Rechtbank Noord-Holland – ECLI:NL:RBNHO:2013:BZ8843
RECHTBANK NOORD-HOLLAND Afdeling Privaatrecht Sectie Kanton - locatie Haarlem zaak/rep.nr.: 593697 \ EJ VERZ 13-50 datum uitspraak: 17 april 2013 BESCHIKKING ONTBINDING AGENTUUROVEREENKOMST inzake 1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid PR Advices B.V. te Voorthuizen, gemeente Barneveld verzoekster hierna: PR Advices 2. [eiser] te [adres] verzoeker hierna: [eiser] gemachtigde: mr. A.D. Brouwers-Wozniak tegen de besloten vennootschap Exploitatie Circuit Park Zandvoort B.V. te Zandvoort verweerster hierna: Circuit Park Zandvoort gemachtigde: mr. H.A. Bosshardt De procedure Op 28 februari 2013 is ter griffie een verzoekschrift ontvangen van PR Advices en [eiser]. Circuit Park Zandvoort heeft een verweerschrift ingediend.
De mondelinge behandeling van de zaak heeft plaatsgevonden op 10 april 2013. Op deze zitting hebben partijen hun standpunten nader toegelicht. De gemachtigden van partijen hebben pleitnotities overgelegd. De griffier heeft aantekeningen gemaakt van wat partijen verder naar voren hebben gebracht. Beide partijen hebben producties in het geding gebracht.
De feiten Als enerzijds gesteld en anderzijds erkend, dan wel niet of onvoldoende betwist en/of op grond van de onweerspro¬ken inhoud van de producties, staat tussen partijen het volgende vast: a. Sedert 1992 verricht [eiser] werkzaamheden voor Circuit Park Zandvoort. b. Bij brief van 3 februari 1992 heeft [eiser] het volgende aan Circuit Park Zandvoort geschreven: “Nu de bemiddeling van P.R. Advices ten behoeve van “sponsor-werving” voor Uw stichting wellicht binnenkort resultaat in financiële zin zal gaan opleveren, lijkt het mij verstandig onze zakelijke afspraak op papier te zetten.
P.R.Advices zal, op basis van “no cure - no pay”, haar werkzaamheden uitvoeren tegen een vergoeding van 15 % te berekenen over de door P.R.Advices gerealiseerde inkomsten. (…)” c. De onder b. genoemde brief van 3 februari 1992 is destijds door H.C.J. Ernst namens Circuit Park Zandvoort voor akkoord ondertekend. d. Bij brief van 7 februari 2003 heeft [eiser] het volgende aan Circuit Park Zandvoort geschreven: “(…) Ingaande januari 2003 zal P.R.Advices, op basis van no cure - no pay, naar passende sponsoren c.q. partners voor CPZ op zoek gaan tegen de volgende condities.
Nieuwe overeenkomsten tot stand gebracht door P.R.Advices zullen worden gehonoreerd met 25% commissie. Ook over eventuele vervolg jaren zal deze commissie worden gehanteerd.
Overeenkomst afgesloten voor 2003 vallen onder onze “oude”afspraak van 10 %. (…)” e. Bij brief van 23 mei 2007 heeft [eiser] het volgende aan Circuit Park Zandvoort geschreven: “Naast het op basis van no cure - no pay acquireren van relaties voor Circuit Park Zandvoort, hebben wij besloten om deze samenwerking aan te vullen met het werken vanuit kantoor CPZ gedurende één dag per week door ondergetekende.
Belangrijkste werkzaamheden zullen bestaan uit acquisitie, trainen van de sales afdeling van CPZ en optimaliseren van TV Exposure.
Wij zijn de volgende condities overeengekomen:
De sponsorbedragen waarop deze commissies betrekking hebben zijn al reeds geruime tijd aan CPZ voldaan en ik kan en wil niet langer wachten op betaling van deze mij toekomende bedragen.
Ik verzoek jullie dan ook vriendelijk om per omgaande mijn commissienota’s over 2010 en 2011 over te maken. (…)” i. Bij schrijven van 27 juli 2012 heeft de gemachtigde van [eiser] Circuit Park Zandvoort verzocht om tot betaling over te gaan van de openstaande commissienota’s over 2010, 2011 en 2012. j. Bij vonnis in kort geding van 30 januari 2013 is Circuit Park Zandvoort veroordeeld om aan openstaande commissienota’s € 70.740,27 aan PR Advices te voldoen.
Het verzoek PR Advices en [eiser] verzoeken ontbinding van de agentuurovereenkomst wegens veranderingen in de omstandigheden en stellen daartoe -samengevat- het volgende.
Sedert 2010 ondervinden PR Advices en [eiser] problemen in de relatie met Circuit Park Zandvoort. Circuit Park Zandvoort laat facturen onbetaald en maakt slechts zo nu en dan bedragen over aan PR Advices, waarbij niet duidelijk is op welke facturen/werkzaamheden deze bedragen betrekking hebben.
Ondanks de erkenning door Circuit Park Zandvoort van de bedragen die zij over 2010 en 2011 aan PR Advices verschuldigd is, is Circuit Park Zandvoort niet bereid om deze bedragen te voldoen.
Circuit Park Zandvoort stelt zich op het onjuiste standpunt dat PR Advices pas tot betaling gerechtigd is nadat de sponsorgelden daadwerkelijk aan Circuit Park Zandvoort ter beschikking zouden zijn gesteld.
Voorts voerde Circuit Park Zandvoort steeds hogere “out of pocket” kosten op zonder hiervoor een specificatie te verstrekken.
Ten slotte beweert Circuit Park Zandvoort dat PR Advices geen recht zou hebben op provisie over het sponsorcontract met HDI Gerling Verzekeringen N.V.
Op grond van deze omstandigheden verzoeken PR Advices en [eiser] ontbinding van de agentuurovereenkomst op grond van een verandering in omstandigheden die het Circuit Park Zandvoort verweten kan worden. De forse betalingsachterstanden, de niet-constructieve houding en het achterhouden van informatie c.q. het afgeven van valse informatie met betrekking tot de sponsorcontracten brengen met zich dat Circuit Park Zandvoort uiterst verwijtbaar jegens PR Advices en [eiser] heeft gehandeld.
PR Advices en [eiser] hebben bovendien uit de krant moeten vernemen dat Circuit Park Zandvoort het waarschijnlijk acht dat de werkrelatie met [eiser] na achttien jaar wordt beëindigd.
PR Advices en [eiser] verzoeken om toekenning van een vergoeding ingevolge artikel 7:685 lid 8 BW. [eiser] is geboren op 25 februari 1953. De agentuurovereenkomst is aangevangen in 1992. Bij de bepaling van de hoogte van de vergoeding wordt aangeknoopt bij de kantonrechtersformule.
Met betrekking tot het inkomen moet worden uitgegaan van het gemiddelde van de ontvangen provisie in de voorgaande vijf jaren. Dat gemiddelde bedroeg € 149.415,00 per jaar. De vergoeding komt dan bij een totaal van 21 jaren neer op € 261.471,00.
De toepassing van de volledige kantonrechtersformule valt in verband met de gewogen dienstjaren vele malen hoger uit.
Het verweer Circuit Park Zandvoort heeft het volgende tegen het verzoek aangevoerd:
Exceptie tot onbevoegdheid van de kantonrechter De vordering is niet gegrond op een agentuurovereenkomst en overstijgt het bedrag van € 25.000,00. Daarom behoort de zaak niet tot de absolute bevoegdheid van de kantonrechter.
De overeenkomst tussen partijen kwalificeert niet als een agentuurovereenkomst op grond van het volgende: a. Circuit Park Zandvoort heeft PR Advices nooit opdracht gegeven voor het verrichten van werkzaamheden. Er is geen verplichting voor PR Advices diensten aan Circuit Park Zandvoort te verlenen. b. De overeenkomst tussen PR Advices en Circuit Park Zandvoort kent geen vaste betrekking. PR Advices heeft de vrijheid gekregen om sponsors aan te brengen voor Circuit Park Zandvoort. c. PR Advices heeft nooit de bevoegdheid gekregen om in naam of voor Circuit Park Zandvoort overeenkomsten te sluiten. Circuit Park Zandvoort was ook niet gehouden om overeenkomsten aan te gaan met potentiële sponsors die door PR Advices zijn voorgedragen. d. De bescherming die een handelsagent toekomt, is sociaalrechtelijk ingegeven. PR Advices is een public relations bureau dat haar diensten aan diverse partijen verleent. PR Advices en Circuit Park Zandvoort zijn in economisch opzicht ten minste gelijk aan elkaar. Daarom is er geen argument om PR Advices in bescherming te nemen door de bepalingen van de agentuurovereenkosmt op de relatie tussen PR Advices en Circuit Park Zandvoort van toepassing te laten zijn.
Voor het geval de kantonrechter oordeelt dat hij wel bevoegdheid is om van het verzoek kennis te nemen, voert Circuit Park Zandvoort het volgende aan:
Het verzoekschrift voldoet niet aan de eisen van het procesreglement:
Eén en ander heeft tot gevolg dat Circuit Park Zandvoort onnodige kosten heeft moeten maken om zich te kunnen verweren. Zij verzoekt de kantonrechter hiermede bij een veroordeling in de kosten of de compensatie daarvan rekening te houden.
Geen grond voor de verzoeken van [eiser]:
PR Advices heeft gedurende jaren diensten verricht voor Circuit Park Zandvoort. [eiser] is directeur en enig aandeelhouder van PR Advices. Tussen Circuit Park Zandvoort en [eiser] bestaat geen rechtsverhouding. De verzoeken van [eiser] moeten daarom niet-ontvankelijk worden verklaard.
Geen grond voor het verzoek tot ontbinding Partijen zijn het volgende overeengekomen: het staat PR Advices volledig vrij om diensten voor Circuit Park Zandvoort te verrichten en het staat Circuit Park Zandvoort volledig vrij om van die diensten gebruik te maken.
Gezien deze vrijheid tussen partijen is er geen grond voor het verzoek om de overeenkomst tussen partijen te ontbinden.
PR Advices komt slechts dan een vergoeding toe als zij heeft bemiddeld bij de totstandkoming van de overeenkomst en deze is vastgelegd in een contract.
Geen grond voor toekenning van een vergoeding De grond voor de verzochte vergoeding ziet op een verzoek vanwege de ontbinding van een arbeidsovereenkomst. Tussen partijen bestaat geen arbeidsovereenkomst. Bij gebreke van een rechtsgrond dient het verzoek te worden afgewezen.
Omdat het initiatief voor ontbinding van de overeenkomst van PR Advices uitgaat, is er geen grond om PR Advices een vergoeding toe te kennen.
Circuit Park Zandvoort treft geen verwijt voor de ontbinding van de overeenkomst, zodat er geen grond is om PR Advices een vergoeding toe te kennen.
Toe te kennen vergoeding te begroten op nihil Toepassing van de kantonrechtersformule bij ontbinding van de agentuurovereenkomst is vanwege het karakter van de rechtsverhouding tussen de agent en de principaal onrechtmatig. Bij gebreke van een rechtsgrond die als basis dient voor de hoogte van de verzochte vergoeding, dient de verzochte vergoeding te worden begroot op nihil.
Partijen hebben afgesproken dat PR Advices een vergoeding toekomt over de netto inkomsten vanwege sponsorvereenkomsten waarbij PR Advices heeft bemiddeld bij de totstandkoming daarvan. Circuit Park Zandvoort erkent ook in de toekomst verschuldigde vergoedingen op het moment dat deze verschuldigd worden aan PR Advices te zullen betalen. Gegeven deze erkenning en het feit dat PR Advices de ontbinding verzoekt, is het billijk de verzochte vergoeding te begroten op nihil.
Toe te kennen vergoeding begroten op een in goede justitie te bepalen bedrag Er is geen rechtsgrond waarop een eventuele toekenning van een vergoeding hoger zou moeten zijn dan de beloning van één jaar, berekend naar het gemiddelde van de laatste vijf jaren. Uit de door PR Advices opgevoerde bedragen blijkt dat zij er ten onrechte vanuit gaat een vergoeding te kunnen krijgen over het in rekening gebrachte bedrag aan omzetbelasting. Hiervoor bestaat geen rechtvaardiging. De toe te kennen vergoeding kan daarom maximaal € 115.456,89 bedragen.
De beoordeling van het verzoek Bevoegdheid van de kantonrechter 1. Wat Circuit Park Zandvoort bedoelt met het betoog dat de kantonrechter niet bevoegd is omdat de vordering boven het bedrag van € 25.000,00 uit gaat is niet duidelijk. Dat betoog heeft kennelijk betrekking op een dagvaardingsprocedure. Of de kantonrechter bevoegd is met betrekking tot het onderhavige verzoek hangt echter af van de kwalificatie van de overeenkomst tussen partijen, waarover hieronder meer. De kantonrechter gaat daarom aan dit betoog van Circuit Park Zandvoort voorbij.
Grondslag van het verzoek 2. Ter wille van de bij Circuit Park Zandvoort kennelijk bestaande onduidelijkheid over de aard van deze procedure stelt de kantonrechter het volgende voorop.
Ontvankelijkheid van PR Advices in het verzoek 5. De kantonrechter is van oordeel dat alleen [eiser] in het verzoek kan worden ontvangen. Hij is immers degene die de overeenkomst met Circuit Park Zandvoort heeft gesloten, terwijl gesteld noch gebleken is dat PR Advices als contractspartij in de plaats is getreden van [eiser] en/of mede contractspartner is geworden.
Kwalificatie van de overeenkomst tussen partijen 6. Allereerst zal moeten worden beantwoord of tussen partijen sprake is van een agentuurovereenkomst in de zin van artikel 7:428 BW. De kantonrechter beantwoordt die vraag bevestigend en overweegt daartoe het volgende.
Niet-naleving procesreglement 15. Aan Circuit Park Zandvoort moet worden toegegeven dat het procesreglement op de door haar genoemde onderdelen niet is nageleefd. De kantonrechter verbindt daaraan echter geen gevolgen. Circuit Park Zandvoort is immers niet in haar verdediging geschaad. Niet gezegd kan worden dat door deze schending van het procesreglement de door Circuit Park Zandvoort genoemde onduidelijkheid over de aard en omvang van het verzoek is ontstaan en/of dat één en ander tot meer of extra werkzaamheden van (de gemachtigde van) Circuit Park Zandvoort heeft geleid.
Ontbinding van de agentuurovereenkomst 16. Voldoende gebleken is dat tussen partijen onoverbrugbare verschillen van inzicht bestaan over de financiële afrekening van commissienota’s van [eiser] over de jaren 2010 e.v.
Vergoeding 22. Beoordeeld moet worden of aan [eiser] een vergoeding als bedoeld in artikel 7:440 lid 3 BW toekomt.
De kantonrechter houdt geen rekening met eventuele over 2012 verstrekte creditnota’s. Deze creditnota’s zijn immers niet verstrekt omdat geen commissie verschuldigd zou zijn, maar om te voorkomen dat omzetbelasting door [eiser] moet worden afgedragen/voorgefinancierd.
Beslissing De kantonrechter:
Verklaart PR Advices niet-ontvankelijk in het verzoek.
Stelt partijen ervan in kennis de agentuurovereenkomst tegen 1 mei 2013 te zullen ontbinden onder toekenning van de bovengenoemde vergoeding.
Bepaalt dat [eiser] de gelegenheid heeft het verzoek in te trekken door middel van een uiterlijk op 26 april 2013 te 15.00 uur ter griffie ontvangen schriftelijke mededeling met gelijktijdige toezending van een afschrift daarvan aan de wederpartij. voor het geval [eiser] het verzoek niet intrekt, wordt alvast als volgt beslist:
Ontbindt de agentuurovereenkomst tussen partijen tegen 1 mei 2013.
Kent aan [eiser] ten laste van Circuit Park Zandvoort een vergoeding toe van € 226.704,00.
Veroordeelt voor zover nodig Circuit Park Zandvoort tot betaling van die vergoeding.
Verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad.
Bepaalt dat iedere partij de eigen kosten draagt.
Wijst af hetgeen meer of anders is verzocht. voor het geval [eiser] het verzoek wel intrekt:
Bepaalt dat iedere partij de eigen kosten draagt.
Deze beschikking is gegeven door mr. F.J.P. Veenhof en uitgesproken op de openbare terechtzitting van bovengenoemde uitspraakdatum.
Coll.