RECHTBANK ROTTERDAM Sector civiel recht Zaak-/rolnummer: 288329/ HA ZA 07-1792 Uitspraak: 12 maart 2008 VONNIS van de enkelvoudige kamer in de zaak van: [eiseres], voorheen handelende onder de naam EURO-GOUD, wonende te [woonplaats], eiseres, procureur en advocaat mr. J.C.Brökling, - tegen - 1. de commanditaire vennootschap AON NEDERLAND CV, onder meer handelende onder de naam AON HUDIG MAKELAARS IN ASSURANTIEN EN RISICO-ADVISEURS, gevestigd te Rotterdam, gedaagde, procureur mr. J.H.A.M.Scheiffers, advocaat mr. C.W.M.Lieverse te Rotterdam, 2. de naamloze vennootschap NASSAU VERZEKERING MAATSCHAPPIJ NV, gevestigd te Rotterdam, 3. de naamloze vennootschap ALLIANZ SCHADEVERZEKERING NV, handelende onder de naam ALLIANZ GLOBAL RISKS NEDERLAND, gevestigd te Rotterdam, 4. de naamloze vennootschap HANNOVER INTERNATIONAL INSURANCE (NEDERLAND) NV, gevestigd te Rotterdam, 5. de naamloze vennootschap DELTA LLOYD SCHADEVERZEKERING NV, gevestigd te Amsterdam, gedaagden, procureur mr. J.G.A. van Zuuren, advocaat mr. W.A. Luiten te Rotterdam. Partijen worden hierna aangeduid als “Eurogoud” respectievelijk (gedaagde sub 1) als “AON” en (gedaagden sub 2 tot en met 5) “verzekeraars”. 1 Het verloop van het geding 1.1 De rechtbank heeft kennisgenomen van de volgende stukken: - dagvaardingen d.d. 17 juli 2007 en de door Eurogoud overgelegde producties; - conclusie van antwoord zijdens verzekeraars, met producties; - conclusie van antwoord zijdens AON, met producties; - het incidentele vonnis d.d. 26 november 2007 waarin de voeging van deze zaak met de zaak met rolnr. 06-2371 is toegewezen, alsmede de daaraan ten grondslag liggende stukken; - het proces-verbaal van de comparitie van partijen d.d. 30 januari 2008 in de zaken met rolnrs.06-72, 06-2371, 06-3290 en 06-336. 1.2 Bij gelegenheid van laatstgenoemde comparitie, die werd gehouden in zaken die betrekking hebben op hetzelfde feitencomplex als in deze zaak aan de orde is (waaronder de zaak met rolnr. 06-3290, zijnde de hoofdzaak bij deze vrijwaring) en waarbij alle partijen in deze zaak aanwezig waren, is met partijen afgesproken dat die comparitie geacht zou worden ook te zijn gehouden in deze zaak en dat in deze zaak thans, zonder verdere stukkenwisseling, vonnis gewezen zou worden. 2 De vaststaande feiten Als enerzijds gesteld en anderzijds erkend dan wel niet of onvoldoende gemotiveerd weersproken, gelet ook op de in zoverre niet betwiste inhoud van in het geding gebrachte producties, staat tussen partijen - voorzover van belang - het volgende vast: 2.1 Tussen Eurogoud en verzekeraars is met ingang van 9 oktober 1997 een verzekeringsovereenkomst van kracht (geweest), genaamd Juwelierstotaalpolis, (hierna: de verzekering), ten behoeve van de bedrijfsactiviteiten van Eurogoud in het pand aan de [adres] te [woonplaats]. De verzekering omvat onder meer een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (hierna: de AVB) en een brand(bedrijfsschade)verzekering. Sedert 1 maart 2003 droegen gedaagde sub 2 en 3 elk 30%, en gedaagde sub 4 en 5 elk 20% van het risico. 2.2. Op de verzekering onder meer zijn van toepassing: 2.2.1 -de Voorwaarden Juweliers Totaal polis JU 930-01 (hierna: JU 930-01), die voor zover van belang inhouden: “ 2. Dekking De verzekering dekt voor verzekerde zijn financieel nadeel, dat tijdens de looptijd van deze verzekering is ontstaan en dat bestaat uit verlies of beschadiging van de in art. 1.1 genoemde verzekerde zaken tengevolge van een onzeker voorval. (…) 3. Uitsluitingen Niet gedekt is het financieel nadeel dat voor verzekerde ontstaat als gevolg van de hieronder genoemde schade-oorzaken en/of vormen: 3.1 Opzet Opzettelijk of met goedvinden van de verzekerde veroorzaakte schade die voor hem het beoogde of zekere gevolg is van zijn handelen of nalaten. Verzekeraars zullen overigens geen beroep doen op eigen schuld of merkelijke schuld in de zin van art. 276 WvK respectievelijk art. 294 WvK. Overige bepalingen 5.2 Wijziging van activiteiten De premie en voorwaarden gelden voor de feiten en omstandigheden zoals in het vragenformulier vermeld. Indien deze feiten of omstandigheden in belangrijke mate worden gewijzigd is verzekerde verplicht dit zo spoedig mogelijk aan de makelaars mede te delen. (…) 5.3 Preventie 5.3.1 Verzekerde neemt op zich alle maatregelen te nemen die passen in een normale bedrijfsvoering om schade te voorkomen. 5.3.2 Deze verzekering is ten aanzien van het inbraakrisico aangegaan onder het beding, dat het in de polis genoemde risico-adres tegen inbraak is beveiligd als omschreven in het vragenformulier. Verzekerde is verplicht (...) 5.3.3 Indien verzekerde verzuimt aan het in de artikelen 5.3.1. en 5.3.2. bepaalde te voldoen, verliest hij ten aanzien van het inbraakrisico alle recht op schadevergoeding, tenzij hij aannemelijk maakt dat zijn verzuim: - de schade niet heeft veroorzaakt of - de schade niet heeft vergroot of - niet aan zijn schuld is te wijten. (…)” 2.2.2 -de aanvullende Verzekeringsvoorwaarden, die voor zover van belang inhouden: “.. 4. VERPLICHTINGEN VAN VERZEKERDE Uitdrukkelijk wordt overeengekomen, dat: (…) c. verbouwingen c.q. wijzigingen in de bestemming van de ruimten binnen het risico-adres, alsmede (… ) schriftelijk goedgekeurd moeten worden door verzekeraars; (…) Het niet nakomen van deze verplichtingen zal verlies van het recht op schadevergoeding tot gevolg hebben. …” 2.2.3 -de voorwaarden VA 930-01 Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (hierna: VA 930-01), die voor zover van belang inhouden “(…) II DEKKING 12 De verzekering dekt de aansprakelijkheid van verzekerden voor door derden geleden schade(…) III UITSLUITINGEN 15 Opzettelijk veroorzaakte schade Niet gedekt is de aansprakelijkheid voor door de verzekeringnemer of de tot schadevergoeding aangesproken verzekerde met opzet of met diens uitdrukkelijk goedvinden veroorzaakte schade; overigens zullen verzekeraars geen beroep doen op eigen schuld van verzekerde in de zin van art.276 WvK. (…) V OVERIGE BEPALINGEN 29 Wijziging van activiteiten De premie en voorwaarden gelden voor de activiteiten van verzekerde(n), zoals in de polis vermeld. Indien deze activiteiten in belangrijke mate worden gewijzigd, zijn partijen bevoegd een verandering van premie of voorwaarden aan de orde te stellen. Verzekeringnemer zal verzekeraars binnen een redelijke termijn van deze wijziging op de hoogte stellen; de dekking blijft echter onverminderd van kracht. …” 2.3 (De rechtsvoorgangster van) AON is bij het tot stand komen van deze verzekering als makelaar opgetreden. Op 7 oktober 1997 is door Eurogoud samen met AON na bezichtiging van het risico-adres een aanvraag/vragenformulier ingevuld, dat voor zover van belang inhoudt: “ …Verzekeringnemer: (ingevuld) Eurogoud Adres: (ingevuld) [adres] (…) [woonplaats] (…) Algemene informatie (door middel van een kruisje aangegeven) juwelier (in het hokje voor het woord reparateur is geen kruisje gezet, verdere toelichting is niet gegeven) Risico-adres: (ingevuld) zie boven Aantal werknemers: (niets ingevuld) …” Dit ingevulde formulier maakt deel uit van de verzekeringsovereenkomst zoals belichaamd in de Juwelierstotaalpolis. 2.4 Op 12 november 1997 heeft een inspectie van het risico-adres namens verzekeraars plaatsgevonden. Naar aanleiding van die inspectie hebben verzekeraars via AON laten weten, dat een brandblusser moest worden aangeschaft. Eurogoud heeft aan die eis voldaan. 2.5 Op 28 juni 2003 heeft zich in de kelderruimte van het onder 2.1 bedoelde pand een explosie voorgedaan (hierna: de explosie). Ten gevolge hiervan zijn 16 mensen gewond geraakt en is het gehele pand, inclusief de appartementen die zich daarin bevonden, alsmede een aantal belendende percelen beschadigd geraakt. De bedrijfsruimte van Eurogoud en de daarin aanwezige inventaris is eveneens beschadigd. 2.6 AON heeft, bij wijze van (voorschot op een) vergoeding van schade aan derden, namens verzekeraars aan Eurogoud € 36.900,73 betaald. 2.7 Op 3 oktober 2006 is Eurogoud gedagvaard door [persoon1], [persoon2], Jagoba Nederland BV, [persoon3] en [persoon4] (de zaak met rolnr. 06-3290); in die procedure werd aanvankelijk gevorderd Eurogoud te veroordelen tot betaling van een schadevergoeding nader op te maken bij staat, met rente en kosten. Inmiddels is de eis gewijzigd en wordt gevorderd Eurogoud te veroordelen tot betaling van de volgende bedragen: -Aan (de erfgenamen van) [persoon1] € 60.256,=; -Aan [persoon2] € 52.494,=; -Aan [persoon3] en [persoon4] tezamen € 93.344,=; -Aan [persoon4] € 118.311,=; -Aan [persoon3] € 5.976,=; -Aan Jagoba BV € 98.288,=; steeds te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 14 april 2004, alsmede tot betaling van €. 904,= aan buitengerechtelijke incassokosten aan [personen 1 t/m 4 en Jagoba], en € 2.077,12 aan [persoon1], [persoon2] en Jagoba BV wegens beslagkosten, alles met veroordeling van Eurogoud in de proceskosten Zij stellen daartoe kort samengevat het volgende. [persoon1], [persoon2], Jagoba Nederland BV, [persoon3] en [persoon4] zijn eigenaren van de (onder)appartementsrechten van het pand aan de [adres] te [woonplaats]; deze zaken zijn beschadigd geraakt bij de explosie. Zij hebben daardoor schade geleden, onder meer bestaande uit immateriële schade, schade aan de opstal zelf, inboedel, verhuis- en herinrichtingskosten en extra woonlasten. Eurogoud wordt aansprakelijk gehouden op grond van onrechtmatige daad omdat de explosie is ontstaan doordat Eurogoud geschreven en ongeschreven veiligheidsnormen heeft overtreden bij de uitoefening van haar onderneming. Inmiddels is [persoon1] overleden en wordt de procedure op zijn naam voortgezet door zijn erfgenamen. 3 De vordering De vordering luidt - verkort weergegeven - om bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad - verzekeraars en AON gelijktijdig met de uitspraak in de procedure in de hoofdzaak te veroordelen om aan Eurogoud al datgene te voldoen waartoe Eurogoud in de hoofdzaak wordt veroordeeld, inclusief rente en kosten, - met veroordeling van verzekeraars en AON hoofdelijk in de kosten van deze procedure. Tegen de achtergrond van de vaststaande feiten heeft Eurogoud aan de vordering de volgende stellingen ten grondslag gelegd: 3.1 Als de rechtbank in de hoofdzaak vaststelt dat Eurogoud aansprakelijk is voor de schade van [persoon1], [persoon2], Jagoba Nederland BV, [persoon3] en [persoon4] dient die schade te worden vergoed op basis van de verzekering die Eurogoud bij verzekeraars heeft gesloten. 3.2 De explosie is een gedekt evenement. Verzekeraars dienen bedoelde schade tot de in de polis voorziene maxima te vergoeden op basis van de verzekering. 3.3 Als zou blijken dat de verzekering geen dekking biedt en verzekeraars dus de schade niet behoeven te vergoeden, dient AON dat te doen. In dat geval is AON als bemiddelend makelaar toerekenbaar tekortgeschoten in haar inspanningsverplichting jegens Eurogoud om een passende verzekering, die dekking bood in een geval als dit, voor haar te sluiten. AON had dan een andere polis moeten adviseren dan wel Eurogoud moeten waarschuwen dat de betreffende werkzaamheden niet verzekerd waren onder de verzekering. 4 Het verweer van verzekeraars Het verweer strekt tot afwijzing van de vordering, met veroordeling bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad van Eurogoud in de kosten van het geding. Verzekeraars hebben daartoe, zakelijk weergegeven, het volgende aangevoerd: 4.1 Eurogoud heeft, zoals blijkt uit het aanvraagformulier, de verzekering afgesloten als juwelier en niet als goudsmederij. De schade is niet ontstaan als gevolg van het uitoefenen van het juweliersbedrijf, maar omdat Eurogoud in een andere ruimte dan die waarin zij haar juweliersbedrijf uitoefende een goudsmederij dreef. Voor die activiteiten was zij niet verzekerd. Voor wat betreft de AVB vloeit -ook- uit art. 29 VA 930-01 voort dat er geen dekking bestaat voor niet gemelde bedrijfsactiviteiten: de daar voorziene regeling houdt slechts in dat risicoverzwaring moet worden gemeld en dat hangende een wijzigingsverzoek de dekking van de oorspronkelijke, verzekerde activiteit van kracht blijft. De verzekering met de bijbehorende premie en voorwaarden geldt uitsluitend voor de activiteiten van verzekerde zoals vermeld in de polis en dus in dit geval niet voor de goudsmederij-activiteiten. 4.2 Als juist zou zijn dat er al ten tijde van het sluiten van de verzekering in de kelder een goudsmederij werd geëxploiteerd had Eurogoud dat toen moeten melden; verzekeraars beroepen zich in zoverre op verzwijging als bedoeld in art. 251 K. 4.3 In het geval de goudsmederij vanaf een later moment werd geëxploiteerd had Eurogoud dat op dat moment aan verzekeraars moeten melden; Eurogoud heeft verzekeraars nimmer gemeld dat zij de kelder als goudsmederij in gebruik nam. Dit is in strijd met art. 4 van de aanvullende Verzekeringsvoorwaarden; door dat nalaten in strijd met die verplichting zijn verzekeraars in hun belang geschaad, zodat zij met een beroep op dit artikel dekking kunnen weigeren. Verzekeraars beroepen zich in dit verband voorts op art. 293 K, nu sprake is van toename van het brandgevaar door de goudsmederij. 4.4 De betrokkenheid van Eurogoud bij de explosie is aan te merken als merkelijke schuld in de zin van art. 294 K. Er was in de kelder sprake van loshangende elektriciteitsleidingen en er was waterlekkage. Voorts werd gewerkt met gevaarlijke chemicaliën in een afgesloten kelderruimte zonder natuurlijke ventilatie waar de afzuiginstallatie uitermate provisorisch was; een gasdetector ontbrak. Ook was de daar aanwezige grijze gasfles gebrekkig, nu de afsluitring gescheurd was. De installatie was illegaal (want er werd niet beschikt over de vereiste vergunningen), evenals de daar tewerkgestelde goudsmeden, die hard moesten werken en geen instructies met betrekking tot het gebruik van gasflessen hadden ontvangen, in het bijzonder ook niet dat zij gegeven de werkruimte grote voorzichtigheid moesten betrachten en moesten letten op mogelijke lekkage van gas. 4.5 Eurogoud is de verplichting van art. 5.3 JU 930-01 Juwelierstotaalpolis niet nagekomen: het gebruik van gas in een niet geventileerde kelder is zeer gevaarlijk, zeker nu ook detectie- en ventilatieapparatuur ontbrak. De explosie is ontstaan omdat Eurogoud passende voorzorgsmaatregelen als hiervoor onder 4.4 genoemd achterweg had gelaten. 4.6 Als de explosie zou zijn ontstaan als gevolg van uitgestroomd aardgas (hetgeen onaannemelijk
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.