkomen. Het EHRM achtte ook in dit geval de fair balance verstoord, maar overwoog ook dat hij anders had geoordeeld als slechts een “reasonable and commensurate reduction” van het pensioen zou hebben plaatsgevonden: “
  5. Against this background, the Court finds that, as an individual, the applicant was made to bear an excessive and disproportionate burden which, even having regard to the wide margin of appreciation to be enjoyed by the State in the area of social legislation, cannot be justified by the legitimate community interests relied on by the authorities. It would have been otherwise had the applicant been obliged to endure a reasonable and commensurate reduction rather than the total deprivation of his entitlements (see Müller and Skorkiewicz, both cited above, and, mutatis mutandis, James and Others, cited above, p. 36, § 54, and Lithgow and Others v. the United Kingdom, judgment of 8 July 1986, Series A no. 102, pp. 44-45, § 121). Accordingly there has been a violation of Article 1 of Protocol No. 1 in the applicant’s case.” 9.5 In belanghebbendes geval is mijns inziens, aangenomen dat van een aantasting van een eigendomsrecht kan worden gesproken, geen sprake van een excessive aantasting in strijd met de genoemde fair balance. Ten eerste komt de potentiële en ver toekomstige uitkeringskorting - die volgens art. 13 AOW voor acht jaar maximaal 16% zou belopen - mij niet buitensporig voor, omdat die korting gereduceerd wordt tot hoogstens 12%: de korting ad 16% is berekend op basis van een AOW-opbouw-aanvangsleeftijd van 15 jaar, maar die aanvangsleeftijd wordt sinds 1 januari 2013 door art. 7a AOW jaarlijks verhoogd. In het jaar waarin belanghebbendes AOW-pensioen zou moeten ingaan, zal de aanvangsleeftijd minimaal 17 jaar zijn, waardoor op dat moment de korting nog ten hoogste 12% zal bedragen. De CRvB heeft mijns inziens voorts terecht overwogen (r.o. 5.4) dat de omvang van belanghebbendes kortingslast ten tijde van het besluit van 6 november 2006 ongewis is omdat die pas zal blijken bij ingaan van de AOW-uitkering. Bij de huidige stand van wetgeving (art. 7a AOW) zal dat tijdstip niet vóór 13 maart 2051 liggen. Ten derde wordt het inkomen van een AOW-pensionado ingevolge art. 19
(2)en 22 Wet werk en bijstand (WWB) aangevuld tot de bijstandsnorm. Art. 22 WWB is uitdrukkelijk bedoeld voor AOW-ers op wier opbouw is gekort, en er is een verband tussen de bijstandsnorm voor gepensioneerden en de AOW-uitkering. De bijstandsnorm komt mij niet volstrekt ontoereikend voor. Ik meen daarom dat geen sprake is van een individuele en buitensporige last in de zin van de EHRM-rechtspraak. 9.6 Wat de mogelijkheid van vrijwillige verzekering betreft, merkt de SVB weliswaar terecht op dat de belanghebbende in hoger beroep nog meende dat die voor haar openstond, maar komt de belanghebbende mijns inziens in cassatie evenzeer terecht van die mening terug. Zij viel denkelijk niet onder art. 34 en 35 AOW (prospectieve vrijwillige verzekering) en lijkt zich evenmin retrospectief vrijwillig te kunnen verzekeren ex art. 38 AOW. Dit maakt echter niet dat haar individual nadeel alsnog excessive zou worden. 9.7 Hoewel belanghebbendes geval zich dus wellicht niet leent voor toepassing van het kniesoorbeginsel, zie ik evenmin een excessive burden. Ook dat is echter een vooral feitelijke vraag, die u, indien u hem, anders dan ik, relevant oordeelt, na vernietiging en verwijzing wellicht zou moeten laten beantwoorden door de feitenrechter. 10Conclusie Ik geef u in overweging belanghebbendes cassatieberoep ongegrond te verklaren. De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden Advocaat-Generaal Briefwisseling tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde Naties houdende een verdrag inzake de toepassing van het tussen Partijen gesloten Verdrag betreffende de zetel van het Internationaal Tribunaal voor het voormalige Joegoslavië, op de werkzaamheden en handelingen van het Internationaal Tribunaal voor Ruanda; New York, 22/24 april 1996, Trb. 1996,
  1. De ICTR-Zetelovereenkomst trad in werking op 1 juni
  2. Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde Naties betreffende de zetel van het Internationaal Tribunaal voor de vervolging van personen verantwoordelijk voor ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht op het grondgebied van het voormalige Joegoslavië sedert 1991; New York, 29 juli 1994, Trb. 1994,
  3. De ICTY-Zetelovereenkomst trad in werking op 17 november
  4. Het dossier werpt geen licht op de reden van de korte onderbrekingen tussen de vier tijdvakken. Verdrag nopens de voorrechten en immuniteiten van de Verenigde Naties; Londen, 13 februari 1946, Trb. 1948,
  5. Voor Nederland trad dit verdrag in werking op 19 april 1948, zie Trb. 1960, 33, p.
  6. De SVB verwijst naar Trb. 1994, 189 (de ICTY-Zetelovereenkomst), onderdeel D, dat luidt: “Op grond van artikel 3 van de Wet van 24 december 1947 (Stb. H 452) (...) behoeft het onderhavige Verdrag niet de goedkeuring der Staten-Generaal alvorens in werking te kunnen treden.”, en naar Trb. 1996, 143 (de ICTR-Zetelovereenkomst), onderdeel D, dat luidt: “Op grond van artikel 3 van de Wet van 24 december 1947 (Stb. H 452) (...) behoeft het in de brieven vervatte verdrag niet de goedkeuring der Staten-Generaal alvorens in werking te kunnen treden.” Rechtbank ‘s-Gravenhage 17 februari 2010, nr. 09/3376, LJN BL
  7. Toevoeging PJW: de CRvB noemt geen vindplaatsen. CRvB 13 augustus 2012, nr. 10/1710 AOW, LJN BX
  8. Verdrag inzake de rechten van het kind; New York, 20 november 1989, Trb. 1990,
  9. Voor Nederland trad het in werking op 8 maart 1995, zie Trb. 1995, 92, p.
  10. Wet van 31 mei 1956, Stb. 1956, 281, in werking getreden op 1 januari 1957 (Stb. 1956, 408). HR 8 juli 1997, nr. 31 540, na conclusie Van Soest, LJN AA2206, BNB 1997/310 met noot Kavelaars, V-N 1997/2666, FED 1997/820 met aantekening Feenstra. Zie bijvoorbeeld HvJ EG 3 mei 1990, zaak C-2/89 (Kits van Heijningen), na conclusie Tesauro, Jur. 1990, p. I-1755, AB 1990/594 met noot Leede, V-N 1990/1563, FED 1991/612 met aantekening Feteris; HvJ EG 13 oktober 1993, zaak C-121/92 (Zinnecker), na conclusie Jacobs, Jur. 1993, p. I-5023, BNB 1994/203 met noot Sinninghe Damsté, V-N 1993/3595, RSV 1994/118 met noot Feenstra. Kamerstukken II, 1997 - 1998, 25 873, nr. 3, p.
  11. De Wet verduidelijking verzekerings- en premieplicht is voluit de Wet van 29 april 1998 tot wijziging van een aantal sociale verzekeringswetten strekkend tot verduidelijking van het in die wetten opgenomen begrip verzekerde en de met het verzekerd zijn onlosmakelijk verbonden premieplicht, Stb. 1998,
  12. Besluit van 24 december 1998 tot vaststelling van een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in de artikelen 6, derde lid, van de Algemene Ouderdomswet, 13, derde lid, van de Algemene nabestaandenwet, 6, derde lid, van de Algemene Kinderbijslagwet en 5, derde en vierde lid, van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, Stb. 1998,
  13. Het BUB 1999 trad op 1 januari 1999 in werking. Van de VN zijn onder meer het ICTR en ICTY ex art. 14
(2)BUB 1999 aangewezen als “volkenrechtelijke organisatie” in de zin van art. 14 BUB
  1. De aanwijzing van de VN als zodanig geschiedde bij Regeling van 21 augustus 1991, Stcrt.
  2. De aanwijzing van het ICTR en ICTY is thans gegrond in de Regeling aanwijzing volkenrechtelijke organisaties 2010, Stcrt. 2010,
  3. Stb. 1998,
  4. Noot PJW: Besluit van 3 mei 1989, Stb. 1989,
  5. Kamerstukken II, 1995-1996, 24 754, nr. 1, p.
  6. Rapportage 2005-2006 van de Stuurgroep Nederland Gastland, opgenomen als Bijlage bij Kamerstukken II, 2004-2005, 30 178, nr. 2, p.
  7. Besluit van 7 juni 2006, houdende een wijziging van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999 in verband met de positie van gezinsleden van werknemers van volkenrechtelijke organisaties en een technische wijziging in verband daarmee, Stb. 2006,
  8. Stb. 2006,
  9. EHRM 4 juni 2002 (Wessels-Bergervoet v. the Netherlands)), no. 34462/97, EHRC 2002/60 met noot Driessen, AB 2002/333 met noot Pennings, USZ 2002/215 met commentaar Driessen, FED 2002/467 met aantekening Feteris. HR 29 mei 1996, nr. 267, na conclusie Loeb, LJN AA1833, RSV 1997/77 met commentaar Keunen, V-N 1996/2537, FED 1996/681 met aantekening Feteris. EHRM 3 oktober 2000, no. 34462/97 (Wessels-Bergervoet v. the Netherlands). EHRM 4 maart 2003, no. 39050/97 (Jantner v. Slovakia). EHRM 16 maart 2010 (Carson and Others v. UK), no. 42184/05, EHRC 2010/60 met noot Bollen-Van den Boom, AB 2011/149 met noot Barkhuysen en Van Emmerik. CRvB 8 oktober 2010, nr. 10/1335 AOW, LJN BN
  10. Noot PJW: deze uitspraak is thans bekend onder LJN ZB
  11. Deze uitspraak is echter niet (meer) raadpleegbaar via www.rechtspraak.nl. De uitspraak is wel verschenen in verscheidene vaktijdschriften: CRvB 11 september 1991, nr. Premie 1990/330, AB 1991/669 met noot Sinninghe Damsté, RSV 1992/55 met commentaar Ham. EHRM 27 september 2011 (Bah v. UK), no. 56328/07, EHRC 2011/165 met noot Leijten en Gerards, JV 2012/33 met noot Slingenberg. Zie ook EHRM 25 oktober 2005 (Niedzwiecki v. Germany), no. 58453/00, EHRC 2005/121 met noot Den Houdijker en Gerards, JV 2006/1 met noot Minderhoud, waarin het EHRM bij een onderscheid dat enkel berust op het type verblijfsvergunning niet de “very weighty reasons”-toets aanlegde. In EHRM 28 mei 1985 (Abdulaziz, Cabales and Balkandali v UK), nos. 15/1983/71/107-109, NJ 1988, 187 met noot Alkema, eiste het EHRM very weigthy reasons bij onderscheid naar sekse (§ 78), maar verwierp het de stelling dat ook naar ras werd gediscrimineerd (§ 84 - 86). Bij mijn weten heeft het EHRM zich nog niet expliciet uitgelaten over de vraag of ook very weighty reasons vereist zijn bij onderscheid naar ras, maar het is moeilijk voorstelbaar dat dit niet zo zou zijn, nu het EHRM discriminatie naar ras al eens als “degrading treatment” in de zin van art. 3 EVRM heeft aangemerkt (§ 306 van EHRM 10 mei 2011 (Cyprus v Turkey), no. 25781/94, EHRC 2001/41, met noot Van der Velde), en schending van art. 3 EVRM niet valt te rechtvaardigen (§ 126 van EHRM 19 februari 2009 (A. and others v UK), no. 3455/05, EHRC 2009/50, met noot Loof, NJ 2010, 468, met noot Alkema, JV 2009/142, met commentaar TS en Van Kempen). Bij rassendiscriminatie is de rechtvaardigingstoets denkelijk dus nog zwaarder dan bij seksediscriminatie: in D.H. and others v Czech Republic (EHRM 13 november 2007, no. 57325/00, EHRC 2008/5, met noot Hendriks, NJ 2008, 380, met noot Alkema, § 196) overwoog het EHRM dat rechtvaardiging voor rassendiscriminatie “must be interpreted as strictly as possible”. Hoewel minder onveranderlijk, ziet het EHRM ook nationaliteit als onderscheidingscriterium waarvoor very weighty reasons moeten bestaan; zie onder meer EHRM 16 september 1996 (Gaygusuz v Austria), no. 39/2995/545/631, NJ 1998, 738; EHRM 30 september 2003 (Koua Poirrez v France), no. 40892/98, EHRC 2003/89 met noot Woltjer, FED 2005/60, met aantekening Thomas, RSV 2005/15, met noot Everdingen, en EHRM 18 februari 2009 (Andrejeva v Latvia), no. 55707/00, EHRC 2009/49, met noot Pennings, JV 2009/165, met noot PB. Nationaliteit wordt overigens niet genoemd in art. 14 EVRM. Zie ook T. Loenen, Leeftijdsdiscriminatie. Nondiscriminatie. Centrale Raad van Beroep 4 november 1993, in: T. Barkhuysen e.a. (red.), AB Klassiek, Deventer: Kluwer 2009, p.
  12. CRvB 13 april 2012, nr. 10/2954 AOW, LJN BW
  13. Noot PJW: deze latere zetelovereenkomst is het Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Europees Ruimte Agentschap inzake het Europees Centrum voor onderzoek en technologie-ontwikkeling op ruimtevaartgebied; Noordwijk, 10 februari 1999, Trb. 1999,
  14. Art. 16 van dit verdrag luidt: “Social security
  15. As long as the Agency has its own social security system or shall adhere to a social security system offering comparable coverage to the coverage under the legislation of the Kingdom of the Netherlands, the Agency and its staff members and other employees to whom the aforementioned scheme applies, shall be exempt from social security provisions in the Kingdom of the Netherlands, unless the staff members and other employees to whom the aforementioned scheme applies take up a gainful activity in the Kingdom of the Netherlands.
  16. The provisions of paragraph 1 of this Article shall apply to the dependent members of the families forming part of the households of the persons referred to in paragraph 1, unless they are employed otherwise than by the Agency or self-employed or unless they receive social security benefits of the Kingdom of the Netherlands.” Zie P.J. Wattel, De juridische betekenis van uitlatingen van bewindslieden bij de totstandkoming van (belasting)wetgeving, FED 1990/
  17. De belanghebbende somt zelf een aantal van dergelijke verdragen met een “comparable coverage”-bepaling op, zie voetnoot 22 in haar conclusie van repliek. Zie daarover Tekst & Commentaar Internationaal strafrecht, C.P.M. Cleiren en J.F. Nijboer (red.), Deventer: Kluwer 2007, p.
  18. De CRvB is van oordeel dat aan art. 2
(1)IVRK rechtstreekse werking toekomt, zie CRvB 24 januari 2006, nrs. 05/3621 WWB en 05/3622 WWB, JB 2006/66 met noot EvdL, JV 2006/116 met noot Minderhoud, RSV 2006/84 met commentaar Vonk, USZ 2006/85 met commentaar van de redactie, Gemeenstestem (GST) 2006/35 met commentaar Fleuren. De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) is opmerkelijk genoeg de tegenovergestelde mening toegedaan, omdat art. 2 IVRK een bepaling is “die niet voldoende concreet [is] voor zodanige toepassing en daarom nadere uitwerking in nationale wetgeving [behoeft]”, zie ABRvS 9 april 2008, nr. 200703321/1, LJN BC
  1. Wellicht is dit een punt van aandacht voor het rechtseenheidsoverleg van de hoogste bestuursrechters. Zie Onderdeel E van Trb. 2005,
  2. HR 30 maart 1990, nrs. 13 949 en 13 950, na conclusie Strikwerda, LJN AD7494, NJ 1991, 249 met noot Swart. De term “individual and excessive burden” muntte het EHRM in zijn uitspraak van 23 september 1982 (Sporrong and Lönroth v. Sweden), nos. 7151/75 en 7152/75, NJ 1988, 290 met noot Alkema. EHRM 29 april 1999 (Chassagnou and Others v. France), nos. 25088/94, 28331/95 en 28443/95, JB 1999/186 met noot AWH, NTBR 2000/40 met commentaar Bosma. EHRM 12 oktober 2004 (Kjartan Ásmundsson v. Iceland), no. 60669/00, EHRC 2004/107 met noot Driessen, AB 2005/102 met noot Pennings, USZ 2005/28 met commentaar Barentsen, Sociaal Recht (SR) 2005/6 met commentaar Driessen, FED 2005/65 met aantekening Thomas. Wet van 12 juli 2012, Stb. 2012,
  3. Zie Kamerstukken II, 2002-2003, 28 870, nr. 3, p.
  4. Zie punt 3.28 van het cassatieverweerschrift van de SVB, die verwijst daar naar punt 18 van belanghebbendes verweerschrift in hoger beroep, dat luidt: “Dat Momdjian geen gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid van vrijwillige verzekering voor de AOW doet - daargelaten dat de premie voor vrijwillige verzekering aanzienlijk is, zeker voor iemand zonder inkomsten, zoals Momdjian in de hier aan de orde zijnde tijdvakken - niets af aan de in deze zaak aan de orde zijnde conflicterende verdragsbepalingen.” Hoewel zij als ingezetene vanaf 13 maart 1999 tot 25 oktober 1999 (toen haar moeder voor het Rwandatribunaal ging werken, waardoor zij beiden van verzekering in Nederland werden uitgesloten; zie onderdeel 7) verplicht verzekerd was, en zij dus op laatstgenoemde datum een gewezen verzekerde ex art. 34 AOW werd, voldeed zij niet aan de voorwaarde van art. 35
(1), laatste volzin, AOW dat zij vóór die datum ten minste één jaar verplicht verzekerd was (zie 2.1). Vóór 3 juli 2007, de datum waarop zij verplicht verzekerd werd, was zij namelijk - na het bereiken van de leeftijd van 15 jaar - wèl eerder verplicht verzekerd geweest, niet alleen in de periode van 13 maart 1999 tot 25 oktober 1999 maar kennelijk ook in de korte perioden die lagen tussen de vier perioden van niet-verzekerd zijn (zie 2.4).

🔗 Naar officiële bron

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.