RECHTBANK 'S-GRAVENHAGE Sector civiel recht - voorzieningenrechter zaak- / rolnummer: 421448 / KG ZA 12-626 Vonnis in kort geding van 19 juli 2012 in de zaak van de rechtspersoon naar buitenlands recht Haix - Schuhe - Produktions- und Vertriebs- GmbH, gevestigd te Mainburg (Duitsland), eiseres, advocaat mr. R.C. van Wieringhen Borski te Amsterdam, tegen: de publiekrechtelijke rechtspersoon de Staat der Nederlanden (Ministerie van Defensie), zetelende te 's-Gravenhage, gedaagde, advocaat mr. M.C. de Vries te 's-Gravenhage, waarin is tussengekomen: de rechtspersoon naar buitenlands recht Lukas Meindl GmbH & Co.KG, gevestigd te Kirchanschöring (Duitsland), advocaat mr. P.F.C. Heemskerk te Utrecht. Partijen worden hierna respectievelijk aangeduid als 'Haix', 'de Staat' en 'Meindl'. 1. Het incident tot tussenkomst 1.1. Meindl heeft gevorderd te mogen tussenkomen in de procedure tussen Haix en de Staat en subsidiair om zich in die procedure te mogen voegen aan de zijde van de Staat. 1.2. Ter zitting van 11 juli 2012 heeft Haix bezwaar gemaakt tegen de tussenkomst. Zij heeft daartoe aangevoerd dat Meindl geen zelfstandige vordering tegen beide procespartijen heeft ingesteld en dat de belangen van Meindl voldoende worden gediend met voeging. 1.3. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter heeft Meindl voldoende belang bij tussenkomst en is het instellen van een zelfstandige vordering daartoe niet vereist. Anders dan Haix kennelijk meent, zijn de belangen van Meindl in een eventueel hoger beroep beter geborgd indien zij als tussenkomende partij wordt aangemerkt dan als zij als voegende partij wordt aangemerkt. Indien de Staat na een voor Meindl nadelige beslissing in eerste aanleg zich bij die beslissing zou neerleggen, bestaat in geval van voeging de kans dat de vorderingen van Meindl in hoger beroep - bij gebrek aan belang - worden afgewezen. In geval van tussenkomst loopt Meindl dit risico niet. 1.4. Nu voorts niet is gebleken dat de toewijzing van de gevorderde tussenkomst in de weg staat aan de vereiste spoed bij dit kort geding en de goede procesorde in het algemeen, zal Meindl worden toegelaten als tussenkomende partij. 2. De feiten Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting van 11 juli 2012 wordt in dit geding van het volgende uitgegaan. 2.1. Op 18 november 2009 heeft de Staat (het Ministerie van Defensie) een aankondiging doen publiceren voor de aanbestedingsprocedure voor 'het leveren van diverse gevechtslaarzen Multifunctioneel type M1 en M2, Jungle en Desert, sokken, voetbedden/inlegzolen en veters voor de gehele Defensieorganisatie'. Op de aanbestedingsprocedure is het Besluit aanbesteding overheidsopdrachten (Bao) van toepassing. Het gunningscriterium is de 'economisch meest voordelige inschrijving'. 2.2. De aanbestedingsprocedure is nader omschreven in de 'Offerteaanvraag' van 18 november 2009 en de bijbehorende bijlagen. Daarnaast zijn twee Nota's van Inlichtingen verstrekt waarin antwoord wordt gegeven op vragen van de potentiële inschrijvers. 2.3. De opdracht is verdeeld in een drietal percelen. Perceel 1 betreft gevechtslaarzen van het type M1 en M2, perceel 2 laarzen van het type Desert en perceel 3 laarzen van het type Jungle. Per perceel worden ook gevechtssokken, voetbedden/inlegzolen en veters gevraagd. De gunningssystematiek valt uiteen in knock-outcriteria en gunningscriteria. De gunningscriteria, die beide een gelijk gewicht hebben, betreffen "totale beproeving" en "prijs". De eindscore voor "totale beproeving" is een optelsom van de scores op de onderdelen "beoordeling van de offertemonsters", "het laboratoriumonderzoek" en "de draagproef". 2.4. In de Offerteaanvraag is met betrekking tot de knock-outcriteria K1 en K2 het volgende vermeld: "K1. Programma's van Eisen. In de Programma's van Eisen (PVE) staan uitsluitend "eisen" vermeld. Alle van toepassing zijnde PVE's zijn vermeld in Bijlage A van de conceptraamovereenkomst. U dient aan te tonen of u aan de gestelde eisen voldoet conform het gestelde in punt 2.4 van BIJLAGE 1 (...) K2. Kwaliteit van de offertemonsters Gelijktijdig met het indienen van de offerte dienen 3 paar laarzen, sokken, voetbedden/inlegzolen en veters van ieder type afhankelijk van het perceel, ingediend te worden. Dit betekent voor perceel 1, 3 paar laarzen, sokken, voetbedden/inlegzolen en veters type M1 en 3 paar laarzen, sokken, voetbedden/inlegzolen en veters type M2. Voor perceel 2 betekent dit 3 paar laarzen, sokken voetbedden/inlegzolen en veters type D en voor perceel 3, 3 paar laarzen, sokken, voetbedden/inlegzolen en veters type J. De offertemonsters worden onderworpen aan een beoordeling conform het gestelde in BIJLAGE 9 (...) alsmede aan een laboratoriumonderzoek conform het gestelde in BIJLAGE 10 (...)" Voorts is in de Offerteaanvraag bepaald dat op basis van de uitkomsten van de knock-outcriteria per perceel de vijf inschrijvers met het hoogste aantal punten worden onderworpen aan een draagproef. 2.5. In bijlage 1 is onder 2.4 het volgende bepaald: "De inschrijver dient in een 'compliance' verklaring aan te geven of de inschrijving aan het Programma van Eisen voldoet. Daarin dient tevens puntsgewijs onderbouwd te worden op welke wijze aan de gestelde eisen wordt voldaan." 2.6. In het Programma van Eisen Gevechtslaarzen: Multifunctioneel / Desert / Jungle met nummer 104891/01 (hierna 'het PVE Laarzen') is, voor zover hier relevant, het volgende opgenomen: "Gebaseerd op klimaat en terrein is behoefte aan vier typen gevechtslaarzen: a. Twee typen laarzen voor een gematigd klimaat (...) Type M1 is uitgevoerd met een waterdichte ademende voering voor koude en natte weersomstandigheden (...) en type M2 met een voering (...) die onder warme weersomstandigheden optimaal draagcomfort waarborgt. (...) Qua uiterlijk zijn de laarzen gelijk. (...) d. De in PVE 104938 beschreven sokken moeten passen bij en voor wat betreft de producteigenschappen aansluiten op de diverse typen militaire laarzen zoals beschreven in dit PVE volgens de onderstaande tabel." [Afbeelding, #Program van Eisen, Laarzen#] SoktypeMoet aansluiten bij laarstypeM2, MultifunctioneelM2, MultifunctioneelK, KoudweerM1, MultifunctioneelD, DesertD, DesertJ, JungleJ, Jungle In het PVE Laarzen zijn met betrekking tot de laarzen voorts de volgende functionele eisen opgenomen: "Bescherming omvat de volgende aspecten: a. Vlam en brandwerendheid: laarzen moeten bestand zijn tegen brandende vloeistof (o.a. molotov cocktails). (...) l. Bescherming tegen waarneming: De kleuren per type gevechtslaars: 1. gevechtslaars type M 1 en M2 : dof, standaard donkere bruin/grijze kleur en zwart 2. (...) (...) Voorkomen moet worden dat gevechtslaarzen zodanig veel licht (zichtbaar en infrarood) reflecteren dat zij daardoor waarneembaar worden." Met betrekking tot de eisen aan ontwerp en constructie is in het PVE Laarzen opgenomen dat de waterdichtheid van de gevechtslaars wordt bepaald aan de hand van testmethode TNO W-07210300.357 (Geh-simulator, GS-2, 3060/1) met als technische eis "droog na 50.000 cycli". Met betrekking tot de vlambestendigheid van de schacht is opgenomen dat deze wordt bepaald aan de hand van testmethode EN 15090 § 7.4; expositietijd 10 sec. met als technische eis "Voldoet aan EN 15090 § 6.3.3". 2.7. In het Programma van Eisen "Diverse sokken, multifunctioneel, koudweer, desert en jungle" (hierna 'het PVE Sokken') met nummer 104938/01 is bepaald dat de sokken moeten passen bij en voor wat betreft de producteigenschappen moeten aansluiten op het onder 2.6 vermelde PVE Laarzen. In het PVE Sokken staat vermeld als bijbehorend document "NEN-EN-ISO 15025 Beschermende kleding - Bescherming tegen hitte en vlammen- Beproevingsmethode voor beperkte vlamverspreiding". 2.8. In bijlage 10 bij de Offerteaanvraag is bepaald dat de laarstypen M1 en M2 worden onderworpen aan een laboratoriumonderzoek op acht aspecten, waaronder waterdichtheid. Met betrekking tot het onderzoek naar de waterdichtheid staat vermeld dat dit onderzoek geschiedt volgens de testmethode "TNO W-07210300.357, Geh-simulator (GS-2, 3060/1)". De vuurbestendigheid is geen onderdeel van het laboratoriumonderzoek. 2.9. In Bijlage 11 van de Offerteaanvraag is met betrekking tot de draagproef bepaald dat deze voor de laars en de sok bestaat uit een pasproef, een inloopproef en een praktijkbeproeving. Voor de inloopproef is één maand en voor de praktijkbeproeving is drie maanden uitgetrokken. 2.10. Uit het antwoord op vraag 1.1 in de eerste Nota van Inlichtingen volgt dat het inschrijvers is toegestaan om per perceel met meerdere offertemodellen in te schrijven. 2.11. Acht inschrijvers hebben zich tijdig ingeschreven voor de aanbesteding. Zes van de acht inschrijvingen zijn op formele gronden terzijde gelegd. Alleen de inschrijvingen van Haix en Meindl zijn inhoudelijk beoordeeld. Zowel Haix als Meindl hebben voor de laarstypen M1 en M2 ingeschreven met twee modellen per laarstype. Deze laarzen worden hierna aangeduid als 'M1', 'M1 Alternatief', 'M2' en 'M2 Alternatief'. De inschrijving van Haix voor de laarstypen M1 en M2 betreffen laarzen uitgevoerd in nubuckleder. Meindl heeft per perceel ingeschreven met een sok met brandwerende eigenschappen en met een 'alternatieve sok'. 2.12. Bij brief van 19 september 2011 heeft de Staat aan Haix bericht dat Meindl op alle percelen de economisch meest voordelige inschrijving heeft gedaan en dat hij voornemens is de opdracht aan Meindl te gunnen. De brief, waarin de scores op de percelen zijn opgenomen, vermeldt met betrekking tot de inschrijving van Haix het volgende: "In deze scores is uw laars M2 bruin niet meegenomen daar deze laars in de labtest is afgevallen. Deze laars voldoet niet aan het gestelde in het Programma van Eisen inzake waterdichtheid." 2.13. Naar aanleiding van door Haix geuite bezwaren heeft de Staat bij brief van 10 november 2011 laten weten zijn gunningsvoornemen in te trekken en over te gaan tot herbeoordeling van de inschrijvingen van Meindl en Haix. Deze herbeoordeling hield in dat de laboratoriumtests van de laarzen van Haix en Meindl opnieuw zouden worden uitgevoerd. Daarnaast zou de door Haix aangeboden gevechtslaars M2 Alternatief alsnog worden onderworpen aan de draagtest. 2.14. Bij brief van 4 juni 2012 heeft de Staat aan Haix meegedeeld dat haar inschrijving voor Perceel 1 als ongeldig moet worden aangemerkt, dat Meindl op de percelen 2 en 3 de economisch meest voordelige inschrijving heeft gedaan en dat hij opnieuw voornemens is alle percelen aan Meindl te gunnen. Deze brief vermeldt voor zover relevant: "Bij controle van de door u geleverde laarzen voor de draagproef (type M2 Alternatief) bleek dat u een andere laars heeft aangeleverd dan door u aangeboden in uw inschrijving. Vanzelfsprekend kan de draagproef niet worden uitgevoerd met een ander type laars (kleur en materiaal) dan u heeft aangeboden in uw inschrijving en dan u voor de laboratoriumtest heeft aangeleverd.(...) (...) De herbeoordeling heeft dus slechts betrekking op de volgende door u aangeboden laarzen M1, M1 Alternatief en M2. Deze laarzen zijn door TUV Rheinland Quality opnieuw onderworpen aan een laboratoriumtest. Wederom wees deze test uit dat de door u geoffreerde laars M2 niet voldoet aan de gestelde eis van waterdichtheid. Ook de door Haix geoffreerde laars M1 bleek nu niet te voldoen aan deze eis. (...) Sokken (...) De gemiddelde geboden prijs van de 6 ongeldig verklaarde inschrijvers op perceel 1 betreft € 2,60. Meindl heeft een prijs voor sokken geboden die boven deze gemiddelde prijs ligt. Van een abnormaal lage prijs kan dan ook moeilijk sprake zijn. (...) De suggestie van Haix dat de sokken van Meindl niet zouden voldoen aan de gestelde eisen wordt in het geheel niet gestaafd door een onderbouwing. De sokken van Meindl voldoen aan de gestelde eisen. Defensie heeft geen enkele aanwijzing dat dit anders zou zijn." Bij de brief is een op 31 mei 2012 gedateerde brief van TÜV Rheinland Nederland B.V. (hierna 'TUV Rheinland') gevoegd. In die brief schrijft TUV Rheinland: "De onderzoeksresultaten wijzen uit dat de volgende drie laarzen niet aan alle acht hierboven genoemde eisen voldoen: 01 Haix M 1 03 Haix M 2 10 Meindl M 2/4 TUV Rheinland Nederland verklaart hierbij meer specifiek dat zij de waterdichtheid voor alle laarzen op gelijke wijze heeft getest met de Geh-Simulator conform de testmethode TNO W-07210300.357 en dat de bovengenoemde drie laarzen na 50.000 cycli niet droog zijn bevonden. Derhalve kan worden geconcludeerd dat deze drie laarzen niet voldoen aan de eis van waterdichtheid uit het PVE." 2.15. Op 6 juli 2012 heeft Meindl desgevraagd aan de Staat meegedeeld dat zij van de (per perceel) alternatief aangeboden sok niet met zekerheid kan zeggen dat deze sokken volledig voldoen aan de eisen van vuurbestendigheid. Ter zitting heeft Meindl verklaard dat zij van de alternatief aangeboden sok nooit in de 'compliance-verklaring' heeft gemeld dat deze brandwerende eigenschappen heeft. 2.16. Ter zitting heeft de Staat verklaard dat de draagproef voor (één of meer van) de percelen 1, 2 en 3 is uitgevoerd met de door Meindl aangeboden alternatieve sok. 3. Het geschil 3.1. Haix vordert, zakelijk weergegeven: I. de Staat te bevelen de voorlopige gunningsbeslissing van 4 juni 2012 in te trekken; II. de Staat te bevelen te bewijzen en te motiveren dat de tests van de beproevingsserie deugdelijk zijn uitgevoerd en dat de door Meindl aangeboden gevechtslaarzen aan alle gestelde eisen voldoen; III. de Staat te bevelen om de inschrijving van Haix te herbeoordelen resulterende in een nieuw voornemen tot gunning, althans indien en voor zover komt vast te staan dat de laarzen, veters en sokken van Meindl niet aan de eisen voldoen, haar uit te sluiten en om de opdracht, indien en voor zover de Staat deze nog altijd wenst te gunnen, aan Haix te gunnen; een en ander op straffe van een dwangsom en met veroordeling van de Staat in de proceskosten. 3.2. Daartoe stelt Haix het volgende. In de eerste plaats is laars M2 Alternatief door de Staat ten onrechte uitgesloten van de (tweede) draagproef. Weliswaar heeft Haix abusievelijk een zwart glad lederen schoen aangeleverd, maar deze heeft dezelfde eigenschappen als de nubucklederen schoen waarmee zij heeft ingeschreven. In de tweede plaats heeft de Staat de door Haix aangeboden laarzen M1 en M2 ten onrechte niet waterdicht bevonden. De laarzen van Haix voldoen aan de toepasselijke EN ISO 20344 norm en het in deze procedure gebruikte werkvoorschrift TNO W-07210300.357 is geen betrouwbare methode om de waterdichtheid vast te stellen. In de derde plaats heeft de Staat de door Meindl aangeboden Cordura bevattende laarzen voor de percelen 2 en 3 alsmede de sokken en veters ten onrechte vlam- en brandwerend geacht. Uit tests die Haix heeft uitgevoerd op genoemde laarzen en sokken van Meindl die onder dezelfde namen vrij in de markt verkrijgbaar zijn volgt dat deze niet aan de gestelde eisen voldoen. Bovendien is de prijs van de door Meindl aangeboden sokken zodanig laag dat deze eenvoudigweg niet aan de gestelde eisen kunnen voldoen. Indien de Staat genoegen neemt met gevechtslaarzen en sokken die niet aan de gestelde eisen voldoen, handelt hij in strijd met het aanbestedingsrecht. 3.3. De Staat en Meindl voeren gemotiveerd verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken. 3.4. Meindl vordert - zakelijk weergegeven - Haix niet ontvankelijk te verklaren in haar vorderingen, althans deze af te wijzen en de Staat te gebieden om, zolang hij de opdracht wenst te gunnen, de opdracht aan geen ander te gunnen dan aan Meindl, een en ander met veroordeling van Haix in de proceskosten. 3.5. Verkort weergegeven stelt Meindl daartoe dat zij er belang bij heeft dat de opdracht definitief aan haar gegund wordt en derhalve bij afwijzing van de vorderingen van Haix, nu die definitieve gunning daardoor in gevaar kan komen. 3.6. Voor zover nodig zullen de standpunten van Haix en de Staat met betrekking tot de vorderingen van Meindl hierna worden besproken. 4. De beoordeling van het geschil 4.1. Tussen partijen is in geschil of de Staat gehouden is (
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.