ECLI:NL:RBAMS:2022:2845

beschikking RECHTBANK AMSTERDAM Afdeling Publiekrecht Teams Strafrecht Parketnummer: 13/997110-20 RK: 21/4530 Beschikking op het klaagschrift ex artikel 552a van het Wetboek van Strafvordering van: de besloten vennootschap [B.V. 1] , statutair gevestigd te [plaatsnaam] , woonplaats kiezend op het kantooradres van haar raadsman mr. J.I.M.G. Jahae, JahaeRaymakers, Amstelplein 40, 1096 BC te Amsterdam, klaagster, tevens beslagene. Procesgang Het klaagschrift is op 13 augustus 2021 ter griffie van deze rechtbank ontvangen. Het Openbaar Ministerie (hierna: OM) heeft op 20 december 2021 schriftelijk zijn standpunt kenbaar gemaakt. De rechtbank heeft klaagster, haar raadsman en de officieren van justitie mrs. M. Kok en E. Duijts op 12 januari 2022 in openbare raadkamer gehoord. Klaagster is in raadkamer vertegenwoordigd door [naam 1] (hierna: [naam 1] ). [naam 1] is, enig aandeelhouder van [B.V. 2] , die op haar beurt weer enig aandeelhoudster van klaagster is. [naam 1] is bestuurder van klaagster. Inhoud van het klaagschrift Het klaagschrift strekt tot teruggave van de ten laste van [B.V. 1] in het onderzoek 26Terrelll in beslag genomen onroerende zaken en appartementsrechten: De onroerende zaak staande en gelegen aan de [adres 1] (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 1] ); De onroerende zaak staande en gelegen aan de [adres 2] (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 2] ); De onroerende zaak staande en gelegen aan de [adres 3] (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 3] ); De onroerende zaak staande en gelegen aan de [adres 4] (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 4] ); De onroerende zaak met kadastrale omschrijving “26m2 bedrijvigheid (industrie)” (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 5] ); Het appartementsrecht rechtgevende op het uitsluitend gebruik van de onroerende zaak staande en gelegen aan de [adres 5] (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 6] ); Het appartementsrecht rechtgevende op het uitsluitend gebruik van de onroerende zaak staande en gelegen aan de [adres 6] (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 7] ); iix) Het appartementsrecht rechtgevende op het uitsluitend gebruik van de onroerende zaak staande en gelegen aan de [adres 7] (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 8] ;

1. ix)Het appartementsrecht rechtgevende op het uitsluitend gebruik van de onroerende zaak staande en gelegen aan de [adres 8] (kadastrale aanduiding: [kadastrale aanduiding 9] ). De raadsman van klaagster heeft in het klaagschrift aangevoerd dat verbeurdverklaring dan wel onttrekking aan het verkeer van voornoemde onroerende zaken/appartementsrechten ondenkbaar is. Ten eerste, omdat sprake is van schending van het ‘ne bis in idem-beginsel’, waardoor aan vervolging in de weg wordt gestaan. Ten tweede, omdat vervolging op inhoudelijke gronden geen kans van slagen heeft. Tot slot, omdat verbeurdverklaring dan wel de onttrekking aan het verkeer, althans het voortduren van het beslag, in strijd is met de vereisten van subsidiariteit en proportionaliteit. Het ‘ne bis in idem-beginsel’ staat aan vervolging in de weg Op 3 juli 2009 is [naam 1] in het strafrechtelijk onderzoek “Kolbak” (Kolbak) integraal vrijgesproken door het gerechtshof te Amsterdam van de hem ten laste gelegde feiten, waaronder - zakelijk weergegeven - het (gewoonte)witwassen van een aantal onroerende zaken in het Wallengebied te Amsterdam. In het onderzoek 26Terrell wordt het witwassen van dezelfde onroerende zaken onderzocht. Gebleken is dat het OM in een overweging ten overvloede van de rechtbank Amsterdam in het vonnis van 4 juli 2019 in het zogenoemde Vandros-proces (waarin [naam 3] terecht stond voor betrokkenheid bij meerdere liquidaties in de Amsterdamse onderwereld) aanleiding ziet [naam 1] en diens vennootschappen, waaronder verdachte, opnieuw te verdenken van uitgerekend die feiten, waarvan [naam 1] in Kolbak onherroepelijk is vrijgesproken. De verdenking in het onderzoek Kolbak komt samengevat op het volgende neer. Het nooit teruggevonden deel van het “Heineken-losgeld” zou volgens het OM, onder meer, zijn geïnvesteerd in wat politie en Justitie in het onderzoek Kolbak de “Wallenpanden” (Wallenpanden) zijn gaan noemen. Bij een vermeende scheiding van belangen tussen [naam 2] en Heineken-ontvoerders [naam 3] en [naam 4] , zouden deze panden aan [naam 3] zijn toebedeeld. [naam 1] zou volgens het OM op dit bezit van [naam 3] hebben toegezien. Eerst vanuit zijn positie als werknemer bij de bedrijven van [naam 2] , later als werknemer bij (de bedrijven van) [naam 5] . Uiteindelijk heeft [naam 1] via aan hem gelieerde vennootschappen, waaronder verdachte, de panden op zijn naam gekregen, maar in werkelijkheid zijn ze niet van hem, althans verdachte, maar van [naam 3] , zo luidt de verdenking. Op enig moment zijn uit het op dat moment lopende strafrechtelijk onderzoek naar [naam 6] (bekend onder de naam “Enclave Financieel”) talloze stukken overgeheveld naar het onderzoek Kolbak. Deze stukken hebben onder meer betrekking op de zogenoemde herfinanciering door [naam 6] / [bedrijf 1] Sindsdien vormde ook deze herfinanciering onderdeel van de verdenking in het onderzoek Kolbak. Heel kort samengevat hield de verdenking in het onderzoek Kolbak dus feitelijk in dat [naam 1] , althans verdachte, als stroman van [naam 3] zou hebben gefungeerd en zodoende in die hoedanigheid zou hebben verhuld dat [naam 3] de eigenlijke eigenaar en rechthebbende van de panden is. Feitelijk weergegeven komt de verdenking tegen [naam 1] als beschreven in het proces-verbaal verdenking 26Terrelll er samengevat op neer dat [naam 5] door [naam 3] isgedwongen de vijf panden die sinds 1998 samen toebehoorden aan de familie [naam 5] én [naam 1] , althans zijn vennootschappen, waaronder verdachte, in 2002 aan [naam 1] , althans verdachte, af te staan. Nadien zou [naam 5] opnieuw zijn afgeperst waarbij hij onder dwang van [naam 3] een reeks betalingen heeft verricht aan [naam 6] . Van de eerste twee betalingen wordt gesteld dat deze zijn gebruikt om op 24 februari 2003 een drietal leningen van [naam 5] aan [naam 1] af te lossen. Daarna werd [naam 6] de nieuwe schuldeiser van [naam 1] , althans klaagster Niet [naam 1] , althans verdachte, maar [naam 3] is de eigenlijke eigenaar van de panden, zo stellen de politie en het OM in het kader van de witwasverdenking jegens [naam 1] , althans klaagster. Aldus maakt het OM in het onderzoek 26Terrell exact hetzelfde feitelijke verwijt als in het onderzoek Kolbak waarin [naam 1] integraal en onherroepelijk is vrijgesproken. In beide onderzoeken is ook het juridisch verwijt identiek, namelijk het (gewoonte)witwassen van de vijf panden met uitzondering van het stukje grond aangeduid als ‘ [adres 9] ’. Daarmee staat vast dat onderzoek 26Terrell een tweede vervolging voor hetzelfde feit behelst, waarover eerder onherroepelijk in rechte is geoordeeld. Dit is in strijd met het ne bis in idem-beginsel zoals neergelegd in artikel 68 van het Wetboek van Strafrecht (Sr), artikel 4, lid 1, van het Zevende Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), artikel 54 van het Schengen akkoord, artikel 50 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie en artikel 14, lid 7, van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. Ook is dit in strijd met de beginselen van een goede procesorde, aangezien een vervolging voor de feiten omschreven in het proces-verbaal verdenking 26Terrell in ieder geval de ratio van het ‘ne bis in idem-beginsel’ schendt. Tevens is het in strijd met het vertrouwensbeginsel en vormt het een ontoelaatbare inbreuk op het recht op ongestoord genot van eigendommen in de zin van artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM en artikel 17 van het EU-Handvest. Bovendien kan het nimmer tot ongegrondverklaring van een eventuele aanvraag tot herziening ten nadele leiden. Dit brengt met zich dat een vervolging voor de feiten als omschreven in het proces-verbaal verdenking van onderzoek 26Terrell per definitie tot een niet-ontvankelijkverklaring van het OM zal leiden. Vervolging in 26Terrell heeft op inhoudelijke gronden geen kans van slagen Zelfs als ervan uit wordt gegaan dat een vervolging in het onderzoek 26Terrell de toets van voormelde (formele) drempels zou doorstaan, dan nog zal een veroordeling ter zake van (gewoonte)witwassen op inhoudelijke gronden zijn uitgesloten. Vooropgesteld moet worden dat de panden als zodanig niet zijn of (kunnen) worden witgewassen, nu de panden niet uit enig misdrijf afkomstig zijn, blijkens het oordeel van het gerechtshof te Amsterdam in 2009 in het onderzoek Kolbak. Nadien heeft zich ook geen enkele omstandigheid voorgedaan waardoor de panden na de in het onderzoek Kolbak ter discussie staande delictsperiode, een criminele herkomst hebben gekregen. Men kan alleen voorwerpen witwassen die afkomstig zijn uit een misdrijf dat is voorafgegaan aan de witwashandelingen. Hetzelfde geldt ten aanzien van de herfinanciering van de panden via [naam 6] / [bedrijf 1] Nu de aflossingen van de leningen aan [naam 5] en later aan [naam 6] door [naam 1] een legale herkomst hebben en voorts een herfinanciering voor een schuldenaar niet kan worden aangemerkt als een voorwerp in de zin van artikel 420bis e.v. van het Wetboek van Strafrecht (Sr), zal en kan de witwasverdenking in 26Terrell ook op inhoudelijke gronden niet tot een veroordeling leiden. Proportionaliteit en subsidiariteit Het beslag voldoet niet aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit, nu de panden met speelhalbestemming [adres 2] (
2. ii)en [adres 1] (
3. i)zijn verkocht aan [naam 7] . Vanwege het beslag heeft de gemeente Amsterdam de exploitatievergunningaanvraag van [naam 7] buiten behandeling gesteld, waardoor de verkoop niet door is gegaan. Daarbij zou klaagster met de verkoopopbrengst de restschuld aan [naam 6] / [bedrijf 1] voldoen door de koopsom naar het OM over te maken. Dit laatste, omdat conservatoir derdenbeslag is gelegd op deze vordering van [naam 6] / [bedrijf 1] mede ten behoeve van voldoening van de aan [naam 6] opgelegde ontnemingsvordering. Omdat de koopsom naar het OM zou worden overgemaakt is het klaagster een raadsel, waarom het OM niet aan de verkoop wil meewerken door het beslag (op de speelhallen) op te heffen. De raadsman van klaagster heeft naar aanleiding van het standpunt van het OM en ter toelichting op het klaagschrift in raadkamer kort samengevat het volgende aangevoerd. Het verschil tussen de pleegperiodes in de onderzoeken Kolbak en 26Terrell is niet zo bijster interessant. Een tenlastelegging kan immers worden gewijzigd voor wat betreft de pleegperiode, zo lang deze op hetzelfde feit(encomplex) blijft zien. Het verschil tussen het ‘verwerven/voorhanden hebben’ van artikel 420bis, lid 1, onder b Sr en het ‘verbergen/verhullen’ van artikel 420bis, lid 1, onder a, Sr is puur cosmetisch. Het blijft immers witwassen. Daarbij was het verwijt toen en nu hetzelfde; [naam 1] zou de panden voorhanden hebben als stroman van/katvanger voor de echte rechthebbende, [naam 3] . Hetzelfde geldt voor het verschil tussen ‘plegen’ en ‘feitelijk leiding geven aan de plegende rechtspersoon’. De betreffende rechtspersonen waren destijds immers ook al bekend en in beeld. Dit maakt ook dat niet relevant is dat verdachte niet is vervolgd in Kolbak. Het gaat immers nog steeds om hetzelfde feitencomplex. Dit blijkt ook uit het proces-verbaal verdenking 26Terrell, waarin staat: “De feitelijke gedraging (de Wallenpanden zijn nog in het bezit van [B.V. 1] ) duurt voort.”. [naam 1] is enig aandeelhouder en bestuurder van [B.V. 2] en [B.V. 2] is enig aandeelhouder en bestuurder van klaagster. Aldus dient overeenkomstig bestendige rechtspraak geconcludeerd te worden dat [naam 1] is te vereenzelvigen met [B.V. 2] en klaagster. Voorts heeft het Hof in Kolbak overwogen dat niet kan worden vastgesteld dat het onroerende zaken “uit afpersing of enig ander misdrijf afkomstig zijn”. Aldus wordt in de weg gestaan aan vervolging op basis van welk misdrijf dan ook. Alle mogelijke betreffende misdrijven waren destijds immers bekend en zijn uitgebreid onderzocht. Tot slot, is geen sprake van een echte vervolging. De vervolging en het beslag op de Wallenpanden dienen om de gemeente Amsterdam en de Kansspelautoriteit in de gelegenheid te stellen de benodigde vergunningen voortwee van de onroerende zaken waarin kansspelautomaten kunnen niet te verlenen. Standpunt van het Openbaar Ministerie Het OM heeft in zijn schriftelijk standpunt verklaard zich te verzetten tegen teruggave van de in beslag genomen onroerende zaken en appartementsrechten aan klaagster en daartoe het volgende aangevoerd. De aanleiding voor het starten van het onderzoek 26Terrell, waarin de eigendom van verschillende gokhallen opnieuw in onderzoek wordt genomen, betrof de door getuigen en verdachte [naam 3] afgelegde verklaringen in het onderzoek Vandros, alsook een overweging die de Rechtbank Amsterdam in het onderzoek Vandros in het vonnis heeft opgenomen, te weten: ‘Uit meerdere, door [naam 8] opgenomen, gesprekken met verdachte blijkt immers dat verdachte de betreffende gokhallen zag als zijn eigendom en de inkomsten die daarmee werden gegenereerd als hem toebehorend. Uit de omstandigheid dat verdachte tot op heden heeft ontkend dat de gokhallen feitelijk van hem waren, concludeert de rechtbank dat verdachte er blijkbaar veel aan gelegen is om dat verborgen te houden’. Het onderzoek 26Terrell is vervolgens niet beperkt tot de gokhallen die de rechtbank benoemde in het vonnis dat is gewezen tegen [naam 3] , maar ziet ook op de eigendom van een aantal andere panden op de Amsterdamse Wallen. Dit totaalpakket wordt aangeduid als de Wallenpanden. Uit het Kadaster blijkt dat de Wallenpanden sinds januari 2003 eigendom zijn van verdachte (voorheen: [B.V. 3] ). Kort gezegd verdenkt het OM klaagster [B.V. 1] ervan dat, met de registratie in dit register, verhuld wordt wie de echte rechthebbende is, terwijl de panden zijn gefinancierd met door misdrijf verkregen gelden. De geregistreerde eigenaar maakt zich daarbij schuldig aan witwassen, als katvanger voor de werkelijke rechthebbende. Daarin zit de verdenking dat er sprake is van witwassen, welke witwashandelingen tot op heden doorlopen. De tenlastelegging zal op deze gedraging zijn toegespitst. Andere verdachten in het onderzoek 26Terrell betreffen onder meer [B.V. 2] , enig aandeelhoudster en bestuurster van verdachte, en [naam 1] , als middellijk bestuurder van [B.V. 2] en verdachte. Het OM ziet [naam 1] als feitelijk leidinggevende van de verhullende witwashandelingen die zijn gepleegd door de rechtspersoon [B.V. 1] . Vervolgens is beslag gelegd op de Wallenpanden omdat het OM wil komen tot verbeurdverklaring daarvan. De Wallenpanden zijn op verschillende momenten gefinancierd met crimineel geld; hieruit blijkt het bestanddeel “uit misdrijf verkregen”. Gelet op de verdenking zijn de panden al decennialang in handen van “de misdaad”. Op meerdere momenten zijn er criminele investeringen geweest; meermalen is de werkelijk rechthebbende versluierd. Het OM wenst dat de panden uit dit criminele circuit worden gehaald en weer in het legale verkeer worden gebracht voor een legale bestemming met herkenbaar en zichtbare (met de werkelijkheid overeenkomende) eigendom, idem dito wat betreft de financiering. Het OM heeft een succesvolle vervolging in 26Terrell voor ogen, en meent dat de vervolging niet tot niet-ontvankelijkheid van het OM zal leiden. Het gaat in het onderzoek 26Terrell niet om hetzelfde strafbare feit als in het onderzoek Kolbak, waar [naam 1] in het onderzoek 26Terrell opnieuw voor wordt vervolgd. Het vooruitlopen op een eindbeslissing is in dit stadium, buiten de zittingsrechter om, niet mogelijk. Het OM meent dat de onherroepelijke vrijspraak in het onderzoek Kolbak in 2009 niet aan een nieuwe vervolging voor witwassen in 26Terrell voor de periode vanaf 2006 tot en met heden in de weg staat. De tenlastegelegde periode in het onderzoek Kolbak betrof de periode van 1 januari 2002 tot en met 30 januari 2006, waarbij allerlei witwasgedragingen nader waren beschreven en in de tijd waren geplaatst. De panden/appartementsrechten die als witwasfeit waren ten laste gelegd waren per pand geplaatst in de periode 2002. Dit heeft tot vrijspraak geleid. In het witwasartikel van 420bis Sr staan veel bestanddelen genoemd die uiteenvallen in lid 1 onder a in (verschillende) versluieringshandelingen en in lid 1 onder b in (verschillende) bestedingshandelingen. Het onderscheid is relevant, omdat daaruit blijkt dat de vrijspraak van [naam 1] in Kolbak op 3 juli 2009 niet één-op-één correspondeert met de huidige verdenkingen in 26Terrell. Dit, omdat: - [naam 1] destijds is vervolgd voor het (mede)plegen van witwassen; - het ging om een korte periode van het witwassen van de panden