ECLI:NL:PHR:2025:902

PROCUREUR-GENERAAL BIJ DE HOGE RAAD DER NEDERLANDEN Nummer 24/01717 Zitting 26 augustus 2025 CONCLUSIE P.M. Frielink In de zaak [verdachte] , geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1973, hierna: de verdachte 1Het cassatieberoep 1.1 De verdachte is bij arrest van 19 april 2024 (parketnummer 21-000798-22) door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, voor het medeplegen van een mislukte moordaanslag (feit 1 primair), een tweetal bedreigingen (feit 2 meer subsidiair en feit 3) en een vernieling (feit 4) veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 17 jaren en 8 maanden met aftrek van het voorarrest. Daarnaast heeft het hof beslist op de vorderingen tot schadevergoeding van de benadeelde partijen en daarbij passende schadevergoedingsmaatregelen opgelegd. 1.2 Er bestaat samenhang met de zaak 24/01651 ( [medeverdachte] ). In die zaak concludeer ik vandaag ook. 1.3 Het cassatieberoep is op 29 april 2024 ingesteld namens de verdachte. R.J. Baumgardt en M.J. van Berlo, beiden advocaat in Rotterdam, hebben drie middelen van cassatie voorgesteld. In het eerste middel wordt geklaagd over de bewezenverklaring van het onder 1 primair ten laste gelegde feit. In het tweede middel wordt geklaagd over de bewezenverklaring van de onder 2 meer subsidiair, 3 en 4 ten laste gelegde feiten. In het derde middel wordt geklaagd over de strafmotivering. 1.4 Namens de benadeelde partijen heeft R. Korver, advocaat te Amsterdam, drie middelen van cassatie voorgesteld. In het namens [benadeelde 1] voorgestelde middel wordt geklaagd over de niet-ontvankelijkverklaring van [benadeelde 1] in zijn vordering tot schadevergoeding voor zover deze betrekking heeft op het verlies aan dividend uit aanmerkelijk belang. In het eerste namens [benadeelde 2] voorgestelde middel wordt geklaagd over het oordeel van het hof dat niet voldaan is aan het voor de toekenning van schokschade geldende confrontatievereiste. In het tweede namens [benadeelde 2] voorgestelde middel wordt geklaagd over de beslissing van het hof om de vordering tot schadevergoeding voor zover deze de schokschade betreft, af te wijzen. 1.5 Bij verweerschrift van 28 april 2025 hebben R.J. Baumgardt en M.J. van Berlo de cassatieschriftuur van de benadeelde partijen weersproken. 1.6 De uitkomst van deze conclusie is dat zowel de namens de verdachte als de namens de benadeelde partijen voorgestelde middelen falen. 2Het eerste namens de verdachte voorgestelde middel 2.1 In het middel wordt geklaagd dat “het onder 1 bewezenverklaarde niet uit de gebezigde bewijsvoering kan worden afgeleid. Zo kan niet althans niet voldoende uit de bewijsmiddelen worden afgeleid dat de verdachte een van de inzittenden was van de auto waaruit is geschoten, waardoor tevens het opzet op de dood, de voorbedachte rade en het medeplegen op losse schroeven staat.” 2.2 Ten laste van de verdachte is onder 1 primair bewezenverklaard dat: “hij op 6 november 2019 te [plaats] tezamen en in vereniging met een of meer anderen, ter uitvoering van het door verdachte en zijn mededader(

1. s)voorgenomen misdrijf om opzettelijk en met voorbedachten rade [benadeelde 1] van het leven te beroven, zich heeft begeven naar de omgeving van de woning van die [benadeelde 1] , waarna verdachte of verdachtes mededader met een vuurwapen een of meer kogels in de richting van die [benadeelde 1] heeft geschoten (waarbij die [benadeelde 1] in een bovenbeen werd geraakt), terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid.” 2.3 Deze bewezenverklaring steunt op de volgende in het bestreden arrest opgenomen bewijsmiddelen: “1. Het proces-verbaal van aangifte van 6 december 2019 (…), inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [benadeelde 1] : Ik doe aangifte van poging [tot] moord/doodslag gericht op mijn leven. Het incident vond plaats op de openbare weg ter hoogte van [a-straat 1] te [plaats] te Duitsland op 6 november 2019 tussen 08:00 uur en 08:20 uur. Iemand heeft tussen genoemde tijdstippen op mij geschoten met een vuurwapen vanuit een rijdende auto. 2. Een geschrift, zijnde de letselrapportage forensische geneeskunde van GGD Twente van 7 november 2019 (…), inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van drs. A.A. van der Spaa, forensisch arts: Onderzoeksgegevens naam [benadeelde 1] Gemelde toedracht datum incident 04-11-2019 (het hof begrijpt: 6 november 2019) gemelde toedracht beschoten Klachten SEH diagnose Schotwond met beschadiging van liesslagader. Gemelde klachten Bloeding in de lies. Pijn in de wonden en in linker bovenbeen. Onderzoek vermoeden inwendig letsel Ja toelichting De grote slagader in het linkerbovenbeen is beschadigd en moet operatief hersteld worden. Het slachtoffer is binnengebracht op de spoedeisende hulp met een dubbele tourniquet om het bovenbeen om de (slagaderlijke) bloeding te stoppen. 3. Het proces-verbaal van bevindingen van 6 november 2019 (…), inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisanten: Op 6 november 2019 spraken wij [benadeelde 1] , slachtoffer van een beschieting op 6 november 2019 aan de [a-straat ] in [plaats] . [benadeelde 1] verklaarde: Iedere ochtend om tien over acht laat ik mijn hond uit. Deze routine heb ik op werkdagen. Toen ik die ochtend ongeveer 20 meter van mijn woning was hoorde ik twee knallen. Ik draaide mij om. Ik hoorde namelijk dat dit geluid van achteren kwam. Ik zag een zilvergrijze Polo en hoorde een derde knal. Toen voelde ik gelijk pijn in mijn bovenbeen. V: Wat was de afstand tot de Polo? A: De afstand was drie tot vier meter. Ik liep op het voetpad zij reden op de rijbaan. Er zit een kleine groenstrook tussen het voetpad en de rijbaan. V: Wat was de snelheid van de Polo? A: De Polo reed langzaam. V: Waren de ramen van de Polo open of gesloten? A: Het raam aan de passagierskant was open, die schoot. Ik zag dat het raam open was, omdat ik geen weerspiegeling zag in het raam. A: Ik was curator in de zaak van sportschool [A] . [betrokkene 1] was daar de eigenaar. Ik hoorde in april of maart (het hof begrijpt: 2019) dat hij actief op zoek was naar mijn woonadres. Ik was curator van de faillissementen in de zaken waar [betrokkene 1] eigenaar van was. Dat heeft [betrokkene 1] meer dan een half miljoen euro gekost. Ik heb hem gezegd dat ik hem verdacht van een witwasconstructie in relatie tot de sportschool. 4. Het proces-verbaal van bevindingen van 19 februari 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisant: Aanleiding Op 6 november 2019 kwam een melding binnen bij de meldkamer van politie Duitsland dat er een schietincident had plaatsgevonden te [plaats] . Het betreft slachtoffer: Naam : [benadeelde 1] Onderzoek camerabeelden De camerabeelden van het adres [a-straat 2] te [plaats] , betreft het adres van [benadeelde 1] , werden voor onderzoek aan de politie ter beschikking gesteld. Deze camerabeelden zijn voorzien van beeld en geluid. CH1 - Werkelijke tijd: 06-11-2019 08:11:14 Op camera CH1 komt een grijze personenauto aangereden uit de richting van Nederland en rijdt over de [a-straat ] in de richting van [plaats] . Deze grijze personenauto rijdt in dezelfde richting als het slachtoffer loopt. CH2 - Werkelijke tijd: 06-11-2019 08:11:21 De grijze personenauto rijdt in de richting van de bomen waar het slachtoffer uit het zicht is verdwenen. Remlichten van de grijze personenauto gaan aan. Er zijn direct vijf harde knallen te horen. 5. Een geschrift, zijnde een vertaling van het getuigenverhoor van 7 november 2019 (…), inhoudende – zakelijk weergegeven – als (vertaalde) verklaring van [getuige 1] : Vraag: Kunt u de gebeurtenissen van gisterochtend beschrijven? Antwoord: Uit mijn ooghoek zag ik achter iets, dus uit de richting van Nederland komend. Dat was de auto van waaruit later geschoten zou worden. Toen de auto mij een beetje gepasseerd was, heb ik de eerste knal gehoord en meteen daarop een tweede knal. [benadeelde 1] liep. Bij de eerste knal bleef hij staan en draaide hij zich in de richting van de auto en vervolgens verder in mijn richting. Dat ging allemaal zo snel. Ik zag de arm uit het bijrijdersraampje steken en zag een wapen. Vervolgens werd er nogmaals geschoten. Na het derde schot begon hij heel hard te schreeuwen. Daarna hebben ze echter nog een schot gelost en reden ze doodgemoedereerd verder. 6. Een schriftelijk stuk, zijnde een vertaling van het getuigenverhoor van 7 november 2019 (…), inhoudende – zakelijk weergegeven – als (vertaalde) verklaring van [getuige 2] : Vraag: Zou u ons alstublieft in samenhang kunnen beschrijven wat er gisterochtend is voorgevallen? Antwoord: Ik ben om 08.12 uur uit huis gegaan, omdat ik mijn vrouw naar het werk wilde brengen. Nadat ik de auto tot stilstand had gebracht om mijn vrouw te laten instappen, heb ik meerdere harde knalgeluiden gehoord. Vlak daarvoor had mijn vrouw [benadeelde 1] begroet. Hij laat elke morgen stipt om kwart over acht zijn hond uit, voordat hij met zijn auto naar zijn werk vertrekt. Toen ik de schoten hoorde, ben ik direct uit de auto gestapt. [benadeelde 1] begon te wankelen en viel vervolgens neer. Ik heb vervolgens, alleen nog uit mijn ooghoek, een of twee huizen verder een personenauto met Nederlands kenteken gezien. Ik heb ook nog gezien dat er uit het raam aan de bijrijderskant een zwart wapen weer de auto in werd teruggetrokken. 7. Een schriftelijk stuk, te weten de ongetekende kennisgeving van inbeslagneming (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Inbeslagneming Plaats: [a-straat ] , [plaats] Datum en tijd: 7 november 2019 te 14:55 uur Omstandigheden: Door FO Duitsland in beslag genomen gedurende het PD-onderzoek en aan ons verbalisanten [verbalisant 1] , [verbalisant 2] en [verbalisant 3] overgedragen. Volgnummer 1 Object Munitie (Mund Huls) Spooridentificatienr. AANB1733NL Volgnummer 2 Object Munitie Spooridentificatienr. AANB1732NL (Mund Huls) Volgnummer 3 Object Munitie (Mund Huls) Spooridentificatienr. AANB1731NL Volgnummer 4 Object Munitie (Mund Huls) Spooridentificatienr. AANB1730NL Volgnummer 5 Object Munitie (Mund Huls) Spooridentificatienr. AAGV7444NL 8. Het NFI-rapport Munitieonderzoek naar aanleiding van een schietincident in [plaats] op 6 november 2019 van 5 december 2019 (…), inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van de rapporteur: Tabel 1 overzicht te onderzoeken materiaal SIN Omschrijving SVO’s zoals op aanvraag AAGV7444NL Munitie (Huls) AANB1730NL Munitie (Huls) AANB1731NL Munitie (Huls) AANB1732NL Munitie (Huls) AANB1733NL Munitie (Huls) Conclusie Vraag 1 Het vergelijkend onderzoek heeft aanwijzingen opgeleverd dat de hulzen zijn verschoten met één vuurwapen. Voor de verschillende hulzenparen die te combineren zijn binnen de vijf hulzen [AAGV7444NL en AANB1730NL t/m -33NL] zijn de volgende hypothesen beschouwd: Hypothese 1: De hulzen zijn verschoten met één en hetzelfde vuurwapen. Hypothese 2: De hulzen zijn verschoten met twee vuurwapens van hetzelfde kaliber en met dezelfde systeemkenmerken. De resultaten van het vergelijkend hulsonderzoek zijn extreem veel waarschijnlijker wanneer hypothese 1 waar is, dan wanneer hypothese 2 waar is. Vraag 3 Er zijn aanwijzingen gevonden dat het betreffende vuurwapen in Nederland is gebruikt bij minimaal twee andere schietincidenten. Incident 1 Voor de verschillende hulzenparen die te combineren zijn binnen enerzijds de vijf hulzen [AAGV7444NL en AANB1730NL t/m -33NL] en anderzijds de vier hulzen [AANI5740NL t/m -43NL] zijn de volgende hypothesen beschouwd: Hypothese 3: De hulzen zijn verschoten met één en hetzelfde vuurwapen. Hypothese 4: De hulzen zijn verschoten met twee vuurwapens van hetzelfde kaliber en met dezelfde systeemkenmerken. De resultaten van het vergelijkend hulsonderzoek zijn extreem veel waarschijnlijker wanneer hypothese 3 waar is, dan wanneer hypothese 4 waar is. Incident 2 Voor de verschillende hulzenparen die te combineren zijn binnen enerzijds de vijf hulzen [AAGV7444NL en AANB1730NL t/m -33NL] en anderzijds de huls [AANB7223NL] zijn de volgende hypothesen beschouwd: Hypothese 5: De hulzen zijn verschoten met één en hetzelfde vuurwapen. Hypothese 6: De hulzen zijn verschoten met twee vuurwapens van hetzelfde kaliber en met dezelfde systeemkenmerken. De resultaten van het vergelijkend hulsonderzoek zijn extreem veel waarschijnlijker wanneer hypothese 5 waar is, dan wanneer hypothese 6 waar is. Verbale term Ordegrootte bewijskracht extreem veel waarschijnlijker > 1.000.000 Aanvullende informatie De vier hulzen [AANI5140NL t/m -43NL] zijn aangeboden na een schietincident op 2 oktober 2019 in [plaats] . De huls [AANB7223NL] is aangeboden na te zijn aangetroffen op 11 augustus 2019 in [plaats] . 9. Het proces-verbaal forensisch onderzoek personenauto ( [b-straat 1] [plaats] ) van 28 januari 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisanten: Voorafgaande informatie Op 6 november 2019 kwam er een melding binnen bij de meldkamer van politie dat er een schietincident had plaatsgevonden te [plaats] (Duitsland). Op 13 december 2019 kregen wij het verzoek om ter plaatse te gaan naar de [b-straat 1] te [plaats] . Op deze locatie zou een auto worden gebracht waarvan werd vermoed dat deze mogelijk betrokken was geweest bij het hiervoor beschreven incident. Het verzoek betrof het volgende: - de auto bemonsteren op de eventuele aanwezigheid van schotresten aan de passagierszijde. Forensisch onderzoek Bevindingen Wij zagen dat de auto een zilvergrijs gekleurde Volkswagen Polo betrof met [kenteken] . Schotresten: Door ons werden aan de rechterbuitenzijde van de auto, alsmede aan de rechterbinnenzijde van de auto enkele bemonsteringen op de eventuele aanwezigheid van schotresten uitgevoerd, te weten: - rechterbuitenzijde auto ter hoogte van voordeur (AAL04472NL; 4 bemonsteringen); - rechterbuitenzijde auto ter hoogte van achterdeur (AAL04473NL; 4 bemonsteringen); - rechtervoordeur ter hoogte van binnenzijde raamopening (AAL04474NL; 3 bemonsteringen); - binnenzijde auto rechts voor (AAL04475NL; 3 bemonsteringen); - rechterachterdeur ter hoogte tussen raamrubber en ruit (AAL04476NL). 10. Het NFI-rapport Schotrestenonderzoek naar aanleiding van een schietincident in [plaats] (Duitsland) op 6 november 2019 van 8 april 2020 (…) inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van de rapporteur: Tabel 1 Overzicht te onderzoeken materiaal SIN Omschrijving NFI AAL04472NL een onderzoekset schiethanden waarmee met vier stubs delen van het rechtervoorportier van een personenauto aan de buitenzijde zijn bemonsterd AAL04473NL een onderzoekset schiethanden waarmee met vier stubs delen van het rechterachterportier aan de buitenzijde van een personenauto zijn bemonsterd AAL04474NL een onderzoekset schiethanden waarmee met drie stubs delen van het rechtervoorportier aan de binnenzijde van een personenauto zijn bemonsterd AAL04475NL een onderzoekset schiethanden waarmee met drie stubs delen van het rechtervoorportier aan de binnenzijde van een personenauto zijn bemonsterd AAL04476NL een onderzoekset schiethanden waarmee met één stub het rubber van de ruit van het rechterachterportier van een personenauto aan de buitenzijde is bemonsterd Conclusie Onderzoek aanwezige schotresten De bevindingen van het onderzoek naar de aanwezigheid van schotresten aan de onderzoeksets schiethanden [AAL04472NL t/m AAL04476NL] waarmee delen van een personenauto zijn bemonsterd, zijn zeer veel waarschijnlijker wanneer hypothese 1 waar is, dan wanneer hypothese 2 waar is. Waarbij, Hypothese 1: Op de bemonsteringen van de personenauto zijn schotresten aanwezig. Hypothese 2: Op de bemonsteringen van de personenauto zijn géén schotresten aanwezig. Verbale term Ordegrootte bewijskracht zeer veel waarschijnlijker 10.000 -1.000.000 11. Het proces-verbaal van de terechtzitting van rechtbank Overijssel, zittingsplaats Almelo , van 25 januari 2022, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van verdachte: Ik ben in het bezit geweest van een zilvergrijze Volkswagen Polo met [kenteken] en een zwarte BMW met [kenteken] . De Volkswagen Polo die op de getoonde camerabeelden te zien is, is van mij, 12. Het proces-verbaal van de terechtzitting van rechtbank Overijssel, zittingsplaats Almelo , van 25 januari 2022 in de zaak tegen [medeverdachte], voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [medeverdachte] : De auto die op de beelden is te zien (het hof begrijpt: een Volkswagen Polo voorzien van het [kenteken]), is van [verdachte] . [verdachte] had ook een BMW. Desgevraagd zeg ik u, voorzitter, dat ik met [verdachte] meeging. Ik ben ook met hem mee naar [plaats] gegaan en dat we bij [betrokkene 2] aan de deur zijn geweest. [verdachte] moest geld ophalen en dan ging ik mee. U houdt mij het OVC-gesprek voor waarin ik zeg "Als ze dat ding niet hebben, dan komen ze ook niet bij mij". Met dat ding bedoel ik een wapen. 13. Het proces-verbaal van bevindingen van 6 juni 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisant: Aanleiding Op 6 november 2019 kwam een melding binnen bij de meldkamer van politie Duitsland dat er een schietincident had plaatsgevonden te [plaats] . De dader had geschoten vanaf de bijrijdersstoel van een auto, zijnde een Volkswagen Polo met mogelijk een Nederlands kenteken. Het betreft slachtoffer: Naam : [benadeelde 1] Onderzoek camerabeelden Naar aanleiding van de eerder beschreven personenauto, een grijze VW Polo, heb ik een onderzoek ingesteld naar soortgelijke personenauto’s op de ter beschikking gestelde camerabeelden van 1 november 2019. Op 1 november 2019 is een soortgelijke voertuig door mij waargenomen. Camerapositie: [a-straat 2] [plaats] [benadeelde 1] verlaat op 1 november 2019 om 07:39:40/07:39:41 (werkelijke tijd) de woning, stapt in zijn personenauto en rijdt weg. Op 1 november 2019 om 07:43:19/07:43:20 uur (werkelijke tijd) komt een Volkswagen Polo, die voldoet aan de beschrijving van de Volkswagen Polo die betrokken was bij de schietpartij van 6 november 2019, over de [a-straat ] in [plaats] gereden. 14. Het proces-verbaal van bevindingen van 22 juli 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisant: Aanleiding Op 6 november 2019 werd bij de politie een schietincident gemeld te [plaats] (Duitsland). Het slachtoffer betreft [benadeelde 1] . Analyse historische verkeersgegevens [telefoonnummer] in gebruik bij [verdachte] [telefoonnummer] in gebruik bij [verdachte] [telefoonnummer] in gebruik bij [medeverdachte] [telefoonnummer] in gebruik bij [medeverdachte] en [betrokkene 3] Analyse telf. contacten [medeverdachte] met [verdachte] Ik heb in de aangeleverde historische verkeersgegevens van de telefoonnummers in gebruik bij [verdachte] en [medeverdachte] , gekeken naar de onderlinge telefonische contacten tussen de tijdstippen 06.00 uur en 08.00 uur. Uit deze historische verkeersgegevens bleek dat het [telefoonnummer] in gebruik bij [verdachte] en de telefoonnummers [telefoonnummer] en [telefoonnummer] in gebruik bij [medeverdachte] vanaf 28 augustus 2019 tot en met 6 november 2019 tussen 06.00 uur en 08.00 uur de volgende geregistreerde telefonische contacten hebben gehad: 28 augustus 2019: 07:16:43 uur gedurende 49 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 07:23:39 uur gedurende 3 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 07:24:54 uur gedurende 14 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 19 september 2019: 06:31:45 uur, 06:31:51 uur en 06:48:56 uur [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaande SMS-registraties naar het [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ). 06:57:19 uur gedurende 2 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 07:13:35 uur [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaande SMS-registratie naar het [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ). 11 oktober 2019: 06:48:17 uur gedurende 121 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 21 oktober 2019: 06:49:09 uur gedurende 13 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 06:57:29 uur gedurende 78 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 07:08:46 uur gedurende 33 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 23 oktober 2019: 06:57:53 uur gedurende 4 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 24 oktober 2019: 06:42:33 uur gedurende 14 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 25 oktober 2019: 06:51:55 uur gedurende 3 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 06:52:46 uur gedurende 2 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 06:59:11 uur gedurende 2 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 07:15:13 uur gedurende 28 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) inkomend gesprekscontact van het [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 28 oktober 2019: 07:04:17 uur gedurende 7 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 31 oktober 2019: 06:27:30 uur gedurende 24 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 06:41:33 uur gedurende 12 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 1 november 2019: 06:55:06 uur gedurende 2 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 06:55:55 uur gedurende 1 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 06:56:31 uur gedurende 12 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) 6 november 2019: 06:33:25 uur gedurende 19 sec. [telefoonnummer] ( [verdachte] ) uitgaand gesprekscontact naar [telefoonnummer] ( [medeverdachte] ) Historische verkeersgegevens na het gepleegde delict In de aangeleverde historische verkeersgegevens van de telefoonnummers in gebruik bij [verdachte] en [medeverdachte] , zag ik dat ná 6 november 2019 tussen 06.00 uur en 08.00 uur geen geregistreerde telefonische contacten meer zijn geweest tussen de telefoonnummers in gebruik bij [verdachte] en [medeverdachte] . 15. De verklaring van verdachte afgelegd ter terechtzitting in hoger beroep van 20 maart 2024, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Ik deed incassoklussen. Niet van mijzelf maar van anderen. Ik kreeg wat informatie over het bedrag en het adres. Ik ging dan naar die mensen toe. Soms moest ik iemand vastpakken of een klap geven. Meestal nam ik [medeverdachte] (het hof begrijpt: [medeverdachte]) mee. Mij werd gevraagd bij iemand langs te gaan die heel lastig was en bij een sportschool door de ramen te schieten. Dat heb ik gedaan, omdat die man dan wel zou luisteren. Ik heb zoiets nog een keer in [plaats] gedaan. Ik moest daar druk maken door op een auto te schieten die voor het huis stond. Deze keer had ik [medeverdachte] bij mij. Ik ben een keer naar [plaats] gereden om [benadeelde 1] te zoeken, maar ik kon het niet vinden. Ik ben er nog een keer geweest, maar toen was hij net weg. Ik ben voorzichtig en ga niet zomaar op pad. Ik controleer of alles veilig is en, indien niet, dan ga ik gewoon terug. Voor incassoklussen kreeg ik € 500,- en daarvan gaf ik soms een deel aan [medeverdachte] . 16. Het proces-verbaal van aangifte van 14 oktober 2019 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [aangever 1] : Ik doe aangifte van poging doodslag, bedreiging en vernieling, gepleegd op 2 oktober 2019 tussen 22:30 en 22:40 uur in [plaats] . Ik ben eigenaar van [B] in [plaats] . Voorheen was de naam van de sportschool [A] . Ik ben [A] in 2005 gestart met mijn toenmalige compagnon [betrokkene 1] . Toen er geruchten ontstonden dat [betrokkene 1] zowel zakelijk als privé failliet zou gaan heb ik mij in 2018 failliet laten verklaren omdat ik voor de helft aandeelhouder was. In oktober 2018 heb ik een doorstart gemaakt en ben nu eigenaar van [B] . Die doorstart werd mij door [betrokkene 1] kwalijk genomen. [betrokkene 1] heeft mij duidelijk gemaakt dat ik moest betalen en het zou niet goed komen. Op 3 oktober 2019 werd ik gebeld dat er vier kogelgaten in de ramen van de kantine van de sportschool zaten. Ik ben ontzettend geschrokken en voel mij bedreigd. In drie ruiten bij de kantine zitten kogelgaten. Deze ruiten moeten vervangen worden. Ik maak mij zorgen om de veiligheid van mijn gezin. 17. Het proces-verbaal van verhoor getuige van 4 oktober 2019 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [getuige 3] : Op 2 oktober 2019 ben ik de sportschool " [B] " binnen gegaan. Op een gegeven moment hoorde ik knallen. Ik wist eigenlijk meteen dat het schoten waren. 18. Het proces-verbaal van verhoor getuige van 7 oktober 2019 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [getuige 3] : Toen ik de schoten hoorde, verstijfde ik van angst. 19. Het proces-verbaal van bevindingen van 26 februari 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisanten: Op 2 oktober 2019, in de avonduren, werd er op de sportschool " [B] " geschoten. Deze sportschool is gelegen aan de [c-straat 1] te [plaats] . Om duidelijkheid te verkrijgen in de zaak werden onder andere vele camerabeelden uitgekeken. In dit proces-verbaal geven wij een opsomming wat wij hebben waargenomen op deze beelden. Ik, tweede verbalisant, heb op 26 november 2019 de beelden van de camera van de [c-straat 2] te [plaats] bekeken. Hierop zag ik dat de BMW, type 1 serie, keert. Deze beelden zijn door leden van het Platform Digitale Opsporing en beeldbewerking opgewaardeerd. Vervolgens zijn deze beelden opnieuw door mij bekeken. Ik zag dat het een gele kentekenplaat betrof. De volgende letters en cijfers trof ik aan: [kenteken] Ik, eerste verbalisant, heb de beelden bekeken. Ik zag ook dat het een BMW, type 1 serie, was, voorzien van het kenteken [kenteken] Systeemtijd camera C, [c-straat 3] Het vermoeden is dat camera C van de [c-straat 3] nog, of al, op de wintertijd stond. Chronologische weergave fragmenten: 2 oktober 2019, om 22:26:36 Camera [d-straat 1] De BMW slaat linksaf de [c-straat ] in. 2 oktober 2019, 21:27:07 (het hof begrijpt: 22:27:07) Camera C [c-straat 3] De BMW keert. 2 oktober 2019, om 22:30:10 Camera [d-straat 1] De BMW parkeert aan de kant van de weg. De verlichting van de koplampen van de BMW gaat uit. Woensdag 2 oktober 2019, om 22:31:00 Camera [d-straat 1] Wij zien dat de latere schutter de weg oversteekt. Deze persoon komt uit de richting van de zojuist geparkeerde BMW. 2 oktober 2019, van 22:35:50 t/m 22:36:26 Camera [c-straat 1] , [B] De man draait zich na het schieten om en loopt hard weg. 2 oktober 2019, om 22:37:48 Camera B [d-straat 1] Er worden lichten ontstoken van de BMW. De BMW rijdt weg. 20. Het proces-verbaal van bevindingen van 3 maart 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisant: De 5-deurs personenauto, van het merk BMW type 118D, voorzien van het [kenteken] , past qua signalement volledig in de beschrijving van de zwarte 5-deurs BMW type 1-serie E87 die in [plaats] op 2 oktober 2019 ‘s avonds door de bewakingscamera's op beeld is vastgelegd. Daarbij zijn met name de grote donkere spaakvelgen, de kleine dakantenne en brede horizontale boogvormige zonnewering aan de bovenkant van de voorruit nogal in het oog springend. 21. Het proces-verbaal van bevindingen van 6 december 2023 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisanten: Op 6 december 2023 heeft [medeverdachte] een gesprek met ons gehad. Het gesprek is hieronder zoveel mogelijk letterlijk uitgewerkt. A: veroordeelde [medeverdachte] A: Ik zeg tegen [verdachte] (het hof begrijpt: verdachte [verdachte]) maakt niet uit waar je geld op moet halen, ik ga met jou mee dan haal ik met jou geld op. We rijden naar [plaats] . Hij zegt hier moet ik geld ophalen. We zetten de auto neer. Hij stapt uit de auto. Ik hoor in één keer bam, bam, bam. Hij komt terug de auto in. Ik zeg wat heb jij gedaan dan, lawaai zitten maken. Laat hij mij dat pistool zien. 22. Het proces-verbaal van verhoor verdachte van 23 januari 2024 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [medeverdachte] : V: vraag verbalisant A: antwoord verdachte V: We gaan het over [plaats] hebben. Voor wie moest [verdachte] (het hof begrijpt: verdachte [verdachte]) daar geld ophalen? Wat heeft [verdachte] daarover gezegd? A: Het enige wat ik nog weet is dat hij zegt dat het een juwelier is. 23. Het proces-verbaal van aangifte van 8 augustus 2019 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [aangever 2] : Ik doe aangifte van vernieling van een auto, gepleegd in [plaats] in de periode van 3 tot en met 5 augustus 2019. Op 5 augustus 2019 ontdekte ik dat er een beschadiging zat op de deur van de Citroën C3. Toen ik goed keek zag ik dat het een klein gaatje betrof. Het lijkt op de inslag van een kogel. Ik ben eigenaar van twee juwelierszaken. 24. Het proces-verbaal van bevindingen van 7 juli 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisant: Melding bedreiging Op 18 april 2020 werd door [betrokkene 2] telefonisch doorgegeven dat hij zojuist door twee mannen aan zijn voordeur, [e-straat 1] te [plaats] , was bedreigd. De mannen waren ten tijde van de melding juist weggereden in een donkerrode Skoda Fabia. Staandehouding Kort na deze melding werd een roodkleurige Skoda Fabia rijdend aangetroffen. Als bestuurder van deze auto trad op [medeverdachte] en als bijrijder [verdachte] . [verdachte] verklaarde dat ze iemand een boodschap hadden gebracht. Vervolgens verklaarde hij dat ze zojuist verhaal hadden gehaald bij de bewoner van de woning aan de [e-straat 1] te [plaats] , omdat deze bewoner een openstaande schuld zou hebben. 25. Het proces-verbaal van verhoor verdachte van 20 november 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [medeverdachte] : V: Wat voor auto had je voor deze Golf? A: Een Skoda Fabia donkerrood. Voor een maand terug heb ik deze weggedaan. V: Hoe lang heb je de Skoda gehad? A: Ongeveer een halfjaar. 26. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een OVC-gesprek van 17 januari 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Herkomst tap: [kenteken] , BMW, 118D 13:08:24 uur [verdachte] : ik doe niks, ik ben wel eens tien keer ergens geweest en dat ik nog niks doe of niet laat doen omdat het risico is. Ik doe alleen maar als het veilig is. Zo veilig als het kan. [verdachte] : Als wij iemand moeten pakken, of er moet iets met iemand gebeuren, dan ben ik soms wel tien keer eerder geweest. 27. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een OVC-gesprek van 12 februari 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Herkomst tap: [kenteken] , BMW, 118D 19:21 uur NN-Man: “Die ouders zijn ook rijk hoor.” [verdachte] fluistert: “moet je die gewoon kapot maken, zodat je een beetje geld...” [verdachte] : “Dan moeten die een keer in het kanaal vallen met z’n allen.” [verdachte] : “Weet je wat het is?...Als iemand goed is, ben ik de beste... ook al bel je ‘s nachts, als het nodig is dan ben ik er.” 28. Het proces-verbaal algemeen relaas van 26 maart 2021 (…), voor zover inhoudende (…) – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisant: Op 2 november 2020 is via de media een vooraankondiging geweest voor het programma Opsporing Verzocht welke op dinsdag 3 november 2020 werd uitgezonden. TV Oost had onderstaand bericht via de media verspreid: Aanslag op [plaats] curator jaar na dato nieuwe ontwikkelingen In de vooraankondiging van Opsporing Verzocht werd vermeld dat aandacht zal zijn voor onderstaande onderwerpen:  Op woensdag 6 nov 2019 is te [plaats] de Nederlandse advocaat [benadeelde 1] beschoten met een vuurwapen  Op woensdag 2 oktober 2019 is fitnesscentrum “ [B] ”, [c-straat 1] te [plaats] met een vuurwapen beschoten 29. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een OVC-gesprek van 2 november 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Herkomst tap: [plaats] , [f-straat 1] 19:12 [betrokkene 4] zegt dat [betrokkene 5] binnen kan komen. [betrokkene 4] zegt: moet ik wat zeggen? [betrokkene 5] vraagt om pen en papier. [betrokkene 5] zegt: ik schrijf het op en daarna.... verbrandt daarna. [verdachte] . verbranden ....weg. Ja? [betrokkene 4] heeft iets gepakt maar [betrokkene 5] zegt: doe maar het boekje gewoon, kan ik beter schrijven. [betrokkene 4] mompelt dat ze daar wat op geschreven heeft maar dat maakt [betrokkene 5] niet uit. [betrokkene 4] vraagt of [betrokkene 5] wat wil drinken maar [betrokkene 5] wil niet en gaat zo verder. [betrokkene 5] zegt: Hij moet niet ... niet bellen. [betrokkene 4] zegt: maar weet jij hoe laat of zo? [betrokkene 5] zegt: Euh morgen eh half acht of acht uur. [betrokkene 5] zegt: Die programma heet Opsporing Verzocht [betrokkene 5] zegt: Ik ken [verdachte] heel lang. Ik ken heel lang. Maar ‘hij’ altijd: blablablabla. 30. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een OVC-gesprek van 2 november 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Herkomst tap: [plaats] , [f-straat 1] 19:25 uur [verdachte] komt thuis 19:42 [betrokkene 4] zegt hij heeft hier gezegd dat je te veel praat 31. Het proces-verbaal van bevindingen van 4 maart 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van de verbalisant: In het kader van in het opsporingsonderzoek Montenegro toegepaste ruisstrategie werd op 4 november 2020 een handgeschreven briefje met de tekst ‘Opsporing Verzocht gezien, mooie beloning’, geplaatst achter de ruitenwisser van de Citroën Saxo, in gebruik zijnde bij [betrokkene 3] , partner van [medeverdachte] . 32. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een OVC-gesprek van 4 november 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Herkomst tap: [plaats] , [g-straat 1] 11:54 (werkelijke tijd) [betrokkene 3] : Hier, mond dicht...niet gaan praten ja? (hoort geknisper) [betrokkene 3] : Onder de ruitenwisser vanmorgen, 17.000 euro [medeverdachte] : zucht hard [medeverdachte] zegt stil, stil. Ze weten wat ik gedaan heb...stilte...ik denk dat ze me nu kunnen pakken. 33. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een OVC-gesprek van 4 november 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Herkomst tap: [plaats] , [f-straat 1] 13:21 uur [verdachte] : heb je tv gekeken? [medeverdachte] : nee heb jij een briefje gedaan? [verdachte] : wat voor ding? [medeverdachte] : heb jij ook een briefje gekregen? [verdachte] : Wat voor briefje? [medeverdachte] : Onder de ruit? [verdachte] : Welke ruit? [medeverdachte] : van die auto van mij [verdachte] : nee [medeverdachte] : er zat een briefje achter de ruit bij Saxo [verdachte] : ja? [medeverdachte] : opsporing verzocht gekeken? Goeie beloning! [verdachte] : heb je niet gekeken? [medeverdachte] : nee [medeverdachte] : maar er is niks aan de hand, ze weten niks!!!! [verdachte] : ntv [medeverdachte] : klopt om die auto [verdachte] : twee auto’s dan nou [medeverdachte] : een zwarte en een grijze [verdachte] : ja Ze praten onverstaanbaar zacht. Het gesprek is slecht te verstaan, ik hoor flarden. [medeverdachte] : in [plaats] ? [verdachte] : nee in [plaats] , heb je dat gezien? 13:30 [verdachte] : nee niet goed niet [medeverdachte] : nee hè? [verdachte] : Natuurlijk ben ik niet blij. Maar ze halen me maar op, is toch geen bewijs [verdachte] : het beste maar ik kom jou nu niet langs hè. dat is het beste, snap je? [medeverdachte] : dat is goed. 34. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een OVC-gesprek van 10 november 2020 (…). voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Herkomst tap: [plaats] , [g-straat 1] 12:34 [medeverdachte] zegt dat ik aan het werk ben geweest, ja? [betrokkene 3] zegt ja [medeverdachte] zegt en dan moet ik uit gaan leggen waar ik dan was, als ik niet aan het werk was [medeverdachte] zegt ik was gewoon thuis, klaar ...ja? [medeverdachte] zegt en dan moet jij zeggen hij was thuis, klaar! [betrokkene 3] zegt ja [betrokkene 3] zegt maar dadelijk word ik meegenomen voor dat geintje [medeverdachte] zegt neehee, wat wil je dat ik vast zit dan? nee toch? 35. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een OVC-gesprek van 11 november 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: 19:20 uur [medeverdachte] zegt omdat mijn DNA in zijn auto zit [medeverdachte] zegt ze kunnen me wel vast zitten maar ze kunnen het niet bewijzen. 19:55 uur [medeverdachte] zegt ze komen niet, weet je waarom niet? Als ze dat ding niet vinden, dan hebben ze niks 36. Een schriftelijk stuk, zijnde de weergave van een tap-gesprek van 13 februari 2020 (…), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven –: Herkomst tap: [telefoonnummer] [medeverdachte] : “Ik doe niks meer onder de duizend euro.” [betrokkene 3] : “Je doet sowieso niks.” [medeverdachte] : “Nee maar ik doe niks onder de duizend euro, ik ga nergens met hem naartoe rijden, snap je, onder de duizend euro.” [betrokkene 3] : “Nee gelijk afbetalen, eerst handje contantje voordat je wat doet.” [medeverdachte] : “Maar wat we laatst hebben gedaan, dat gaan we niet meer weer doen.” [betrokkene 3] : “stil, stil, stil…”” 2.4 Het hof heeft in zijn arrest met betrekking tot de bewezenverklaring van het onder 1 primair tenlastegelegde de volgende bewijsoverwegingen opgenomen: “Standpunten ten aanzien van het bewijs en de ontvankelijkheid (…) Ten aanzien van het schietincident in [plaats] heeft hij [A-G: de verdachte], kort gezegd, verklaard dat hij, toen hij hoorde dat de klus die dag zou bestaan uit het bedreigen van [benadeelde 1] door hem voor de voeten te schieten, heeft geweigerd mee te gaan, dat hij zijn auto vervolgens wel (onder dwang) heeft meegegeven en dat hij [medeverdachte] heeft gebeld om te zeggen dat het niet doorging. De raadsman heeft verzocht verdachte vrij te spreken van het onder 1 primair en subsidiair tenlastegelegde. Ten aanzien van het primair tenlastegelegde heeft hij zich primair op het standpunt gesteld dat er onvoldoende wettig en overtuigend bewijs is voor betrokkenheid van verdachte bij het tenlastegelegde. Hij heeft daartoe aangevoerd dat het dossier geen wettig bewijs bevat voor de stelling dat verdachte op 6 november 2019 daadwerkelijk in [plaats] was, terwijl het dossier wel ontlastend bewijs bevat. In dit verband verwijst de raadsman naar getuigenverklaringen waarin signalementen van de daders worden gegeven waar verdachte niet aan voldoet. Subsidiair heeft de raadsman zich op het standpunt gesteld dat geen sprake was van (voorwaardelijk) opzet op de dood van [benadeelde 1] . (…) Overweging met betrekking tot het bewijs Het hof is van oordeel dat het door verdachte gevoerde verweer strekkende tot vrijspraak van het onder 1 primair tenlastegelegde wordt weersproken door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals hieronder zijn uitgewerkt. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van de inhoud van die bewijsmiddelen te twijfelen. Bewijsmiddelen ten aanzien van feiten 1 primair, 2 meer subsidiair, 3 en 4 (…) Bewijsoverwegingen ten aanzien van feit 1 primair Wat het hof op basis van de bewijsmiddelen (niet) kan vaststellen Op basis van de bewijsmiddelen stelt het hof het volgende vast. Op 6 november 2019 is er in [plaats] vanuit de Volkswagen Polo die verdachte destijds in zijn bezit had van enkele meters afstand in de richting van [benadeelde 1] geschoten. Eén van de vijf afgeschoten kogels heeft [benadeelde 1] in zijn bovenbeen geraakt en daarbij diens liesslagader beschadigd. Het schietincident vond plaats terwijl [benadeelde 1] , volgens zijn vaste routine, zijn hond uitliet. Het hof stelt op basis van de bewijsmiddelen verder het volgende vast. Verdachte voerde in opdracht incassoklussen uit en [medeverdachte] ging daarbij geregeld met hem mee. Verdachte heeft in de periode van 3 tot en met 5 augustus 2019 een klus uitgevoerd in [plaats] , op 2 oktober 2019 in [plaats] en op 18 april 2020 in [plaats] . [medeverdachte] is met verdachte meegegaan bij de klussen in [plaats] en [plaats] . Bij de klussen in [plaats] en [plaats] is gebruikgemaakt van een vuurwapen. Verdachte is naar de klus in [plaats] gereden met de BMW die hij destijds in zijn bezit had en bij de klus in [plaats] werd gebruikgemaakt van de auto van [medeverdachte] . Verdachte bereidde zijn klussen goed voor, controleerde of het veilig was en ging terug als dat niet het geval was. Uit de verklaring van verdachte in combinatie met de camerabeelden van 1 november 2019 leidt het hof af dat verdachte in zijn Volkswagen Polo voorbij het huis van [benadeelde 1] is gereden vlak nadat [benadeelde 1] was vertrokken. Aan die dag is opvallend dat [benadeelde 1] afweek van zijn dagelijkse routine. Hij vertrok reeds om 07.39 uur, terwijl volgens zijn dagelijks routine hij pas vertrok nadat hij zijn hond om 08.10 uur had uitgelaten. Het hof kan niet vaststellen met welk doel verdachte op 1 november 2019 in de richting van de woning van [benadeelde 1] is gereden. Omdat [benadeelde 1] afweek van zijn vaste routine staat het voor het hof niet vast dat verdachte daar ‘slechts’ was in het kader van een voorverkenning. Verdachte had diezelfde dag om 06.56 uur gebeld naar de telefoon die in gebruik was bij [medeverdachte] . Het hof merkt op dat het vanaf het adres van [medeverdachte] minder dan een half uur rijden was naar het adres van [benadeelde 1] . Die tijdsduur was dus voldoende voor verdachte om (na het telefoontje) vanaf het adres van [medeverdachte] naar het adres van [benadeelde 1] te rijden (en daar om 07.43 uur te zijn). Het is niet gebleken dat het telefonisch contact tussen verdachte en [medeverdachte] in de vroege ochtend van 1 november 2019 los stond van de rit die verdachte die ochtend maakte richting het huis van [benadeelde 1] . Het hof merkt verder op dat er ook al voor 1 november 2019 in de vroege ochtend telefonische contacten waren tussen verdachte en [medeverdachte] . Dat was negen keer het geval. Niet is gebleken dat de telefonische contacten tussen verdachte en [medeverdachte] in de vroege ochtenduren los stonden van het schietincident op 6 november 2019. Op 6 november 2019 in de vroege ochtend – namelijk om 06.33 uur – is er opnieuw contact tussen verdachte en [medeverdachte] . Die dag volgt [benadeelde 1] wel zijn vaste gewoonte om zijn hond om 8.10 uur uit te laten. Om 8.11 uur wordt hij vanuit de auto van verdachte neergeschoten. Na 6 november 2019 hebben verdachte en [medeverdachte] geen contact meer in de vroege ochtenduren. Gelet op de onderzoeksresultaten gaat het hof ervan uit dat het wapen waarmee op 6 november 2019 in de richting van [benadeelde 1] is geschoten, hetzelfde wapen is dat door verdachte in [plaats] en [plaats] is gebruikt. Tot slot stelt het hof op basis van de bewijsmiddelen vast dat [medeverdachte] in de week van 4 tot en met 11 november 2020 met zijn partner [betrokkene 3] en met verdachte over het schietincident in [plaats] heeft gesproken. Hij besprak met hen of de politie wist dat hij en verdachte de daders waren en of de politie voldoende bewijs had. Ook vertelde hij [betrokkene 3] dat en hoe zij hem een alibi moest verschaffen. Alternatief scenario Verdachte geeft toe dat er vanuit zijn auto is geschoten, maar stelt dat hij toen niet in de auto zat. Verdachte stelt dus dat hij onschuldig is aan het feit waarvoor hij door de rechtbank is veroordeeld. Verdachte heeft echter bij de politie niet willen verklaren. Bij de rechtbank heeft verdachte wel een aantal vragen beantwoord, maar ook veel vragen niet. Hij heeft aangegeven dat hij uit veiligheidsoverwegingen vragen niet wilde beantwoorden. Bij de rechtbank heeft hij ontkend betrokken te zijn geweest bij het schietincident in [plaats] , maar in hoger beroep heeft hij bekend op het raam van de sportschool te hebben geschoten. In hoger beroep heeft verdachte nog het meest uitgebreid verklaard over [plaats] . Daarbij geldt wel dat verdachte zijn verklaring van papier heeft voorgelezen en opnieuw veel vragen niet wilde beantwoorden; ook vragen waarvan het voor het hof niet duidelijk was hoe hij door beantwoording ervan zijn veiligheid of die van zijn familie op het spel zou zetten. Verdachte heeft tijdens de zitting in hoger beroep verklaard dat hij, toen hij op de dag van het schietincident in [plaats] hoorde dat de klus die dag zou bestaan uit het bedreigen van [benadeelde 1] door hem voor de voeten te schieten, heeft geweigerd mee te gaan, dat hij zijn auto vervolgens wel (onder dwang) heeft meegegeven en dat hij [medeverdachte] toen heeft gebeld om te zeggen dat het niet doorging. In dit scenario zou er door derden die de auto van verdachte hadden gebruikt op [benadeelde 1] zijn geschoten. Het is het hof niet duidelijk geworden waarom verdachte zo laat de uitgebreide versie van zijn alternatieve scenario naar voren heeft gebracht. Als het gaat om de veiligheid van verdachte en zijn familie, maakt het namelijk niet uit op welk moment hij verklaart. Proces-tactisch maakt het moment van verklaren wel uit. Verdachte heeft het meest uitgebreid verklaard op het moment dat er geen onderzoek meer zou worden gedaan en het alternatieve scenario in de vorm kon worden gegoten van een puzzelstukje dat zo goed mogelijk past binnen de reeds verkregen onderzoeksresultaten. Behalve het moment van verklaren, maakt ook het feit dat verdachte veel vragen niet wil beantwoorden – ook vragen waarbij het voor het hof niet duidelijk is hoe verdachte zichzelf of zijn familieleden in gevaar brengt – de overtuigingskracht van dat alternatieve scenario niet groter. Bovendien wordt het alternatieve scenario niet bevestigd door de OVC-gesprekken. In die gesprekken komt immers niet ter sprake dat de auto was uitgeleend, terwijl dat – zeker nadat de betreffende auto was getoond bij Opsporing Verzocht – wel verwacht mocht worden. Verder zou in het alternatieve scenario [medeverdachte] niet aanwezig zijn geweest bij het schietincident, omdat hij op 6 november 2019 zou zijn afgebeld. Als dit waar zou zijn, zou het voor de hand liggen dat voor dit onderdeel bevestiging zou worden gevonden in het dossier, met name in de verklaringen van [medeverdachte] zelf. Dit is evenwel niet het geval. Door [medeverdachte] is dit nimmer verklaard, terwijl als het waar zou zijn, hij er alle belang bij zou hebben gehad om dat te verklaren. Dat [medeverdachte] dit niet heeft verklaard, betreft daarom eveneens een aanwijzing dat het alternatieve scenario niet op feiten is gebaseerd, maar achteraf is bedacht. Het is niet alleen zo dat het alternatieve scenario op een aantal belangrijke onderdelen geen bevestiging vindt, maar ook wordt het weersproken. Op 4 november 2020 vindt de partner van [medeverdachte] een briefje onder haar ruitenwisser waarvan de tekst verwijst naar de uitzending van Opsporing Verzocht op 3 november 2020 over het schietincident in [plaats] . [medeverdachte] zegt in het gesprek: ze weten wat ik gedaan heb; ik denk dat ze me nu kunnen pakken. Deze uitlating staat haaks op het onderdeel van het alternatieve scenario dat [medeverdachte] is afgebeld. Gelet op het voorgaande is het door verdachte geschetste alternatieve scenario naar het oordeel van het hof niet aannemelijk géworden. Verdachte voldoet niet aan signalement De raadsman heeft naar voren gebracht dat verdachte niet voldoet aan het door getuigen [benadeelde 1] , [getuige 4] en [getuige 5] gegeven signalement van de dader(s), nu zij – kort gezegd – spreken over donkere, buitenlandse mensen met donker haar, en niet aan het door [getuige 6] e.v. [getuige 7] gegeven signalement waarin wordt gesproken over twee jonge knapen. Getuigen [getuige 4] , [getuige 5] en [getuige 6] e.v. [getuige 7] zijn geen ooggetuige geweest van het schietincident, maar hebben verklaard over een grijze, witte of zilverkleurige Volkswagen Polo/kleine auto die zij eerder hebben zien staan en/of rijden in de buurt van de plaats delict en de mensen die daarin zaten. Het hof kan niet vaststellen dat (een van) de auto(’
2. s)die deze getuigen hebben gezien, de auto was van waaruit op [benadeelde 1] is geschoten en dus evenmin dat het door hen gegeven signalement betrekking had op de daders. Ten aanzien van hetgeen [benadeelde 1] heeft verklaard over de mensen die in de auto zaten van waaruit op hem werd geschoten, staat wel vast dat dit betrekking heeft op de daders. Het is echter mogelijk dat [benadeelde 1] – wiens waarneming niet vlekkeloos was, nu hij het wapen dat uit het passagiersraam stak niet heeft gezien – zich bij de waarneming van de daders heeft vergist. Ook is het mogelijk dat de waarneming van [benadeelde 1] wel juist was, maar dat verdachte – die bij het schietincident in [plaats] een masker droeg om niet herkend te worden – en [medeverdachte] schmink en pruiken hebben gedragen om herkenning te voorkomen. Gegeven de hierboven opgesomde bewijsmiddelen, gaat het hof ervan uit dat [benadeelde 1] de daders niet goed heeft waargenomen of dat verdachte en [medeverdachte] zich hadden vermomd. Gelet op het voorgaande gaat het hof voorbij aan de door getuigen [benadeelde 1] , [getuige 4] , [getuige 5] en [getuige 6] e.v. [getuige 7] gegeven signalementen. Conclusie over de betrokkenheid van verdachte en [medeverdachte] Op grond van de bewijsmiddelen, in onderling verband en samenhang bezien, komt het hof tot het oordeel dat verdachte en [medeverdachte] planmatig hebben gewerkt en als onderdeel van dat plan op 6 november 2019 gezamenlijk met de auto vanuit Nederland naar de woonplaats van [benadeelde 1] zijn gereden en [benadeelde 1] op korte afstand hebben beschoten. Wie van hen de schoten heeft gelost, kan het hof niet vaststellen. Medeplegen van poging tot moord Zoals hierboven is overwogen, heeft het hof vastgesteld dat verdachte of [medeverdachte] van slechts enkele meters afstand in de richting van [benadeelde 1] heeft geschoten. Het van zo korte afstand (meermaals) schieten in de richting van een persoon brengt de aanmerkelijke kans met zich op dodelijk letsel. Nu verdachte en [medeverdachte] , zoals het hof hiervoor heeft overwogen, volgens gezamenlijk plan met de auto bij [benadeelde 1] door de straat zijn gereden, terwijl één van hen de auto bestuurde en de ander van slechts enkele meters afstand op [benadeelde 1] heeft geschoten, hebben zij naar het oordeel van het hof beiden de aanmerkelijke kans op dodelijk letsel aanvaard, zodat zij allebei voorwaardelijk opzet op de dood van [benadeelde 1] hadden, en zijn zij ook beiden medeplegers van het feit. Bovendien volgt hier naar het oordeel van het hof uit dat sprake was van voorbedachte rade; zij hebben zich immers gedurende enige tijd kunnen beraden op het genomen besluit om in de richting van [benadeelde 1] te schieten en er zijn geen aanknopingspunten voor handelen in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling. Gezien het voorgaande, is het hof van oordeel dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van poging tot moord. Het hof is van oordeel dat verdachte het onder 1 primair tenlastegelegde feit heeft begaan.” De bespreking van het middel 2.5 In de toelichting op het middel wordt met verschillende deelklachten opgekomen tegen de bewijsvoering van het hof van de bewezen verklaarde poging tot moord. Hoewel met de klachten bepaalde delen van de bewijsconstructie van het hof geïsoleerd worden bezien en ik deze klachten voor een deel afzonderlijk zal bespreken, bevat de bewijsconstructie een veelheid aan redengevende feiten en omstandigheden die in hun onderlinge samenhang moeten worden bezien. 2.6 In de eerste deelklacht (randnr. 1.5 van de schriftuur) wordt geklaagd dat het hof te grote stappen neemt wanneer het stelt dat in de OVC-gesprekken tussen de medeverdachte met zijn vriendin over het schietincident in [plaats] wordt gesproken. Daartoe wordt aangevoerd dat delen van de gesprekken onverstaanbaar zijn en dat te weinig details worden gedeeld om die conclusie te kunnen dragen. Verder wordt aangevoerd dat als al over Opsporing Verzocht zou worden gesproken, daar niet alleen het schietincident in [plaats] aan de orde is geweest, maar ook het schietincident in [plaats] . Daarbij komt dat de medeverdachte in één van de OVC-gesprekken vraagt naar het schietincident in [plaats] . Het door de medeverdachte spreken over een incident maakt niet dat de verdachte bij dat incident – als pleger – aanwezig is geweest. 2.7 Bij de beoordeling van de eerste deelklacht stel ik voorop dat de rechter die over de feiten oordeelt, beslist wat hij van het beschikbare bewijsmateriaal betrouwbaar en bruikbaar vindt en aan welk bewijsmateriaal hij geen waarde toekent. De feitenrechter hoeft deze beslissingen over de selectie en waardering van het bewijsmateriaal niet te motiveren. Dat is anders in een aantal specifieke gevallen, onder meer wanneer door of namens de verdachte een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt is ingenomen ten aanzien van het gebruikte bewijsmateriaal. Hoe ver die motiveringsplicht gaat, hangt onder meer af van de inhoud en indringendheid van de argumenten die zijn aangevoerd. Die motiveringsplicht gaat niet zo ver dat bij de niet-aanvaarding van een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt op ieder detail van de argumentatie moet worden ingegaan. In cassatie kan niet worden onderzocht of de door de feitenrechter in zijn bewijsvoering vastgestelde feiten en omstandigheden juist zijn. Dat geldt ook voor conclusies van feitelijke aard die de feitenrechter heeft getrokken uit de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vastgesteld. Dergelijke vaststellingen en gevolgtrekkingen kunnen in cassatie slechts op hun begrijpelijkheid worden onderzocht. 2.8 Uit de bewijsvoering van het hof kan onder meer het volgende worden afgeleid. Op 2 november 2020 is een vooraankondiging geweest van een uitzending van het tv-programma ‘Opsporing Verzocht’ van 3 november 2020, waarin aandacht is besteed aan het schietincident in [plaats] en aan het schietincident in [plaats] . Er zijn geen aanwijzingen dat de medeverdachte betrokken is geweest bij het schietincident in [plaats] . De partner van de medeverdachte heeft de uitzending gezien en heeft tegen de medeverdachte gezegd dat zij heeft gezien dat uit de auto van de verdachte is geschoten. Het schietincident in [plaats] is het enige incident waarbij uit een auto is geschoten. Op 4 november 2020, te weten een dag na de betreffende uitzending, heeft de partner van de medeverdachte aan hem een briefje overhandigd met daarop de tekst “Opsporing Verzocht gezien, mooie beloning”. Dat briefje is door de politie als onderdeel van een ruisstrategie onder de ruitenwisser van de auto van de partner van de medeverdachte gelegd. De partner van de medeverdachte heeft bij het overhandigen van het briefje tegen de medeverdachte gezegd dat hij zijn mond dicht moet houden en hij niet moet gaan praten. Daarop heeft de medeverdachte tegen zijn partner gezegd: “Stil, stil. Ze weten wat ik gedaan heb. Ik denk dat ze me nu kunnen pakken.” Op 4 november 2020 hebben de verdachte en de medeverdachte met elkaar gesproken over de uitzending van Opsporing Verzocht. Ze hebben onder andere gesproken over auto’s, het bovengenoemde briefje en dat er niks aan de hand is omdat “ze” niks weten. Op 10 november 2020 heeft de medeverdachte zijn partner geïnstrueerd dat en hoe zij voor hem een alibi moest verschaffen. Zij moest zeggen dat de medeverdachte aan het werk was en als hij niet aan het werk was, hij thuis was. De medeverdachte heeft in dat gesprek ook gezegd: “Wat wil je? Dat ik vast zit dan? Nee, toch?” Op 11 november 2020 heeft de medeverdachte gezegd: “omdat mijn DNA in zijn auto zit. Ze kunnen mij wel vastzetten, maar ze kunnen het niet bewijzen. Ze komen niet. Weet je waarom niet? Als ze dat ding niet vinden, dan hebben ze niks.” De medeverdachte heeft verklaard dat met “dat ding” een wapen wordt bedoeld. 2.9 Gelet op het voorgaande en in samenhang bezien met de overige feiten en omstandigheden die in de gebezigde bewijsmiddelen zijn verankerd, heeft het hof niet onbegrijpelijk de feitelijke conclusie getrokken dat de medeverdachte in de week van 4 tot en met 11 november 2020 in de OVC-gesprekken met zijn partner en de verdachte heeft gesproken over het schietincident in [plaats] , waarbij hij met hen heeft besproken of de politie wist dat hij en de verdachte de daders zijn, of de politie voldoende bewijs had en dat en hoe de partner van de medeverdachte hem een alibi moest verschaffen. Aan die begrijpelijkheid doet niet af dat delen van de OVC-gesprekken onverstaanbaar zijn en dat de medeverdachte in één van de gesprekken heeft gevraagd naar het schietincident in [plaats] . 2.10 De eerste deelklacht faalt. 2.11 In de tweede deelklacht (randnr. 1.6 van de schriftuur) wordt geklaagd dat – anders dan het hof heeft overwogen – uit de gebezigde bewijsmiddelen niet blijkt dat de verdachte op 1 november 2019 om 06:56 uur verbleef op het adres van de medeverdachte. Dat de verdachte daar verbleef is volgens de stellers van het middel ook onbegrijpelijk aangezien de verdachte in dat geval ook geen telefonisch contact zou hoeven op te nemen met de medeverdachte die immers op dat adres verbleef. Gelet hierop is de bewijsvoering ondeugdelijk en onbegrijpelijk. 2.12 Deze deelklacht berust op een verkeerde lezing van het bestreden arrest, zodat die feitelijke grondslag mist. Het hof heeft namelijk overwogen dat de verdachte op 1 november 2019 om 06:56 uur heeft gebeld naar het telefoonnummer van de medeverdachte, dat het vanaf het adres van de medeverdachte naar het adres van het slachtoffer minder dan een half uur rijden is en dat die tijdsduur voldoende was voor de verdachte om na het telefonische contact met de medeverdachte van het adres van de medeverdachte naar het adres van het slachtoffer te rijden en daar om 07:43 uur te zijn. Daarin lees ik niet dat het hof heeft overwogen dat de verdachte op 1 november 2019 om 06:56 uur reeds verbleef op het adres van de medeverdachte. 2.13 De tweede deelklacht faalt. 2.14 In de derde deelklacht (randnr. 1.7 van de schriftuur) wordt geklaagd dat het oordeel van het hof dat niet is gebleken dat de telefonische contacten tussen de verdachte en de medeverdachte in de vroege ochtenden losstonden van een door de verdachte op 1 november 2019 gemaakte autorit naar de woning van het slachtoffer respectievelijk het schietincident op 6 november 2019 neerkomt op een verboden omkering van de bewijslast, zodat de bewezenverklaring niet in stand kan blijven. 2.15 Uit het onderzoek naar de historische verkeersgegevens van de telefoonnummers van de verdachte en de medeverdachte is een duidelijk patroon zichtbaar van telefonische contacten in de (zeer) vroege ochtenduren tussen 06:00 uur en 08:00 uur op 28 augustus, 19 september, 11, 21, 23-25, 28, 31 oktober, 1 en 6 november 2019. Op 1 november 2019 is tussen de telefoonnummers van de verdachte en de medeverdachte om 06:55:06, 06:55:55 en 06:56:31 uur contact geweest. Op diezelfde dag heeft het slachtoffer om 07:39:40 uur zijn woning verlaten, is hij in zijn auto gestapt en weggereden. Slechts enkele minuten later om 07:43:19 uur is de verdachte voorbij de woning van het slachtoffer gereden. Op 6 november 2019 om 06:33:25 uur is (wederom) contact geweest tussen de telefoonnummers van de verdachte en de medeverdachte. Op diezelfde dag heeft het slachtoffer, volgens zijn vaste gewoonte, om 08:10 uur zijn woning verlaten om zijn hond uit te laten. Hij is één minuut later neergeschoten vanuit de auto van de verdachte. Na deze aanslag hebben dit soort vroege contactmomenten tussen de telefoonnummers van de verdachte en de medeverdachte niet meer plaatsgevonden. 2.16 Het hof is (kennelijk) van oordeel dat op grond van het dossier en het onderzoek ter terechtzitting geen andere aannemelijke interpretatie van de telefonische contacten mogelijk is dan dat die telefonische contacten te maken hebben met de bewezen verklaarde moordaanslag. Het is in dat verband dat het hof overweegt dat niet is gebleken dat de telefonische contacten tussen de verdachte en de medeverdachte in de ochtenduren losstonden van de rit die de verdachte in de ochtend van 1 november 2019 heeft gemaakt richting het huis van het slachtoffer en van het schietincident op 6 november 2019. Die overweging van het hof is een feitelijke gevolgtrekking die ik goed kan volgen in het licht van de door het hof gebezigde bewijsmiddelen en de vaststellingen die het hof op grond daarvan heeft gedaan. Van het door het hof omkeren van de bewijslast is geen sprake. 2.17 De derde deelklacht faalt. 2.18 In de vierde deelklacht (randnr. 1.8 van de schriftuur) wordt aangevoerd dat uit de verklaring van de verdachte (slechts) blijkt dat hij openstaande schulden incasseert, dat hij die vorderingen kracht bij zet en dat hij daarbij regelmatig de medeverdachte meeneemt die daarvoor een geldelijke beloning krijgt. Daaruit kan echter niet worden afgeleid dat de verdachte – ware hij de bestuurder – instemt met het medeplegen van een poging tot moord. Volgens de stellers van het middel past dat ook niet in het door de verdachte geschetste rol die hij pleegt in te nemen. De dood van het slachtoffer zou namelijk direct leiden tot het niet meer kunnen incasseren van enig geldbedrag, zodat dit een contra-indicatie oplevert voor het aannemen van opzet op de dood van degene die onder druk moet worden gezet. In de vijfde deelklacht (randnr. 1.8 van de schriftuur) wordt geklaagd dat opzet op de dood niet uit de bewijsmiddelen kan worden afgeleid. Daartoe wordt aangevoerd dat weliswaar vaststaat dat vijfmaal is geschoten en dat één van de kogels het been van het slachtoffer heeft geraakt, maar dat het hof in het midden heeft gelaten of de andere vier schoten gericht op het lichaam van het slachtoffer zijn gelost. Aangezien het hof heeft vastgesteld dat de verdachte belast is met de incasso van openstaande schulden, hij de openstaande vordering kracht bij moest zetten en dat kennelijk vanaf een korte afstand van 3 à 4 meter in een been is geschoten, is het oordeel van het hof dat de schutter en/of de bestuurder met voorwaardelijk opzet op de dood heeft/hebben gehandeld, niet begrijpelijk. In de zesde deelklacht (randnr. 1.8 van de schriftuur) wordt geklaagd dat door de schutter en/of de bestuurder wellicht met voorbedachten rade is gehandeld, maar uit de bewijsvoering onvoldoende kan worden afgeleid dat het vooropgezette plan inhield het liquideren van het slachtoffer. De vierde, vijfde en zesde deelklacht lenen zich voor een gezamenlijke bespreking. 2.19 Voorwaardelijk opzet op een bepaald gevolg – zoals in dit geval de dood – is aanwezig wanneer de verdachte bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat dat gevolg zal intreden. Voor voorwaardelijk opzet is vereist dat de verdachte wetenschap heeft gehad van de aanmerkelijke kans dat het gevolg zal intreden én dat hij die kans ten tijde van de gedraging bewust heeft aanvaard (op de koop toe heeft genomen). 2.20 In de (overzichts)arresten van 2 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3474, NJ 2015/390, m.nt. P.A.M. Mevis, 24 maart 2015, ECLI:NL:HR:2015:716 en 5 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1315, NJ 2016/413, m.nt. N. Rozemond heeft de Hoge Raad enige algemene overwegingen over het medeplegen gegeven, in het bijzonder gericht op de afbakening tussen medeplegen en medeplichtigheid. Uit deze arresten blijkt dat voor de kwalificatie medeplegen vereist is dat sprake is van een bewuste en nauwe samenwerking en dat de bewezen verklaarde – intellectuele en/of materiële – bijdrage van de verdachte aan het delict van voldoende gewicht is. De vraag of aan deze eis is voldaan, laat zich niet in algemene zin beantwoorden, maar vergt een beoordeling van het concrete geval. De Hoge Raad heeft hiervoor geen algemene regels gegeven, maar tot op zekere hoogte duidelijkheid verschaft door het formuleren van aandachtspunten. De rechter kan bij de vorming van zijn oordeel of sprake is van de voor medeplegen vereiste bewuste en nauwe samenwerking rekening houden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol van de verdachte in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang daarvan, de aanwezigheid van de verdachte op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip. Daarbij zal de bijdrage van de medepleger in de regel worden geleverd tijdens het begaan van een strafbaar feit in de vorm van een gezamenlijke uitvoering. Een geringe rol of het ontbreken van enige rol in de uitvoering van het delict zal, wil medeplegen van een delict niettemin kunnen worden aangenomen, moeten worden gecompenseerd, bijvoorbeeld door een grotere rol in de voorbereiding. Als het ten laste gelegde medeplegen in de kern niet bestaat uit een gezamenlijke uitvoering, maar uit gedragingen die met medeplichtigheid in verband plegen te worden gebracht, zoals het verstrekken van inlichtingen, het op de uitkijk staan en het helpen bij de vlucht, dan dient de rechter de bewezenverklaring van het medeplegen in de bewijsvoering – dat wil zeggen in de bewijsmiddelen en zo nodig in een afzonderlijke bewijsoverweging – nauwkeurig te motiveren. De rechter mag bij zijn bewijsoordeel in aanmerking nemen dat de verdachte voor een omstandigheid die op zichzelf of in samenhang met de verdere inhoud van de bewijsmiddelen beschouwd redengevend kan worden geacht voor het bewijs van het aan hem ten laste gelegde feit, geen aannemelijke, die redengevendheid ontzenuwende, verklaring heeft gegeven. Het ontbreken van lijfelijke aanwezigheid of het ontbreken van een uitvoeringshandeling hoeft het aannemen van medeplegen niet in de weg te staan als het gaat om handelingen voor en/of tijdens de uitvoering van het strafbare feit en de verdachte daarmee een sturende of leidende rol heeft gespeeld voor de uitvoering ervan. Ook in die situaties komt het echter aan op de precieze motivering waarom er sprake is van medeplegen. 2.21 Uit de bewijsvoering van het hof kan worden afgeleid dat de verdachte zijn opdrachten grondig voorbereidt, dat hij controleert of het veilig is en dat hij soms wel tien keer langsgaat als iemand moet worden gepakt of iets met iemand moet gebeuren. De medeverdachte gaat geregeld met de verdachte mee. De verdachte heeft op meerdere dagen het woonadres van het slachtoffer verkend. De verdachte en de medeverdachte hebben in verband met de voorbereiding en de uitvoering van hun plan in de periode van 28 augustus 2019 tot en met 6 november 2019 op (zeer) vroege tijdstippen (veelvuldig) telefonisch contact met elkaar gehad, zo ook op 1 november 2019 voordat de verdachte (al dan niet in het kader van een voorverkenning) richting het huis van het slachtoffer is gereden. Op 6 november 2019 is het slachtoffer volgens zijn vaste routine om 08:10 uur zijn hond gaan uitlaten. De verdachte en de medeverdachte zijn op die dag, nadat zij om 06:33 uur telefonisch contact met elkaar hebben gehad, in de auto van de verdachte gestapt. Zij zijn vanuit Nederland naar het woonadres van het slachtoffer in Duitsland gereden en zijn langzaam achter en naast het slachtoffer gaan rijden. Vervolgens heeft één van hen om 08:11 uur vanuit de auto vanaf slechts enkele meters afstand vijfmaal in de richting van het slachtoffer geschoten. Daarna zijn de verdachte en de medeverdachte gezamenlijk langzaam weggereden. Na 6 november 2019 vinden de (zeer) vroege telefonische contacten tussen de verdachte en de medeverdachte niet meer plaats. De hierboven weergegeven gang van zaken geeft blijk van vasthoudendheid van de verdachte en de medeverdachte bij een gezamenlijke, planmatige en goed voorbereide actie om het slachtoffer te beschieten/doden. Dat het hof uit het voorgaande heeft geconcludeerd dat sprake is van medeplegen en van voorbedachten rade en dat het gezamenlijke plan van de verdachte en de medeverdachte zag op het beschieten/neerschieten van het slachtoffer, is niet onbegrijpelijk. Daarbij neem ik voor wat betreft de vraag of sprake is van voorbedachten rade in aanmerking dat het hof heeft overwogen dat er geen aanknopingspunten zijn voor handelen in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling. 2.22 Voor zover in de schriftuur nog wordt gesteld dat het hof in het midden heeft gelaten of vier van de vijf kogels in de richting (van het lichaam) van het slachtoffer zijn afgevuurd, berust het op een verkeerde lezing van het arrest, zodat het feitelijke grondslag mist. Ik lees het arrest op dit punt zo dat het hof heeft overwogen dat er vijfmaal in de richting van het slachtoffer is geschoten en dat uiteindelijk één van de vijf kogels het slachtoffer in zijn bovenbeen heeft geraakt en daarbij zijn liesslagader heeft beschadigd. Het hoeft geen betoog dat het meermalen vanaf enkele meters afstand vanuit een langzaam rijdende auto schieten in de richting van een persoon, gelet op de aard van de gedraging, het voor de in het onderhavige geval bewezen verklaarde poging tot moord vereiste (voorwaardelijk) opzet oplevert. Het oordeel van het hof dat de verdachte en de medeverdachte met hun handelen beiden de aanmerkelijke kans op dodelijk letsel hebben aanvaard, zodat zij allebei voorwaardelijk opzet op de dood van het slachtoffer hebben gehad, is dan ook niet onbegrijpelijk. 2.23 Anders dan de stellers van het middel, meen ik dat de omstandigheid dat de advocaten-generaal bij het hof een vordering tot wijziging van de tenlastelegging hebben overgelegd waarin subsidiair de medeplichtigheid bij de poging tot moord ten laste is gelegd aan het voorgaande niet afdoet. Datzelfde geldt voor de verklaring van de verdachte dat hij altijd voorzichtig te werk gaat. 2.24 De vierde, vijfde en zesde deelklacht falen. 2.25 In de zevende deelklacht (randnr. 1.10 van de schriftuur) wordt geklaagd dat het hof bij de verwerping van het verweer [dat de verdachte niet voldoet aan het door de getuigen gegeven signalement van de daders] heeft overwogen dat de verdachten mogelijk vermomd zijn geweest, omdat de verdachte bij het schietincident in [plaats] ook vermomd was. Dat de verdachte toen en daar vermomd was, volgt niet uit de bij die feiten gebezigde bewijsmiddelen, terwijl het hof ook niet met de vereiste mate van nauwkeurigheid de bewijsmiddelen heeft aangeduid waaraan het hof dit heeft ontleend. De bewezenverklaring is ook hierom onvoldoende met redenen omkleed. 2.26 De overwegingen van het hof waarop de zevende deelklacht betrekking heeft, zal ik voor het leesgemak hier nog een keer citeren: “Verdachte voldoet niet aan signalement De raadsman heeft naar voren gebracht dat verdachte niet voldoet aan het door getuigen [benadeelde 1] , [getuige 4] en [getuige 5] gegeven signalement van de dader(s), nu zij – kort gezegd – spreken over donkere, buitenlandse mensen met donker haar, en niet aan het door [getuige 6] e.v. [getuige 7] gegeven signalement waarin wordt gesproken over twee jonge knapen. Getuigen [getuige 4] , [getuige 5] en [getuige 6] e.v. [getuige 7] zijn geen ooggetuige geweest van het schietincident, maar hebben verklaard over een grijze, witte of zilverkleurige Volkswagen Polo/kleine auto die zij eerder hebben zien staan en/of rijden in de buurt van de plaats delict en de mensen die daarin zaten. Het hof kan niet vaststellen dat (een van) de auto(’
3. s)die deze getuigen hebben gezien, de auto was van waaruit op [benadeelde 1] is geschoten en dus evenmin dat het door hen gegeven signalement betrekking had op de daders. Ten aanzien van hetgeen [benadeelde 1] heeft verklaard over de mensen die in de auto zaten van waaruit op hem werd geschoten, staat wel vast dat dit betrekking heeft op de daders. Het is echter mogelijk dat [benadeelde 1] – wiens waarneming niet vlekkeloos was, nu hij het wapen dat uit het passagiersraam stak niet heeft gezien – zich bij de waarneming van de daders heeft vergist. Ook is het mogelijk dat de waarneming van [benadeelde 1] wel juist was, maar dat verdachte – die bij het schietincident in [plaats] een masker droeg om niet herkend te worden – en [medeverdachte] schmink en pruiken hebben gedragen om herkenning te voorkomen. Gegeven de hierboven opgesomde bewijsmiddelen, gaat het hof ervan uit dat [benadeelde 1] de daders niet goed heeft waargenomen of dat verdachte en [medeverdachte] zich hadden vermomd. Gelet op het voorgaande gaat het hof voorbij aan de door getuigen [benadeelde 1] , [getuige 4] , [getuige 5] en [getuige 6] e.v. [getuige 7] gegeven signalementen.” 2.27 De rechter die zich – al dan niet in reactie op een bewijsverweer – beroept op bepaalde niet in de bewijsmiddelen vermelde gegevens moet met voldoende mate van nauwkeurigheid in zijn overweging (
4. a)die feiten en omstandigheden aanduiden, en (
5. b)het wettige bewijsmiddel aangeven waaraan die feiten of omstandigheden zijn ontleend. 2.28 Het hof heeft het verweer dat de verdachte niet voldoet aan het door de getuigen opgegeven signalement van de daders verworpen. Daartoe heeft het hof – kort gezegd – onder meer overwogen dat het mogelijk is dat de verdachte en de medeverdachte vermomd waren aangezien de verdachte bij een eerder schietincident in [plaats] ook was vermomd. 2.29 Aan de stellers van het middel kan worden toegegeven dat de omstandigheid dat de verdachte zich bij een eerder schietincident in [plaats] heeft vermomd niet blijkt uit de door het hof gebezigde bewijsmiddelen en dat het hof evenmin (met voldoende nauwkeurigheid) het bewijsmiddel heeft aangeduid waaraan het deze omstandigheid heeft ontleend. Een blik achter de papieren muur leert echter dat de beschrijving van de camerabeelden van het schietincident in [plaats] – die door het hof als bewijsmiddel 19 is gebezigd – ook inhoudt dat
6. i)de schutter een pet draagt en iets donkerkleurigs voor zijn gezicht doet (p. 158),
7. ii)de schutter een donker voorwerp, gelijkend op gezichtsbedekking, mogelijk een masker, in zijn linkerhand vasthoudt (p. 161) en iii) de schutter kennelijk gezichtsbedekking heeft en het masker met een brede band achter zijn hoofd is bevestigd (p. 164). Het hof heeft de betwiste omstandigheid waarop de deelklacht ziet aldus ontleend aan de bovengenoemde beschrijving van de camerabeelden van het schietincident in [plaats] , maar is kennelijk abusievelijk vergeten het deel dat daarop betrekking heeft op te nemen bij de bewijsmiddelen. Het moet voor de verdediging duidelijk zijn geweest aan welk wettig bewijsmiddel het hof de hierboven besproken omstandigheid heeft ontleend. Gelet op het voorgaande meen ik dat de verdachte geen belang heeft bij deze deelklacht. 2.30 Mocht de Hoge Raad hierover anders oordelen, meen ik dat de klacht ook om andere redenen tevergeefs is voorgesteld. De overweging van het hof dat de verdachte en de medeverdachte mogelijk vermomd waren, is namelijk ook met weglating van de bestreden omstandigheid niet onbegrijpelijk. Daarbij weeg ik mee dat de ervaring leert dat het bij (pogingen tot) liquidaties niet ongebruikelijk is dat daders zich vermommen om hun identiteit te verhullen. Bovendien – en wellicht belangrijker nog – kunnen de overige overwegingen van het hof de verwerping van het verweer dat de verdachte niet voldoet aan het door de getuigen gegeven signalement van de daders zelfstandig dragen. Daarbij komt dat de bewezenverklaring ook met weglating van de bestreden overweging toereikend is gemotiveerd. 2.31 De zevende deelklacht faalt. 3Het tweede namens de verdachte voorgestelde middel 3.1 In het middel wordt geklaagd dat “het onder 2 bewezen verklaarde (mede)plegen van een bedreiging en het in feiten 3 en 4 bewezen verklaarde medeplegen niet uit de gebezigde bewijsvoering kan worden afgeleid zodat de bewezenverklaring (telkens) onvoldoende met redenen is omkleed.” 3.2 Ten laste van de verdachte is onder 2 meer subsidiair, 3 en 4 bewezenverklaard dat: “2. meer subsidiair hij op 2 oktober 2019 te [plaats] tezamen en in vereniging met een of meer anderen een klant ( [getuige 3] ), aanwezig in sportschool “ [B] ”, heeft bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht en/of met zware mishandeling, door met een vuurwapen 4 kogels door een of meer ruiten van die sportschool te schieten; 3. hij op 2 oktober 2019 te [plaats] tezamen en in vereniging met een of meer anderen [aangever 1] (eigenaar van sportschool " [B] " aan de [c-straat 1] ) heeft bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht en/of met zware mishandeling, door met een vuurwapen 4 kogels door een of meer ruiten van die sportschool te schieten; 4. hij op 2 oktober 2019 te [plaats] tezamen en in vereniging met een of meer anderen opzettelijk en wederrechtelijk een of meer ruiten van sportschool " [B] " (aan de [c-straat 1] ), toebehorende aan [aangever 1] , heeft vernield door met een vuurwapen meer kogels