RECHTBANK ROTTERDAM locatie Rotterdam zaaknummer: 10657559 CV EXPL 23-22775 datum uitspraak: 17 mei 2023 Vonnis van de kantonrechter in de zaak van RA Studio B.V., vestigingsplaats: Abcoude, eiseres, gemachtigde: aanvankelijk mr. L. Landman, per 21 maart 2024 mr. C. Hofmans, tegen [gedaagde] , woonplaats: [woonplaats] , gedaagde, gemachtigde: mr. P. van Baaren. De partijen worden hierna ‘RA Studio’ en ‘ [gedaagde] ’ genoemd. 1De procedure 1.1. Het dossier bestaat uit de volgende processtukken: de dagvaarding van 25 juli 2023, met bijlagen; het antwoord, met bijlagen; de brief van 31 oktober 2023, waarin een mondelinge behandeling is bepaald; de akte van RA Studio, met bijlagen; de akte van [gedaagde] . 1.2. Op 8 januari 2024 is de zaak tijdens een zitting besproken. Daarbij was namens RA Studio aanwezig [naam 1] , bijgestaan door mr. L. Landman. Ook [gedaagde] was aanwezig, bijgestaan door mr. P. van Baaren. 2De beoordeling Wat is de kern van de zaak? 2.1. RA Studio en [gedaagde] hebben op 27 december 2021 een overeenkomst van opdracht met elkaar gesloten, op grond waarvan RA Studio, in overleg met [gedaagde] , zou overgaan tot het vervaardigen van een interieurontwerp, aanzichten van vast en los meubilair en materiaalstaten voor de gehele woning van [gedaagde] , waarbij RA Studio het ontwerp ook zou uitwerken en realiseren en daarnaast de begeleiding van het project in de afbouwfase zou verzorgen. In de overeenkomst is opgenomen dat de werkzaamheden zullen worden uitgevoerd in een viertal fases. Over de door [gedaagde] te betalen prijs is een urenvergoeding en een raming van het aantal uren per fase overeengekomen, waarbij voor de werkzaamheden die zien op het ontwerpen een uurtarief van € 200,- exclusief btw is afgesproken en voor de werkzaamheden die zien op productie een uurtarief van € 100,- exclusief btw. Overeengekomen is ook dat facturatie door RA Studio per fase zal plaatsvinden. In de overeenkomst is een kostenoverzicht opgenomen waarin een totaalbedrag van € 29.161,- inclusief btw is vermeld. Op 15 maart 2022 heeft RA Studio het door haar gemaakte voorlopige schetsontwerp aan [gedaagde] gepresenteerd. Tijdens een afspraak op 17 mei 2022 heeft RA Studio de raming van de totale kosten voor de inrichting van de woning van in totaal € 416.849,03 inclusief btw aan [gedaagde] gepresenteerd. Op 18 mei 2022 heeft [gedaagde] per e-mail aan RA Studio laten weten dat zij, na ontvangst van de kostenraming, geen mogelijkheid ziet om de overeenkomst voort te zetten. RA Studio heeft per e-mail van 6 juni 2022 een factuur aan [gedaagde] gestuurd voor een totaalbedrag van € 18.000,- inclusief btw. [gedaagde] heeft op 17 juni 2022 een e-mail aan RA Studio gestuurd waarin zij mededeelt de overeenkomst te ontbinden en waarbij zij voorstelt eenmalig een bedrag van € 2.500,- aan RA Studio te betalen. Partijen zijn het niet met elkaar eens geworden. Daarom eist RA Studio in deze procedure dat [gedaagde] wordt veroordeeld een bedrag van € 20.086,- aan haar te betalen, met rente en buitengerechtelijke kosten. 2.2. [gedaagde] is het niet eens met de eis van RA Studio. Zij voert aan dat RA Studio op grond van de overeenkomst per fase facturen had moeten sturen voor de uitgevoerde werkzaamheden op basis van het overeengekomen uurtarief, maar dat niet heeft gedaan. [gedaagde] stelt dat RA Studio pas op 17 mei 2022 inzage heeft gegeven in de kosten voor de inrichting van de woning en dat daarbij is gebleken dat de kosten dermate hoog zullen zijn dat deze volledig buiten haar budget vallen, waardoor de ontwerpen en schetsen van RA Studio voor [gedaagde] volstrekt onbruikbaar zijn. Volgens [gedaagde] worden er uren bij haar in rekening gebracht voor werkzaamheden, die - zoals blijkt uit de tussen partijen gevoerde correspondentie - zijn overgeslagen. [gedaagde] stelt dat er geen overleg met haar is geweest over het overslaan van bepaalde stappen in de werkzaamheden. Volgens [gedaagde] bevonden de werkzaamheden zich, ten tijde van de beëindiging van de overeenkomst, nog in de eerste fase, maar zijn er ook werkzaamheden in rekening gebracht die vallen binnen de tweede fase van de werkzaamheden. 2.3. De kantonrechter veroordeelt [gedaagde] om een bedrag van € 4.356,-, met rente, aan RA Studio te betalen. De buitengerechtelijke incassokosten worden afgewezen. Hierna wordt uitgelegd hoe de kantonrechter tot dit oordeel is gekomen. RA Studio heeft recht op een redelijk loon voor de in fase 1 uitgevoerde werkzaamheden 2.4. Vast staat dat er tussen partijen sprake was van een overeenkomst van opdracht. Niet ter discussie staat dat de in de e-mail van 18 mei 2022 opgenomen mededeling van [gedaagde] aan RA Studio, dat zij geen mogelijkheid zag om de overeenkomst voort te zetten, als een opzegging van de overeenkomst moest worden beschouwd. RA Studio heeft deze mededeling immers ook als zodanig opgevat. Dat betekent dat de overeenkomst tussen partijen op dat moment is geëindigd. Het feit dat [gedaagde] in haar latere e-mail van 17 juni 2022 een beroep heeft gedaan op ontbinding van de overeenkomst is dan ook niet van belang. De overeenkomst was op dat moment immers al geëindigd, waardoor ontbinding niet meer mogelijk was. 2.5. In artikel 7:411 BW is - kort gezegd - bepaald dat, als een overeenkomst van opdracht voortijdig eindigt, de opdrachtnemer recht heeft op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon, bij de bepaling waarvan onder meer rekening wordt gehouden met de reeds door de opdrachtnemer verrichte werkzaamheden en het daardoor genoten voordeel van de opdrachtgever. Dat betekent in beginsel dat RA Studio recht heeft op een redelijk loon voor de werkzaamheden die zij tot aan de voortijdige beëindiging door [gedaagde] heeft verricht. Daarbij is echter het volgende van belang. 2.6. In de overeenkomst zijn de door RA Studio uit te voeren werkzaamheden onderscheiden in een viertal fases, waarbij voor de beoordeling van de onderhavige vordering vooral de eerste twee fases relevant zijn. Deze twee fases zijn in de overeenkomst - voor zover van belang - als volgt omschreven: “(…) Fase 1 Mood presentatie & opstellen plattegronden In overleg met opdrachtgever wordt bepaald welke woonwensen er allemaal zijn. Denk hierbij aan gezinssituatie, vrijetijdsbesteding, etc. Naar aanleiding van de met opdrachtgever besproken onderwerpen alsmede de inventarisatie van de locatie, wordt een eerste mood gemaakt. Deze mood is een aanzet voor de verdere ontwerpfase. Tevens wordt er een eerste opzet van de plattegronden gemaakt. Voorlopig schetsontwerp Op basis van de mood presentatie wordt het voorlopig schetsontwerp opgesteld. Er worden aanzichten gemaakt van de diverse ruimtes en alle plattegronden worden definitief ingetekend. Ook wordt een voorstel en mood gemaakt van materialen en meubilering en stoffering van de diverse ruimtes. Definitief schetsontwerp Na de presentatie van het voorlopig ontwerp worden de eventuele wijzigingen en opmerkingen verwerkt in een definitief ontwerp, welke in een tweede presentatie voorgelegd zal worden. Alle wijzigingsvoorstellen zullen door opdrachtgever schriftelijk aan RA Studio worden gepresenteerd dan wel zal er op verzoek van RA Studio een protocol opgemaakt worden van het overleg waarin de wijzigingsvoorstellen worden besproken. Dit ontwerp is de basis waarop vervolgopdrachten gebaseerd worden. Aan het eind van deze fase staat de interieurlay-out vast. Het ingetekende vaste meubelwerk (keuken, vaste kasten, sanitair, etc.) vormt de basis voor de tweede fase (uitwerken ontwerp). Het ingetekende losse meubelwerk dient ter indicatie en wordt in een later stadium besproken en bepaald. Lichtplan Het lichtplan dat door RA Studio wordt ontwikkeld is puur esthetisch. Eventueel (lokale) wet- en regelgeving omtrent de aan te leggen verlichting zal met de architect of met een gespecialiseerde lichtadviseur verwerkt moeten worden in het licht-, audio- en electraplan van RA Studio. RA Studio geeft op de door de lokale architect vervaardigde definitieve tekeningen waarop de bouwaanvraag is gebaseerd, aan waar welke verlichting geplaatst dient te worden. RA Studio adviseert daarnaast over de positie van schakelaars en contactpunten. Tenslotte produceert RA Studio een esthetisch voorstel met betrekking tot de aanschaf van lichtproducten. Tevens oefent RA Studio controle uit op het door derden verzorgde lichtplan. Fase 2 Uitwerken vast meubelwerk Na afronding van het esthetisch schetsontwerp zal, na goedkeuring door Opdrachtgever van de voorgestelde interieurlay-out, in overleg bepaald worden welke ruimten en wanden worden uitgewerkt. Van deze wanden worden tweedimensionale aanzichten gemaakt. Deze tekeningen vormen de basis voor de mogelijke productie van het vaste meubelwerk. Materialisatie designboek Op basis van het door RA Studio uitgewerkte schetsontwerp zal, na goedkeuring door opdrachtgever, een kleur- en materiaalstaat van het interieur worden opgesteld: het designbook. Dit document is mede de basis voor mogelijke calculaties van (onder)aannemers. (…)” 2.7. Naar het oordeel van de kantonrechter volgt uit de in de overeenkomst opgenomen omschrijving van de werkzaamheden dat er, na afronding door RA Studio van de werkzaamheden in fase 1, goedkeuring van [gedaagde] nodig is om te kunnen beginnen met de werkzaamheden in fase 2. Die goedkeuring is, zoals hiervoor bij 2.6 weergegeven, vereist voordat RA Studio met zowel het uitwerken van het vaste meubelwerk als het opstellen van het designbook kan beginnen. De kantonrechter volgt RA Studio niet in haar stelling dat de splitsing van de werkzaamheden in fases niet zo strikt opgevat moet worden, omdat de werkzaamheden in de praktijk door elkaar heen kunnen lopen dan wel in elkaar overlopen. In de overeenkomst hebben partijen immers expliciet afgesproken dat de werkzaamheden per fase zullen worden gefactureerd. Juist vanwege die concrete afspraak moest voor [gedaagde] duidelijk zijn wanneer een bepaalde fase was afgerond en wat de daadwerkelijke kosten voor de in die fase uitgevoerde werkzaamheden zijn. 2.8. Uit de stellingen van partijen en de overgelegde stukken kan in elk geval geconcludeerd worden dat RA Studio een voorlopig schetsontwerp heeft gemaakt en een definitief schetsontwerp. Dat betreffen werkzaamheden die behoren tot fase 1. Het had vervolgens op de weg van RA Studio gelegen om goedkeuring van [gedaagde] te vragen zodat zij de werkzaamheden in fase 2 kon aanvangen. Van die goedkeuring is echter niet gebleken. Ook is niet gebleken dat RA Studio [gedaagde] duidelijk heeft medegedeeld dat de werkzaamheden in fase 1 waren afgerond en dat overgegaan zou worden naar fase 2. Sterker nog, het definitieve schetsontwerp en het designbook dateren beide van 17 mei 2022. Dat betekent dat het designbook - dat pas in fase 2 moest worden opgesteld - al gereed was op het moment dat het definitieve schetsontwerp nog niet eens was goedgekeurd door [gedaagde] . 2.9. Omdat niet gebleken is dat RA Studio aan [gedaagde] heeft medegedeeld dat de werkzaamheden in fase 1 waren afgerond en van de vereiste goedkeuring door [gedaagde] geen sprake is geweest, was het voor [gedaagde] - in elk geval tot aan het moment dat zij de overeenkomst heeft opgezegd - niet duidelijk dat RA Studio al met de werkzaamheden van fase 2 was begonnen. Dat geldt te meer nu RA Studio ook niet tot tussentijdse facturatie is overgegaan, zoals wel duidelijk was afgesproken. Naar het oordeel van de kantonrechter leiden deze omstandigheden er dan ook toe dat RA Studio in redelijkheid alleen kosten bij [gedaagde] in rekening kon brengen voor de werkzaamheden, die zijn uitgevoerd in fase 1 van de overeenkomst. 2.10. Ter zitting heeft RA Studio het standpunt ingenomen dat [gedaagde] voor de werkzaamheden in fase 1 tot en met 3 een vaste vergoeding (‘fixed fee’) verschuldigd is en de kosten voor de werkzaamheden in fase 4 op basis van nacalculatie in rekening worden gebracht. Daarbij heeft RA Studio verwezen naar het in de overeenkomst opgenomen kostenoverzicht. Naar het oordeel van de kantonrechter zijn in de overeenkomst geen aanknopingspunten te vinden dat de werkzaamheden in fase 1 tot en met 3 op basis van een fixed fee zouden worden afgerekend. Ook uit het in de overeenkomst opgenomen kostenoverzicht volgt dat niet. In de overeenkomst is op pagina 5 juist expliciet opgenomen dat RA Studio werkt met een urenvergoeding en een raming van het aantal uren per fase, waarna voor de totalen van die raming wordt verwezen naar het kostenoverzicht. Hieruit kan dan ook niet anders worden afgeleid dan dat partijen zijn overeengekomen dat de werkzaamheden - per fase afzonderlijk - op basis van de in de overeenkomst vermelde uurtarieven zouden worden afgerekend en dat met het oog daarop in het kostenoverzicht slechts een raming van de totale kosten is gegeven. 2.11. Het bovenstaande leidt tot de conclusie dat RA Studio slechts recht heeft op een redelijk loon voor de werkzaamheden die zij in fase 1 van de overeenkomst heeft uitgevoerd, waarbij voor het bepalen van de omvang van dat redelijke loon aansluiting gezocht zal worden bij de tussen partijen overeengekomen uurtarieven, zoals hiervoor bij r.o. 2.1 vermeld. [gedaagde] moet € 4.356,- inclusief btw aan redelijk loon aan RA Studio betalen 2.12. Vervolgens ligt de vraag voor hoeveel uur aan werkzaamheden er door RA Studio in fase 1 van de overeenkomst zijn verricht. RA Studio heeft bij dagvaarding een urenspecificatie in het geding gebracht. Deze is echter zeer algemeen geformuleerd en onvoldoende gespecificeerd, in die zin dat daaruit slechts volgt hoeveel uren er op een bepaalde datum is gewerkt, maar niet om welke werkzaamheden in welke fase het daarbij gaat. RA Studio is daarom, na de mondelinge behandeling, in de gelegenheid gesteld de door haar bestede uren in fase 1 nader te specificeren en te onderbouwen en heeft in haar laatste akte een nieuwe urenspecificatie overgelegd. Hieronder zal per onderdeel van de in fase 1 te verrichten werkzaamheden, zoals hiervoor bij r.o. 2.6 geciteerd, nader op deze urenspecificatie worden ingegaan. (
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.