ECLI:NL:RBAMS:2023:44

RECHTBANK AMSTERDAM VONNIS Parketnummer: 13/156041-20 (Promis) Datum uitspraak: 6 januari 2023 Vonnis van de rechtbank Amsterdam, meervoudige strafkamer, in de strafzaak tegen [verdachte] , geboren te [geboorteplaats] ( [geboorteland] ) op [geboortedag] 1985, wonende op het [adres] 1Het onderzoek ter terechtzitting Dit vonnis is op tegenspraak gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van 23 december

1. De rechtbank heeft kennisgenomen van de vordering van de officier van justitie mr. M.L.A ter Veer en van wat de gemachtigde raadsman van verdachte mr. C.J. Nierop naar voren heeft gebracht. Verdachte is niet verschenen. 2Tenlastelegging Aan verdachte is – kort gezegd – ten laste gelegd dat hij zich in de periode van 1 oktober 2019 tot en met 30 mei 2020 te Amsterdam heeft schuldig gemaakt aan Primair: medeplegen van oplichting van meerdere personen via Marktplaats; Subsidiair is medeplichtigheid aan die oplichtingen tenlastegelegd. De tekst van de gehele tenlastelegging is opgenomen in Bijlage I die aan dit vonnis is gehecht en geldt als hier ingevoegd. 3Waardering van het bewijs 3.1 Feiten en omstandigheden De rechtbank gaat op grond van de wettige bewijsmiddelen van de volgende feiten en omstandigheden uit. De aangevers in deze zaak zijn omstreeks de tenlastegelegde periode via Marktplaats opgelicht. De modus operandi van de oplichtingen was als volgt. De aangevers, die (dure) goederen of elektronica aanboden via Marktplaats, werden benaderd door een persoon die zich als koper voordeed. Deze koper stuurde vervolgens aan op het gebruik van de betaalfunctie ‘Gelijk Oversteken’. De aangevers ontvingen vervolgens berichten die van Marktplaats afkomstig leken te zijn en waarin stond dat het aankoopbedrag op de tussenrekening van Marktplaats was gestort. Deze berichten waren echter via Messagebird opgemaakt en waren afkomstig van de ‘koper’. De verkoper was hierdoor in de veronderstelling dat het aankoopbedrag door de koper was betaald en stuurde het goed en de track & trace-code op, maar ontving het geld nooit. [medeverdachte] (hierna [medeverdachte] ) is hiervoor op 7 april 2021 veroordeeld. Op grond van de WhatsApp-chatgesprekken die op de telefoon van [medeverdachte] zijn aangetroffen, blijkt dat bij de oplichtingen een persoon betrokken is geweest die bezorgadressen leverde, van [medeverdachte] track & trace-codes ontving, de Marktplaatspakketjes onderschepte en hiervoor een vast bedrag per pakket ontving. [medeverdachte] heeft in een chatgesprek met de persoon die de valse Marktplaatsaccounts leverde aangegeven dat er een postbezorger voor hem werkte. Tegen verdachte is de verdenking gerezen dat hij bij de oplichtingen betrokken is geweest door als postbezorger de Marktplaatspakketten te onderscheppen. 3.2 Het standpunt van het Openbaar Ministerie De officier van justitie heeft, onder verwijzing naar het schriftelijke requisitoir, gerekwireerd tot bewezenverklaring van het primair tenlastegelegde. Zij heeft de daarvoor relevante bewijsmiddelen genoemd. De officier van justitie heeft partiële vrijspraak gevorderd voor de oplichting van [benadeelde partij 7] , [benadeelde partij 8] , [benadeelde partij 11] en [benadeelde partij 10] , nu op basis van het dossier niet vast is komen te staan dat verdachte deze pakketten heeft onderschept. De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat verdachte als medepleger moet worden aangemerkt, omdat sprake is van een nauwe en bewuste samenwerking en het opzet van verdachte niet enkel gericht is geweest op de samenwerking, maar ook op de strafbare feiten. 3.3 Het standpunt van de verdediging 3.3.1 Het primaire standpunt van de verdediging De raadsman heeft primair integrale vrijspraak bepleit. Uit geen van de deeldossiers, met uitzondering van de deeldossiers van aangevers [aangever 1] en [aangever 2] , blijkt van betrokkenheid van verdachte. Ten aanzien van deze twee deeldossiers zou de betrokkenheid van verdachte blijken uit de verdenking dat hij schuilgaat onder het nummer ‘ [whatsappnaam 1] ’. Verdachte ontkent niet dat dit zijn telefoonnummer is, hij ontkent evenwel dat hij degene is geweest die de aangehaalde WhatsApp-gesprekken heeft gevoerd met dit nummer. Ook via andere onderdelen uit het procesdossier kan verdachte niet aan de afzonderlijke deeldossiers worden gelinkt, aldus de raadsman. 3.3.1.1 Voorwaardelijke verzoeken De raadsman heeft een tweetal voorwaardelijke verzoeken tot aanhouding van de behandeling gedaan. Ten eerste heeft de raadsman verzocht om, in het geval dat de WhatsApp-conversatie die is aangetroffen op de telefoon van [medeverdachte] met ‘ [whatsappnaam 1] ’ wordt toegeschreven aan verdachte, de verdediging toegang te verschaffen tot de in beslag genomen telefoon om haar de gelegenheid te bieden haar stelling nader te onderbouwen. Ten tweede heeft de raadsman verzocht om, indien de verklaring die [medeverdachte] in zijn eigen zaak ter terechtzitting van 22 maart 2021 heeft afgelegd voor een bewezenverklaring wordt gebruikt, hem te laten horen. In het licht van de Keskin-jurisprudentie dient de verdediging in de gelegenheid te worden gesteld om een belastende getuige te bevragen. 3.3.2 Het subsidiaire standpunt van de verdediging Subsidiair heeft de raadsman zich op het standpunt gesteld dat er geen sprake is van medeplegen, maar slechts van medeplichtigheid. De rol van verdachte is beperkt gebleven tot een onderdeel van de uitvoering, namelijk het afvangen van de goederen. 3.4 Het oordeel van de rechtbank De rechtbank is van oordeel dat verdachte betrokken is geweest bij de oplichtingen van aangevers [benadeelde partij 1] , [aangever 1] , [aangever 2] , [benadeelde partij 2] , [benadeelde partij 3] , [benadeelde partij 4] , [benadeelde partij 5] , [benadeelde partij 6] , [benadeelde partij] , [benadeelde partij 9] en [aangever 3] . De rechtbank komt op grond van het volgende tot dit oordeel. 3.4.1 Chatgesprekken [whatsappnaam 2] en [whatsappnaam 1] Op de telefoon van [medeverdachte] zijn twee WhatsApp-gesprekken aangetroffen, waarvan de ene met een gebruiker die in de telefoon is opgeslagen onder de naam [whatsappnaam 2] en de andere met een gebruiker die is opgeslagen als [whatsappnaam 1] . Uit de inhoud van de gesprekken blijkt dat er overleg wordt gevoerd over zaken die verband houden met de Marktplaatsoplichtingen. Zo worden van de zijde van [whatsappnaam 2] en [whatsappnaam 1] (al dan niet op aanvraag van [medeverdachte] ) adressen geleverd waarnaar de pakketjes verstuurd kunnen worden, stuurt [medeverdachte] track & trace-codes van door aangevers verzonden pakketjes naar [whatsappnaam 2] en [whatsappnaam 1] , wordt door [medeverdachte] doorgegeven op welke dagen op welke adressen pakketjes bezorgd zullen worden, wordt gesproken over het niet afleveren van pakketjes en worden bedragen overeengekomen die aan [whatsappnaam 2] dan wel [whatsappnaam 1] zullen worden betaald per achtergehouden pakket. Op grond van het voorgaande, in combinatie met het gegeven dat in de gesprekken wordt gesproken over werktijden van [whatsappnaam 2] en [whatsappnaam 1] en het feit dat [medeverdachte] in chatgesprekken met gebruiker ‘ [naam gebruiker] ’ aangeeft dat er een postbezorger voor hem werkt, stelt de rechtbank vast dat bij de oplichtingen een postbezorger betrokken is, die de Marktplaatspakketten onderschept en dat [whatsappnaam 2] en [whatsappnaam 1] deze postbezorger betreffen; hierover later meer. 3.4.2 Identificatie gebruiker telefoonnummers [telefoonnummer 1] en [telefoonnummer 2] Uit de CIOT-bevraging blijkt dat het telefoonnummer [telefoonnummer 1] , dat in de telefoon van [medeverdachte] is opgeslagen onder [whatsappnaam 1] , op naam staat van verdachte. Uit onderzoek blijkt dat bij het koppelen van een telefoonnummer aan WhatsApp gebruik wordt gemaakt van een activatiecode die in een sms-bericht naar het opgegeven nummer wordt verstuurd. Het is daarom niet mogelijk dat een gebruiker van een ander telefoonnummer via WhatsApp toegang had tot het WhatsApp-account dat was gekoppeld aan telefoonnummer [telefoonnummer 1] . Daarmee staat voor de rechtbank vast dat het chatgesprek met het telefoonnummer [telefoonnummer 1] (dat is opgeslagen als [whatsappnaam 1] ) aan verdachte kan worden toegeschreven. De CIOT-bevraging heeft ten aanzien van het telefoonnummer [telefoonnummer 2] (dat is opgeslagen als [whatsappnaam 2] ) geen gegevens opgeleverd. De rechtbank constateert, net als de politie, dat de spreek- en werkwijze in het chatgesprek met [whatsappnaam 2] overeenkomt met het chatgesprek met [whatsappnaam 1] . Daarnaast vangt het chatgesprek tussen [medeverdachte] en [whatsappnaam 1] vrijwel direct aan nadat het gesprek met [whatsappnaam 2] is beëindigd. Op grond hiervan is de rechtbank van oordeel dat vastgesteld kan worden dat de gebruiker die staat opgeslagen als [whatsappnaam 2] en [whatsappnaam 1] dezelfde persoon, namelijk verdachte, betreft. 3.4.2.1 Het oordeel van de rechtbank over het eerste voorwaardelijke verzoek De rechtbank wijst het eerste voorwaardelijke verzoek tot aanhouding af. De uitkomst van het door de raadsman verzochte onderzoek kan niet afdoen aan hetgeen hiervoor is overwogen. Voor de rechtbank is komen vast te staan dat het niet mogelijk is dat een gebruiker van een ander telefoonnummer toegang had tot het WhatsApp-account dat was gekoppeld aan telefoonnummer [telefoonnummer 1] . 3.4.3 Link tussen verdachte en aangiftes Uit de aangiftes blijkt dat alle bezorgadressen binnen postcodegebied [nummer 3] vallen. De politie heeft navraag gedaan bij PostNL, waaruit naar voren is gekomen dat verdachte in de periode van 16 juli 2019 tot en met 6 maart 2020 als postbezorger werkzaam was in dit postcodegebied. PostNL heeft aangegeven dat iedere postbezorger een persoonlijke handscanner heeft, waarmee wordt geregistreerd welke postpakketten door deze bezorger worden gescand. PostNL heeft een overzicht geleverd van alle door verdachte gescande pakketten in de periode van 1 oktober 2019 tot en met 3 maart 2020 in het postcodegebied [nummer 3] . De track & trace-codes van de pakketten van aangevers [benadeelde partij 1] , [aangever 2] , [benadeelde partij 2] , [benadeelde partij 3] , [benadeelde partij 4] , [benadeelde partij 5] , [benadeelde partij 6] , [benadeelde partij] , [benadeelde partij 9] en [aangever 3] komen op deze lijst voor. Hieruit kan worden afgeleid dat verdachte deze pakketten heeft gescand, wat zou betekenen dat deze pakketten bij de ontvangers zijn afgeleverd. De track & trace-code van het pakket van aangeefster [aangever 1] komt niet in het overzicht van de handscanner van verdachte voor. Uit het chatgesprek tussen [medeverdachte] en verdachte ( [whatsappnaam 1] ) blijkt dat [medeverdachte] op 18 februari 2020 een screenshot van de track & trace-pagina van [whatsappnaam 2] met de verwachte bezorgtijd van het pakket van [aangever 1] naar verdachte heeft gestuurd. Deze track & trace-code komt overeen met de code die door [aangever 1] bij haar aangifte is geleverd. 3.4.4 Oplichting Op grond van al het voorgaande acht de rechtbank bewezen dat verdachte een feitelijke bijdrage heeft geleverd aan elf van de ten laste gelegde oplichtingen. Het gaat dan om oplichting van aangevers [benadeelde partij 1] , [aangever 2] , [benadeelde partij 2] , [benadeelde partij 3] , [benadeelde partij 4] , [benadeelde partij 5] , [benadeelde partij 6] , [benadeelde partij] , [benadeelde partij 9] , [aangever 3] en [aangever 1] . Deze bijdrage heeft verdachte geleverd door aan [medeverdachte] adressen aan te leveren waarnaar pakketjes konden worden verstuurd en deze pakketjes vervolgens te onderscheppen en aan [medeverdachte] te overhandigen. Verdachte heeft hiervoor per pakket een bedrag ontvangen van [medeverdachte] . 3.4.5 Partiële vrijspraken De rechtbank acht niet bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan medeplegen van dan wel medeplichtigheid aan de oplichting van aangevers [benadeelde partij 7] , [benadeelde partij 8] , [benadeelde partij 11] en [benadeelde partij 10] . De track & trace-codes van de pakketten van aangevers komen niet voor in het overzicht van de handscanner van verdachte en ook uit de communicatie tussen verdachte en [medeverdachte] blijkt niet dat verdachte beschikte over informatie met betrekking tot deze pakketten of dat hij de track & trace-codes daarvan heeft ontvangen. De rechtbank komt daarom tot een partiële vrijspraak ten aanzien van de voornoemde deeldossiers. 3.4.6 Medeplegen Nu de rechtbank de feitelijke bijdrage van verdachte aan elf van de tenlastegelegde oplichtingen heeft vastgesteld, dient te worden beoordeeld of het handelen van verdachte als medeplegen kan worden aangemerkt of dat verdachte medeplichtig is. Voor medeplegen is vereist dat er sprake was van een nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en [medeverdachte] en dat verdachte een significante bijdrage aan het gepleegde feit heeft geleverd. De rechtbank is van oordeel dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van de oplichtingen en weegt in haar oordeel het volgende mee. Er is intensieve communicatie tussen verdachte en [medeverdachte] geweest. Uit het dossier blijkt dat verdachte en [medeverdachte] voorafgaand aan de oplichtingen overleg hebben gevoerd. Verdachte leverde daarbij bezorgadressen aan [medeverdachte] . Verdachte liet aan [medeverdachte] weten wanneer hij werkte en stelde [medeverdachte] op de hoogte indien hij op een bezorgmoment niet beschikbaar was. Op grond hiervan stelt de rechtbank vast dat er sprake was van een nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en [medeverdachte] . Daarnaast heeft verdachte een significante bijdrage aan de gepleegde feiten geleverd. De rechtbank gaat er namelijk vanuit dat verdachte de feitelijke wegnemingshandeling verrichtte en het bezit van de Marktplaatspakketten aan [medeverdachte] verschafte. Verdachte speelde hierdoor een onmisbare rol in de uitvoering van de oplichtingen. Dat verdachte niet deelde in de winst, maar per pakket een vast bedrag ontving, doet hieraan niet af. De rechtbank oordeelt dat verdachte daarom schuldig is aan het medeplegen van oplichting van [benadeelde partij 1] , [aangever 1] , [aangever 2] , [benadeelde partij 2] , [benadeelde partij 3] , [benadeelde partij 4] , [benadeelde partij 5] , [benadeelde partij 6] , [benadeelde partij] , [benadeelde partij 9] en [aangever 3] . 3.4.7 Het oordeel van de rechtbank over het tweede voorwaardelijke verzoek Blijkens het bovenstaande en de in de bijlage opgenomen bewijsmiddelen maakt de rechtbank voor de bewezenverklaring van de feiten geen gebruik van de door [medeverdachte] in zijn eigen zaak afgelegde verklaring. Om die reden komt de rechtbank niet aan een inhoudelijke beoordeling van dit voorwaardelijke verzoek toe. 4Bewezenverklaring De rechtbank acht op grond van de in Bijlage II vervatte bewijsmiddelen bewezen dat verdachte Feit 1 primair: in de periode van 1 oktober 2019 tot en met 3 maart 2020 te Amsterdam, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen (telkens) met het oogmerk om zich en een ander wederrechtelijk te bevoordelen door het aannemen van een valse naam en een valse hoedanigheid en een of meer listige kunstgrepen en/of door een samenweefsel van verdichtsels, personen heeft bewogen tot de afgifte van (dure) elektronica en/of goederen, in elk geval enig goed, te weten: - [benadeelde partij 1] , een MacBook Air en - [aangever 1] , een iPhone XR en - [aangever 2] , een paar Balenciaga (triple S) en - [benadeelde partij 2] , een Louis Vuitton handtas en - [benadeelde partij 3] , een iPhone X en - [benadeelde partij 4] , een iPhone 8 en - [benadeelde partij 5] , een iPhone XS en - [benadeelde partij 6] , een iPhone 8 plus en - [benadeelde partij] , een iPhone 8 en - [benadeelde partij 9] , een MacBook Pro i7 en - [aangever 3] , een paar Yeezy Boost schoenen en nog andere onbekend gebleven personen door (telkens) - gebruik te maken van valse namen, te weten “ [naam 1] ” en/of “ [naam 2] ” en/of “ [naam 3] ” en/of “ [naam 4] ” en/of “ [naam 5] ” en/of “ [naam 14] ” en/of “ [naam 6] ” en/of “ [naam 15] ” en/of " [naam 7] " en/of " [naam 8] " en/of " [naam 9] )" en/of " [naam 10] " en/of " [naam 16] " en/of " [naam 12] " en/of " [naam 13] " en - (vervolgens) met gebruikmaking van deze namen op het internet, te weten op de website www.marktplaats.nl, advertenties op te zoeken waarin (dure) elektronica en/of goederen te koop werden aangeboden en - met een of meer van voornoemde personen telefonisch en/of via (gehackte) e-mailadressen en/of (gehackte) accounts een of meermalen contact te onderhouden en overleg te voeren en/of informatie te verschaffen over de wijze van en/of het tijdstip van levering en/of betaling van die aangeboden elektronica en/of goederen en - daarbij zich voor te doen als bonafide/betrouwbare koper van die elektronica en goederen en - daarbij gebruik te maken van (valse) berichten via het Messagebird platform namens Marktplaats en - via die berichtenmodule de indruk en/of het vertrouwen te wekken bij voornoemde personen dat ze betaald zullen worden via de tussenrekening van Marktplaats ( d.m.v. gelijk oversteken) en - de indruk en/of het vertrouwen te wekken bij voornoemde personen dat de betalingen van de verkochte elektronica en/of goederen daadwerkelijk zouden worden ontvangen en - de door aangevers als postpakket verzonden producten te onderscheppen en niet op het bezorgadres af te leveren. 5De strafbaarheid van het feit Het bewezen geachte feit is volgens de wet strafbaar. Het bestaan van een rechtvaardigingsgrond is niet aannemelijk geworden. 6De strafbaarheid van verdachte Er is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van verdachte uitsluit. Verdachte is dan ook strafbaar. 7Motivering van de straffen en maatregelen 7.
2. De eis van de officier van justitie De officier van justitie heeft gevorderd dat verdachte voor het door haar primair bewezen geachte feit zal worden veroordeeld tot een taakstraf van 240 uren, met bevel, voor het geval dat verdachte de taakstraf niet naar behoren verricht, dat vervangende hechtenis zal worden toegepast van 120 dagen, met aftrek van voorarrest. Daarnaast heeft de officier van justitie gevorderd dat aan verdachte een voorwaardelijke gevangenisstraf van 3 maanden, met een proeftijd van 2 jaren, zal worden opgelegd. 7.
3. Het standpunt van de verdediging De verdediging heeft aangevoerd dat in het kader van de strafmaat rekening dient te worden gehouden met de bevindingen van de reclassering, die onder meer heeft aangegeven dat er geen sprake is van een delictpatroon, dat verdachte een positieve invulling aan zijn leven wil geven, dat er contra-indicaties zijn voor een gevangenisstraf en dat verdachte een schuld heeft gehad die hij inmiddels heeft afgelost. Daarnaast heeft de verdediging zich op het standpunt gesteld dat er sprake is van overschrijding van de redelijke termijn en dat daarmee in de strafmaat rekening dient te worden gehouden. 7.
4. Het oordeel van de rechtbank De hierna te noemen strafoplegging is in overeenstemming met de ernst van het bewezen geachte, de omstandigheden waaronder dit is begaan en de persoon van verdachte, zoals daarvan ter terechtzitting is gebleken. De rechtbank heeft bij de keuze tot het opleggen van een (voorwaardelijke) vrijheidsbenemende straf en bij de vaststelling van de duur daarvan in het bijzonder het volgende laten meewegen. Verdachte heeft zich over een periode van vijf maanden schuldig gemaakt aan het medeplegen van elf oplichtingen via Marktplaats. Mede door het handelen van verdachte zijn meerdere slachtoffers financieel benadeeld en is aan het vertrouwen in de handel van goederen via internetsites als Marktplaats schade toegebracht. De rechtbank neemt hierbij ook in aanmerking dat verdachte vanuit zijn functie als pakketbezorger bij PostNL de oplichtingen heeft medegepleegd. Hij heeft hiermee niet enkel het vertrouwen in het handelsverkeer beschaamd, maar ook schade toegebracht aan het vertrouwen dat men mag stellen in medewerkers van een bedrijf als PostNL. Verdachte heeft misbruik gemaakt van zijn functie, dat rekent de rechtbank hem aan. Het handelen van verdachte werd kennelijk enkel ingegeven door persoonlijk financieel gewin. De rechtbank heeft acht geslagen op het strafblad van verdachte van 22 december
5. Hieruit blijkt dat verdachte binnen de recidivetermijn niet eerder is veroordeeld voor soortgelijke delicten en dat verdachte daarom als first offender moet worden beschouwd. Verder blijkt uit het strafblad van verdachte dat hij zich na het onderhavige feit niet opnieuw schuldig heeft gemaakt aan het plegen van strafbare feiten. Daarnaast heeft de rechtbank kennisgenomen van het reclasseringsrapport van 29 oktober 2021, waarin de reclassering heeft geadviseerd om bij bewezenverklaring een straf zonder bijzondere voorwaarden op te leggen. De rechtbank constateert dat verdachte op 7 juli 2020 in verzekering is gesteld en dat de redelijke termijn op het moment van deze uitspraak met zes maanden is overschreden. De rechtbank weegt dit mee in de strafmaat. De rechtbank is van oordeel dat gelet op alle hiervoor genoemde omstandigheden aanleiding bestaat bij de straftoemeting af te wijken van wat de officier van justitie heeft gevorderd en aan verdachte een lagere taakstraf op te leggen en, gelet op de overschrijding van de redelijke termijn en het feit dat de strafbare feiten eind 2019 en begin 2020 plaatsvonden, een kortere proeftijd te verbinden aan de voorwaardelijke straf. Alles overwegend acht de rechtbank een taakstraf van 200 uren, te vervangen door 100 dagen hechtenis, en een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van drie