vonnis RECHTBANK ROTTERDAM Sector civiel recht Vonnis in hoofdzaak en vrijwaring van 19 september 2012 in de zaak met zaaknummer / rolnummer: 376975 / HA ZA 11-965 van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid SANITAS INSPECTIES & ANALYSES B.V., gevestigd te Barendrecht, eiseres, advocaat mr. P. Smit, tegen de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [gedaagde], gevestigd te Barendrecht, gedaagde, advocaat mr. W.A.M. Rupert, en in de zaak met zaaknummer / rolnummer 385629 / HA ZA 11-1830 van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [eiseres], gevestigd te Barendrecht, eiseres, advocaat mr. W.A.M. Rupert, tegen de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [gedaagde], gevestigd te Hoornaar, gedaagde, advocaat mr. L. Hennink. Partijen zullen hierna Sanitas, [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] en [gedaagde in zaak 11-1830] genoemd worden. 1. De procedure in de hoofdzaak 1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - het tussenvonnis van 5 oktober 2011, en de daaraan ten grondslag liggende processtukken; - de brief van mr. Smit van 20 januari 2012, met bijlagen; - de akte houdende wijziging grondslag van eis van 8 februari 2012; - het proces-verbaal van comparitie, gehouden op 8 februari 2012. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald. 2. De procedure in de vrijwaringszaak 2.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - het tussenvonnis van 5 oktober 2011, en de daaraan ten grondslag liggende processtukken; - het proces-verbaal van comparitie, gehouden op 8 februari 2012. 2.2. Ten slotte is vonnis bepaald. 3. De feiten in de hoofdzaak 3.1. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] houdt zich onder meer bezig met de bemiddeling in en advisering bij (het aangaan en beheren van) verzekeringen. Een van haar cliënten is Sanitas. 3.2. [gedaagde in zaak 11-1830] verzorgt de salarisadministratie en boekhouding van Sanitas. 3.3. Met ingang van 1 april 2009 heeft Sanitas – met toestemming van het CWI – het dienstverband met haar werkn[A], hierna: [A], beëindigd. In de door (de advocaat van) Sanitas aan het CWI gerichte brief d.d. 7 januari 2009, waarin Sanitas het CWI om toestemming heeft verzocht voor de opzegging, heeft Sanitas vermeld dat [A] sinds 10 september 2007 van het UWV een Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten-uitkering, hierna: WGA-uitkering, ontvangt. De in die brief aangevoerde reden voor de opzegging van het dienstverband betreft de langdurige arbeidsongeschiktheid van [A]. 3.4. Op 13 oktober 2009 heeft [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] op verzoek van Sanitas een digitaal aanvraagformulier bij ASR Schadeverzekering N.V., hierna: ASR, ingediend voor een WGA Eigen Risico verzekering, hierna: de verzekering, met ingang van 1 januari 2010. 3.5. Sanitas heeft – eveneens op 13 oktober 2009 – met een daartoe bestemd formulier bij de Belastingdienst het eigenrisicodragerschap voor de WGA met ingang van 1 januari 2010 aangevraagd. Dit formulier is ondertek[B], directeur van Sanitas. Op dit formulier staat – voor zover thans relevant – het volgende vermeld: “(…) Als eigenrisicodrager voor de WGA neemt u toekomstige WGA-uitkeringen van (ex-) werknemers over van UWV (…).” 3.6. Op 13 oktober 2009 is het polisblad van de verzekering door ASR afgegeven. Op het daarbij behorende clausuleblad staat het volgende vermeld: “(…) Op deze polis is het inlooprisico verzekerd vanaf 13 oktober 2009. Dit voor schadegevallen waarvan de eerste ziektedag op of na 13 oktober 2009 is ontstaan.” 3.7. Bij brieven van 18 en 25 mei 2010 heeft het UWV aan Sanitas meegedeeld dat Sanitas, nu zij sinds 1 januari 2010 eigenrisicodrager voor de WGA is, de door het UWV aan Sanitas’ ex-werknemer [A] vanaf 1 januari 2010 betaalde en nog te betalen WGA-uitkeringen aan het UWV dient terug te betalen. 3.8. Sanitas heeft tegen de in 3.7 genoemde besluiten bezwaar gemaakt. Dit bezwaar is ongegrond verklaard. Ook het daartegen ingestelde hoger beroep is afgewezen. 3.9. Bij brief d.d. 2 juni 2010 heeft Sanitas [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] meegedeeld dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] een fout heeft gemaakt door Sanitas te adviseren om eigenrisicodrager te worden voor de WGA. Sanitas heeft [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] in die brief aansprakelijk gesteld voor de door haar geleden en nog te lijden schade als gevolg van dit foute advies. 4. De feiten in de vrijwaringszaak 4.1. De hiervoor onder 3.1, 3.2, 3.5, 3.6 en 3.9 genoemde feiten staan tevens vast in de vrijwaringszaak. 4.2. Bij brief d.d. 13 mei 2011 heeft [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] [gedaagde in zaak 11-1830] aansprakelijk gesteld voor de schade die voor [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] mogelijk voortvloeit uit de vordering die Sanitas tegen [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] aanhangig heeft gemaakt. 5. De vordering in de hoofdzaak 5.1. Sanitas vordert – na eiswijziging – een verklaring voor recht dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] jegens haar toerekenbaar tekort is geschoten, althans onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld, door haar te adviseren om eigenrisicodrager voor de WGA te worden, terwijl [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] haar niet gewezen heeft op het feit dat [A] een WGA-uitkering ontving en daarvoor geen dekkende verzekering kon worden afgesloten. Voorts vordert Sanitas dat de rechtbank, bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] veroordeelt tot betaling aan Sanitas van een schadevergoeding, nader op te maken bij staat, alsmede [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] veroordeelt in de kosten van de procedure. 5.2. Sanitas stelt daartoe – zakelijk weergegeven – het volgende: a. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] heeft Sanitas geadviseerd eigenrisicodrager voor de WGA te worden. Sanitas heeft dit advies opgevolgd. Nu [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] evenwel wist, althans behoorde te weten, dat [A] een WGA-uitkering ontving, had zij Sanitas erop moeten wijzen wat de gevolgen daarvan waren voor het eigenrisicodragerschap. Dit heeft [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] evenwel nagelaten. Die gevolgen bestaan eruit dat de vanaf 1 januari 2010 door het UWV aan [A] betaalde en te betalen WGA-uitkeringen voor rekening van Sanitas komen, nu die uitkeringen niet door de verzekering van ASR worden gedekt. b. Door aldus te handelen is [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] jegens Sanitas toerekenbaar tekort geschoten in haar verplichtingen als assurantietussenpersoon, althans heeft zij onrechtmatig gehandeld jegens Sanitas. c. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] is aansprakelijk voor de door Sanitas als gevolg van de handelwijze van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] geleden en nog te lijden schade. Nu de omvang van die schade nog niet vaststaat, vordert Sanitas een veroordeling tot het betalen van een schadevergoeding, nader op te maken bij staat. 6. Het verweer in de hoofdzaak 6.1. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] voert verweer. Zij concludeert tot afwijzing van de vordering, met veroordeling van Sanitas in de kosten van deze procedure en de kosten van de vrijwaringsprocedure tegen [gedaagde in zaak 11-1830], een en ander uitvoerbaar bij voorraad. 6.2. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] legt aan haar verweer – zakelijk weergegeven – het volgende ten grondslag: a. Primair betwist [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] dat zij tekort geschoten is in haar verplichtingen als assurantietussenpersoon, althans dat zij onrechtmatig jegens Sanitas heeft gehandeld. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] heeft Sanitas niet geadviseerd om een WGA eigenrisicodragerverzekering af te sluiten. Sanitas heeft die beslissing zelf genomen. b. Subsidiair voert [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] aan dat sprake is van eigen schuld aan de zijde van Sanitas. Sanitas en [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] hebben in gelijke mate aan de schade bijgedragen. Dit betekent dat de schadevergoedingsplicht van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] dienovereenkomstig dient te worden verminderd. c. Er is geen reden voor de gevorderde verwijzing naar de schadestaatprocedure, nu de schade (deels) in de onderhavige procedure kan worden begroot. 7. De vordering in de vrijwaringszaak 7.1. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] vordert dat de rechtbank, bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, [gedaagde in zaak 11-1830] veroordeelt – kort samengevat – tot betaling aan [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] van het bedrag dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] aan Sanitas zal moeten betalen in de hoofdzaak, althans [gedaagde in zaak 11-1830] veroordeelt tot betaling aan [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] van 80% van het bedrag dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] gehouden zal zijn aan Sanitas te betalen in de hoofdzaak, alsmede [gedaagde in zaak 11-1830] te veroordelen in de kosten van de procedure in de hoofdzaak en in de vrijwaring. 7.2. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] voert daartoe – zakelijk weergegeven – het volgende aan: a. Indien komt vast te staan dat sprake is van een beroepsfout van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830], is ook sprake van een beroepsfout van [gedaagde in zaak 11-1830]. [gedaagde in zaak 11-1830] heeft Sanitas geadviseerd een WGA eigenrisicodragerverzekering af te sluiten. [gedaagde in zaak 11-1830] heeft nagelaten Sanitas op alle consequenties van die overstap te wijzen, waaronder de consequenties voor de WGA-uitkeringen aan reeds arbeidsongeschikte (ex-)werknemers zoals [A]. b. Het voorgaande betekent dat, indien de rechtbank de vordering in de hoofdzaak toewijst, [gedaagde in zaak 11-1830] en [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] hoofdelijk aansprakelijk zijn jegens Sanitas. c. Gezien [gedaagde in zaak 11-1830]’ bijdrage dient de schade in de onderlinge verhouding tussen [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] en [gedaagde in zaak 11-1830] geheel, althans voor 80%, voor rekening van [gedaagde in zaak 11-1830] te komen. 8. Het verweer in de vrijwaringszaak 8.1. [gedaagde in zaak 11-1830] voert verweer. Hij concludeert tot niet-ontvankelijkverklaring, althans afwijzing van de vordering, met veroordeling van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] in de proceskosten. 8.2. [gedaagde in zaak 11-1830] legt aan zijn verweer – zakelijk weergegeven – het volgende ten grondslag: a. [gedaagde in zaak 11-1830] heeft Sanitas niet geadviseerd eigen risicodrager voor de WGA te worden. [gedaagde in zaak 11-1830] heeft Sanitas enkel meegedeeld dat het worden van eigen risicodrager wellicht een mogelijkheid zou zijn om kosten te besparen. [gedaagde in zaak 11-1830] heeft Sanitas geadviseerd zich hierover nader te laten adviseren door een specialist. b. Zelfs indien het ervoor gehouden zou worden dat [gedaagde in zaak 11-1830] Sanitas heeft geadviseerd eigenrisicodrager voor de WGA te worden, dan geldt dat Sanitas zich daarna tot [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] heeft gewend. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] had Sanitas een juist advies behoren te geven, ongeacht het eerdere advies dat Sanitas van [gedaagde in zaak 11-1830] had gekregen. 9. De beoordeling in de hoofdzaak Toerekenbare tekortkoming 9.1. Als uitgangspunt heeft het volgende te gelden. Een assurantietussenpersoon dient tegenover zijn opdrachtgever de zorg te betrachten die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend beroepsgenoot mag worden verwacht. Tot de taken van een assurantietussenpersoon behoort het geven van advies over de te sluiten verzekering. De vraag die voorligt is of [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] aan die zorgplicht jegens Sanitas heeft voldaan. 9.2. Ter comparitie hebben partijen verklaard dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] en Sanitas al sinds 2004 zaken met elkaar doen en dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] de assurantietussenpersoon is voor alle verzekeringen van Sanitas. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] heeft ter comparitie eveneens verklaard dat zij bekend was met de arbeidsongeschiktheid en het ontslag van [A], alsmede met het feit dat [A] vanwege arbeidsongeschiktheid een uitkering van het UWV ontving. In dit verband heeft [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] aangevoerd dat zij bij het afsluiten van de verzekering voor Sanitas ervan uitging dat [A] een IVA-uitkering (Inkomensvoorziening Volledig en duurzaam Arbeidsongeschikten) ontving, en niet een WGA-uitkering, en dat er dus geen probleem zou optreden bij het afsluiten van de verzekering. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] heeft hierover niets tegen Sanitas gezegd. 9.3. Het debat tussen partijen spitst zich onder meer toe op de vraag of Sanitas al dan niet op advies van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] de verzekering heeft afgesloten. Sanitas heeft betoogd dat dit het geval is geweest. Zij stelt dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] haar, gezien de in 3.6 genoemde verhaalsbesluiten van het UWV, een foutief advies heeft gegeven en dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] om die reden aansprakelijk is voor de door Sanitas geleden en te lijden schade. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] daarentegen heeft aangevoerd dat Sanitas zelf de beslissing heeft genomen om eigenrisicodrager voor de WGA te worden en dat zij, [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830], geen rol heeft gespeeld in de besluitvorming daaromtrent. Zij heeft enkel op verzoek van Sanitas een offerte voor een verzekering bij ASR opgevraagd en daarna op verzoek van Sanitas die verzekering bij ASR afgesloten, aldus [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830]. 9.4. De rechtbank stelt voorop dat zij onder “advies” verstaat een actief handelen van de assurantietussenpersoon. Dit actieve handelen bestaat eruit dat de assurantietussenpersoon uit eigen beweging of op verzoek van zijn cliënt een advies uitbrengt over een af te sluiten verzekering, in welk advies de voorwaarden en de voor- en nadelen van die verzekering worden besproken. Tegenover een actief handelen van de assurantietussenpersoon staat een passieve opstelling van de assurantietussenpersoon, waarin zijn werkzaamheden bestaan uit het uitvoeren van een aan hem gegeven opdracht. 9.5. Bij de beoordeling van de vraag of sprake is van een tekortschieten in de zorgplicht door [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] kan het antwoord op de vraag of Sanitas op advies van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] heeft gehandeld, in het midden blijven. Partijen zijn het erover eens dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] op verzoek van Sanitas bij ASR op 13 oktober 2009 een aanvraagformulier voor een WGA-eigenrisicodragerverzekering heeft ingediend (zie 3.4). Van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] mocht worden verwacht deze aan haar opgedragen taak met zorg te behandelen. Dit bracht in de onderhavige omstandigheden mee dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] – uit eigen beweging en dus ook ongevraagd – nadrukkelijk Sanitas erop had moeten wijzen dat moest worden nagegaan of sprake was van (ex-)werknemers die een WGA-uitkering ontvingen. Dit lag in de rede gezien de financiële consequenties voor Sanitas indien later zou blijken dat wel sprake was van een (ex-)werknemer die een WGA-uitkering ontving. De rechtbank weegt bij dit oordeel mee de in 9.2, eerste en tweede volzin, genoemde omstandigheden, waarbij met name het feit dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] betrokken was bij het traject rondom de ziekte en het ontslag van [A] en wist dat [A] een uitkering vanwege arbeidsongeschiktheid ontving, veel gewicht in de schaal legt. [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] wist derhalve, althans behoorde te weten, dat het hier geen louter theoretisch, maar een reëel risico betrof, waarvoor Sanitas gewaarschuwd moest worden. 9.6. Nu [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] het voorgaande heeft nagelaten, is zij toerekenbaar tekort geschoten in haar zorgplicht jegens Sanitas. Dit betekent dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] gehouden is de schade die Sanitas heeft geleden en zal lijden als gevolg van deze tekortkoming in beginsel dient te vergoeden. 9.7. Aan voornoemd oordeel doet niet af de door [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] aangevoerde omstandigheid dat [gedaagde in zaak 11-1830] Sanitas zou hebben geadviseerd om eigenrisicodrager voor de WGA te worden. Die omstandigheid liet de eigen zorgplicht van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] als assurantietussenpersoon jegens Sanitas onverlet. De rechtbank verwijst naar hetgeen zij in 9.5 heeft overwogen. Eigen schuld 9.8. Ter (gedeeltelijke) afwering van de vordering heeft [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] gesteld dat sprake is van eigen schuld aan de zijde van Sanitas. Sanitas heeft betwist dat sprake is van eigen schuld. Zij heeft betoogd dat zij niet wist dat [A] een WGA-uitkering ontving. Sanitas heeft verder aangevoerd dat, indien en voor zover het ervoor wordt gehouden dat zij dat wel wist, althans behoorde te weten, zij een leek is op het gebied van sociale verzekeringen en dat [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] deskundig is op dit terrein. 9.9. In artikel 6:101 BW is bepaald dat wanneer de schade mede een gevolg is van een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend, de vergoedingsplicht wordt verminderd door de schade over de benadeelde en de vergoedingsplichtige te verdelen in evenredigheid met de mate waarin de aan ieder toe te rekenen omstandigheden tot de schade hebben bijgedragen, met dien verstande dat een andere verdeling plaatsvindt of de vergoedingsplicht geheel vervalt of in stand blijft, indien de billijkheid dit wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden van het geval eist. 9.10. In het kader van de beoordeling van de vraag of sprake is van eigen schuld van Sanitas, is – anders dan ten aanzien van de aansprakelijkheid van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] als zodanig – wel van belang of [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] Sanitas al dan niet heeft geadviseerd om eigenrisicodrager voor de WGA te worden. Met andere woorden, van belang is welke rol [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] heeft gespeeld in de besluitvorming van Sanitas om eigenrisicodrager voor de WGA te worden. Was het besluit van Sanitas om eigenrisicodrager voor de WGA te worden gebaseerd op een advies van [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830], dan is aannemelijk dat de schade grotendeels is veroorzaakt door dit onjuiste, althans onvolledige advies. Heeft Sanitas het besluit om eigenrisicodrager voor de WGA te worden genomen zonder daarin [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] te betrekken (anders dan het aan [gedaagde in zaak 11-965 en eiser in zaak 11-1830] gedane verzoek om een (of meer) offerte(
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.