Rechtbank den haag Team handel - voorzieningenrechter zaak- / rolnummer: C/09/486309 / KG ZA 15/460 Vonnis in kort geding van 19 mei 2015 in de zaak van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Aannemingsbedrijf v.d. Tempel B.V., gevestigd te Schiedam, eiseres, advocaat mr. E.M. Richel te Capelle aan den IJssel, tegen: 1 [gedaagde 1], 2. [gedaagde 2], volgens de dagvaarding beiden een briefadres houdende te [plaats 1], gedaagden, advocaat mr. R.P.E. Halfens te Nieuwegein. Partijen worden hierna respectievelijk aangeduid als ‘Vd Tempel’ en ‘[gedaagden]’. 1De procedure 1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - de dagvaarding met producties en de door eiser nadien overgelegde producties; - de door gedaagde overgelegde producties; - de op 11 mei 2015 gehouden mondelinge behandeling, waarbij door beide partijen pleitnotities zijn overgelegd. 1.2. Ter zitting is vonnis bepaald op heden. 2De feiten Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan. 2.1. [gedaagden] zijn de eigenaren van de woning gelegen aan de [adres] te [plaats 2] (hierna: de woning). Vd Tempel is een aannemingsbedrijf. 2.2. [gedaagden] hebben in 2007 aan Vd Tempel een opdracht verleend tot verbouwing van de woning. Vd Tempel heeft deze opdracht uitgevoerd en hiertoe facturen aan [gedaagden] gezonden. Tussen partijen is een geschil over deze opdracht ontstaan. [gedaagden] hebben een deel van de facturen onbetaald gelaten en Vd Tempel maakt aanspraak op betaling daarvan in totaal ad € 253.470,30. [gedaagden] zijn om meerdere redenen van mening dat zij niet tot betaling daarvan gehouden zijn. Voorts stellen zij een tegenvordering te hebben omdat Vd Tempel toerekenbaar tekort is geschoten in de nakoming van de tussen partijen gesloten overeenkomst, waardoor zij schade hebben geleden. 2.3. [gedaagden] hebben op 11 augustus 2011 aan de voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam verzocht om verlof te verlenen voor het leggen van conservatoire derdenbeslagen. In het beslagrekest stellen zij dat de door hen geleden schade € 291.963,73 bedraagt. Dit verlof is op 15 augustus 2011 verleend, waarbij de vordering van [gedaagden] conform hun verzoek is begroot op € 315.000,-, zijnde voormelde schade minus een bedrag van € 47.199,- aan eventueel door hen te betalen facturen, vermeerderd met rente en kosten. Vd Tempel heeft ter opheffing dan wel voorkoming van deze beslagen en verdere conservatoire beslagen zekerheid verleend aan [gedaagden] door middel van het stellen van een bankgarantie. Dit betreft een door de ING-bank op 8 september 2011 verleende bankgarantie met nummer K649573 tot een bedrag van € 315.000,- (hierna: de bankgarantie). 2.4. Vd Tempel heeft bij dagvaarding van 2 december 2011 bij de rechtbank Rotterdam een bodemprocedure tegen [gedaagden] aanhangig gemaakt. Daarin vordert Vd Tempel in conventie onder meer, kort gezegd, betaling van de door [gedaagden] onbetaald gelaten facturen ad € 253.470,30 en daarin vorderen [gedaagden] in reconventie onder meer, kort gezegd, betaling door Vd Tempel van een bedrag van € 300.199,52 aan schadevergoeding, te verminderen met het in conventie te verrekenen bedrag. In deze procedure heeft de rechtbank op 25 september 2013 een tussenvonnis gewezen (hierna: het tussenvonnis). Daarin overweegt de rechtbank onder meer: “(…) e-mail verkeer 7.3. Naar het oordeel van de rechtbank kan uit de processtukken worden afgeleid dat [gedaagden] van het e-mailadres [mailadres 1] gebruik heeft gemaakt en e-mails van V.d. Tempel op voormeld e-mailadres heeft ontvangen. Van de e-mails die V.d. Tempel naar [mailadres 2] stuurde, ging er vrijwel steeds een cc naar [mailadres 1] . De door V.d. Tempel bij dagvaarding, conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie en de notitie ten behoeve van de comparitie van partijen overgelegde producties zijn in dat verband dermate specifiek dat zij bevestigen dat tussen partijen e-mail verkeer bestond (zoals 78,79 en 80 bij antwoord in (voorwaardelijke) reconventie en 111 bij de notitie ten behoeve van de comparitie van partijen). Het verweer van [gedaagden] dat V.d. Tempel een verkeerd dan wel niet bestaand e-mail adres heeft gebruikt zal als onvoldoende onderbouwd worden verworpen. Van [gedaagden] mocht in het licht van de producties, waaruit blijkt dat door hen is gereageerd op e-mails naar beweerdelijk niet bestaande e-mailadressen, een inhoudelijke verklaring hiervoor verwacht worden. Sloopkosten 7.4. Deze kwestie begint met de vraag wat partijen hieromtrent zijn overeengekomen. Met betrekking tot de sloopwerkzaamheden is geen sprake van een separate schriftelijke overeenkomst. Nu partijen elkaar tegenspreken omtrent hetgeen hieromtrent is afgesproken is van belang in hoeverre de stellingen van partijen door geschriften worden onderbouwd. 7.5. Met V.d. Tempel is de rechtbank van oordeel dat partijen overeengekomen zijn dat de sloopwerkzaamheden zouden geschieden op regiebasis. [gedaagden] hebben ter gelegenheid van de comparitie van partijen erkend dat een deel van de sloopwerkzaamheden op regiebasis zou worden uitgevoerd. Het had op hun weg gelegen om onderbouwd te stellen welk deel van de werkzaamheden dat dan betrof. Dat hebben zij echter nagelaten. In een e-mailbericht van 26 april 2007 (productie 2 bij dagvaarding) heeft V.d. Tempel aan [gedaagden] voorgesteld: "Zoals mondeling besproken zouden wij de sloopwerkzaamheden in regie uit kunnen voeren (...)". 7.6. Op 17 mei 2007 heeft V.d. Tempel een e-mail gestuurd met daarbij "een opstelling van de tot op heden gemaakte kosten van de uitgevoerde sloopwerkzaamheden". Deze opstelling beliep een bedrag van ruim € 18.000,-- en kende een aantal PM-posten. Uit de factuur d.d. 8 juni 2007 met nummer 71769 ad € 23.800,00 voor de 1e termijn sloopwerkzaamheden (productie 1 bij conclusie van antwoord in conventie en (voorwaardelijke) eis in reconventie) hadden [gedaagden] kunnen en moeten begrijpen dat daarmee de kosten voor sloopwerkzaamheden nog niet volledig waren gefactureerd, dat nadere facturering zou volgen en dat V.d. Tempel derhalve de werkzaamheden op regiebasis zou voortzetten. Gesteld noch gebleken is dat [gedaagden] daar op of rond dat moment vragen over heeft gesteld, laat staan bezwaar tegen heeft gemaakt. Bovendien hebben [gedaagden] niet, in ieder geval niet op overtuigende wijze, verklaard waarom zij geen vragen hebben gesteld of opmerkingen jegens V.d. Tempel hebben gemaakt omtrent de voortzetting van sloopwerkzaamheden na 17 mei 2007 als zij oprecht meenden alle sloopkosten al voldaan te hebben, terwijl van een aanneemovereenkomst waar die sloopkosten eventueel onderdeel van zouden kunnen uitmaken op dat moment nog geen sprake was. Dit betekent dat de vordering ter zake afrekening sloopwerkzaamheden ad € 25.527,27 in beginsel voor toewijzing gereed ligt. (…) Meerwerk 7.9. Uitgangspunt is dat de aannemer in geval van door de opdrachtgever gewenste wijzigingen in het werk slechts dan een hogere dan de overeengekomen aanneemsom in rekening kan brengen, wanneer hij de opdrachtgever tijdig heeft gewezen op de noodzaak van de daaruit voortvloeiende prijsverhogingen, tenzij de opdrachtgever die noodzaak uit zich zelf had moeten begrijpen (artikel 7:755 BW). 7.10. Uit de tussen partijen gevoerde (e-mail)correspondentie, de verslaglegging van de besprekingen over de verbouwingswerkzaamheden in de woning, waarbij in ieder geval [gedaagden], [betrokkene 2] en [betrokkene 3] (namens V.d.Tempel) aanwezig waren en de (voorlopige) overzichten meer- en minderwerk d.d. 10 oktober 2007, 12 februari en 14 oktober 2008 en de reactie daarop van [gedaagden] is genoegzaam gebleken dat [gedaagden] V.d. Tempel opdracht hebben gegeven tot het verrichten van meerwerk. De rechtbank neemt daarbij onder meer n aanmerking dat [betrokkene 3] [gedaagden] daarbij gewezen heeft op de prijsverhoging die de keuze voor de Northgo deuren met zich zou brengen (productie 21 bij dagvaarding), en verwijst voorts naar de hierna steeds tussen haakjes opgenomen verwijzingen naar het dossier. Dit betekent dat V.d. Tempel in beginsel betaling van meerwerk van [gedaagden] kan vorderen ter zake van: - Verzwaring CV-installatie in verband met eisen waterhoeveelheid ad € 4.036,42 (productie 19 bij dagvaarding: verslag bespreking woning [adres]); - Wijziging vloerverwarmingssysteem naar Havikhorst ad € 8.195,18 (producties 17 (e-mail [gedaagde 1] aan: [betrokkene 1] d.d. 09-07-2007 22:14) en 19 bij dagvaarding); - Wijziging fabrikaat radiatoren van Thermrad naar Jago ad € 3.393,63 (productie 85 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Loodgieterswerk badkamers/keuken en sanitair monteren ad € 15.095,98 (onder andere producties 17 en 27 (beknopt verslag bespreking woning [adres] d.d. 11 september 2007) bij dagvaarding en 88 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Extra wensen uitvoering elektrische installatie ad € 23.068,65 (onder andere producties 18, 20, 21, 22, 23 en 29 bij dagvaarding en producties 86, 91,92 en 97 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Toevoeging videofooninstallatie ad € 3.616,25 (productie 18 bij dagvaarding en productie 86 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Verrekening stelpost trap naar zolder ad € 16.634,28 (onder andere producties 22 en 27 bij dagvaarding); - Toevoeging vliering in de garage ad € 848,65 (producties 20 en 22 bij dagvaarding); - Wijziging draagconstructie achterzijde als gevolg van eisen gemeente ad € 2.426,60 (producties 21 en 22 bij dagvaarding); - Alsnog vervangen van alle zinken goten (100% ipv 25%) ad € 3.217,50 (productie 22 bij dagvaarding); - Toevoeging verholen goten langs dakkapellen ad € 1.144,00 (productie 22 bij dagvaarding); - Toevoeging binnensaus- en schilderwerk ad € 24.063,42 (productie 86 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Verrekening aankoopprijs deuren ten opzichte van Northgo ad € 11.312,17 (onder andere producties 21, 22 en 24 bij dagvaarding); - Herstelwerkzaamheden aan vloer en balklaag BG ad € 2.083,40 (onder andere producties 9, 12, 13, 15 bij dagvaarding); - Behandelingen van Lierop inclusief schelpenlaag ad € 2.596,00 (producties 19 en 22 bij dagvaarding); - Hormann garagedeur leveren en monteren ad € 2.951,75 (producties 15, 22 en 23 bij dagvaarding); - Toevoegingen was- en strijkruimte, blad en inrichting ad € 2.021,25 (productie 27 bij dagvaarding en productie 86 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Wand- en vloertegelwerk badkamers en overige ruimten ad € 5.106,13 (onder andere producties 19 en 20 bij dagvaarding); - Meerkosten inbouwen spotbakken in stucplafonds ad € 1.706,10 (onder andere producties 22, 27 en 28 bij dagvaarding en 86 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Diverse bouwkundige wijzigingen ad € 4.911,94 (onder andere producties 13 bij dagvaarding en 86 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Wand/plafondconstructies in de badkamer ten behoeve van inrichting ad € 4.436,31(producties 19 en 27 bij dagvaarding); - Enkelwandige pijp openhaard isoleren ad € 318,12 (onder andere producties 26 en 27 bij dagvaarding); - Inhakken en aanbrengen geveldoorvoer open haard ad € 761,20 (onder andere producties 15, 19, 26 en 27 bij dagvaarding); - Wanden saus- in plaats van behangklaar opleveren ad € 1.512,50 (producties 19 en 27 bij dagvaarding); - Grondhout opnemen in wanden (plafond was inclusief) ad € 2.207,21 (productie 27 bij dagvaarding); - Vervangen deurkozijn naar balkon (met hardsteen) ad € 850,30 (productie 20 bij dagvaarding); - Verrekening meerkosten toegepaste hardsteen dorpels ad € 2.781,21 (productie 27 bij dagvaarding); - Lekkages in kelder injecteren ad € 1.320,00 (producties 21 en 22 bij dagvaarding); - Verrekenen stelpost aanpassen nutsaansluitingen ad € 322,38 (onder andere producties 13 15 bij dagvaarding); - Vouw-schuifdeur leveren en aanbrengen € 857,45 (productie 22 bij dagvaarding); - Aankoop en plaatsen raamgarnituur het Sleutelhuis ad € 5.445,94 (productie 89 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Opmetselen wandje onder woonkamervloer tbv open haard ad € 815,10 (onder andere productie 19, 21 en 22 bij dagvaarding); - Aanvullend uitgevoerd metselwerk € 8.783,50 (productie 13 bij dagvaarding); - Houten vlonders met hardsteen tegels leveren en aanbr. ad € 766,35 (productie 97 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Aanleg fundaties ten behoeve van optionele veranda ad € 811,80 (producties 26, 27 bij dagvaarding en 97 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Vuilcontainers ten behoeve van vuil derden ad € 808,50 (productie 97 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); - Ophangen diverse schilderijen en andere zaken ad € 633,60 (producties 96 en 97 bij conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie); Teruggedraaide bezuinigingen: Knieschotten toevoegen als afwerking onderkant kap ad € 2.972,64 (productie 27 bij dagvaarding) Zoldervloer onder vloerafwerking voorzien van vilt ad € 1.293,60 (productie 19 bij dagvaarding); Vervangen twee gevelkozijnen achtergevel ad € 3.512,85 (producties 20 en 27 bij dagvaarding) Aanvullende werkzaamheden in kelder ad € 1.367,03 (producties 20 en 22 bij dagvaarding); Gipsplatenplafonds verd. en deel BG toch in stucplafonds ad € 9.190,50 (productie 13 bij dagvaarding) Zijwangen dakkapellen in zink in plaats van trespa ad € 1.540,00 (productie 22 bij dagvaarding); Kosten voor het metselen van de wanden en het plaatsen van het framewerk van de MS-voorzetwanden ad € 5.800,00 (productie 12 bij dagvaarding); Aparte factuur voor toepassen beglazing ad € 5.275,60 (producties 19, 22, 24 bij dagvaarding); Anders dan [gedaagden] is de rechtbank van oordeel dat zij als opdrachtgevers de glasrekening aan V.d. Tempel dienen te voldoen. Met de door [gedaagden] en de gemeente [plaats 2] gemaakte afspraken over de betaling van deze factuur heeft V.d. Tempel niets van doen; immers de gemeente [plaats 2] is geen partij bij de aannemingsovereenkomst. (…) 7.12. Uit hetgeen hiervoor is overwogen volgt dat de vordering ter zake van meerwerk (in beginsel) tot een bedrag van € 250.805,72 voor toewijzing vatbaar is. (…) 7.13. [gedaagden] hebben in conventie een beroep op verrekening gedaan in verband met de in (voorwaardelijke) reconventie gevorderde schadevergoeding. Daarom zal dienaangaande eerst een oordeel over de vordering in (voorwaardelijke) reconventie worden gegeven. 7.14. Aan de orde is daarom of sprake is van een toerekenbare tekortkoming aan de zijde van V.d. Tempel en vervolgens of de door [gedaagden] gevorderde herstelkosten voor rekening van V.d. Tempel dienen te komen. Van een toerekenbare tekortkoming aan de zijde van V.d. Tempel is sprake als de door V.d. Tempel verrichte werkzaamheden niet voldoen aan de eisen van goed en deugdelijk werk. Bij de bepaling van de hoogte van de schade uit herstelkosten, gaat het om de naar objectieve maatstaven bepaalde herstelkosten. Maatgevend daarvoor is welke (herstel)maatregelen naar eisen van goed en bekwaam vakmanschap daarvoor redelijkerwijs nodig zijn en welke kosten de gemiddelde bonafide aannemer daarvoor redelijkerwijs in rekening zou brengen. In dat verband heeft de rechtbank behoefte aan voorlichting door een deskundige met betrekking tot de volgende door [gedaagden] gestelde gebreken: - de buitenriolering en drainage; - het metselwerk; - het timmerwerk; - de kozijnen en deuren; - het natuur- en kunststeen; - de tegelwerken; - het schilderwerk; - de stofferingen; - de W-installaties; - de E-installaties; - de gasleiding; - de rookgasafvoerkanalen; en de herstelkosten die daarmee gemoeid zijn. 7.15. Voor zover de gestelde gebreken niet meer door de deskundige zijn te beoordelen, blijven deze en de daarmee gemoeide herstelkosten voor rekening van [gedaagden] 7.16. De rechtbank zal de zaak naar de rol verwijzen teneinde V.d. Tempel en [gedaagden] in de gelegenheid te stellen zich uit te laten omtrent het aantal en de persoon/personen van de te benoemen deskundige(n), de aan deze(
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.