ECLI:NL:PHR:2025:1305

PROCUREUR-GENERAAL BIJ DE HOGE RAAD DER NEDERLANDEN Nummer 25/01880 Zitting 28 november 2025 CONCLUSIE R.H. de Bock In de zaak [de vrouw] advocaat: C.S.G. Janssens tegen [de man] advocaat: M.W. van der Heijden 1Inleiding en samenvatting In deze echtscheidingszaak gaat het in cassatie uitsluitend over de vraag of het hof terecht de man ontvankelijk heeft verklaard. De (advocaat van

1. de)man heeft hoger beroep ingesteld door een beroepschrift per ‘gewone’ e-mail te sturen aan het hof in plaats van via het zogeheten Veilig Mailen. Deze ‘gewone’ e-mail is tijdig, dus binnen de appeltermijn, door het hof ontvangen. Het hof heeft ambtshalve onderzocht of de man ontvankelijk is in het hoger beroep en heeft bij tussenbeschikking de man ontvankelijk verklaard. De vrouw komt, nadat het hof tussentijds cassatieberoep heeft opengesteld, in cassatie op tegen dit oordeel. M.i. heeft het hof terecht de man ontvankelijk verklaard en moet het cassatieberoep worden verworpen. 2Feiten en procesverloop In cassatie kan van de volgende feiten worden uitgegaan, ontleend aan de beschikking van de rechtbank Amsterdam van 4 september 2023, rov. 2.1-2.3. 2.1 Partijen zijn met elkaar gehuwd op 18 augustus 2018 te Las Vegas (Verenigde Staten). 2.2 De vrouw heeft de Amerikaanse en de Spaanse nationaliteit. De man heeft de Nederlandse nationaliteit. 2.3 Partijen hadden hun eerste huwelijksdomicilie in Nederland. 2.4 Bij verzoekschrift, ingekomen bij de rechtbank op 28 juni 2022, heeft de man een echtscheidingsverzoek met nevenvoorzieningen ingediend. De verzochte nevenvoorzieningen zien voornamelijk op de verdeling van de beperkte gemeenschap van goederen. Ook verzoekt de man te bepalen dat hij een vergoedingsrecht heeft op de vrouw ter hoogte van €102.648,19 in verband met investeringen in de echtelijke woning in [plaats] die hij heeft gefinancierd vanuit zijn privévermogen. Daarnaast stelt de man dat aan hem een vergoedingsrecht toekomt ter hoogte van €12.159,12 (zijnde de waarde van een Rolex horloge dat de vrouw, zo stelt de man, nog in haar bezit heeft) en ter hoogte van $ 39.999,- en $19.500,- (zijnde de waarde van twee Breitling horloges die de vrouw, zo stelt de man, nog in haar bezit heeft). 2.5 De vrouw heeft verweer gevoerd. Zij heeft daarbij ook zelfstandige verzoeken ingediend, waaronder (eveneens) een echtscheidingsverzoek, een verzoek tot partneralimentatie en tot verdeling van de opbrengst van de verkoop van de echtelijke woning in [plaats]. 2.6 De man heeft verweer gevoerd tegen de zelfstandige verzoeken van de vrouw. 2.7 Op 26 juni 2023 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden. Beide partijen zijn verschenen. 2.8 Daarna heeft de rechtbank, samengevat en voor zover van belang, bij beschikking van 4 september 2023 de echtscheiding tussen partijen uitgesproken en bepaald dat de man aan de vrouw € 822,- bruto per maand aan partneralimentatie moet betalen. Daarnaast heeft de rechtbank de man toegelaten het door hem gestelde vergoedingsrecht in het kader van de echtelijke woning in [plaats] te bewijzen en hem toegelaten tegenbewijs te leveren tegen de stelling van de vrouw dat hij de Rolex en Breitling horloges in zijn bezit heeft. Aan de toegelaten bewijsleveringen heeft de rechtbank het volgende ten grondslag gelegd. 2.9 De rechtbank overweegt dat partijen het erover eens zijn dat na de verkoop van de echtelijke woning in [plaats] eerst de volledige schuld bij de bank betaald dient te worden. Indien er een overwaarde overblijft stelt de man dat, voordat de overwaarde bij helfte verdeeld wordt, er eerst nog een bedrag van € 205.297,81 vanaf gehaald dient te worden, aangezien dit investeringen zijn geweest die hij vanuit zijn privévermogen heeft betaald. Indien de overwaarde onvoldoende is, stelt de man dat de vrouw een bedrag van € 102.648,91 aan hem dient te vergoeden. De rechtbank overweegt dat de vrouw alleen de hoogte van het bedrag van de privé-investeringen betwist (rov. 3.30). 2.10 De rechtbank overweegt vervolgens dat de man tijdens de mondelinge behandeling een bewijsaanbod heeft gedaan om te onderbouwen dat hij recht heeft op het door hem gestelde bedrag. De man wordt toegelaten tot bewijslevering, in die zin dat hij in de gelegenheid wordt gesteld bewijs te leveren van de stellingen die zijn verwoord in zijn stukken ten aanzien van de vergoedingsrechten die betrekking hebben op de voormalige echtelijke woning (rov. 3.31). 2.11 Ten aanzien van de vergoedingsrechten die zien op de horloges overweegt de rechtbank dat de verklaring van de vrouw dat de man de horloges heeft meegenomen toen hij de woning van de vrouw is binnengekomen, aannemelijk is. Het is, zo overweegt de rechtbank, immers niet logisch dat de man de horloges niet zou hebben meegenomen. De man heeft echter een bewijsaanbod gedaan om te bewijzen dat de vrouw de horloges heeft en daarom, zo vervolgt de rechtbank, mag de man tegenbewijs leveren tegen de stelling van de vrouw dat hij de horloges in zijn bezit heeft (rov. 3.43). 2.12 Hierna heeft zowel de man als de vrouw een aanvullend stuk met producties ingediend. De rechtbank heeft daarna bij eindbeschikking van 14 maart 2024 geconcludeerd dat de man niet geslaagd is in de bewijsopdrachten. De rechtbank overweegt dat op grond van de door de man ingediende akte en producties zonder nadere toelichting niet kan worden geconcludeerd dat nog een vordering van de man op gemeenschap bestaat in verband met de door hem gestelde privé-investeringen in de echtelijke woning. Het verzoek van de man ten aanzien van het vergoedingsrecht (zie 2.4) wordt daarom afgewezen (rov. 3.5). Voor wat betreft de verzochte vergoedingsrechten ten aanzien van de horloges (zie 2.4), overweegt de rechtbank dat de man niet heeft kunnen aantonen dat de vrouw thans in het bezit is van de horloges. Ook dit verzoek wordt daarom afgewezen (rov. 3.6 en 3.7). 2.13 De man heeft tegen de eindbeschikking van 14 maart 2024 hoger beroep ingesteld bij het hof Amsterdam. Hij heeft daartoe op 13 juni 2024 per e-mail een beroepschrift aan de griffie van het hof gestuurd. De papieren versie van het beroepschrift is door (de griffie van) het hof ontvangen op 17 juni 2024. Onder aanvoering van vier grieven, die uitsluitend gericht zijn tegen de afwijzing van de hiervoor onder 2.4 genoemde vergoedingsrechten van de man ten aanzien van de echtelijke woning en de horloges, heeft de man het hof verzocht de beschikking van de rechtbank Amsterdam van 14 maart 2024 te vernietigen en opnieuw rechtdoende de verzoeken van de man ten aanzien van de vergoedingsrechten integraal toe te wijzen met veroordeling van de vrouw in de proceskosten. 2.14 Het hof heeft partijen op 26 september 2024 bericht dat het hof zich ambtshalve dient te buigen over de vraag of namens de man tijdig hoger beroep is ingesteld tegen de beschikking van 14 maart 2024 en heeft partijen opgeroepen voor een mondelinge behandeling. 2.15 De mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden op 31 oktober 2024. Beide partijen hebben daarbij spreekaantekeningen overgelegd. Er is proces-verbaal opgemaakt. 2.16 Daarna heeft het hof bij beschikking van 18 februari 2025 de man ontvankelijk verklaard in zijn hoger beroep, de vrouw in gelegenheid gesteld een verweerschrift in te dienen en iedere verdere beslissing aangehouden. Aan deze beslissing heeft het hof, samengevat, het volgende ten grondslag gelegd. 2.17 Het hof stelt allereerst vast dat de man op uiterlijk 14 juni 2024 hoger beroep had moeten instellen. Ook stelt het hof vast dat de man op 13 juni 2024 zijn beroepschrift per gewone e-mail aan de griffie van het hof heeft toegezonden en dat de papieren versie van het beroepschrift per post op 17 juni 2024, dus na het verstrijken van de beroepstermijn, is ontvangen door de griffie van het hof (rov. 3.4). 2.18 Daarna overweegt het hof dat volgens vaste rechtspraak rechtsmiddelentermijnen van openbare orde zijn en dat deze door de rechter ambtshalve moeten worden toegepast. Ook overweegt het hof dat in het toepasselijke procesreglement een uitputtende lijst staat van manieren waarop processtukken en berichten bij het hof kunnen worden ingediend en dat de wijze waarop de man zijn beroepschrift heeft toegezonden aan de griffie, namelijk per gewone e-mail, daarin niet opgenomen staat (rov. 3.5-3.6). 2.19 Vervolgens overweegt het hof dat het beroep van de advocaat van de man op de uitspraak van de Hoge Raad van 23 september 2011, waarin een rechtsmiddel op juiste wijze per fax en tijdig was ingesteld, maar de fax aan een verkeerd faxnummer binnen de rechtspraak was gericht, niet opgaat. In dit geval is, zo vervolgt het hof, op 13 juni 2024 geen handeling verricht die kan worden aangemerkt als het instellen van een rechtsmiddel. Toezending van het beroepschrift aan de griffie per gewone e-mail is niet één van de manieren waarop een beroepschrift kan worden ingediend, aldus nog steeds het hof. Het hof voegt hier nog aan toe dat vaststaat dat de foutieve wijze van indiening, per gewone e-mail, niet op een vergissing van de advocaat van de man berustte (rov. 3.7). Evenmin slaagt naar het oordeel van het hof het beroep op een gerechtvaardigd vertrouwen dat rechtmatig in hoger beroep is gekomen door de correspondentie vanuit de griffie na 13 juni 2024 (rov. 3.8). 2.20 Wel stelt het hof ambtshalve vast dat vóór 1 juli 2024 een eenduidige handelwijze ter zake van processtukken die per ‘gewone’ e-mail aan de griffie van team familie- en jeugdrecht werden toegezonden ontbrak. In sommige gevallen werden die stukken immers aanvaard in weerwil van de geldende regeling. Onder die omstandigheden is het hof in redelijkheid van oordeel dat in dit concrete geval niet-ontvankelijkheid in deze zaak een te zware sanctie is. Het hof concludeert dat de man kan worden ontvangen in het door hem ingestelde hoger beroep (rov. 3.9-3.10). 2.21 Na de beschikking van het hof van 18 februari 2025 heeft de vrouw bij bericht van 21 februari 2025 het hof verzocht te bepalen dat tegen de hiervoor genoemde beschikking tussentijds cassatieberoep kan worden ingesteld. De man heeft zich bij bericht van 5 maart 2025 tegen dit verzoek verzet. Bij tussenbeschikking van 18 maart 2025 heeft het hof het verzoek van de vrouw toegewezen en bepaald dat tussentijds beroep kan worden ingesteld van de tussenbeschikking van 18 februari 2025. 2.22 De vrouw heeft tijdig cassatieberoep ingesteld van de beschikking van het hof van 18 februari 2025. De man heeft geconcludeerd tot verwerping van het cassatieberoep. De man heeft een productie overgelegd bij zijn verweerschrift. De vrouw heeft, na daartoe door de rolraadsheer in gelegenheid te zijn gesteld, bij akte op deze productie gereageerd. 3Juridisch kader 3.1 Het is vaste rechtspraak dat rechtsmiddelentermijnen – die van openbare orde zijn en dus door de rechter ambtshalve moeten worden toegepast – strikt worden gehandhaafd, omdat in het belang van een goede rechtspleging duidelijkheid moet bestaan over het tijdstip waarop een termijn voor het instellen van een rechtsmiddel aanvangt en eindigt. De belangen van partijen, een relatief geringe termijnoverschrijding, of deze omstandigheden tezamen, rechtvaardigen niet dat een uitzondering wordt gemaakt op de strikte regels inzake rechtsmiddeltermijnen. Slechts onder bijzondere omstandigheden is plaats voor een uitzondering op deze regel. De Hoge Raad heeft een aantal uitzonderingen aanvaard, zoals in de gevallen waarin sprake is van verschoonbare termijnoverschrijding als gevolg van een zogenoemde apparaatsfout, meer in het bijzonder van een fout van het rechterlijk apparaat. Hoewel een processuele beperking in de vorm van een (wettelijke) rechtsmiddelentermijn volgens het EHRM in beginsel niet in strijd is met art. 6 EVRM, mag handhaving daarvan het recht op toegang tot de – hogere – rechtelijke instantie niet in essentie aantasten. 3.2 Hierbij geldt dat in verzoekschriftprocedures, zoals de onderhavige, in het beroepschrift de gronden/grieven moeten worden aangevoerd tegen de uitspraak waarvan beroep. Het verzuim in een beroepschrift de gronden op te nemen waarop het beroep berust, is niet voor herstel vatbaar. Een ‘blanco’ beroepschrift leidt, in beginsel, naar vaste rechtspraak (ambtshalve) tot niet-ontvankelijkheidverklaring van het hoger beroep. In zijn beschikking van 30 juni 2023 heeft de Hoge Raad in dit verband overwogen dat het verzuim in een beroepschrift de gronden op te nemen waarop het beroep berust niet voor herstel vatbaar is (zie voor een uitgebreidere bespreking van deze beschikking hierna onder 3.29 e.v.). De verzoekschriftprocedure wijkt op dit punt dus, in de woorden van Koerts, significant af van de dagvaardingsprocedure. In laatstgenoemde procedure kan immers hoger beroep worden ingesteld met een appeldagvaarding waarin de grieven nog niet zijn vermeld. 3.3 In deze zaak heeft het hof ambtshalve onderzocht of de man tijdig hoger beroep heeft ingesteld tegen de beschikking van de rechtbank van 14 maart 2024 (zie rov. 2.2 van de beschikking). Hierbij staat vast dat het beroepschrift mét de gronden tijdig, dat wil zeggen binnen de appeltermijn, is ontvangen door de griffie van het hof. Het hof heeft in rov. 2.1 van de bestreden beschikking immers vermeld dat de man op 13 juni 2024 per gewone (onbeveiligde) e-mail een beroepschrift aan de griffie van het hof heeft gezonden. Ook de voorzitter heeft tijdens de mondelinge behandeling vermeld dat een dag voor het verstrijken van de hoger beroepstermijn het beroepschrift is ingediend. Verder heeft (de advocaat van) de vrouw tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep verklaard dat het beroepschrift op 13 juni 2024 is ontvangen. 3.4 De bijzonderheid in deze zaak is dat het beroepschrift met de gronden weliswaar binnen de appeltermijn is ingediend, maar niet op de juiste wijze. Het beroepschrift is immers via ‘gewone’ e-mail ingediend in plaats van via het voorgeschreven ‘Veilig Mailen’. In cassatie gaat het daarom in de kern om de vraag of het op deze gebrekkige wijze indienen van het beroepschrift leidt tot niet-ontvankelijkheid. Tegen deze achtergrond ga ik hierna eerst in op de wijze van indiening van een beroepschrift en daarna op de gevolgen van een gebrekkige indiening. (
2. i)Wijze van indiening van een beroepschrift 3.5 Op grond van art. 359 Rv wordt hoger beroep van een beschikking ingesteld door het indienen van een beroepschrift bij de griffie van het gerechtshof. Dit artikel bepaalt niet de wijze waarop een beroepschrift kan worden ingediend bij de griffie. Het artikel bepaalt dus evenmin iets over het per e-mail indienen van processtukken. Daarvoor is art. 33 Rv van belang. Dit artikel luidde ten tijde van het indienen van het beroepschrift als volgt (onderstreping toegevoegd, A-G): Artikel 33 Rv 1. Verzoeken en mededelingen kunnen ook elektronisch worden gedaan, indien van deze mogelijkheid voor het desbetreffende gerecht blijkt uit een voor dat gerecht vastgesteld procesreglement. Een gerecht kan een verzoek of mededeling dat tot een of meer geadresseerden is gericht, elektronisch verzenden indien de geadresseerde kenbaar heeft gemaakt dat hij daarvoor langs deze weg bereikbaar is. De bereikbaarheid langs deze weg geldt voor de duur van een procedure, tenzij de geadresseerde meedeelt dat hij haar wijzigt of intrekt. De voorgaande zinnen gelden mede voor de indiening van processtukken ter griffie en de verzending van processtukken door de griffier. 2. Bij algemene maatregel van bestuur worden regels gegeven aangaande de betrouwbaarheid en vertrouwelijkheid van het doen van verzoeken en mededelingen en de indiening en de verzending van processtukken als bedoeld in het eerste lid en kunnen in verband met deze wijze van verzending nadere regels worden gesteld. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald in welke gevallen het doen van verzoeken en mededelingen en de indiening en verzending van processtukken uitsluitend elektronisch kunnen plaatsvinden. 3. Als tijdstip waarop een verzoek, mededeling of processtuk door een gerecht elektronisch is ontvangen, geldt het tijdstip waarop het verzoek, mededeling en processtuk een systeem voor gegevensverwerking heeft bereikt waarvoor het gerecht verantwoordelijkheid draagt. Verzendingen die voor 24.00 uur van de laatste dag van een lopende termijn zijn ontvangen, gelden als binnen de termijn ingediend. 4. Als tijdstip waarop een verzoek, mededeling of processtuk door een gerecht elektronisch is verzonden, geldt het tijdstip waarop het bericht een systeem voor gegevensverwerking heeft bereikt waarvoor het gerecht geen verantwoordelijkheid draagt. 3.6 Uit lid 1 van art. 33 Rv volgt dat processtukken uitsluitend (ook) elektronisch kunnen worden ingediend indien het toepasselijke procesreglement dat toestaat. De achtergrond van deze voorwaarde is, zo blijkt uit de memorie van toelichting, dat op deze wijze voldoende kenbaar voor partijen en hun raadslieden is of zij op elektronische wijze stukken aan het gerecht kunnen verzenden. 3.7 In het procesreglement zoals dat gold ten tijde van het indienen van het beroepschrift, was inderdaad opgenomen dat processtukken op elektronische wijze kunnen worden ingediend. Art. 1.1.4 luidde als volgt: “1.1.4 Indiening van processtukken en berichten Belanghebbenden dienen processtukken en berichten bij het hof waar de zaak in behandeling komt of in behandeling is als volgt in: – door toezending per post aan de griffie van dat hof (…); – door afgifte aan de Centrale Balie van dat hof (…); – door indiening ter zitting als bedoeld in paragraaf 1.4 (…) – door toezending via Veilig Mailen, mits het processtuk of het bericht, met eventuele bijlage(n), direct per post aan de griffie van het hof wordt nagezonden of wordt afgegeven aan de Centrale Balie van het hof, onder de uitdrukkelijke vermelding dat het reeds eerder via Veilig Mailen ingediende stukken betreft. Voor toezending via Veilig Mailen gelden daarnaast de in Bijlage IV vermelde regels (…). Verzendingen via Veilig Mailen die vóór 24.00 uur van de laatste dag van een lopende termijn zijn ontvangen, gelden als binnen de termijn ingediend, tenzij een termijn op een ander tijdstip op die dag eindigt. Indiening van processtukken of berichten op een andere wijze dan in dit artikel beschreven is niet toegestaan. (…)” 3.8 Uit art. 1.1.4 volgt dat indienen per e-mail is toegestaan, zij het dat dit dient te geschieden via Veilig Mailen. Veilig Mailen is mogelijk sinds 1 februari 2022 en vormt de vervanging voor de fax. Veilig Mailen wordt in het procesreglement omschreven als “de voorziening van de Rechtspraak voor het verzenden en ontvangen van beveiligde e-mail naar en door het hof” met daarbij een hyperlink naar een uitleg op de website van de Rechtspraak (zie art. 1.1.2 onder m). Daar valt het volgende te lezen over Veilig Mailen: “De Rechtspraak vindt het belangrijk dat uw vertrouwelijke gegevens beschermd zijn. Daarom kunt u alleen in een beveiligde omgeving e-mails sturen naar de rechtbank, het hof of de bijzondere colleges. Dit heet Veilig Mailen. Waarom veilig mailen? Veilig mailen biedt een veel betere bescherming van gegevens dan e-mailen. Berichten die u via Veilig Mailen verzendt, worden versleuteld. Om toegang te krijgen tot een bericht, moet de ontvanger bovendien een extra stap doen om te bewijzen dat hij of zij ook echt de juiste ontvanger is.” 3.9 Veilig Mailen is dus, kort gezegd, het versturen van een e-mail waarbij het bericht versleuteld is. De bedoeling hiervan is om vertrouwelijke gegevens beter te beschermen. 3.10 Bijlage IV van het destijds geldende procesreglement bevatte nadere regels voor het gebruik van Veilig Mailen. Onder meer was bepaald dat een via Veilig Mailen verzonden e-mailbericht uitsluitend betrekking heeft op één zaak. Ook werden voorschriften gegeven over wat er in de onderwerpregel van een e-mailbericht moet worden vermeld. Verder bevatte Bijlage IV een bepaling over verstoring van de toegang tot Veilig Mailen en verschoonbare termijnoverschrijding (zie onder 4.4.8): “Als op de laatste dag van een geldende termijn voor indiening van een processtuk of bericht een niet aan de indiener toerekenbare verstoring plaatsvindt van de toegang tot Veilig Mailen, is een daardoor veroorzaakte overschrijding van de termijn verschoonbaar als het processtuk of bericht uiterlijk wordt ingediend op de eerstvolgende dag na de dag waarop de indiener ermee bekend had kunnen zijn dat de verstoring is verholpen.” 3.11 Het Besluit Elektronisch Procederen, dat op grond art. 33 lid 2 Rv nadere regels geeft in verband met de betrouwbaarheid en vertrouwelijkheid van onder andere, de indiening van processtukken en de wijze van verzending, kent een soortgelijke bepaling voor elektronische indiening van (proces)stukken in het algemeen (dus niet alleen in geval van via Veilig Mailen). Zie art. 8: “Als op de laatste dag van een voor de indiener geldende termijn voor indiening van een bericht een niet aan hem toerekenbare verstoring plaatsvindt van de toegang tot het aangewezen digitale systeem voor gegevensverwerking, is een daardoor veroorzaakte overschrijding van de termijn verschoonbaar als het bericht uiterlijk wordt ingediend op de eerstvolgende dag na de dag waarop de indiener ermee bekend had kunnen zijn dat de verstoring is verholpen.” 3.12 De hiervoor genoemde bepalingen in het procesreglement en in het Besluit Elektronisch Procederen gaan expliciet over termijnoverschrijdingen als gevolg van systeemstoringen. In de onderhavige zaak is géén sprake van een systeemstoring. Daarom laat ik deze bepalingen hier verder onbesproken. (
3. ii)Gevolgen van een gebrekkige indiening: herstelmogelijkheid of sanctie? (iia) De regeling voor de verzoekschriftprocedure 3.13 De wettelijke regeling van de verzoekschriftprocedure kent voor zowel de eerste aanleg als voor het hoger beroep geen algemene herstelmogelijkheid in geval van gebreken bij het indienen van het verzoekschrift. Dit is een verschil met de dagvaardingsprocedure, waarin art. 121 Rv regels geeft voor het herstel van gebreken in de dagvaarding. Evenmin kent de wettelijke regeling van de verzoekschriftprocedure een algemene sanctie in het geval van een gebrekkig ingediend verzoekschrift. 3.14 Bij de herziening van het procesrecht in 2002 is tijdens de parlementaire behandeling over het ontbreken van een wettelijke herstelmogelijkheid het volgende opgemerkt: “MvT. De eerste drie leden van artikel 278 (3.4.1) stemmen vrijwel overeen met de eerste drie leden van het huidige artikel 429d Rv. Indien aan de eisen met betrekking tot inhoud of ondertekening van het verzoekschrift niet of onvoldoende is voldaan, leidt dit niet tot nietigheid. De rechter zal, in overeenstemming met zijn actievere rol in deze procedure, naar bevind van zaken gelegenheid kunnen geven het gebrek te herstellen. Een wettelijke herstelregeling, zoals het wetsvoorstel die kent ten aanzien van exploten in het algemeen en dagvaardingsexploten in het bijzonder, is hier dus niet geboden.” 3.15 Art. 278 Rv, waarnaar het citaat verwijst en dat via de schakelbepaling van art. 362 Rv van toepassing is in hoger beroep, bepaalt onder andere dat het verzoekschrift de (voor)namen en woonplaats van de verzoeker moet vermelden en ook een duidelijke omschrijving van het verzoek en de gronden waarop het berust (lid 1). Ook moet het verzoekschrift worden ondertekend (lid 2). Onder verwijzing naar het hiervoor weergegeven citaat uit de parlementaire geschiedenis heeft de Hoge Raad in een beschikking van 30 juni 2023 overwogen dat de rechter in een verzoekschriftprocedure gelegenheid kan geven bepaalde gebreken te herstellen. Het verzuim om in een beroepschrift de gronden op te nemen waarop het beroep berust, is echter niet voor herstel vatbaar. In het geval dat een verzoekschrift waarin de gronden van het beroep zijn opgenomen, gebrekkig, want bij de griffie van een verkeerd gerecht, is ingediend, is aanvaard dat het geacht wordt te zijn ingediend op het tijdstip van binnenkomst bij het verkeerde gerecht, zo overweegt de Hoge Raad. (iib) Art. 33 Rv 3.16 Ook art. 33 Rv (zie 3.5 hiervoor), dat is opgenomen in de algemene voorschriften voor (alle) civiele procedures en dus geldt in zowel dagvaardings- als in verzoekschriftprocedures, kende ten tijde van het indienen van het beroepschrift in de onderhavige zaak geen wettelijke herstelmogelijkheid of sanctiebepaling voor het gebrekkig elektronisch indienen van processtukken. 3.17 Sinds 1 juli 2025 kent art. 33 Rv in lid 6 echter wel een algemene herstel- en sanctiemogelijkheid in geval van elektronisch procederen: Artikel 33 Rv 6. Indien niet is voldaan aan een verplichting tot het elektronisch verrichten van handelingen op grond van de wet dan wel bij of krachtens algemene maatregel van bestuur als bedoeld in het tweede lid, stelt de rechter de desbetreffende partij of andere betrokkene in de gelegenheid dit verzuim te herstellen binnen een door de rechter te bepalen termijn. Maakt eiser of verzoeker van deze gelegenheid geen gebruik, dan kan de rechter eiser of verzoeker niet ontvankelijk verklaren in zijn vordering of verzoek dan wel het stuk buiten beschouwing laten. Ook in andere gevallen waarin geen gebruik wordt gemaakt van de gelegenheid om het verzuim te herstellen, kan de rechter het stuk buiten beschouwing laten. 3.18 De rechter dient de partij die (verplicht) digitaal procedeert een herstelmogelijkheid te bieden indien sprake is van een verzuim. Indien daarvan door de desbetreffende partij geen gebruik wordt gemaakt, dan kan de rechter de desbetreffende partij niet-ontvankelijk verklaren. 3.19 Uit de toelichting volgt dat deze herstelmogelijkheid is gebaseerd op de algemene herstelmogelijkheid voor het verplicht elektronisch procederen bij alle gerechten, zoals destijds, onder de zgn. KEI-wetgeving, opgenomen in art. 30c lid 6 (en 7) Rv. Met de technische eenmaking van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is deze wettelijke herstelmogelijkheid echter alleen overgenomen voor civiele cassatieprocedures bij de Hoge Raad, omdat alleen bij die instantie op dat moment verplicht elektronisch werd geprocedeerd op grond van de KEI-wetgeving (zie daarover onder 3.24 hierna). Het is, zo vervolgt de toelichting, wenselijk dat de wettelijke herstelmogelijkheid opnieuw gaat gelden voor rechtbanken en hoven omdat het basisplan digitalisering civiel recht en bestuursrecht van de Raad voor de rechtspraak