RECHTBANK MAASTRICHT Sector Civiel Datum uitspraak: 6 mei 2009 Zaaknummer : 139388 / KG ZA 09-137 De voorzieningenrechter, belast met de behandeling van burgerlijke zaken, heeft het navolgende kort gedingvonnis gewezen inzake 1.de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid KINDERKOOR SJAMAES, statutair zetelende te Maastricht, gevestigd en kantoor houdende te Maastricht, 2.de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid KERKELIJK ZANGKOOR ST. JOZEF, statutair zetelende te Maastricht, gevestigd en kantoor houdende te Maastricht, 3.[EISER3] wonende te Maastricht, 4.[EISER4], wonende te Maastricht, 5.[EISER5] wonende te Maastricht, 6.[EISER6] wonende te Maastricht, 7.[EISER7], wonende te Maastricht, 8.[EISER8] wonende te Maastricht, 9.[EISER9] wonende te Maastricht, 10.[EISER10], wonende te Maastricht, 11.[EISER11], wonende te Maastricht, 12.[EISER12], wonende te Maastricht, 13.[EISER13], wonende te Maastricht, eiseressen in conventie, verweersters in reconventie, advocaat mr. R.H.G.M. Kerckhoffs; tegen: de kerkelijke rechtspersoon ROOMSCH KATHOLIEKE PAROCHIE H. ANTONIUS VAN PADUA, kantoor houdende te Maastricht, gedaagde in conventie, eiseres in reconventie, advocaat mr. J.L.H. Holthuijsen. 1.Het verloop van de procedure Eiseres sub 1, hierna te noemen “het kinderkoor”, eiseres sub 2, hierna te noemen “het gemengd koor”, en eiseressen sub 3 tot en met 13, hierna te noemen “het dameskoor”, gezamenlijk te noemen “de koren”, hebben gedaagde, hierna te noemen “de parochie”, gedagvaard in kort geding. Op de dienende dag, 27 april 2009, hebben de koren gesteld en gevorderd overeenkomstig de inhoud van de dagvaarding, waarna zij hun vordering met verwijzing naar op voorhand toegezonden producties aan de hand van een pleitnota nader hebben doen toelichten. De parochie heeft aan de hand van een pleitnota verweer gevoerd, daarbij eveneens verwijzend naar op voorhand toegezonden producties, waarna zij een eis in reconventie heeft ingediend. Partijen hebben daarna op elkaars stellingen gereageerd. Ten slotte hebben partijen om vonnis verzocht. De uitspraak van het vonnis is bepaald op heden. 2.Het geschil In conventie 2.1 Het kinderkoor is opgericht op 1 oktober 1980. Het heeft blijkens zijn statuten tot doel het in stand houden van een kinderkoor teneinde de muziek tijdens liturgische vieringen in de parochie, gemeente Maastricht of elders dan wel niet-liturgische vieringen naar beste vermogen, al of niet in samenwerking met anderen, te verzorgen. Het gemengd koor is opgericht op 22 november 1936. Het heeft blijkens zijn statuten tot doel de kerkelijke plechtigheden van de parochie muzikaal op te luisteren. Het dameskoor ontplooit dezelfde activiteiten als het gemengd koor. Alle koren hebben, in ieder geval tot voor kort, kerkvieringen in de parochie muzikaal opgeluisterd. Ten behoeve van repetities en andere activiteiten zoals bestuursvergaderingen, alsmede ten behoeve van de opslag van roerende zaken zoals instrumenten, hebben de koren gedurende tientallen jaren gebruik gemaakt van de parochiezaal op de begane grond, staande en gelegen aan de Padualaan 2-4 te Maastricht (hierna: “de parochiezaal”) en de bijbehorende bergruimte. 2.2 Vanwege exploitatietekorten is de parochie genoodzaakt bezuinigingen door te voeren. Als onderdeel van deze bezuinigingsoperatie heeft de parochie de kosten en facilitering van de koren willen beperken. Tussen partijen is een conflict gerezen over de wijze waarop het kerkbestuur hieraan inhoud en uitvoering wilde geven. Dit conflict hebben partijen ter beslechting voorgelegd aan een speciaal daartoe door het bisdom Roermond geformeerde arbitragecommissie. Partijen hebben verklaard zich geheel te conformeren aan de uitspraak van deze commissie en daaraan gevolg te zullen geven. In de door de arbitragecommissie gedane uitspraak d.d. 19 maart 2008 is, voor zover thans van belang, het volgende bepaald: “(…) dat het kerkbestuur de koren daarnaast de gebruikelijke faciliteit blijft verstrekken in de vorm van het om niet beschikbaar stellen van geschikte oefenruimte in de parochie, zodat de koren de gebruikelijke repetities en activiteiten kunnen aanhouden en opslagruimte hebben voor audio en koormaterialen; dat bij een mogelijke toekomstig ander gebruik van de tot nu gangbare oefenruimte in overleg een vergelijkbaar en passend alternatief door het kerkbestuur beschikbaar wordt gesteld; (…)” 2.3 Bij brief van 27 februari 2009 heeft de parochie, voor zover thans van belang, het volgende aan de gebruikers van het parochiezaaltje bericht: “(…) Velen van u hebben de afgelopen tijd zo hier en daar direct en indirect via het kerkbestuur vernomen dat de begane grond van het parochiezaaltje mogelijkerwijs op termijn permanent verhuurd zou worden, waardoor het gebruik van deze locatie voor uw activiteiten niet meer mogelijk zou zijn. Het kerkbestuur kan u nu definitief meedelen dat, na een lange tijd van besprekingen en overwegingen, de benedenverdieping van het parochiezaaltje per 15 maart 2009 wegens overeenkomst met de beoogde permanente verhuurder voor u niet meer beschikbaar zal zijn. Indien u dit wenst, kunt u uw activiteiten verplaatsen naar de bovenverdieping van het pand aan de Padualaan 2. Het kerkbestuur stelt op deze bovenverdieping van het parochiezaaltje een aantal kasten ter beschikking waarin u het meest noodzakelijke voor de uitoefening van uw activiteiten kunt opbergen. (…) Vooruitlopend op uw keuze verzoeken wij u uw eigendommen –opgeslagen in de ruimte parochiezaal beneden- vóór 15 maart te verwijderen. Vanaf 15 maart 2009 zullen de sloten van de huidige hoofdingang van het zaaltje vervangen zijn. (…) Dit schrijven zal voorafgegaan worden door een mondelinge mededeling. (…)” Op 5 maart 2009 heeft de parochie met Monuta Vastgoed Beheer B.V. (hierna: Monuta) terzake de benedenverdieping van de parochiezaal een huurovereenkomst gesloten voor de duur van tien jaar, ingaande op 1 april 2009. Het gehuurde zal worden gebruikt als uitvaartcentrum. Bij brief van 9 maart 2009 heeft de raadsman van de koren de parochie –kort gezegd- gesommeerd om schriftelijk te verklaren dat zij niet tot het vervangen van de sloten zal overgaan en dat zij de koren de toegang tot het zaaltje zal blijven verschaffen, bij gebreke waarvan de parochie in rechte zal worden betrokken. Daarbij hebben de koren de hoop uitgesproken in overleg een oplossing te vinden. Bij schrijven van 11 maart 2009 heeft de parochie aangegeven in te stemmen met het gevraagde overleg, in welk verband zij twee data heeft voorgesteld. Bij email van 18 maart 2009 zijn zijdens de parochie, na telefonisch overleg met de raadsman van de koren op diezelfde datum, de data 7, 8, en 9 april genoemd voor overleg. Bij email van 20 maart 2009 heeft de raadsman van de koren geantwoord dat hij voorstelt op 9 april 2009 overleg te voeren op zijn kantoor om 20.00 uur. Daarbij heeft de raadsman de parochie wederom gevraagd te bevestigen dat de sloten van het zaaltje niet zullen worden vervangen en de toegang tot het zaaltje zal worden gecontinueerd, bij gebreke waarvan een kort geding procedure zal worden gestart. Bij schrijven van 22 maart 2009 heeft de parochie aan de gebruikers van de benedenverdie-ping van de parochiezaal onder meer het volgende bericht: “(…) delen wij u hierbij nogmaals mede dat (…) de benedenverdieping van de parochiezaal ingaande 01 april 2009 daadwerkelijk door het kerkbestuur aan derden is verhuurd. Het kerkbestuur biedt u als alternatieve ruimte de bovenverdieping van het pand Padualaan 2 aan (…) Mocht u vóór dinsdag 31 maart 2009 niet in de gelegenheid zijn uw eigendommen te verplaatsen dan zal het kerkbestuur deze voor u laten verplaatsen naar de bovenverdieping. (…) Wenst u geen gebruik te gaan maken van de aangeboden faciliteiten, dan betreurt het kerkbestuur dit zeer maar moet het kerkbestuur u toch verzoeken uiterlijk 30 maart 2009 uw eigendommen uit het pand Padualaan 2 te verwijderen. (…) Op dinsdag 31 maart 2009 zullen door het kerkbestuur in overleg met de huurder de sloten van de benedenverdieping (…) worden vervangen. Toegang tot de bovenverdieping en tot de door u of door toedoen van het kerkbestuur verplaatste eigendommen is vanaf dat moment mogelijk via de ingang aan de Bernhardlaan. (…)” Kort gezegd heeft de parochie derhalve de opzegging bevestigd/herhaald, ditmaal tegen 1 april 2009. Bij brief van 29 maart 2009 heeft de raadsman van de koren –kort gezegd- geantwoord dat het de parochie niet vrijstaat zonder rechterlijke tussenkomst het zaaltje te ontruimen en de koren de toegang te ontzeggen, en dat de koren bezwaar maken daartegen en niet tot ontruiming zullen overgaan. De koren hebben aangegeven dat dit niet betekent dat zij geen gesprek meer willen aangaan, maar dat dan wel de aangekondigde dreiging (“tot ontruiming”, zo begrijpt de voorzieningenrechter, vrzgr.) schriftelijk moet zijn ingetrokken. Volgens de koren wilde de parochie op 31 maart 2009 in de avonduren tot ontruiming overgaan en de sloten vervangen. De koren hebben de politie verzocht op te treden, hetgeen de politie ook heeft gedaan door de ontruiming te verbieden. Diezelfde avond is volgens de koren door de heer [[Y]] (vice-voorzitter van het kerkbestuur, hierna: “[[vice-voorzitter]]”) namens de parochie toegezegd dat de ontruiming zou worden gestaakt, en de toegang tot de zaal zou worden gegarandeerd tot het overleg van 9 april 2009 en zonodig tot een rechterlijke uitspraak in dit verband. Op 3 april 2009 stond het kinderkoor voor gesloten deuren. De parochie had de sloten, volgens de koren zonder enige mededeling daaromtrent, vervangen. Volgens de koren heeft de parochie de zaal zonder recht of titel ontruimd, althans is met het vervangen van de sloten de vrees gerechtvaardigd dat de parochie op korte termijn eigenmachtig tot ontruiming overgaat. Op 3 april 2009 is namens de parochie aan de raadsman van de koren onder meer bericht dat zij vasthoudt “aan de bruikleensituatie en de daarop ingezette beëindiging”, hetgeen zij nader zal toelichten in de bespreking van 9 april 2009. Daarbij heeft de parochie nog aangegeven dat deze bespreking wat haar betreft kan plaatsvinden op de door de raadsman van de koren voorgestelde plaats en tijd. Ook heeft de parochie aangegeven dat zij, ondanks de verharding van de partijstandpunten, met de koren wil bezien of er oplossingen/alterna-tieven mogelijk zijn. Op 8 april 2009 hebben de koren het voor 9 april 2009 geplande overleg afgezegd. Bij schrijven van 9 april 2009 heeft de parochie aangegeven dat zij het betreurt dat de koren geen andere uitweg zien dan de weg van een kort geding, en dat de parochie wel het nut van een gesprek inziet, waarna zij de koren alsnog heeft uitgenodigd invulling te geven aan de geplande bespreking. 2.4 De koren stellen –kort samengevat en voor zover thans van belang- het volgende. In de uitspraak van de arbitragecommissie zijn de eisen voor een rechtsgeldige beëindiging neergelegd. Ondanks het feit dat de parochie zich jegens de koren heeft verbonden om zich aan die uitspraak te conformeren en daaraan uitvoering te geven, komt de parochie deze verbintenis uit overeenkomst en/of de uitspraak van de arbitragecommissie jegens de koren niet na, zodat van een rechtsgeldige beëindiging van de door de parochie gestelde bruikleenovereenkomst geen sprake kan zijn. Immers, enkel in overleg kan vanwege mogelijk ander gebruik van het zaaltje gekomen worden tot een vergelijkbaar en passend alternatief. Dergelijk overleg heeft niet plaatsgevonden, zodat reeds hierom aan de opzegging van 27 februari 2009 rechtsgeldigheid ontbreekt. Daarnaast is de door de parochie aangeboden alternatieve ruimte, te weten de bovenverdieping van de parochiezaal, niet passend: de ruimte is constructief niet geschikt voor het gebruik door koren, het is voor de koren niet doenlijk om telkens zware apparatuur naar boven te brengen, het is voor kinderen en ouderen onverantwoord om de enge wenteltrap op te gaan, en op de benedenverdieping zal een mortuarium geëxploiteerd worden, hetgeen tot merkwaardige taferelen zal leiden. De parochie mag dan ook niet de sloten van het zaaltje vervangen en de koren de toegang ontzeggen. De koren hebben geen andere ruimte om te repeteren. Zij kunnen ook niet bij hun eigendommen. De koren hebben een spoedeisend belang bij na te melden vorderingen. 2.5 Op grond van het vorenstaande hebben de koren gevorderd dat de voorzieningenrechter bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad: I. de parochie veroordeelt om te gehengen en te gedogen dat de koren de zaal op begane grond van de Parochieruimte gelegen aan de Padualaan 2-4 te Maastricht gebruiken ten behoeve van hun activiteiten die in ieder geval, doch daartoe niet gelimiteerd, omvatten repetities, bestuursvergaderingen, feestelijke actviteiten en opslag van eigendommen zoals instrumenten: II. de parochie veroordeelt om binnen twee dagen na betekening van het te wijzen vonnis de toegang van de zaal op de begane grond van de toegangsruimte op haar kosten te voorzien van nieuwe sloten onder afgifte van de sleutels daarvan aan de koren, zulks op verbeurte van een dwangsom van € 500,- per dag of deel van een dag voor het geval dat de parochie daarmee in gebreke blijft; III.de parochie veroordeelt om direct na het te wijzen vonnis te staken en gestaakt te houden de ontruiming van de zaal op begane grond van de Parochieruimte gelegen aan de Padualaan 2-4 te Maastricht en indien en voor zover deze ontruiming op de datum van het vonnis reeds geheel of gedeeltelijk heeft plaatsgevonden binnen twee dagen na betekening van het te wijzen vonnis de eigendommen van de koren aldaar terug te brengen, zulks op verbeurte van een dwangsom van € 500,- per dag of deel van een dag voor het geval dat de parochie daarmee in gebreke blijft; IV.en/of een zodanige voorziening treft als de voorzieningenrechter in goede justitie zal vermenen te behoren; V.de parochie veroordeelt in de kosten van de procedure. 2.6 De vordering wordt door de parochie weersproken, waartoe wordt verwezen naar de ter terechtzitting voorgedragen, en vervolgens aan de stukken toegevoegde, pleitnota. Op haar verweer wordt, voor zover van belang, hierna ingegaan. In reconventie 2.7 De parochie heeft in reconventie gevorderd dat de voorzieningenrechter bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad voor zover de wet zulks toelaat en op alle dagen en uren: 1.het kinderkoor, het gemengd koor en het dameskoor veroordeelt om binnen twee dagen na betekening van het in dezen te wijzen vonnis het parochiezaaltje op de begane grond van het kerkgebouw aan de Padualaan 2-4 te Maastricht inclusief de ten processe genoegzaam omschreven bergruimte met al het hunne en al de hunnen volledig en behoorlijk te verlaten en te ontruimen en in lege en behoorlijke staat ter vrije beschikking van de parochie te stellen en dit zaaltje en deze bergruimte vervolgens verlaten en ontruimd te houden, op straffe van een dwangsom van € 500,- voor elke dag of deel van een dag dat de koren na ommekomst van de daartoe gestelde termijn in gebreke zullen blijven integraal aan de in dezen uit te spreken veroordeling te voldoen; 2.de parochie machtigt, voor het geval de koren niet tijdig aan het sub 1 gevorderde mochten voldoen, deze verlating en ontruiming (en het vervolgens verlaten en ontruimd houden) zelf te bewerkstelligen met behulp van de sterke arm van politie en justitie en op kosten van de koren, met gelasting aan de koren om deze kosten aan de parochie te voldoen op vertoon van de daartoe benodigde bescheiden, bestaande uit een exploot of proces-verbaal van de met deze bewerking van de verlating en ontruiming belaste gerechtsdeurwaarder waarin deze kosten gespecificeerd worden opgegeven, althans uit zodanige bescheiden als door de voorzieningenrechter in een goede justitie te bepalen; 3.de koren hoofdelijk veroordeelt in de kosten van het kort geding in reconventie, des dat de één betalende, de anderen zullen zijn bevrijd. Daartoe stelt de parochie –kort gezegd- dat het gebruiksrecht van de koren terzake de benedenverdieping van de parochiezaal en bijbehorende bergruimte op rechtsgeldige wijze is geëindigd. 2.8 De reconventionele vordering is door de koren weersproken. Op hun verweer wordt, voor zover van belang, hierna ingegaan. 3.De beoordeling In conventie en reconventie 3.1 De voorzieningenrechter overweegt vooraleerst het volgende. Binnen de parochie lijkt nogal wat onvrede te zijn over (het optreden van) de pastoor, en een en ander, mede gelet op de krantenpublicaties, lijkt de gemoederen binnen de parochie behoorlijk bezig te houden. Er wordt door de koren onder andere gesproken over autoritair/onfatsoenlijk gedrag van de pastoor naar de parochianen toe, alsook van leegloop in de kerk. Onderhavige zaak is kennelijk een uitvloeisel van de in de loop der tijd ontstane wrijving tussen de (pastoor van
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.