ECLI:NL:RBMNE:2023:4011

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Strafrecht Zittingsplaats Utrecht Parketnummer: 16.084879.22 (P) Vonnis van de meervoudige kamer van 2 augustus 2023 in de strafzaak tegen [verdachte] , geboren op [geboortedatum 1] 1997 te [geboorteplaats] ,/ wonende aan de [adres] , [woonplaats] , hierna: verdachte. ONDERZOEK TER TERECHTZITTING Dit vonnis is op tegenspraak gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting op 13 juli 2022 (pro forma), 9 januari 2023 (regie) en 12 juli 2023 (inhoudelijke behandeling). Op 2 augustus 2023 is het onderzoek ter terechtzitting gesloten. De rechtbank heeft kennisgenomen van de vordering en standpunten van officier van justitie mr. R. Craenen en van hetgeen verdachte en zijn raadsman, mr. B. van Elst, advocaat te Utrecht, naar voren hebben gebracht. TENLASTELEGGING De tenlastelegging is als bijlage aan dit vonnis gehecht. De verdenking komt er in het kort op neer dat verdachte: primair: zich in de periode van 29 maart tot en met 2 april 2022 te Utrecht en/of Maartensdijk en/of Essen samen met anderen schuldig heeft gemaakt aan het voorbereiden van een plofkraak; subsidiair is dit ten laste gelegd als medeplichtigheid in die periode bij het voorbereiden van een plofkraak op 2 april

1. VOORVRAGEN De dagvaarding is geldig, de rechtbank is bevoegd tot kennisneming van het ten laste gelegde, de officier van justitie is ontvankelijk in de vervolging van verdachte en er zijn geen redenen voor schorsing van de vervolging. WAARDERING VAN HET BEWIJS Het standpunt van de officier van justitie De officier van justitie is van mening dat verdachte dient te worden vrijgesproken van het primair ten laste gelegde. Het kan niet worden bewezen dat sprake was van een nauwe en bewuste samenwerking gericht op voorbereiding van een plofkraak. De officier van justitie acht het subsidiair ten laste gelegde wettig en overtuigend te bewijzen. Verdachte dient daarbij wel te worden vrijgesproken van het bestanddeel ‘gevaar voor personen’. Het standpunt van de verdediging De raadsman heeft vrijspraak bepleit van het primair en subsidiair ten laste gelegde. Verdachte ontkent dat hij wetenschap had van het feit dat er met de door hem gehuurde auto een (poging tot) een plofkraak zou worden gepleegd. Er zijn geen omstandigheden die aantoonbaar op betrokkenheid van verdachte wijzen. Die betrokkenheid kan niet worden ontleend aan het enkele feit dat eerder een plofkraak is gepleegd met een door verdachte gehuurde auto; verdachte huurde wel vaker auto’s voor anderen. Er zijn volgens de raadsman zelfs contra-indicaties waaruit volgt dat verdachte niet van voorbereiding van een plofkraak wist. Het is immers niet aannemelijk dat verdachte de auto op zijn naam zou hebben gehuurd als hij weet had van de plannen, en hij sliep toen de vermeende poging tot plofkraak gaande was. Het oordeel van de rechtbank Vrijspraak primair ten laste gelegde De rechtbank acht niet wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het primair ten laste gelegde heeft begaan en zal verdachte hiervan vrijspreken. Het dossier bevat onvoldoende aanknopingspunten om vast te stellen dat verdachte in nauwe en bewuste samenwerking met anderen een plofkraak heeft voorbereid. Ten aanzien van het subsidiair ten laste gelegde Bewijsmiddelen Redengevende feiten en omstandigheden Verdachte heeft ter zitting verklaard dat hij op zijn eigen naam voor enkele dagen een Audi RS3 met Duits kenteken [kenteken] heeft gehuurd voor anderen. Hij heeft de auto op 29 maart 2022 opgehaald bij [bedrijfsnaam] autovermietung in het Duitse [plaats 1] . Verdachte heeft tijdens de huurperiode meerdere tankbeurten aan de auto afgerekend. Verdachte heeft op 1 april 2022 kort in de auto gereden en getankt bij BP [locatie] in Utrecht. Daarna heeft hij de sleutel van de auto aan een andere jongen gegeven. Op 1 april 2022 is de Audi RS3 om 23:36:33 uur vanaf Utrecht via Weert naar [plaats 2] in Duitsland gereden. Onderweg heeft de Audi verschillende stopmomenten gemaakt. Uit de GPS-gegevens van de Audi RS3 blijkt dat de auto tijdens deze rit op 2 april 2022 omstreeks 2:40 uur enige tijd in Duitsland heeft stilgestaan bij de Commerzbank in [plaats 2] . De Commerzbank heeft aangifte gedaan van een poging tot inbraak die nacht. Een getuige heeft twee personen met een koevoet bij de deur van de Commerzbank handelingen zien verrichten. Vervolgens is de Audi RS3 weer richting Utrecht gereden via Valkenswaard, Maastricht, Luik, Hasselt, Eindhoven en ’s-Hertogenbosch. De Audi RS3 is op de terugweg in Nederland enige tijd achtervolgd door de politie, zowel op de weg met politieauto’s als vanuit de lucht met de politiehelikopter. Daarbij werd waargenomen dat de Audi RS3 met hoge snelheden over verschillende Nederlandse (snel)wegen reed, onder meer in de buurt van Utrecht. Op een gegeven moment is de Audi RS3 op de A27 richting Hilversum onbeheerd achtergelaten. De politie zag drie inzittenden uit de Audi RS3 vluchten. Eén van de inzittenden is kort daarna aangehouden. Dit bleek medeverdachte [medeverdachte 1] te zijn. Hij was op dat moment gehuld in een regenpak, droeg een bivakmuts, had handschoenen aan en rook naar benzine. In en rondom de Audi RS3 werden diverse goederen aangetroffen, waaronder twee met tape omwikkelde pakketten, jerrycans met vloeistof, een fles ammoniak, een zwarte tas, een jammer, een opengesneden gieter trechter, breekijzers en een voorhamer. Verbalisanten roken een zeer penetrante benzinegeur in de auto. Uit onderzoek door het NFI blijkt dat de monsters van de poeders uit de twee pakketten pyrotechnische mengsels zijn, meer specifiek flitspoeder. De ontstekers zijn zogenaamde gloeipillen (squibs), die deugdelijk zijn en de lading in voornoemde pakketten tot ontploffing hadden kunnen brengen. Beide constructies zijn, mits op de juiste plek geplaatst, bruikbaar voor het explosief openen van geldautomaten. Wanneer een dergelijk pakket tot ontploffing komt in de (directe) nabijheid van goederen, kunnen (delen van) deze goederen verscherven, waarbij de scherven met veel energie weggeslingerd worden. Dit vergroot de gevaarzetting voor andere goederen. Niet alleen zal materiaal wat (vrijwel) direct tegen de ontploffende instructie ligt beschadigen, maar ook materiaal wat zich verder van de ontploffing vandaan bevindt, kan beschadigen. Bewijsoverwegingen Verdachte heeft de door hem op zijn naam gehuurde Audi RS3 op 1 april 2022 van benzine voorzien en vervolgens de sleutels aan iemand anders gegeven. De andere gebruikers van de Audi RS3 zijn door het handelen van verdachte buiten beeld gebleven. Uit het dossier is komen vast te staan dat de Audi RS3 in de nacht die volgde is gebruikt voor een poging tot het plegen van een plofkraak bij de Commerzbank in Duitsland. Er zijn voorwerpen in de Audi RS3 aangetroffen – waaronder specifiek vervaardigde pakketten met explosieven – die gezamenlijk en in onderlinge samenhang bezien naar hun uiterlijke verschijningsvorm bestemd waren voor het plegen van een plofkraak met de snelle Audi RS
2. Daarnaast duidt het stopmoment bij de Commerzbank in [plaats 2] en het gebruik van een koevoet bij de deur van die bank op handelingen die concreet gericht zijn op het plegen van een plofkraak. Verdachte heeft door zijn handelen – het huren, ophalen, tanken en ter beschikking stellen van de Audi RS3 – de voorbereiding van een plofkraak mogelijk gemaakt. De rechtbank ziet zich voor de vraag gesteld of verdachte hiertoe de voor medeplichtigheid vereiste dubbele opzet had: voor een bewezenverklaring voor medeplichtigheid is niet alleen vereist dat bewezen kan worden dat verdachte opzet had op zijn behulpzaamheid opleverende handeling (hier: het huren, tanken en ter beschikking stellen van de auto), maar ook dat zijn opzet was gericht op het gepleegde gronddelict (hier: het plegen van een plofkraak). Verdachte erkent dat hij opzettelijk een Audi RS3 heeft gehuurd en getankt waarvan hij wist dat die door anderen zou worden gebruikt. Daarmee is voldaan aan het eerste vereiste van de vereiste dubbele opzet. Vervolgens komt de vraag aan de orde of verdachte, al dan niet in voorwaardelijke zin, opzet had op het medeplichtig zijn aan het plegen van een plofkraak. De rechtbank overweegt in dit verband dat verdachte in 2020 ook een Audi RS3 heeft gehuurd en uitgeleend aan een bekende, die vervolgens met die auto een mislukte poging tot plofkraak heeft gepleegd. Verdachte was hiervan op de hoogte en maakte zich grote zorgen dat de politie naar hem zou komen. Er zijn veel overeenkomsten tussen het voorval in 2020 en de voorliggende zaak: beide gevallen betroffen een snelle Audi RS3, die voor een korte periode in Duitsland is gehuurd en vervolgens ter beschikking is gesteld aan iemand waarvan gebleken is dat die er een plofkraak mee wilde plegen. Verdachte was er dus op zijn minst van op de hoogte dat er in dergelijke omstandigheden een aanmerkelijke kans bestond dat de door hem gehuurde Audi RS3 wordt gebruikt voor een plofkraak. De verklaring van verdachte dat hij van niets wist, naïef was en geen risico’s zag, is dan ook niet aannemelijk. De handelingen van verdachte zijn naar hun uiterlijke verschijningsvorm zozeer gericht op het behulpzaam zijn bij het voorbereiden van een plofkraak, dat het niet anders kan zijn dan dat verdachte bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat zijn handelingen bijdroegen aan de voorbereiding van een plofkraak. Partiële vrijspraak gevaar voor personen De rechtbank is met de officier van justitie en de raadsman van oordeel dat er in het dossier geen bewijs is om tot een bewezenverklaring te komen van het bestanddeel ‘gevaar voor personen’. De rechtbank zal verdachte voor dat onderdeel van de tenlastelegging partieel vrijspreken. BEWEZENVERKLARING De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte: [medeverdachte 1] en een of meer (nog onbekend gebleven) anderen, op 2 april 2022 te Utrecht, tezamen en in vereniging met anderen, ter voorbereiding van het misdrijf waar naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van acht jaren of meer is gesteld, te weten het teweeg brengen van een ontploffing in een geldautomaat (zogenaamde plofkraak), waardoor gevaar voor goederen te duchten is (ex artikel 157 van het Wetboek van Strafrecht), opzettelijk - twee pakketten met een hoeveelheid explosieve stoffen, te weten flitspoeder en (bijbehorende) ontstekingsmechanismen en - meerdere jerrycans met benzine en - een stoorzender (jammer) en - een fles met ammoniak en - meerdere breekijzers en - een sloophamer en - een (zwarte) sporttas en - een gieter en - een (snelle) personenauto, (merk Audi, type RS3, met Duits kenteken) en - een regenpak en - een bivakmuts, bestemd tot het begaan van voornoemd misdrijf, voorhanden heeft/hebben gehad, bij het plegen van welk misdrijf verdachte in de periode van 29 maart 2022 tot en met 2 april 2022 te Utrecht en Essen opzettelijk middelen heeft verschaft door op zijn, verdachtes naam, een personenauto (Audi RS3 met kenteken [kenteken] ) te huren en voornoemde personenauto te voorzien van benzine en ter beschikking te stellen aan voornoemde [medeverdachte 1] en/of diens mededader(s), welke voornoemde personenauto werd gebruikt bij voornoemd misdrijf. Voor zover in het bewezen verklaarde deel van de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. Verdachte is daardoor niet in de verdediging geschaad. Hetgeen meer of anders is ten laste gelegd is niet bewezen. Verdachte wordt hiervan vrijgesproken. STRAFBAARHEID VAN HET FEIT Er is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van het bewezen verklaarde uitsluit, zodat dit strafbaar is. Het bewezen verklaarde levert volgens de wet het volgende strafbare feit op: medeplichtigheid bij voorbereiding van opzettelijk een ontploffing teweegbrengen, terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen te duchten is. STRAFBAARHEID VAN VERDACHTE Er is geen omstandigheid gebleken of aannemelijk geworden die de strafbaarheid van verdachte uitsluit. Verdachte is dan ook strafbaar. OPLEGGING VAN STRAF De vordering van de officier van justitie De officier van justitie heeft gevorderd verdachte te veroordelen tot: - een gevangenisstraf van 120 dagen, met aftrek van het voorarrest, waarvan een gedeelte van 25 dagen voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaren, met de door de reclassering geadviseerde (bijzondere) voorwaarden; - een taakstraf van 240 uren, indien niet of niet naar behoren verricht te vervangen door 120 dagen hechtenis. Het standpunt van de verdediging De verdediging heeft aangevoerd dat kan worden volstaan met de door de officier van justitie geëiste gevangenisstraf. Het is niet proportioneel om ook nog een taakstraf op te leggen. Subsidiair heeft de raadsman verzocht om de op te leggen taakstraf te matigen. Het oordeel van de rechtbank Bij het bepalen van de straf heeft de rechtbank rekening gehouden met de ernst van het bewezen verklaarde, de omstandigheden waaronder dit is begaan en de persoon van verdachte, zoals ter terechtzitting is gebleken. Ernst van de feiten Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan medeplichtigheid bij het voorbereiden van een plofkraak door in Duitsland een snelle auto te huren en die over te dragen aan de daders van de geplande plofkraak. Verdachte heeft een cruciale rol gespeeld bij de keten van handelingen voor het plegen van een plofkraak. Hij heeft de auto gehuurd, opgehaald uit Duitsland en van benzine voorzien, waarmee hij ervoor heeft gezorgd dat de daders van de voorgenomen plofkraak buiten beeld konden blijven. Verdachte moet geweten hebben hoe gevaarlijk plofkraken zijn: in 2020 is een kennis van hem omgekomen bij een poging tot plofkraak met een door verdachte gehuurde auto. Plofkraken zorgen voor veel onrust en schade bij omwonenden en in de maatschappij, vanwege de heftige explosie en de grote ravage die dat tot gevolg heeft. Daarnaast hebben plofkraken tot gevolg dat banken hun geldautomaten uit openbare ruimtes verwijderen, waardoor ook in bredere zin sprake is van maatschappelijke schade. Persoon van de verdachte Bij haar beslissing heeft de rechtbank ook rekening gehouden met: - een uittreksel justitiële documentatie betreffende verdachte van 5 juni 2023; - een reclasseringsadvies van 29 september 2022, uitgebracht door E. Le Mair, reclasseringswerker en P. de Jong, unitmanager van Reclassering Nederland. Uit het strafblad van verdachte volgt dat hij niet eerder is veroordeeld voor vergelijkbare feiten. De rechtbank weegt dit niet in strafmatigende of strafverzwarende zin mee. De reclassering merkt in haar rapport op dat de risicovolle "thrill seeking" houding van verdachte zorgen baart. Hetzelfde geldt voor zijn risicovolle sociale netwerk. De reclassering schat het recidiverisico in als gemiddeld. Verdachte kan de risico's verlagen door zich beter bewust te worden van zijn gedrag en de consequenties en door voortaan andere keuzes te maken. Hij heeft daar sinds zijn schorsing uit preventieve hechtenis begeleiding bij in de vorm van een CoVa training en reclasseringstoezicht. De reclassering vindt het verder belangrijk dat verdachte werk en inkomen behoudt. Verdachte heeft inmiddels een fulltime (betaalde) baan gevonden. De reclassering vindt het wenselijk dat het huidige traject van begeleiding wordt voortgezet, aangezien het nodige proces van bewustwording en gedragsverandering naar verwachting nog enige tijd in beslag zal nemen. Strafoplegging Gelet op de aard en ernst van het bewezenverklaarde feiten is de rechtbank van oordeel dat niet kan worden volstaan met een andere straf dan een straf die vrijheidsbeneming met zich brengt. De rechtbank heeft voor de strafoplegging gekeken naar de oriëntatiepunten voor straftoemeting van het LOVS. Voor een voltooide plofkraak met gemeen gevaar voor goederen bedraagt het oriëntatiepunt een gevangenisstraf van 24 maanden, zodat voor medeplichtigheid bij voorbereiding van een plofkraak moet worden uitgegaan van 8 maanden gevangenisstraf. Verdachte heeft 95 dagen in voorlopige hechtenis doorgebracht. Uit de eis van de officier van justitie blijkt dat hij verdachte niet terug wil sturen naar de gevangenis. De rechtbank gaat daarin mee, gezien de hiervoor geschetste persoon en persoonlijke omstandigheden van verdachte, het belang van voortzetting van het begeleidingstraject en behoud van de baan van verdachte. De rechtbank legt aan verdachte een gevangenisstraf op voor de duur van 120 dagen, met aftrek van voorarrest, waarvan 25 dagen voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaren en oplegging van de bijzondere voorwaarden die de reclassering heeft geadviseerd. Die bijzondere voorwaarden betreffen de meldplicht bij de reclassering, de gedragsinterventie cognitieve vaardigheden, het behouden van een betaalde baan en een contactverbod met medeverdachten. Daarnaast zal de rechtbank aan verdachte een taakstraf opleggen voor de duur van 200 uren, te vervangen door 100 dagen hechtenis, indien verdachte de taakstraf niet (volledig) verricht. De voorlopige hechtenis De rechtbank zal het geschorste bevel tot voorlopige hechtenis opheffen. TOEPASSELIJKE WETTELIJKE VOORSCHRIFTEN De beslissing berust op de artikelen 9, 14a, 14b, 14c, 22c, 22d, 46, 48, 49, en 157 van het Wetboek van Strafrecht, zoals de artikelen luidden ten tijde van het bewezen verklaarde. BESLISSING De rechtbank: Vrijspraak - verklaart het primair ten laste gelegde niet bewezen en spreekt verdachte daarvan vrij; Bewezenverklaring - verklaart het subsidiair ten laste gelegde bewezen zoals hiervoor in rubriek 5 is vermeld; - verklaart het meer of anders ten laste gelegde niet bewezen en spreekt verdachte daarvan vrij; Strafbaarheid - verklaart het bewezen verklaarde strafbaar en kwalificeert dit zoals hiervoor in rubriek 6 is vermeld; - verklaart verdachte strafbaar; Oplegging straf - veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van 120 dagen; - bepaalt dat de tijd, door verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en voorlopige hechtenis doorgebracht, bij de tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf in mindering zal worden gebracht; - bepaalt dat van de gevangenisstraf een gedeelte van 25 dagen niet zal worden ten uitvoer gelegd, tenzij de rechter later anders gelast op grond van het feit dat verdachte de hierna te melden algemene en/of bijzondere voorwaarden niet heeft nageleefd; - stelt daarbij een proeftijd van twee