ECLI:NL:RBAMS:2025:3229

RECHTBANK AMSTERDAM Bestuursrecht zaaknummer: AMS 24/4569 uitspraak van de meervoudige kamer van 16 mei 2025 in de zaak tussen [eiseres] , uit [woonplaats] , eiseres (gemachtigde: mr. R.S. Pot), en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Diemen (hierna: het college) ( [gemachtigde verweerder] ). Inleiding

1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiseres tegen de afwijzing van onderdelen van haar verzoek om brede ondersteuning als gedupeerde van de toeslagenaffaire. 1.
2. Het college heeft enkele onderdelen van de aanvraag van eiseres met het besluit van 2 november 2024 afgewezen. Met het bestreden besluit van 4 juli 2024 op het bezwaar van eiseres is het college eiseres gedeeltelijk tegemoet gekomen. Op meerdere punten is het college echter bij de eerdere afwijzing gebleven. 1.
3. Het college heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift. 1.
4. Op 25 maart 2025 heeft in bijzijn van partijen een onderzoek ter plaatse (descente) in de woning van eiseres plaatsgevonden. Aansluitend heeft de rechtbank het beroep op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van het college. Overwegingen
5. De rechtbank beoordeelt de (gedeeltelijke) afwijzing van het verzoek van eiseres om brede ondersteuning. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van eiseres. De toepasselijke regelgeving is opgenomen in de bijlage bij deze uitspraak. Feiten en omstandigheden
6. Tussen 2004 en 2019 is de kinderopvangtoeslag van een groot aantal ouders onterecht stopgezet en is eerder verleende kinderopvangtoeslag van hen teruggevorderd. De ouders zijn daarbij ten onrechte bestempeld als fraudeur en ook als zodanig aangepakt. Dat heeft jarenlang grote gevolgen gehad voor ouders en hun gezinnen. Het kabinet heeft hiervoor excuses aangeboden en wil de problemen van gedupeerde ouders oplossen.
7. Er zijn diverse herstelregelingen tot stand gekomen die zijn neergelegd in de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht). In het kader van de Catshuisregeling hebben gedupeerde ouders € 30.000,- ontvangen. Op grond van een andere regeling, de Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 (Spuk), kunnen gemeenten brede ondersteuning bieden aan gedupeerde ouders met als doel het maken van een nieuwe start. Het gaat daarbij om hulp op vijf leefgebieden: financiën, gezin, werk, wonen en zorg. De Spuk regelt waarvoor gemeenten middelen krijgen en hoe deze verantwoord moeten worden. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft uitgangspunten voor het bieden van brede ondersteuning en het opstellen van een plan van aanpak geformuleerd. Blijkens het ook aan eiseres overhandigde voorlichtingsmateriaal staat daarbij centraal wat de gedupeerde nodig heeft om een nieuwe start te maken.
8. Eiseres is een alleenstaande moeder met drie kinderen van respectievelijk 13, 8 en 1 jaar oud. Eiseres ontvangt geen alimentatie, wel toeslagen. Eiseres heeft ook schulden, ten tijde van de zitting ongeveer € 20.000,- à € 30.000,-. De twee oudste kinderen volgen speciaal onderwijs. Eiseres is werkzaam bij de gemeente Amsterdam voor 32 uur per week.
9. Eiseres is aangemerkt als gedupeerde van de toeslagenaffaire en heeft in het kader van de Catshuisregeling € 30.000,- ontvangen. Daarmee zijn haar problemen echter niet opgelost. Zij heeft daarom bij het college om hulp gevraagd voor zichzelf en haar gezin op grond van de Spuk-regeling. Welke hulp heeft eiseres gevraagd en (niet) gekregen?
10. Met de besluiten van 2 november 2023 en 4 juli 2024 heeft het college aan eiseres brede ondersteuning aangeboden. Eiseres ontvangt psychologische en praktische hulp bij de aanpak van de problemen van haar zelf en van haar oudste zoon en met haar schuldenproblematiek door middel van schuldhulpverlening/een budgetcoach. Ook ontvangt zij een (volledige) vergoeding voor diverse door haar gevraagde goederen voor haar woning en een babyuitzet. Het college heeft onder andere een laptop en een beugel verstrekt voor de oudste zoon van eiseres. Ook heeft het college de kosten voor meerdere posten vergoed of toegezegd, zoals de aanschaf van een brilmontuur met glazen voor eiseres zelf, de plaatsing van een douchecabine en de kosten voor een monteur voor de televisie in de woonkamer, de koelkast en het fornuis. Ook is een tussenwand geplaatst in een van de slaapkamers waarmee een extra slaapkamer is ontstaan. Zodoende telt de woning nu drie slaapkamers.
11. Er zijn echter ook meerdere door eiseres aangevraagde onderdelen niet toegekend. Dit betreft een tussenwand in de woonkamer, de aanschaf van de douchecabine zelf, een droger, een vaatwasser, een tweede laptop, een vakantie en een auto.
12. Naar aanleiding van het beroep van eiseres heeft de rechtbank tijdens de descente en de zitting met eiseres en het college gesproken over de bezwaren van eiseres tegen de weigering om bepaalde goederen aan haar te verstrekken.
13. Op de zitting heeft de gemachtigde van het college alsnog toegezegd dat ook de douchecabine zelf zal worden vergoed (naast de plaatsing daarvan), evenals de reparatie van de vaatwasser, de koelkast en de huidige was-droogcombinatie, aangezien deze inmiddels defect is. Eiseres zou echter ook nog ondersteuning willen krijgen voor een tweede laptop, een televisie voor de woonkamer, de kosten voor aanschaf van een nieuwe wasmachine/droger en een tussenwand in de woonkamer. Beoordeling door de rechtbank
14. De rechtbank gaat hierna in op de nog in geschil zijnde posten. De plaatsing van een tussenwand
15. Eiseres heeft toegelicht dat deze voorziening voor haar heel belangrijk is. Op dit moment slaapt de baby overdag in de woonkamer en ’s nachts bij eiseres op de kamer. Als er een eenvoudige tussenwand in de woonkamer wordt aangebracht ontstaat er een klein eigen kamertje voor de baby. Voor de baby zorgt dat voor een gevoel van veiligheid en voor eiseres en haar twee andere (beduidend oudere) kinderen zorgt het voor meer rust. Gezien alles wat eiseres en haar kinderen hebben meegemaakt is dit voor hun welzijn van groot belang. Daarom is het voor eiseres ook geen oplossing als twee van de kinderen een kamer delen.
16. Het college heeft dit verzoek afgewezen. Volgens het college heeft het leefgebied ‘wonen’ in de Spuk-regeling tot doel het bieden van een veilige, betaalbare plek in een passende woning. Met de woning die eiseres nu heeft wordt daaraan voldaan. De woning beslaat 94 m2 en heeft - na plaatsing van de eerder toegekende tussenwand - drie slaapkamers. Het is niet ongebruikelijk dat twee kinderen een kamer delen. Gezien de omvang van het gezin is er geen noodzaak om de kosten van een tussenwand te vergoeden, aldus het college.
17. De rechtbank stelt voorop dat noch financiële noch technisch/bouwkundige bezwaren zijn geopperd tegen de tussenwand, ook niet tijdens of na de descente. Technische bezwaren liggen ook niet direct in de rede vanwege de plaatsing van de eerdere wand en de bescheiden afmetingen van de nu in geding zijnde wand.
18. Daar staat tegenover dat eiseres duidelijk heeft gemaakt waarom de tussenwand in de woonkamer voor haar van groot belang is. Voor eiseres weegt zwaar dat de kinderen een veilige, eigen plek hebben. Gezien alles wat eiseres en de kinderen in het verleden hebben meegemaakt acht de rechtbank dat begrijpelijk. Van de zijde van het college is dat ook niet in twijfel getrokken. Eiseres heeft na een moeizame tijd, waarin onder andere PTSS bij haar is geconstateerd, haar leven nu weer wat meer op de rit. Zij is alleenstaand moeder, heeft een baan bij de gemeente Amsterdam en de zorg voor haar drie kinderen.
19. Met het college gaat de rechtbank ervan uit dat de woning passend is. Dat is door eiseres ook niet bestreden. Maar ook dan kan er wel worden meegedacht over mogelijkheden om meer ruimte te creëren in de huidige woning, met name wanneer dat kan bijdragen aan een emotioneel herstel voor eiseres en de kinderen en dat op relatief eenvoudige wijze te realiseren is. En ook van de zijde van de verhuurder bestaan geen bezwaren tegen het aanbrengen van een tussenwand.
20. Van de zijde van het college zijn geen concrete belangen genoemd die zich hiertegen verzetten. Het college had het belang van eiseres dan ook dermate zwaarwegend moeten achten dat zij in aanmerking komt voor plaatsing van de gevraagde tussenwand.
21. De rechtbank zal het bestreden besluit vernietigen. Zij ziet aanleiding zelf te voorzien en te bepalen dat het college zorgt voor plaatsing van de tussenwand als hierna vermeld. De televisie in de woonkamer
22. Het college heeft eiseres aangeboden de (op het moment van aanvraag nog aanwezige) televisie in de woonkamer te laten controleren en indien nodig te laten repareren. Tijdens de descente deelde eiseres mee dat zij de televisie heeft weggedaan, omdat die kapot was. In de slaapkamer van de middelste zoon staat nog wel een televisie, maar die is bedoeld voor de PlayStation. Eiseres wil graag een tweede toestel in de woonkamer zodat zij daar televisie kan kijken, ook samen met haar ouders. Zij ziet het niet zitten om de aanwezige televisie te verplaatsen naar de woonkamer.
23. Het college heeft de aanschaf van een tweede televisie geweigerd omdat er al een televisie in de woning aanwezig is. Die kan worden verplaatst naar de woonkamer.
24. De rechtbank volgt dit standpunt van het college. Bij eigen waarneming heeft zij gezien dat de televisie die nu in de slaapkamer van de zoon staat, kan worden verplaatst naar de woonkamer. De aansluiting van de PlayStation is daarvoor geen beletsel nu ook die kan worden verplaatst naar de woonkamer. Voor duurzaam herstel als bedoeld in de Wht en de Spuk-regeling is het niet nodig dat er twee televisietoestellen in de woning aanwezig zijn. De beroepsgrond slaagt dus niet. De tweede laptop
25. Eiseres heeft bij haar aanvraag verzocht om twee laptops. Zij heeft één laptop gekregen, voor haar oudste zoon. Eiseres wil ook graag een laptop voor haar middelste zoon. Op de zitting heeft eiseres toegelicht dat die op termijn nodig zal zijn voor school.
26. Het college heeft de aanvraag voor een tweede laptop afgewezen omdat er voorliggende voorzieningen zijn om te zijner tijd een laptop voor de zoon te regelen. In de tussentijd kan de zoon zijn spraakoefeningen doen op de laptop van eiseres.
27. De rechtbank overweegt dat het verzoek van eiseres betrekking heeft op de toekomst. Op dit moment is er geen noodzaak om een tweede laptop voor de kinderen te verstrekken. Hierbij gaat de rechtbank ervan uit dat wanneer de laptop te zijner tijd wel nodig is voor school, hiervoor ook andere regelingen bestaan, bijvoorbeeld vanuit de gemeente of via de school. Verweerder mag daar eerst naar verwijzen. Ook deze beroepsgrond slaagt dus niet. De aanschaf van een wasmachine/droger
28. Eiseres heeft bij haar aanvraag verzocht om een nieuwe wasmachine en droger. Op de zitting heeft zij nogmaals uitgelegd dat haar vorige wasmachine anderhalf tot twee jaar geleden kapot is gegaan en dat ze toen meteen zelf een nieuwe was-droogcombinatie heeft aangeschaft. Met alle was van het gezin kon zij niet wachten totdat ze daarvoor toestemming had van het college. Gelet op de grootte van haar gezin en van de woning is een wasdroger noodzakelijk, aldus eiseres.
29. Het college heeft het verzoek afgewezen omdat eiseres zelf een nieuwe was-droogcombinatie heeft gekocht zonder vooraf om toestemming te vragen. Volgens de handleiding van de VNG worden geen artikelen met terugwerkende kracht vergoed. Het college heeft zich ook op het standpunt gesteld dat een droger een luxe-artikel is dat niet nodig is en dat eiseres droogrekjes kan gebruiken. Op de zitting heeft de gemachtigde van het college gezegd dat het bezit van een wasmachine en droger in de gezinssamenstelling van eiseres en gezien de grootte van het huis niet onredelijk is.
30. De rechtbank neemt dit laatste tot uitgangspunt en gaat ervan uit dat de argumentatie met betrekking tot een luxe-artikel daarmee is komen te vervallen. Voorts ziet de rechtbank niet welk belang is gediend met het aan eiseres tegenwerpen van het niet vooraf toestemming vragen voor de aanschaf van een vervangend exemplaar. Omdat de kwestie al langere tijd loopt zal de rechtbank zelf voorzien en bepalen dat het college de aanschafkosten van de was-droogcombinatie die eiseres zelf heeft gekocht, integraal vergoedt. Conclusie en gevolgen
31. Het beroep is gegrond. Het besluit van 4 juli 2024 wordt vernietigd. Voor zover daarbij een tussenwand in de woonkamer en de aanschaf van een was-droogcombinatie zijn geweigerd zal de rechtbank uit het oogpunt van definitieve geschilbeslechting zelf in de zaak voorzien zoals hierna vermeld, onder instandlating van de rechtsgevolgen voor het overige.
32. Omdat het beroep gegrond is krijgt eiseres een vergoeding van haar proceskosten. Het college moet deze vergoeding betalen. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 2.267,50, namelijk 1 punt voor het indienen van een beroepschrift, 1 punt voor het bijwonen van de zitting en 0,5 punt voor het bijwonen van het onderzoek ter plaatse, gebaseerd op € 907,- per punt. Beslissing De rechtbank: verklaart het beroep gegrond; vernietigt het bestreden besluit; bepaalt dat het college de door eiseres gewenste tussenwand in de woonkamer plaatst dan wel doet plaatsen op zijn kosten en aan eiseres de aanschafkosten van de was-droogcombinatie integraal vergoedt; bepaalt dat voor het overige de rechtsgevolgen van het bestreden besluit in stand blijven; bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het bestreden besluit; veroordeelt het college in de proceskosten van eiseres tot een bedrag van € 2.267,50; draagt het college op het door eiseres betaalde griffierecht van € 51,- aan haar te vergoeden. Deze uitspraak is gedaan door mr. H.J. Tijselink, voorzitter, mr. J.C.S. van Limburg Stirum en mr. M.F. Zaagsma, in aanwezigheid van mr. J.A. Lammertink, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 16 mei
33. griffier voorzitter Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen. Bijlage - wettelijk kader Wet hersteloperatie toeslagen Artikel 2.
34. Brede ondersteuning door gemeente voor gedupeerde aanvrager kinderopvangtoeslag of voor een ex-partner van de gedupeerde aanvrager kinderopvangtoeslag, hun gezin en het thuiswonende kind
35. Het college van burgemeester en wethouders van een gemeente kan brede ondersteuning bieden op de vijf leefgebieden financiën, gezin, werk, wonen en zorg aan een ingezetene van die gemeente die: a. een aanvrager van een kinderopvangtoeslag is en een aanvraag heeft ingediend tot toekenning van een herstelmaatregel als bedoeld in artikel 2.7; b. een kind, een pleegkind of een voormalig pleegkind is dat in aanmerking komt voor een tegemoetkoming als bedoeld in artikel 2.12; of c. een ex-partner is die in aanmerking komt voor de compensatie, bedoeld in artikel 2.14h, eerste lid, en aan wie deze is toegekend.
36. Brede ondersteuning als bedoeld in het eerste lid wordt verleend ten behoeve van de personen, bedoeld in het eerste lid, onderdelen a tot en met c, alsmede hun gezin als bedoeld in artikel 4, eerste lid, onder c, van de Participatiewet en het thuiswonende kind of pleegkind ouder dan 18 jaar van de personen, bedoeld in het eerste lid, of van hun partner.
37. Het eerste en tweede lid zijn in bijzondere omstandigheden van toepassing op een ingezetene van een andere gemeente, zo nodig in overleg met het college van die andere gemeente.
38. Het college van burgemeester en wethouders van een gemeente verleent de brede ondersteuning op basis van een plan van aanpak dat ziet op het kunnen maken van een nieuwe start in het kader van herstel dat is opgesteld met de persoon die op basis van het eerste lid in aanmerking komt voor brede ondersteuning.
39. Het college van burgemeester en wethouders van een gemeente kan de uitvoering van dit artikel, behoudens de vaststelling van de rechten en plichten van de persoon die op basis van het eerste of tweede lid in aanmerking komt voor brede ondersteuning en de daarvoor noodzakelijke beoordeling van zijn omstandigheden, door derden laten verrichten.
40. Indien de aanvraag tot toekenning van een herstelmaatregel als bedoeld in artikel 2.7 wordt afgewezen, beëindigt het college van burgemeester en wethouders de brede ondersteuning van de personen die op grond van het eerste of tweede lid in aanmerking komen voor brede ondersteuning binnen 30 dagen nadat de Dienst Toeslagen het college van burgemeester en wethouders heeft geïnformeerd dat ten aanzien van de aanvrager van de kinderopvangtoeslag een afwijzende beschikking is gegeven.
41. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld ter uitvoering van dit artikel. Zie pag. 3 VNG-brochure handreiking spuk gemeentelijke ondersteuning.