vonnis RECHTBANK GELDERLAND Team kanton en handelsrecht Zittingsplaats Arnhem zaaknummer / rolnummer: C/05/400945 / HA ZA 22-109 Vonnis van 7 december 2022 in de zaak van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [eis.conv./verw.reconv.] , gevestigd te [plaats] , eiseres in conventie, verweerster in voorwaardelijke reconventie, advocaat mr. D.M.H.M. van Dijk te Arnhem, tegen de naamloze vennootschap LIANDER N.V., gevestigd te Arnhem, gedaagde in conventie, eiseres in voorwaardelijke reconventie, advocaat mr. J.W.M. Hagelaars en mr. I.S. Termaat te Nijmegen. Partijen zullen hierna [eis.conv./verw.reconv.] en Liander genoemd worden. 1De procedure 1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: het tussenvonnis van 1 juni 2022 de akte overlegging producties 9 a tot en met f en 10 tevens conclusie van antwoord in voorwaardelijke reconventie, ingekomen op 18 juli 2022 de brief met twee bijlagen van [eis.conv./verw.reconv.] van 27 juli 2022 het verkort proces-verbaal van mondelinge behandeling van 9 augustus 2022. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald. 2De feiten 2.1. [eis.conv./verw.reconv.] exploiteert een biologisch fruitteeltbedrijf. Zij had ten behoeve van haar bedrijf percelen grond, kadastraal bekend gemeente [kad.gegevens 1] nummers [perceelnr. 1] , [perceelnr. 2] en [perceelnr. 3] , in gebruik op basis van een deelbouwovereenkomst van laatstelijk 18 januari 2019 met de maatschap [betrokkene 1] (hierna: [betrokkene 1] ), de eigenaar van die percelen. De deelbouwovereenkomst had een duur van één jaar met de mogelijkheid van verlenging met telkens één jaar, maximaal tien jaar achtereen, dus tot 1 januari 2029. Perceel B [perceelnr. 3] is inmiddels vernummerd in de percelen [perceelnr. 4] , [perceelnr. 5] en [perceelnr. 6] . De percelen werden door [eis.conv./verw.reconv.] gebruikt voor de teelt van appels. 2.2. Liander had in verband met de uitbreiding van het transformatorstation te [plaats] een deel van voormelde percelen nodig, te weten: een gedeelte van de percelen B [perceelnr. 1] en B [perceelnr. 4] ter grootte van in totaal 0.81.42 ha (8.142 m2). [eis.conv./verw.reconv.] diende daarom het gebruik van die grond te beëindigen. Partijen zijn daarover met elkaar in overleg getreden. 2.3. Bij notariële akte van 31 juli 2020 heeft [betrokkene 1] de percelen grond B [perceelnr. 7] (ontstaan uit nummer [perceelnr. 4] ) en B [perceelnr. 8] (ontstaan uit nummer [perceelnr. 1] ), ter grootte van in totaal 8.142 m2 aan Liander geleverd. Daarin is voor zover van belang het volgende vermeld: Artikel 5 (…) 4. De aanvaarding van het verkochte geschiedt conform artikel 5 lid 1 onder c van de koopovereenkomst met een gebruikerovereenkomst ten behoeve van [eis.conv./verw.reconv.] (…), welke afspraken tussen verkoper [ [betrokkene 1] , toevoeging rechtbank] en koper [Liander, toevoeging rechtbank] daaromtrent in artikel 12 van de koopovereenkomst nader staan uitgewerkt 2.4. In augustus 2020 hebben [eis.conv./verw.reconv.] en Liander een vaststellingsovereenkomst gesloten, ondertekend op respectievelijk 12 en 15 augustus 2020 (hierna: de VSO). Daarin zijn zij overeengekomen dat [eis.conv./verw.reconv.] per 1 januari 2021 afstand doet van al haar rechten ter zake van het gebruik c.q. genot van de percelen B [perceelnr. 4] (gedeeltelijk) en B [perceelnr. 1] (gedeeltelijk), totaal groot 8.142 m2, tegen een door Liander aan [eis.conv./verw.reconv.] te betalen vergoeding. In de VSO is daarover onder meer het volgende bepaald: Nemen het volgende in aanmerking: (…) [eis.conv./verw.reconv.] (…) heeft met de eigenaar van de landbouwgrond ‘Deelbouwovereenkomsten’ (…) gesloten (…), op grond waarvan [eis.conv./verw.reconv.] (…) zich jegens de eigenaar van de grond op het standpunt heeft gesteld dat sprake is van pacht. De eigenaar stelt zich op het standpunt dat geen sprake is van pacht; (…) (…) (…) Liander heeft met de eigenaar van het deel van de landbouwgrond dat zij nodig heeft voor de uitbreiding van het transformatorstation overeenstemming bereikt over de verwerving daarvan; Ter voorkoming van een geschil over de rechten van [eis.conv./verw.reconv.] (…) met betrekking tot de door Liander te verwerven grond en de aan [eis.conv./verw.reconv.] (…) al dan niet toekomende schadevergoeding gaan partijen deze vaststellingsovereenkomst aan. (…) Artikel 2 Vergoeding 1. Liander betaalt aan [eis.conv./verw.reconv.] (…) een vergoeding op basis van onteigening van het betreffende gedeelte grond. Daarbij zal als peildatum 1 januari 2021 worden gehanteerd. Partijen stellen vast dat die vergoeding (uitsluitend) kan bestaan uit: a. Een gekapitaliseerde vergoeding voor de (netto) inkomensschade die [eis.conv./verw.reconv.] (…) lijdt door het verlies van de in artikel 1 lid 1 genoemde grond, waarbij een kapitalisatiefactor 8 zal worden gehanteerd, waarin is begrepen de inkomensschade voor de na het verlies van de grond eventueel verminderde gebruiksmogelijkheden van het overblijvende; b. Een vergoeding voor de kosten van de noodzakelijke aanpassing van het overblijvende; c. Een vergoeding voor de waarde van de op de grond staande fruitbomen voor zover die op kosten van [eis.conv./verw.reconv.] zijn aangeplant; d. Een vergoeding voor de kosten van bijstand aan de hand van de zogenaamde dubbele redelijkheidstoets. (…) Ter begroting van de vergoeding die aan [eis.conv./verw.reconv.] (…) toekomt met betrekking tot de in lid 1 onder a tot en met c genoemde posten zullen beide partijen een deskundige aanwijzen die gezamenlijk tot een aan [eis.conv./verw.reconv.] (…) een verschuldigde vergoeding dienen te komen. De adviseurs zullen hun bindend advies uitbrengen met inachtneming van de in deze overeenkomst benoemde uitgangspunten. Partijen zijn verplicht de adviseurs alle gegevens te verstrekken die naar het oordeel van de adviseurs nodig zijn voor het advies. (…) De kosten van het bindend advies komen voor rekening van Liander en worden binnen een maand nadat het definitieve bindend advies aan partijen is toegezonden betaald. (…) Het is bindend adviseurs toegestaan de expertise in te roepen van een deskundige op het gebied van biologische fruitteelt. De eventueel daarmee gemoeide kosten worden door Liander gedragen. De vergoeding die [eis.conv./verw.reconv.] (…) ontvangt wordt geacht een volledige vergoeding te zijn van alle schade die [eis.conv./verw.reconv.] (…) leidt door het verlies van het gebruik van de grond en de realisatie en ingebruikname van het transformatorstation, hoe ook genaamd. Na voldoening van de vergoeding zoals hiervoor omschreven, heeft [eis.conv./verw.reconv.] (…) niets meer te vorderen ter zake. (…) 2.5. Namens Liander is de heer [betrokkene 2] RT (hierna: [betrokkene 2] ) als bindend adviseur aangewezen en namens [eis.conv./verw.reconv.] mr. [betrokkene 3] (hierna: [betrokkene 3] ). Aan hen is de opdracht verstrekt om een schadeloosstelling vast te stellen conform hetgeen is overeengekomen in de VSO. 2.6. Tussen [eis.conv./verw.reconv.] en [betrokkene 1] is geprocedeerd bij de pachtkamer van de rechtbank Midden-Nederland, locatie Lelystad, waarin de vraag centraal stond of de deelbouwovereenkomst tussen hen al dan niet moest worden aangemerkt als een pachtovereenkomst. In het kader van schikkingsonderhandelingen in die procedure heeft [eis.conv./verw.reconv.] op 23 november 2020 met [betrokkene 1] een vaststellingsovereenkomst gesloten. Deze houdt in dat [eis.conv./verw.reconv.] met ingang van 1 januari 2021 niet langer gebruik zal maken van de percelen grond die zij van [betrokkene 1] in gebruik had, tegen een door [betrokkene 1] aan [eis.conv./verw.reconv.] te betalen schadeloosstelling, waarvan de hoogte zal worden bepaald door middel van bindend advies. In die vaststellingsovereenkomst is het volgende vermeld: De schadeloosstelling heeft betrekking op het perceel dat op dit moment nog in eigendom is van [betrokkene 1] c.s. Dit betekent dat de vaststelling van de schadeloosstelling geen betrekking heeft op de oppervlakte die thans in eigendom is van Liander, te weten 8142 m2 2.7. Op 18 januari 2021 hebben [betrokkene 2] en [betrokkene 3] (hierna: de bindend adviseurs) een concept ‘Taxatierapport schadeloosstelling Fruitopstand’ aan partijen gezonden. Daarin is de door Liander aan [eis.conv./verw.reconv.] te betalen schadeloosstelling begroot op afgerond € 696.000,00. 2.8. Bij brief van 29 maart 2021 heeft de advocaat van Liander namens Liander op voormeld concept rapport inhoudelijk gereageerd. [eis.conv./verw.reconv.] heeft niet op het concept rapport gereageerd. 2.9. Op 24 september 2021 is het ‘Bindend Advies schadeloosstelling fruitopstand [eis.conv./verw.reconv.] ’ (hierna: het bindend advies) uitgebracht door de bindend adviseurs. Daarin is, voor zover van belang, het volgende vermeld: 1.4. Instructies van opdrachtgevers De opdracht aan de taxateurs is verwoord in de vaststellingsovereenkomst 12-08-2020 (…) Artikel 2 lid 1 van deze overeenkomst zegt dat een vergoeding op basis van onteigening vastgesteld en betaald dient te worden, welke opdracht nader is uitgewerkt in de punten a t/m d. de vaststellingsovereenkomst bepaalt hierover het volgende Bepaal: Een gekapitaliseerde vergoeding voor de (netto) inkomensschade die [eis.conv./verw.reconv.] (…) lijdt door het verlies van de in artikel 1 lid 1 genoemde grond, waarbij een kapitalisatiefactor 8 zal worden gehanteerd, waarin is begrepen de inkomensschade voor de na het verlies van de grond eventueel verminderde gebruiksmogelijkheden van het overblijvende; Een vergoeding voor de kosten van de noodzakelijke aanpassing van het overblijvende; Een vergoeding voor de waarde van de op de grond staande fruitbomen voor zover die op kosten van [eis.conv./verw.reconv.] zijn aangeplant; Een vergoeding voor de kosten van bijstand aan de hand van de zogenaamde dubbele redelijkheidstoets. (…) 1.10. Taxatiestandaarden Opdrachtnemers stellen dit bindend advies op zoveel als mogelijk in overeenstemming met de inhoud van de Praktijkhandreiking Landelijk en Agrarisch Vastgoed zoals opgesteld door het Nederlands Register Vastgoed Taxateurs (NRVT). Dit bindend advies kan niet beschouwd te worden als een professionele taxatiedienst als bedoeld in de NRvT regelementen. 1.11. Uitgangspunten- en achtergrondinformatie (…) De totale bedrijfsoppervlakte van [eis.conv./verw.reconv.] (…) bedraagt ca. 28 ha. Voor de aanleg c.q. uitbreiding van het onderverdeelstation van Liander is een gedeelte van de kavel benodigd. Het benodigde perceel maakt onderdeel uit van een groter geheel, in totaal ca. 7 ha. Volgens opgave van Liander betreft de oppervlakte waarvan de plantopstanden in ieder geval verwijderd dienen te worden circa 8.142 m2. Deskundigen hebben berekend dat de te verwijderen plantopstanden ca. 1.31.24 ha. zal bedragen. Dit heeft aanmerkelijke gevolgen voor het bedrijf. (…) 1.13. Voorwaarden (…) Alle bedragen in dit rapport zijn in euro’s (€) en, voor zover aan de orde, exclusief 21% omzetbelasting. (…) 1.15. Concept en trackrecord Opdrachtnemers hebben d.d. 18-02-2021 aan opdrachtgevers van het object een eerste concept rapportage toegestuurd. De reactie van opdrachtgever 1. [ [betrokkene 4] , namens Liander, toevoeging rechtbank] per datum 29-03-2021. per brief (…) heeft geleid tot aanpassingen van het rapport. Taxateurs hebben samen met hun adviseur op 20-07-2021 fysiek overleg gehad om de opmerkingen van opdrachtgever 1 te bespreken. Hieruit zijn de volgende wijzigingen c.q. aanpassing uit voort gekomen: de berekende oppervlakte fruitopstand is aangepast. de opbrengstgegevens over het oogstjaar 2020 zijn aan het rapport toegevoegd, om daarmee een zo compleet mogelijk beeld te schetsen. (…) 3.2. Waardering plantopstanden (…) Waarde plantopstand (…) Totale waarde : € 65.000,00 x 1.31.24 ha € 85.306,00 3.3. Waardering opbrengstderving (…) Opbrengst/jaar : 2.933 bomen x 1.31.24 ha. = 3.849 bomen 19 kg/boom x 3.839 bomen = 73.131 kg x € 0,84/kg = € 61.430,04 (…) 3.5. Totale schade AFBEELD ING I 2.10. Bij brief van 3 november 2021 heeft de advocaat van Liander aan de advocaat van [eis.conv./verw.reconv.] meegedeeld dat er volgens Liander ernstige gebreken kleven aan het bindend advies en dat Liander het bindend advies daarom op de voet van artikel 7:904 BW vernietigt. Tevens wordt daarin vermeld dat Liander bereid is om als voorschot op de vergoeding € 150.000,00 aan [eis.conv./verw.reconv.] te betalen, zonder erkenning van de verschuldigdheid daarvan, onder de voorwaarde dat het door [eis.conv./verw.reconv.] aangekondigde kort geding wordt ingetrokken. 2.11. Liander heeft op 12 november 2021 € 150.000,00 aan [eis.conv./verw.reconv.] betaald. Bij e-mailbericht van 15 november 2021 heeft de advocaat van [eis.conv./verw.reconv.] aan de advocaat van Liander meegedeeld dat het kort geding niet zal worden ingetrokken. 2.12. Bij vonnis in kort geding van 1 december 2021 heeft de voorzieningenrechter van deze rechtbank de vordering van [eis.conv./verw.reconv.] jegens Liander tot betaling van € 579.768,29 afgewezen omdat - kort gezegd - het bestaan van de vordering van [eis.conv./verw.reconv.] in het bestek van het kort geding onvoldoende is komen vast te staan. 3De vordering in conventie 3.1. [eis.conv./verw.reconv.] vordert dat de rechtbank bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis: voor recht zal verklaren dat de door Liander ingeroepen vernietiging van het bindend advies geen rechtsgevolg heeft, Liander zal veroordelen tot betaling van € 579.768,29, vermeerderd met de wettelijke handelsrente vanaf 24 september 2021 tot aan de dag van algehele voldoening, Liander zal veroordelen tot betaling van € 11.762,29, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de dag van dagvaarding tot aan de dag van algehele voldoening, Liander zal veroordelen in de proceskosten en de nakosten, vermeerderd met wettelijke rente. 3.2. [eis.conv./verw.reconv.] legt aan haar vorderingen het volgende ten grondslag. In de VSO zijn partijen overeengekomen dat de door Liander aan haar te betalen vergoeding voor de beëindiging van het gebruik van de percelen zal worden begroot in een door deskundigen uit te brengen bindend advies. In het bindend advies is de vergoeding begroot op € 603.114,29. Over deze vergoeding dient nog 21% btw te worden berekend, zodat de totale vergoeding uitkomt op € 729.768,29, waarop het door Liander betaalde voorschot van € 150.000,00 in mindering strekt. Liander dient dus nog € 579.768,29 aan [eis.conv./verw.reconv.] te voldoen. Liander heeft ten onrechte het bindend advies vernietigd. Liander dient haar verplichtingen uit de VSO na te komen. Aangezien Liander niet bereid was het verschuldigde bedrag aan [eis.conv./verw.reconv.] te voldoen, was [eis.conv./verw.reconv.] genoodzaakt een kort gedingprocedure aanhangig te maken. De daarvoor gemaakte kosten van € 11.762,29 dient Liander eveneens aan haar te vergoeden, aldus [eis.conv./verw.reconv.] . 3.3. Liander voert gemotiveerd verweer. Zij voert aan dat [eis.conv./verw.reconv.] haar waarheidsplicht heeft geschonden. [eis.conv./verw.reconv.] heeft verzwegen dat zij op 23 november 2020 een schikking heeft bereikt met [betrokkene 1] , inhoudende dat zij alle gronden die zij in gebruik had van [betrokkene 1] per 1 januari 2021 zou ontruimen. Deze informatie is pas daags voor de mondelinge behandeling van het kort geding van 16 november 2021 aan Liander bekend geworden. Dit aspect was van wezenlijk belang voor de begroting van de aan [eis.conv./verw.reconv.] toekomende schadeloosstelling en [eis.conv./verw.reconv.] had dat in de bindend adviesprocedure moeten vermelden. Reeds om die reden meent Liander dat zij niet aan het bindend advies kan worden gehouden. Liander voert verder aan dat aan het bindend advies ernstige bezwaren kleven en dat zij het bindend advies op deugdelijke gronden heeft vernietigd. Zij betwist dat over de vergoeding btw is verschuldigd. Ook de door [eis.conv./verw.reconv.] gemaakte kosten voor de kort gedingprocedure dienen voor eigen rekening van [eis.conv./verw.reconv.] te blijven, aldus Liander. 4De vordering in voorwaardelijke reconventie 4.1. Voor het geval dat de rechtbank in conventie oordeelt dat [eis.conv./verw.reconv.] geen aanspraak heeft op een vergoeding, althans aanspraak heeft op een lagere vergoeding dan € 150.000,00, vordert Liander dat de rechtbank [eis.conv./verw.reconv.] bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis zal veroordelen tot (terug)betaling aan Liander van hetgeen Liander aan [eis.conv./verw.reconv.] heeft voldaan, te weten een bedrag van € 150.000,00, voor zover aan de orde te verminderen met de schadevergoeding waarop [eis.conv./verw.reconv.] naar het oordeel van de rechtbank aanspraak heeft, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 4 mei 2022 tot aan de dag van algehele voldoening, met veroordeling van [eis.conv./verw.reconv.] in de proceskosten en de nakosten. 4.2. Liander legt aan haar vordering het volgende ten grondslag. Zij stelt dat zij ter voorkoming van het kort geding uit coulance een voorschot op de schadeloosstelling van € 150.000,00 aan [eis.conv./verw.reconv.] heeft voldaan. Dat was voordat zij op de hoogte raakte van de schikking tussen [eis.conv./verw.reconv.] en [betrokkene 1] . Door de vernietiging van het bindend advies is er geen rechtsgrond voor de betaling aan [eis.conv./verw.reconv.] en daarom vordert Liander het door haar onverschuldigd betaalde bedrag terug. 4.3. [eis.conv./verw.reconv.] voert gemotiveerd verweer. Zij betwist dat zij haar waarheidsplicht heeft geschonden en dat zij erop uit is om tweemaal een schadeloosstelling te ontvangen voor dezelfde grond. Zij voert aan dat zij door [betrokkene 1] schadeloos wordt gesteld voor verlies van het gebruik van de grond van [betrokkene 1] met uitzondering van het perceel van 8.142 m2, waarover zij afspraken heeft gemaakt met Liander. [eis.conv./verw.reconv.] betwist dat Liander haar onverschuldigd heeft betaald. 5De beoordeling in conventie en in voorwaardelijke reconventie 5.1. Liander betoogt dat niet van haar kan worden gevergd dat zij gebonden blijft aan het bindend advies omdat (
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.