ECLI:NL:RBMNE:2018:6274

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Afdeling strafrecht Zittingsplaats Utrecht Parketnummers: 16/660164-16 en 16/652287-16 (strafzaken) (gev. ttz) (P) Vonnis van de meervoudige kamer van 20 december 2018 in de strafzaak tegen [verdachte] , geboren op [1980] te [geboorteplaats] , ingeschreven in de Basisregistratie personen op het adres [adres] , [woonplaats] . 1ONDERZOEK TER TERECHTZITTING Dit vonnis is op tegenspraak gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzittingen van 3 januari 2017, 31 maart 2017, 27 juni 2017, 10 juli 2017, 27 november 2017, 12 maart 2018, 8, 10, 11, 17 en 18 oktober 2018 en 6 december 2018. De rechtbank heeft kennisgenomen van de vordering en standpunten van de officieren van justitie mr. A.J.S. Visser en mr. drs. M. Lousberg (hierna: de officier van justitie) en van hetgeen verdachte en zijn raadsman mr. J. de Haan, advocaat te Utrecht, alsmede de benadeelde partij dhr. [A] namens de ING Bank N.V. naar voren hebben gebracht. 2TENLASTELEGGING De tenlastelegging is op de zitting van 27 juni 2017 nader omschreven. Vervolgens is de tenlastelegging op de zitting van 11 oktober 2018 gewijzigd. De tenlastelegging is, met wijziging, als bijlage aan dit vonnis gehecht. De verdenking komt er, kort en feitelijk weergegeven, op neer dat verdachte: Ten aanzien van parketnummer 16/660164-16: Feit 1: op 1 september 2016 te [vestigingsplaats] , al dan niet samen met anderen, opzettelijk een ontploffing in een geldautomaat van de ING Bank N.V. in de Albert Heijn aan de [adres] , teweeg heeft gebracht, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen en/of gebouwen te duchten was en/of op 1 september 2016 te [vestigingsplaats] , al dan niet samen met anderen, € 39.640,00 heeft weggenomen van de ING Bank N.V.; Feit 2: op 13 september 2016 te [vestigingsplaats] , al dan niet samen met anderen, heeft geprobeerd door middel van braak geld weg te nemen uit een geldautomaat van de ING Bank N.V. in de Albert Heijn aan de [adres] , en/of op 13 september 2016 te Weesp, al dan niet samen met anderen, ter voorbereiding van het teweegbrengen van een ontploffing in de geldautomaat, plofkraakgoederen voorhanden heeft gehad; Feit 3: op 20 september 2016 te [vestigingsplaats] , al dan niet samen met anderen, heeft geprobeerd door middel van braak geld weg te nemen uit een geldautomaat van de ING Bank N.V. in de Albert Heijn aan de [adres] , en/of op 20 september 2016 te Soest, al dan niet samen met anderen, ter voorbereiding van het teweegbrengen van een ontploffing in de geldautomaat, plofkraakgoederen voorhanden heeft gehad; Feit 4: in de periode van 24 januari 2016 tot en met 20 september 2016 te Rotterdam en/of Soest, al dan niet samen met anderen, een BMW, type 3 serie met origineel kenteken [kenteken] heeft geheeld; Feit 5: in de periode van 1 maart 2016 tot en met 20 september 2016 te Utrecht en/of Nieuwegein en/of Kerkdriel heeft deelgenomen aan een criminele organisatie die tot oogmerk had het plegen van ram-/trek-, lans-, en plofkraken en het plegen van diefstallen danwel opzetheling van voertuigen; Feit 6: in de periode van 2 mei 2016 tot en met 15 september 2016 te Zoetermeer en/of Weesp en/of Wijk bij Duurstede en/of Nuland , al dan niet samen met anderen, een Audi A4 met origineel kenteken [kenteken] heeft geheeld. Ten aanzien van parketnummer 16/652287-16: op 26 april 2016 te [vestigingsplaats] , samen met anderen, heeft geprobeerd om in een bedrijfspand aan de [adres] in te breken. 3VOORVRAGEN De dagvaarding is geldig, de rechtbank is bevoegd tot kennisneming van het ten laste gelegde, de officier van justitie is ontvankelijk in de vervolging van verdachte en er zijn geen redenen voor schorsing van de vervolging. 4WAARDERING VAN HET BEWIJS Ten aanzien van parketnummer 16/660165-16: 4.1. Inleiding onderzoek 032Smit Het dossier 032Smit bevat de bevindingen van een onderzoek naar een reeks van aanvallen op ING geldautomaten in winkels van Albert Heijn in 2015 en 2016. Bij deze aanvallen of kraken wordt de toegang tot de winkel verkregen door te rammen met een voertuig of door middel van braak. De wijze waarop de geldautomaat vervolgens wordt opengebroken verschilt per kraak. Bij een ram/trekkraak is de geldautomaat opengebroken en open/omver getrokken met behulp van een band, staalkabel of ketting en een ramvoertuig. Bij een lanskraak wordt de geldautomaat geopend door middel van een thermische lans die door een kluisdeur heen brandt. Bij een plofkraak wordt de kluisdeur van de geldautomaat geopend door middel van het inbrengen en het laten ontploffen van gas. Na opening van de kluisdeur van de geldautomaat middels één van de voornoemde werkwijzen, kunnen geldcassettes verwijderd worden uit de geldautomaat. 4.2. Overwegingen ten aanzien van inkt- en glasonderzoek en gemeen gevaar voor goederen De rechtbank bespreekt hieronder eerst het inkt- en glasonderzoek en zal in algemene zin een oordeel geven over de resultaten hiervan en in hoeverre deze voor het bewijs kunnen worden gebruikt. Vervolgens zal de rechtbank ingaan op het gemeen gevaar voor goederen. Deze overwegingen zijn van toepassing op de ten laste gelegde feiten waarop deze blijkens de inhoud kennelijk betrekking hebben. Ten aanzien van het inktonderzoek Over het onderzoek In Nederland staan lobby (losstaande) geldautomaten onder andere in supermarkten, die voorzien zijn van geldcassettes met een inktbeveiligingssysteem. Dit inktbeveiligingssysteem treedt in werking op het moment dat op oneigenlijke wijze wordt getracht de geldcassette te openen. Bij activatie van het inktbeveiligingssysteem zullen bankbiljetten in de geldcassette via een sproeisysteem worden voorzien van blauwe inkt. Deze blauwe inkt is voorzien van een unieke DNA-marker. Applied DNA Sciences (hierna: ADNAS), gevestigd in de Verenigde Staten van Amerika, is de leverancier en ontwikkelaar van de DNA-markers. Deze DNA-markers bevatten een unieke DNA-code. Het bedrijf ADNAS is ISO-gecertificeerd. De DNA-marker wordt opgenomen in het kwaliteitsdatabestand en voorzien van een unieke DNA-flaconcode. ADNAS levert de DNA-markers aan het bedrijf 3SI Security Systems (hierna: 3SI). Het bedrijf 3SI, gevestigd in België, is de leverancier van de geldcassettes met inktbeveiligingssystemen aan Geld Service Nederland (hierna: GSN). Het bedrijf 3SI vermengt de blauwe inkt met de, eerder genoemde, DNA-marker en plaatst een inktreservoir in de geldcassette. De geldcassette wordt door 3SI voorzien van een uniek geldcassettenummer. Door 3SI wordt vastgelegd welke DNA-marker (DNA-code) er in elke geldcassette wordt geplaatst. Dit wordt gedaan door middel van het koppelen van de DNA-code aan het unieke geldcassettenummer in een database. Het bedrijf 3SI is eveneens ISO gecertificeerd. In de database wordt aan het serienummer van de geldcassette onder andere de volgende informatie gekoppeld: inktblok nummer, DNA-code en de productiedatum. Op deze wijze kan de link worden gemaakt tussen de DNA-code en het serienummer van de geldcassette. Bij uitgifte van de geldcassette wordt in de database vastgelegd aan welke klant deze wordt verstrekt. Door het bedrijf G4S worden, in opdracht van het bedrijf GSN, de geldcassettes gevuld met bankbiljetten. Door het bedrijf G4S worden de geldcassettes tijdens dit proces voorzien van een eigen unieke barcode waardoor de cassettes traceerbaar zijn gedurende het gehele proces: bij het inpakken (vullen geldcassettes), het transport van en naar geldautomaat en het uitpakken (inclusief tellen). Deze eigen unieke barcode wordt door het bedrijf tevens gekoppeld aan het geldcassettenummer, aangebracht door het bedrijf 3SI. De geldcassettes worden vervolgens door G4S vervoerd en in de automaten geplaatst. Ter plaatse worden de geldcassettes gekoppeld aan de betreffende locatie van de geldautomaat, door middel van het scannen van de barcode van de geldcassette en de barcode van de geldautomaat. Op diverse locaties waar een aanval op een geldautomaat heeft plaatsgevonden is het inktbeveiligingssysteem van geldcassettes in werking getreden. Op een groot gedeelte van deze locaties zijn monsters van de inkt, verder te noemen referentiemonsters, veiliggesteld. ADNAS heeft deze veiliggestelde referentiemonsters van de inkt onderzocht en heeft de unieke DNA-code van deze inkt getracht vast te stellen. Bij onderzoek van diverse kraken zijn door de politie sporendragers veiliggesteld waarop vermoedelijk sporen van beveiligingsinkt aanwezig waren. Deze sporendragers werden onderzocht en bemonsterd. ADNAS heeft ook van deze bemonsteringen getracht de unieke DNA-code vast te stellen. Door het bedrijf G4S is een overzicht verstrekt van de geldcassettenummers welke zich bevonden in aangevallen geldautomaten in Nederland, waarbij beveiligingsinkt is vrij gekomen. Vervolgens is dit overzicht aangevuld door het bedrijf 3SI met de bij hen bekende gekoppelde DNA-codes. De door ADNAS vastgestelde DNA-codes van de inktbemonsteringen zijn door het LFCT (landelijke forensische coördinatie team) vergeleken met de DNA-codes uit de administratie van G4S en 3SI. Daarnaast is er ook een vergelijking gemaakt tussen de DNA-codes van inktbemonsteringen van sporendragers en de DNA-codes van de referentiemonsters. In het dossier 032Smit is gebruik gemaakt van de resultaten van het inktonderzoek. Het NFI heeft in het rapport van 16 februari 2018 de validiteit van de conclusies en de uniciteit van de matches in het rapport van de forensisch deskundigen van ADNAS onderzocht. De gerapporteerde conclusies worden, voor zover deze te controleren zijn, door de NFI deskundige als valide gezien. Ook onderschrijft de NFI deskundige dat met de werkwijze van ADNAS unieke DNA-markers te verkrijgen en terug te meten zijn. Oordeel van de rechtbank De rechtbank stelt op basis van bovengenoemde procedure vast dat er geen reden is om te twijfelen aan de betrouwbaarheid van het onderzoek van ADNAS en de koppeling van de DNA-code van de inktbemonsteringen aan de referentiemonsters op de plaatsen waar inkt is aangetroffen, alsmede aan de wijze waarop de DNA-code in de administratieve registratie van 3SI/G4S is weergegeven. De resultaten van het inktonderzoek kunnen dan ook bijdragen aan het bewijs. Op welke wijze daar invulling aan wordt gegeven, zal de rechtbank in voorkomend geval per feit bespreken in de bewijsoverweging. Ten aanzien van het glasonderzoek Over het onderzoek In het dossier 032Smit is een glasonderzoek verricht, waarover door het NFI op 19 juli 2018 een herziene rapportage is uitgebracht. Uit dit rapport volgt dat aangetroffen glas in de diverse kledingstukken, schoenen, en bemonsteringen van onder andere auto’s wordt aangeduid als ‘vreemd glas’, waarbij het object waar glasdeeltjes zich op bevinden een sporendrager wordt genoemd. Voor het referentieglas is gebruik gemaakt van de LFCT (landelijke forensische coördinatie team)-glasdatabase waarin glasmonsters zijn opgenomen van overvallen en ram- en plofkraken. Van de sporendragers zijn door middel van uitkloppen of door een stofzuiger met opzetfilter zogenaamde stofmonsters verkregen. Deze stofmonsters zijn microscopisch onderzocht op de aanwezigheid van glasdeeltjes. De glassporen zijn vergeleken met het referentieglas uit de LFCT-database op basis van de samenstelling van de sporenelementen in het glas. Er wordt nagegaan of het vreemde glas wel of niet te onderscheiden is van het referentieglas op basis van de elementsamenstelling. Bepaald wordt vervolgens of de resultaten beter passen bij een gestelde hypothese I of bij de alternatieve hypothese II. Per sporendrager wordt het aantal aangetroffen op glas gelijkende deeltjes vermeld, het aantal in onderzoek genomen op glas gelijkende deeltjes en het aantal glasdeeltjes dat matcht met referentiemonsters uit de LFCT-database. Over de ‘bewijskracht’ wordt per match de ordegrootte van de bewijskracht vermeld, waarbij die hypothesen I en II worden beschouwd. In geval van een match is dan de conclusie dat voor een aantal glasdeeltjes in de bemonstering van de sporendrager, die in de elementsamenstelling overeenkomen met het referentieglas, geldt dat de resultaten van het glas vergelijkend onderzoek veel waarschijnlijker (ordegrootte bewijskracht 100-10.000) zijn wanneer deze glasdeeltjes afkomstig zijn van de vernielde ruit, waartoe het referentieglas behoort (hypothese I), dan wanneer de aangetroffen glasdeeltjes afkomstig zijn van (een) willekeurige andere ruit(

1. en)of glazen objecten (hypothese II). Of zeer veel waarschijnlijker als matches worden gevonden met meerdere onafhankelijke glasbronnen, afkomstig van hetzelfde delict. Voorts blijkt uit het rapport dat glasonderzoek normaliter geen rechtstreeks verband kan leveren tussen een persoon en een delict, maar wel een verband tussen een gebroken ruit en een glassporendrager, zoals een trui. Het verband met de persoon volgt uit andere informatie zoals bijvoorbeeld wie de eigenaar van de trui is. Uit wetenschappelijke literatuur is bekend dat bij willekeurige personen op de kleding vaak geen, één en in zeldzame gevallen twee tot drie glasdeeltjes worden aangetroffen, terwijl bij personen die verdacht zijn van inbraken dan wel ram- en plofkraken regelmatig veel meer deeltjes worden gevonden. De deskundigen geven in het rapport aan dat er ook niet-matchende deeltjes zijn aangetroffen op de sporendragers. Deze zijn wel allemaal vergeleken met de referentieruit(
2. en)op de plaats delict. Bij iedere vergelijking van een glasdeeltje op een sporendrager met glas van een referentieruit is er een kans dat er door toeval een match gevonden wordt. Het uitvoeren van meerdere vergelijkingen betekent dat de kans stijgt om per toeval een match te vinden. Met deze beide factoren (matches met meerdere referentieruiten en het aantreffen van niet-matchende deeltjes) is de door deskundigen rekening gehouden bij het bepalen van de bewijskracht. Om nader onderscheid te maken tussen de oorzaken van een toevalsmatch en een echte match, is andere informatie noodzakelijk die in principe voor elke match apart gewogen moet worden. De a priori kans op een echte match wordt groter als de persoon die bij de sporendrager betrokken is door ander bewijs dan de glasmatch in beeld is als verdachte van het plegen van een kraak, bijvoorbeeld een getuigenverklaring of een DNA-match met voorwerpen op de plaats delict. Oordeel van de rechtbank De rechtbank overweegt dat de resultaten van het glasonderzoek kunnen bijdragen aan het bewijs, met inachtneming van de bewijskracht die de deskundigen verbinden aan de verschillende glasmatches. Op welke wijze de resultaten van betekenis kunnen zijn voor het bewijs, zal in voorkomend geval per feit worden besproken bij de bewijsoverweging. Ten aanzien van het gemeen gevaar voor goederen Standpunt van de verdediging Ten aanzien van het gemeen gevaar voor goederen stelt de raadsman dat uit het dossier blijkt niet dat gasflessen zijn achtergebleven. Ook de ravage is beperkt gebleven. Uit het dossier blijkt ook niet dat door de ontploffing schade aan het pand is ontstaan. Er zijn geen aanwijzingen dat het gevaar hiervoor te duchten was. Voor zover in de tenlasteleggingen ‘de goederen in dat gebouw’ is opgenomen, is dat onvoldoende feitelijk en derhalve partieel nietig gelet op artikel 261 Wetboek van Strafvordering. De raadsman stelt zich op het standpunt dat slechts bewezen kan worden dat een ontploffing in die geldautomaat heeft plaatsgevonden, waarbij gemeen gevaar voor die geldautomaat te duchten was. Oordeel rechtbank De rechtbank dient de vraag te beantwoorden of er gemeen gevaar voor goederen is ontstaan. Om dat aan te kunnen nemen, dient dat gevaar ten tijde van de plofkraak naar algemene ervaringsregels voorzienbaar te zijn geweest. Hiertoe overweegt de rechtbank als volgt. Het is een feit van algemene bekendheid dat een plofkraak veel schade kan aanrichten. Uit de foto’s van de plaatsen delict blijkt dat, naast de geldautomaat, onder andere ook plafondplaten van de Albert Heijn filialen zijn vernield. De rechtbank neemt op basis hiervan aan dat er door de plofkraak sprake was van gemeen gevaar voor goederen. De rechtbank verwijst naar de gebezigde bewijsmiddelen per feit. 4.3. De bewezenverklaarde feiten De rechtbank bespreekt hieronder de ten aanzien van de feiten 1 tot en met 6 (16/660164-16) en het feit onder parketnummer 16/652287-16 te bezigen bewijsmiddelen en zal hier per feit vervolgens bewijsoverwegingen aan wijden. Ten behoeve van de leesbaarheid van het vonnis wordt een aantal keer tussendoor reeds een bewijsoverweging opgenomen, weergegeven in cursief. De rechtbank gaat op grond van wettige bewijsmiddelen van de volgende feiten en omstandigheden uit, welke bewijsmiddelen telkens slechts worden gebezigd tot het bewijs van dat ten laste gelegde feit waarop deze blijkens de inhoud kennelijk betrekking hebben. Sommige onderdelen van de bewijsmiddelen hebben niet betrekking op alle feiten, maar op één of meerdere feiten. 4.3.1. Het standpunt van de officier van justitie De officier van justitie heeft gevorderd alle ten laste gelegde feiten wettig en overtuigend bewezen te verklaren. Ten aanzien van het onder 5 ten laste gelegde, de deelname aan de criminele organisatie, verzoekt de officier van justitie partiële vrijspraak voor de verdenking van het plegen van ram- of trekkraken. Verdachte kwam in het onderzoek in beeld op een moment dat ram- of trekkraken niet meer aantoonbaar werden uitgevoerd door de criminele organisatie. De officier van justitie verzoekt eveneens partiele vrijspraak voor de onder de criminele organisatie ten laste gelegde diefstallen van voertuigen, nu niet kan worden bewezen dat er in crimineel verband werd samengewerkt ten einde een of meerdere auto’s te stelen. 4.3.2. Plofkraak [vestigingsplaats] 1 september 2016 en heling Audi [kenteken] (feit 1 en 6) 4.3.2.1. Het standpunt van de verdediging De raadsman heeft vrijspraak bepleit van het onder feit 1 ten laste gelegde, wegens onvoldoende wettig en overtuigend bewijs voor de betrokkenheid van verdachte bij de plofkraak. Daartoe is aangevoerd dat in de woning van verdachte een aantal geldbiljetten met inkt zijn aangetroffen, welke matchen met inkt van de plaats delict, maar dit gaat slechts om een zeer bescheiden aantal en dit is ook aangetroffen in woningen van andere verdachten. Daarnaast is de aangetroffen handschoen in de bouwkeet een verplaatsbare sporendrager en is het niet vast te stellen hoe en wanneer het DNA van verdachte hierop is gekomen. Het is dan ook goed mogelijk dat verdachte deze handschoen heeft gedragen bij de plofkraak in Soest, maar dat een ander persoon deze heeft gedragen ten tijde van de plofkraak in [vestigingsplaats] . Vervolgens zijn er op de handschoen glasdeeltjes aangetroffen van de plaats delict, terwijl de bouwkeet, waarin deze handschoen is aangetroffen, nog niet gehuurd was ten tijde van de plofkraak te [vestigingsplaats] en als deze bouwkeet onderzocht was op glasdeeltjes, waren er dus mogelijk nog veel meer glasdeeltjes aangetroffen. Ten aanzien van de glasmatch van de onderkant van de schoenen van verdachte, merkt de raadsman op dat het slechts om één glasdeeltje gaat en dit dus ook een toevalsmatch kan zijn. Het resultaat van een glasdeeltje is een zeer zwakke indicatie dat de schoenen op de plaats delict zijn gedragen en dit wordt versterkt door de verklaringen van de deskundigen van het NFI bij de rechter-commissaris. Ten aanzien van de Audi A4 die in Wijk bij Duurstede is aangetroffen kan de conclusie, door de matchende bloedsporen met verdachte, worden getrokken dat verdachte kennelijk op enig moment achterin de auto heeft gezeten, maar het is niet bekend wanneer deze bloedsporen zijn achtergelaten. De auto is 4,5 maand eerder gestolen en uit de digitale gegevens volgt dat deze Audi half Nederland door heeft gereden. Tot slot heeft de raadsman genoemd dat er geen gebruik kan worden gemaakt van schakelbewijs nu er geen essentiële overeenkomsten met andere feiten zijn. 4.3.2.2. Het oordeel van de rechtbank Bewijsmiddelen Door [aangever 1] , mede eigenaar van de Albert Heijn aan de [adres] te [vestigingsplaats] , wordt op 1 september 2016 aangifte gedaan. Zij verklaart: ‘Ik ben samen met mijn broer eigenaar van de Albert Heijn en wij huren het pand van mijn vader. In het pand staat een ING pinautomaat, welke ook toebehoort aan de ING. […] Op donderdag 1 september 2016, omstreeks 03.23 uur, werd ik gebeld door de alarmcentrale dat er bij 2 zones in ons bedrijf het alarm afging. […] Mijn man en ik zijn voorzichtig naar het pand gereden en zagen dat er al politie was. Ik zag dat er ruiten ingeslagen waren aan de voorzijde van het pand, ter hoogte van de bloemenafdeling. Ik zag dat de pinautomaat was opengebroken en dat er biljetten geld op de grond lagen. Ik heb meteen via mijn telefoon de bewakingsbeelden bekeken en ik zag dat er tenminste door 2 personen werd ingebroken en dat de pinautomaat werd opgeblazen. Ik zag dat er iets uit de automaat werd gehaald en op de grond gegooid werd.’ Door de ING Bank N.V. wordt namens [B] aangifte gedaan. De geldautomaat is door de aanval geheel vernield en de kluis is opengeblazen, waarbij de deur uit de scharnieren is gescheurd. De ramen naast de lobby zijn ingeslagen en de vloer is besmeurd door inkt. Het kassa systeem van een kassarij is gescheurd door de kluisdeur. De totale diefstal geld is 39.640,00 euro. Door verbalisant [verbalisant 1] , worden de camerabeelden van 1 september 2016 van de Albert Heijn aan de [adres] te [vestigingsplaats] bekeken. Zij verklaart: ‘Op donderdag 1 september 2016, omstreeks 03:24 uur, vond er een plofkraak plaats in de Albert Heijn, gelegen aan de [adres] te [vestigingsplaats] . Binnen in de Albert Heijn werd er een pinautomaat van de ING opgeblazen. Van deze plofkraak zijn bewegende beelden beschikbaar en op zondag 4 september 2016 is er door mij, verbalisant, een samenvatting gemaakt met bijhorende screenshots van de bewegende beelden. Op foto 1 is een overzicht te zien voor de gepleegde plofkraak, toen alles nog onbeschadigd en in tact was. Op foto 2 is waarneembaar dat op de grond ondertussen gebroken glas ligt, vermoedelijk door een kapotte winkelraam en dat aan de rechterzijde ravage wordt aangebracht waardoor de bloemen op de grond komen te liggen door kennelijk "geweld" van buiten af. Op foto 3 is waarneembaar dat de bak waarin de bloemen gestald zijn door "geweld" van buitenaf binnenin de winkel wordt geschoven. Op foto 4 is waarneembaar dat de verlichting binnen de Albert Heijn ondertussen is aangegaan en dat er twee personen de winkel in zijn gekomen. De twee daders zijn geheel in het donker, vermoedelijk in een regenpak, gekleed met onderaan de enkels en op de rug een lichtkleurige streep. Tevens droegen beide daders bivakmutsen en handschoenen. Tevens is waarneembaar dat een legerkleurige sport/reistas op de grond staat, de tas is meegebracht door één