vonnis RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Afdeling Civiel en bestuursrecht handelskamer locatie Utrecht zaaknummer / rolnummer: C/16/397056 / HA ZA 15-641 Vonnis van 30 maart 2016 in de zaak van [eiser] , wonende te [woonplaats] , eiser in conventie, verweerder in reconventie, advocaat mr. O. Hammerstein te Amsterdam, tegen 1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [gedaagde sub 1] BV, gevestigd te Utrecht, 2. [gedaagde sub 2], wonende te [woonplaats] , gedaagden in conventie, eisers in reconventie, advocaat mr. R.F. Vonk te Ede. Partijen zullen hierna [eiser] , [gedaagde sub 1] en [gedaagde sub 2] genoemd worden. 1De procedure 1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: het tussenvonnis van 23 september 2015 het proces-verbaal van comparitie van 13 januari 2016. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald. 2De feiten 2.1. Sinds augustus 2001 heeft [gedaagde sub 2] (bestuurder en aandeelhouder van [gedaagde sub 1] ) voor [eiser] financiële advieswerkzaamheden verricht. 2.2. In november 2005 heeft [eiser] voor [gedaagde sub 2] (en diens clientèle) een concert ter waarde van ongeveer € 19.000,- gegeven als tegenprestatie voor de door [gedaagde sub 2] verrichte werkzaamheden in de periode 2002 tot en met 2005. 2.3. Omstreeks 15 september 2010 hebben [eiser] en [gedaagde sub 1] een akte van inpandgeving roerende zaken opgesteld en ondertekend (hierna aan te duiden als: de pandakte). De pandakte is geantedateerd op 1 februari 2010 en geregistreerd bij de Belastingdienst op 12 oktober 2010. In de pandakte is onder meer opgenomen: “[…] In aanmerking nemende: - dat de schuldenaar aan de schuldeiseres achterstallige betalingen verschuldigd is of zal worden; - dat de schuldeiseres daarvoor extra zekerheden verlangt; - dat de schuldenaar bereid is extra zekerheden te verlenen; Verklaren te zijn overeengekomen: ARTIKEL 1 Tot zekerheid voor de aflossing en betaling van al hetgeen de schuldeiseres blijkens haar administratie van de schuldenaar te vorderen heeft […], verpandt de schuldenaar aan de schuldeiseres die in pand aanneemt de na te noemen roerende zaken, aanwezig in en om het pand [adres] te [woonplaats] : " 1. Ferrari Testarossa, kleur rood 2. Ferrari 308 GTS, kleur rood 3. Jaguar XK 8, kleur blauw 4. Daf transportwagen, kleur zwart 5. […]” 2.4. Op 3 november 2010 hebben [eiser] en [gedaagde sub 1] een overeenkomst ex artikel 3:251 lid 2 BW getekend (hierna aan te duiden als: de verkoopovereenkomst). Artikel 1 van deze overeenkomst luidt als volgt: “De hiervoor sub b bedoelde zaken [rechtbank: dit zijn de in de pandakte genoemde zaken] zullen aan pandhouder verblijven voor een bedrag gelijk aan de vordering van pandhouder op pandgever, in dier voege dat pandhouder met ingang van de dag van ondertekening van deze overeenkomst eigenaar wordt van de betreffende zaken, en de vordering van pandgever op pandhouder als voldaan geldt.” 2.5. Eveneens op 3 november 2010 hebben [eiser] en [gedaagde sub 1] een overeenkomst van bruikleen gesloten (hierna aan te duiden als: de bruikleenovereenkomst), waarbij de ingevolge de onder 2.4 bedoelde, door [eiser] aan [gedaagde sub 1] overgedragen roerende zaken, aan [eiser] voor onbepaalde tijd in bruikleen werden gegeven. 2.6. In een e-mailbericht van 3 januari 2011 schrijft [eiser] aan [gedaagde sub 2] : “[…] Allereerst de beste wensen voor 2011 ! Zie onderstaande antwoorden op je mail [rechtbank: de antwoorden van [eiser] zijn schuin afgedrukt]: […] Op 27 dec. 2010 om 10:12 heeft " [gedaagde sub 2] " [e-mail] .nl het volgende geschreven: Beste [eiser] , Ik kom terug op je onderstaande mail. 1. Wij spraken af dat voor alle verrichte werkzaamheden twee concerten zullen worden gegeven. De overgedragen zaken zullen worden geretourneerd nadat beide concerten zijn uitgevoerd. Correct. Belangrijk is tevens dat de concerten gegeven zullen worden in 2011 en niet later. De data vd concerten dienen te worden ingepland binnen 2 maanden. 2. Ingeval van faillissement of overlijden gaan de spullen naar je terug als aan 1 is voldaan. In het geval je derhalve zou komen te overlijden of failleert voordat beide concerten zijn gegeven (laten wij hopen dat dat nooit gebeurt), dan verreken ik de openstaande schuld met de verpande goederen. Daarbij stel ik voor in dat geval de waarde van een concert te stellen op Euro 20.000 ex BTW. Na verrekening draag ik in geval van overlijden de zaken over naar [A] . En in geval van overlijden en faillissement van jou komen de spullen weer terug naar mij. 3. Vanaf 2011 zal ik mijn werkzaamheden verrichten op uurbasis. Normaal is mijn uurfee Euro 250,= ex BTW, gezien onze jarenlange relatie geef ik je een korting van Euro 75,= per uur, zodat er een uurfee resteert van Euro 175,= ex BTW. Dat is akkoord! […]” 2.7. De twee in 2.6 genoemde concerten zijn nooit gegeven. 2.8. Bij brief van 16 juni 2014 heeft [gedaagde sub 1] de bruikleenovereenkomst met onmiddellijke ingang opgezegd en [eiser] verzocht alle in bruikleen uitgegeven activa per ommegaande op het kantooradres van [naam] te [vestigingsplaats] in te leveren, 2.9. Bij vonnis in kort geding van de rechtbank Oost-Brabant van 9 oktober 2014, hetgeen bekrachtigd is in het arrest van 12 mei 2015 van het Gerechtshof 's-Hertogenbosch, heeft de voorzieningenrechter de volgende beslissing genomen: “[…] 5.1. gebiedt [eiser] tot afgifte aan [gedaagde sub 1] binnen zeven dagen na betekening van dit vonnis van de Ferrari Testarossa met kenteken [kenteken] en de Ferrari 308 GTS met kenteken [kenteken] , inclusief autosleutels en autopapieren (kentekenbewijzen, onderhoudsboekjes, etc.), zulks voor wat betreft de autopapieren die niet in bewaring zijn genomen (alle kentekenbewijzen inzake de Ferrari Testarossa en kentekenbewijs deel III inzake de Ferrari 308 GTS), 5.2. veroordeelt [eiser] om aan [gedaagde sub 1] een dwangsom te betalen van € 400,00 voor iedere dag of gedeelte daarvan dat hij niet aan de in 5.1. uitgesproken hoofdveroordeling voldoet, tot een maximum van € 40.000,00 is bereikt, […]” 3Het geschil in conventie 3.1. [eiser] vordert bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, voor recht te verklaren dat tussen partijen gesloten overeenkomsten nietig zijn, dan wel te vernietigen de overeenkomst die [eiser] op 3 november 2010 is aangegaan met [gedaagde sub 1] , met veroordeling van [gedaagde sub 1] in de kosten van de procedure en in de nakosten. 3.2. [eiser] baseert zijn vordering op de stelling dat de door [gedaagde sub 1] opgestelde overeenkomsten (waarop [gedaagde sub 1] zich beroept en op grond waarvan hij de daarin genoemde goederen opeist) enkel bedoeld waren om te voorkomen dat door derden met succes beslag gelegd zou kunnen worden op zijn goederen. Echter eerst na het sluiten van de overeenkomsten is [eiser] gebleken dat [gedaagde sub 1] [eiser] van meet af aan heeft willen bedriegen, althans hem heeft doen dwalen over de rechtsgevolgen van die overeenkomsten. [eiser] beroept zich op dwaling, bedrog en misbruik van omstandigheden en stelt dat de overeenkomsten nietig dan wel vernietigbaar zijn. 3.3. [gedaagde sub 1] voert verweer en concludeert tot afwijzing daarvan (voor wat betreft de vorderingen op [gedaagde sub 1] ) respectievelijk tot niet-ontvankelijkverklaring (voor wat betreft de vorderingen tegen [gedaagde sub 2] ) met veroordeling van [eiser] in de proceskosten, te vermeerderen met de wettelijke rente hierover als hij niet binnen 14 dagen na dagtekening van het te wijzen vonnis heeft betaald, en in de nakosten. 3.4. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan. in reconventie 3.5. [gedaagde sub 1] vordert dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad: zal verklaren voor recht dat [eiser] uit hoofde van het kortgedingvonnis van 9 oktober 2014 een dwangsom is verbeurd aan [gedaagde sub 1] ten bedrage van € 40.000,-; [eiser] zal veroordelen aan [gedaagde sub 1] - tegen behoorlijk bewijs van kwijting - te betalen een bedrag van € 1.507,00, vermeerderd met de wettelijke rente ex artikel 6: 119 BW vanaf 14 dagen na het te wijzen vonnis, tot aan de dag van algehele voldoening; [eiser] zal veroordelen tot afgifte binnen zeven dagen na betekening van het te wijzen vonnis van alle zaken, genoemd in de koopovereenkomst d.d. 3 november 2010 (behoudens de daarin genoemde Ferrari Testarossa, alsmede de Ferrari 308 GTS), inclusief de autosleutels en autopapieren (kentekenbewijzen, onderhoudsboekjes etc.) voor zover de afgifte ziet op de voertuigen, genoemd onder de punten 3 en 4 van de koopovereenkomst, op straffe van een dwangsom van € 10.000,- per dag of gedeelte van een dag dat [eiser] in gebreke blijft om volledig aan het gevorderde te voldoen; [eiser] veroordeelt in de proceskosten, te vermeerderen met de wettelijke rente hierover als hij niet binnen veertien dagen na dagtekening van het vonnis heeft betaald, en in de nakosten. 3.6. [eiser] voert verweer. 3.7. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan. 4De beoordeling in conventie verjaring 4.1. Allereerst staat ter beoordeling het beroep van [gedaagde sub 1] op verjaring als bedoeld in artikel 3:52 BW. Hiertoe voert [gedaagde sub 1] aan dat voor de rechtsgronden, waarop [eiser] zich beroept (dwaling, bedrog en misbruik van omstandigheden) een verjaringstermijn van drie jaar geldt. [gedaagde sub 1] stelt zich op het standpunt dat (ten aanzien van alle drie genoemde rechtsgronden) de verjaring een aanvang heeft genomen op het moment van het tot stand komen van de betreffende overeenkomsten, derhalve op 12 oktober c.q. 3 november 2010. [eiser] heeft het beroep op nietigheid/vernietigbaarheid eerst bij de inleidende dagvaarding (die betekend is op 20 juli 2015) gedaan, hetgeen meebrengt dat de vordering van [eiser] is verjaard, aldus [gedaagde sub 1] . 4.2. De rechtsvordering tot vernietiging van een rechtshandeling verjaart in geval van bedrog of dwaling drie jaar nadat het bedrog c.q. de dwaling is ontdekt (artikel 3:52 lid 1 onder c BW). De rechtsvordering tot vernietiging van een rechtshandeling op grond van misbruik van omstandigheden verjaart drie jaar nadat de invloed heeft opgehouden te werken (artikel 3:52 lid 1 onder b BW). 4.3. Kern van het betoog van [eiser] is dat het bedrog hieruit bestaat dat [gedaagde sub 2] al van meet af aan van plan is geweest om zich de roerende zaken van [eiser] toe te eigenen. Als daar veronderstellenderwijs vanuit wordt gegaan kan [eiser] daarmee niet eerder bekend zijn geraakt dan op 16 juni 2014, op het moment dat de overeenkomst van bruikleen werd opgezegd en [gedaagde sub 1] afgifte van de zaken heeft gevorderd. De rechtbank stelt vast dat de verjaringstermijn van drie jaar eerst vanaf laatstgemeld tijdstip is aangevangen en dat de rechtsvordering tot vernietiging op grond van bedrog en dwaling dus nog niet is verjaard. [gedaagde sub 2] heeft advieswerk voor [eiser] verricht tot juni 2014. Als er veronderstellenderwijs vanuit wordt gegaan dat [gedaagde sub 2] misbruik heeft gemaakt van de omstandigheden is de vordering tot vernietiging op grond van misbruik van omstandigheden naar het oordeel van de rechtbank eveneens niet verjaard omdat de invloed van [gedaagde sub 2] op [eiser] pas in juni 2014 is opgehouden te bestaan. 4.4. Uit hetgeen hiervoor onder 4.3 is overwogen, vloeit voort dat het verjaringsverweer van [gedaagde sub 1] niet slaagt. De pandakte en de overeenkomsten van 3 november 2010 4.5. [eiser] betoogt dat de overeenkomsten tot stand zijn gekomen onder invloed van bedrog, dwaling en misbruik van omstandigheden. Hij voert aan dat hij heeft gedwaald omdat hij veronderstelde dat de overeenkomsten enkel de bedoeling hadden te voorkomen dat derden de in overeenkomsten genoemde zaken konden beslaan. Dat werd door [gedaagde sub 2] telkens tegenover hem bevestigd. [gedaagde sub 1] heeft hem bedrogen door hem bij herhaling voor te houden dat de eigendom op papier weliswaar overging, maar dat hij in werkelijkheid eigenaar bleef en niet hoefde te vrezen dat hij de betreffende zaken door het tekenen van de overeenkomsten kwijt zou raken. [gedaagde sub 1] wist dat het nooit [eiser] 's bedoeling is geweest om zijn kostbare zaken "voor een habbekrats" aan [gedaagde sub 1] in eigendom over te dragen. Voorts stelt [eiser] dat sprake is van misbruik van omstandigheden. [gedaagde sub 2] had een vertrouwensrelatie met [eiser] , die zelf financieel "analfabeet" is, geen enkele ervaring heeft met het verlenen van zekerheden en derhalve onwetend met de gevolgen van dergelijke overeenkomsten. Ter onderbouwing voert [eiser] nog aan dat hij op 3 november 2010 geen ( opeisbare) schuld had aan [gedaagde sub 1] en dat ook nooit gesproken is over de waarde van de in de overeenkomsten genoemde zaken, terwijl de Ferrari's gezamenlijk ruim € 200.000,- waard zijn en de waarde van de overige zaken tezamen ongeveer € 100.000,- bedraagt. Ook voert [eiser] aan dat de vordering van [gedaagde sub 1] ten tijde van het opeisen van de zaken nog geen 10% bedroeg van de totale waarde van de zaken die in de overeenkomsten genoemd worden. Naar de letter van de door [gedaagde sub 1] opgestelde verkoopovereenkomst zou [gedaagde sub 1] in theorie eigenaar worden van zaken ter waarde van tenminste € 300.000,- zolang hij een vordering op [eiser] kon pretenderen, al was het maar 1 euro. Dat is onbestaanbaar, aldus [eiser] . 4.6. [gedaagde sub 1] betwist dat de overeenkomsten enkel tot doel hadden beslag- en verhaalsmogelijkheden te frustreren en betwist dat sprake is van dwaling, bedrog dan wel misbruik van omstandigheden. [gedaagde sub 1] wist van de benarde liquiditeitspositie van [eiser] en deze was de reden waarom [gedaagde sub 1] op kwam voor haar rechten en zekerheid Wenste, (aanvankelijk) middels de inpandgeving, gevolgd (toen [eiser] na totstandkoming van de verpanding niet in staat bleek de op dat moment openstaande vordering te voldoen) door de verkoopovereenkomst en bruikleenovereenkomst van 3 november 2010. Dat de verhaalsmogelijkheden van andere schuldeisers daarmee beperkt werden, was een voorzien bijkomend effect, aldus [gedaagde sub 1] . Ter onderbouwing voert [gedaagde sub 1] aan dat het bedrag van haar werkzaamheden over de periode 2006 tot en met 2010 was opgelopen tot € 41.962,25 exclusief BTW. Dat [gedaagde sub 1] een vordering van die omvang had op [eiser] wordt volgens [gedaagde sub 1] bevestigd door de afspraak tussen [eiser] en [gedaagde sub 1] , dat [eiser] voor alle verrichte werkzaamheden de verpande en later verkochte zaken van [gedaagde sub 1] terug zou ontvangen indien [eiser] twee concerten zou geven, waarbij de waarde van een concert werd gesteld op ca. € 20.000,- exclusief BTW, zoals vastgelegd is in de email van 3 januari 2011 van [eiser] . Nadien heeft [eiser] in de periode 2011 tot en met 2013 de facturen ter zake de werkzaamheden van [gedaagde sub 1] voldaan. In juni 2014 is [eiser] gestopt met betalen en de achterstand bedroeg op dat moment € 26.470,00, waarna [gedaagde sub 1] bij brief van 16 juni 2014 de bruikleenovereenkomst opzegde en aanspraak maakte op afgifte van de twee in de verkoopovereenkomst genoemde Ferrari's. [gedaagde sub 1] voegt daaraan toe dat de twee Ferrari's bij lange na niet de waarde van € 200.000,- vertegenwoordigen, zoals [eiser] stelt. De waarde van de overige roerende zaken becijfert [gedaagde sub 1] - bij gebrek aan wetenschap - op € 5.000,-. 4.7. Partijen twisten in de eerste plaats over de strekking van de tussen hen gesloten overeenkomsten. De vraag hoe in een schriftelijk contract de verhouding van partijen is geregeld en of dit contract een leemte laat die moet worden aangevuld, kan niet worden beantwoord op grond van alleen maar een zuiver taalkundige uitleg van de bepalingen van dat contract. Voor de beantwoording van die vraag komt het immers aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Daarbij kan mede van belang zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen behoren en welke rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht. 4.8. De rechtbank acht aannemelijk dat een belangrijk oogmerk van [eiser] bij verpanding en vervolgens verkoop van de zaken aan [gedaagde sub 1] is geweest om te voorkomen dat derden met succes beslag zouden kunnen leggen op die zaken. Daarbij heeft de rechtbank in aanmerking genomen (
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.