202270 / KG ZA 05-1008 RECHTBANK UTRECHT Sector Handels - en Familierecht VONNIS van de voorzieningenrechter in het kort geding van 1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid RODEN STAAL B.V., gevestigd te Drachten, 2. de vennootschap naar Duits recht WAAGNER-BIRO BAVARIA STAGE SYSTEMS GmbH, gevestigd te Weiherhammer (Duitsland), eisers, procureur mr. B.F. Keulen, advocaat mr. G. Verberne te Amsterdam, tegen de publiekrechtelijke rechtspersoon DE GEMEENTE AMERSFOORT, zetelend te Amersfoort, gedaagde, procureur mr. E.H. de Jonge-Wiemans, advocaat mr. W.E. Hoge te Amsterdam. Eisers zullen gezamenlijk worden aangeduid als Roden Staal c.s., dan wel afzonderlijk als Roden Staal en Waagner-Biro en gedaagde zal hierna de gemeente genoemd worden. 1. De procedure 1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - de dagvaarding - de mondelinge behandeling - de pleitnota van Roden Staal c.s. - de pleitnota van de gemeente. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald. 2. De feiten 2.1. Op 11 juli 2005 heeft de gemeente Amersfoort onder nummer EEG 2005/S-133-131657 een openbare aanbestedingsprocedure uitgeschreven voor het ontwerpen, leveren, monteren en bedrijfsklaar opleveren van geautomatiseerde toneelhijsinstallaties ten behoeve van Theater de Flint in Amersfoort (hierna: De Flint). De gemeente heeft aan Theateradvies B.V. opdracht gegeven de aanbesteding te begeleiden. 2.2. Ten behoeve van de aanbesteding zijn een offerteaanvraag en een bestek opgesteld. De offerteaanvraag beschrijft de te volgen aanbestedingsprocedure en het bestek geeft de technische eisen weer waaraan de toneelhijsinstallatie (hierna ook wel: trekkenwand) moet voldoen. Bij het bestek is als bijlage een conformiteitenlijst gevoegd, waarop de inschrijvers moeten aangeven of zij aan de daarin genoemde ‘conformiteiten’ voldoen. 2.3. Hoofdstuk 3.9. van de offerteaanvraag betreft de “Gunning en weging” en bepaalt, voor zover hier van belang; “Inschrijvingen die voldoen aan de voorwaarden zoals gesteld in hoofdstuk 3 en 4 worden beoordeeld volgens het criterium van de economisch meest voordelige aanbieding. De fase van gunning wordt in 2 stappen doorlopen. 3.9.1 In stap 1 worden de 3 hoogst scorende inschrijvingen geselecteerd volgens onderstaande regels. (…) In volgorde van belangrijkheid worden de volgende onderwerpen gewogen: 0 Prijs max. 40 punten 0 Functionaliteit max. 15 punten 0 Gebruiksvriendelijkheid max. 15 punten 0 Veiligheid max. 15 punten 0 Projectkwaliteit max. 15 punten 3.9.1.1 De prijs wordt als volgt gewogen: De aanneemsom wordt als uitgangspunt gehanteerd. In de aanneemsom is het eerste jaar onderhoud meegenomen. Eventuele meerkosten voor opties zijn eveneens meegeteld in de aanneemsom. Het bedrag dat is ingevuld op het inschrijvingsbiljet is dus inclusief 1 jaar onderhoud en alle aangeboden opties. De bedragen op de inschrijfbiljetten worden vergeleken. De laagste aanneemsom krijgt 40 punten in de eindscore, van de overige aanbiedingen wordt bepaald hoeveel ze afwijken van de laagste aanbieding (percentage wordt bepaald over het laagste bedrag). Per procentpunt wordt een punt afgetrokken. Een aanbieding die 40% (of meer) duurder is dan de goedkoopste, krijgt 0 punten voor de prijs. Indien een aanbieding het budget te boven gaat, dan wordt deze aanbieding terzijde gelegd en niet betrokken in de weging. Voor het budget uitgaan van EUR 2.200.000 (…) 3.9.1.2 Alle zaken die genoemd worden in de conformiteitenlijst zijn door de opdrachtgever gerangschikt in de categorieën functionaliteit, gebruiksvriendelijkheid, veiligheid en projectkwaliteit. De inschrijver dient alle vragen te beantwoorden. Een vraag die met ja beantwoord wordt levert het vooraf vastgesteld aantal punten op. Een negatief antwoord geeft 0 punten. Functies die nog niet beschikbaar zijn op het moment van de aanbieding, maar die wel aangeboden worden, krijgen in de weging slechts de helft van de te verkrijgen punten op dat onderdeel. De punten worden per categorie opgeteld. De maximale score in een categorie krijgt het maximaal aantal te behalen punten in die categorie. De laagste score krijgt in de betreffende categorie 0 punten in de eindscore. De tussenliggende scores krijgen naar rato punten. 3.9.2 Vervolgens worden in stap 2 de 3 hoogst scorende inschrijvers uitgenodigd een productpresentatie te verzorgen. Tijdens de productpresentatie zal gewogen worden op de volgende onderwerpen: 0 algemene indruk van de presentatie max. 20 punten 0 algemene indruk van de gebruiksvriendelijkheid max. 40 punten 0 wijze van programmeren (syntax of Windows) max. 20 punten 0 snelheid van programmeren van een voorstelling naar aanleiding van een aantal opdrachten max. 20 punten Tijdens de productpresentatie zal de door inschrijver ingevulde conformiteitenlijst worden gecontroleerd op oa beschikbaarheid van gevraagde functies. Onjuist ingevulde onderdelen van de conformiteitenlijst kunnen leiden tot uitsluiting van de procedure. De productpresentatie wordt beoordeeld door minimaal drie partijen: adviseur, gebruiker en opdrachtgever. Iedere partij heeft een stem. Per partij worden de punten vastgesteld. De eindscore is het gemiddelde van de puntentelling van de deelnemende partijen. 3.9.3 Aan het einde van deze 2e stap zal de economisch meest voordelige inschrijving worden bepaald aan de hand van onderstaande regels: 0 de totaalscore behaalt in fase 1 (max. 100 punten) x 4 0 de totaalscore behaalt uit de productpresentatie in fase 2 (max. 100 punten) x 6 de som van bovenstaande is het totaal aantal punten behaald door inschrijver. Indien meerdere aanbieders dezelfde hoogste score hebben behaald worden de scores op algemene indruk van de gebruiksvriendelijkheid in de presentatie vergeleken. Degene met de hoogste score op dat gebied wint. Indien de score dan nog steeds gelijk is worden de aanneemsommen vergeleken, waarbij de partij met de laagste aanneemsom de voorkeur krijgt. De opdracht wordt gegund aan de economisch meest voordelige inschrijving onder voorwaarde dat: - het project goedkeuring krijgt na politieke besluitvorming door de gemeente Amersfoort - geen bezwaar wordt gemaakt tegen het voorlopig gunningsbesluit binnen een periode van 15 dagen na dagtekening van de gunningbrief Alle inschrijvers worden gelijktijdig op de hoogte gesteld van het voorlopig gunningsbesluit. Afgewezen inschrijvers die bezwaar willen maken tegen voorlopige gunning dienen dit te doen door binnen een periode van 15 dagen na dagtekening van de afwijzingsbrief een kort geding aanhangig te maken (…) tegen het voorlopig gunningsbesluit. 2.4. Op de aanbesteding hebben vier ondernemingen, waaronder Roden Staal c.s., ingeschreven tegen de volgende geoffreerde prijzen: Waagner-Biro EUR 1.699.867,00 Roden Staal EUR 1.812.865,72 Trekwerk B.V. (hierna: Trekwerk) EUR 1.988.454,10 BBH Systems GmbH EUR 2.258.660,00 2.5. Bij brief van 8 september 2005 heeft Theateradvies de drie hoogst scorende aanbieders uitgenodigd om op 21 september 2005 een presentatie te verzorgen in De Flint. In de aan Roden Staal c.s. geschreven brieven heeft Theateradvies met betrekking tot de presentatie geschreven, voor zover van belang: “De presentatie duurt 2 uur. U krijgt aan het begin van de presentatie de gelegenheid een toelichting te geven op uw bedrijf, uw aanbieding en de systeemopbouw. Vervolgens krijgt u een lijst met kapindeling en changementen en u dient deze te programmeren op een bedieningspaneel zoals omschreven in uw aanbieding. Aan de hand daarvan zullen we vragen stellen naar aanleiding van uw aanbieding en de door u ingevulde conformiteitenlijst controleren. Ook zal gevraagd worden naar de certificaten betreffende de voorschriften en normen waarvan u zegt te voldoen volgens de conformiteitenlijst. De resultaten van de beoordeling van de presentatie worden verwerkt in de weging.” 2.6. Op 21 september 2005 hebben Roden Staal c.s. en Trekwerk ieder afzonderlijk een presentatie verzorgd. Tijdens deze presentatie hebben de beoordelaars (adviseur, gebruiker en opdrachtgever) gebruik gemaakt van een ‘vragen /opdrachtenlijst’ waarop de volgende – mogelijke – vragen en/of opdrachten staan: “Bewegingsprofiel opnemen Maken van cue’s met merken, terwijl die nog niet bestaan Meeneembeweging, doekwissel Willekeurig naar een cue gaan, elke trek moet zich dan stellen. Effectenbank b.v. wave. Volgbewegingen. Hoeveel cue’s kunnen tegelijk afgespeeld worden, b.v. een opkomende maan van 15 min. Na 10 min. volgende cue. Versnellen van de volgende standen. Kantelbare groepen. B.v een plafond aan een aantal trekken en dan het plafond kantelen. Een trek die in die baan hangt, wordt daarvoor gewaarschuwd. Het maken van een kapindeling? Een denkbeeldige zichtlijn maken, dan alles uit zicht. Wanordelijke bewegingen met veel loops en divers snelheden. B.v. Keetje” 2.7. Bij gelijkluidende brieven van 28 september 2005 heeft de gemeente aan Roden Staal c.s. geschreven, kort samengevat, dat zij op de presentatie niet zodanig hoog hebben gescoord dat hun aanbieding als hoogst scorende kan worden aangemerkt en dat de gemeente voornemens is de opdracht te gunnen aan Trekwerk. 2.8. Bij brief van 3 oktober 2005 heeft Roden Staal bezwaar gemaakt tegen de voorlopige gunning aan Trekwerk en de gemeente verzocht een overzicht te verstrekken van de scores op de verschillende onderdelen van Roden Staal, Waagner-Biro en Trekwerk. 2.9. Bij brief van 11 oktober 2005 heeft de raadsman van Roden Staal c.s. aan de gemeente gemeld dat Roden Staal c.s. een kort geding procedure zullen aanspannen tegen de voorgenomen gunning aan Trekwerk en tevens de gemeente gesommeerd om alle scores per toegepast gunningscriterium van alle inschrijvers op de aanbesteding te verstrekken. 2.10. Voor zover hier van belang is de aanbieding van Waagner-Biro als volgt beoordeeld: maximaal te behalen punten prijs 40 punten 40 punten functionaliteit 0 punten 15 punten veiligheid 15 punten 15 punten gebruiksvriendelijkheid 0 punten 15 punten projectkwaliteit 0 punten 15 punten ---------- ------------- totaal 55 punten 100 punten De presentatiefase: maximaal te behalen punten algemene indru 13 punten 20 punten gebruiksvriendelijkheid 29 punten 40 punten snelheid van programmeren 15 punten 20 punten wijze van programmeren 15 punten 20 punten ---------- ----------- totaal 72 punten 100 punten 2.11. De aanbieding van Roden Staal is, voor zover hier van belang, beoordeeld als volgt: maximaal te behalen punten prijs 24 punten 40 punten functionaliteit 15 punten 15 punten veiligheid 15 punten 15 punten gebruiksvriendelijkheid 15 punten 15 punten projectkwaliteit 9 punten 15 punten ------------- ------------- totaal 78 punten 100 punten De presentatiefase: Maximaal te behalen punten algemene indruk 12 punten 20 punten gebruiksvriendelijkheid 25 punten 40 punten snelheid van programmeren 14 punten 20 punten wijze van programmeren 11 punten 20 punten ---------- ---------- totaal 61 punten 100 punten 3. Het geschil 3.1. Roden Staal c.s. vorderen – samengevat – : 1) de gemeente te verbieden om de opdracht te gunnen aan Trekwerk, of aan een andere inschrijver, althans de gemeente te verbieden een overeenkomst te sluiten met betrekking tot toneelhijsinstallaties ten behoeve van De Flint; 2) de gemeente te gebieden om, voor zover zij voornemens is om een opdracht voor de levering van toneelhijsinstallaties ten behoeve van De Flint te verstrekken, deze opdracht opnieuw aan te besteden, met inachtneming van het bepaalde in het Europese aanbestedingsrecht; 3) de gemeente te bevelen om aan Roden Staal c.s. te verschaffen alle informatie die nodig is voor de toetsing van de beoordeling door de gemeente van alle inschrijvingen, waaronder in ieder geval het proces-verbaal van aanbesteding, de beoordelingsmatrix met scores van alle inschrijvingen en een gedetailleerde beschrijving van de gevolgde beoordelingsprocedure; een en ander op straffe van verbeurte van een dwangsom en met veroordeling van de gemeente in de kosten van het geding. 3.2. Roden Staal c.s. stellen dat aan de aanbestedingsprocedure betreffende de opdracht tot, kort gezegd, het leveren van toneelhijsinstallaties ten behoeve van De Flint zodanige gebreken kleven dat de opdracht niet aan Trekwerk mag worden gegund. Volgens Roden Staal c.s. zijn de door de gemeente in de tweede fase van de aanbesteding gestelde gunningscriteria onwettig, want in strijd met onder meer het transparantiebeginsel. Daarnaast is de aanbestedingsprocedure in strijd met het objectiviteitsbeginsel, omdat de nadruk ligt op subjectieve beoordelingen waardoor er voor de aanbestedende dienst een ontoelaatbare keuzevrijheid wordt gelaten. Ook is er strijd met het beginsel van gelijke behandeling, omdat de inschrijvers bij de presentaties niet allen dezelfde opdrachten en/of vragen hebben gekregen, aldus Roden Staal c.s. 3.3. De gemeente voert verweer. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan. 4. De beoordeling 4.1. De bezwaren van Roden Staal c.s. richten zich met name tegen de tweede fase van de aanbestedingsprocedure, ook wel de presentatiefase genoemd. Anders dan Roden Staal c.s. menen kan niet op voorhand worden geoordeeld dat de aanbesteding in zijn geheel (dus ook de eerste fase) in strijd is met het aanbestedingsrecht, omdat de nadruk van de beoordelingsmethodiek ligt op subjectieve beoordelingen aan de hand van presentaties (deze bepalen 60% van de eindscore). Het enkele feit dat de presentatiefase 60% van de eindscore bepaalt maakt nog niet dat daarmee aan de gemeente een onvoorwaardelijke keuzevrijheid is gegeven bij de gunning van de opdracht. Nu Roden Staal c.s. voorts geen concrete bezwaren hebben gemaakt tegen de eerste fase, moet het er in het kader van dit kort geding dan ook voor worden gehouden dat de eerste fase van de aanbesteding - waarin de gemeente op basis van ingediende offertes de drie hoogst scorende inschrijvers heeft geselecteerd waarmee zij vervolgens de presentatiefase is ingegaan - niet in strijd met de beginselen van het aanbestedingsrecht tot stand is gekomen. 4.2. Het gaat in dit kort geding derhalve om de rechtmatigheid van de tweede fase van aanbestedingsprocedure. Partijen verschillen hierover van mening. Roden Staal c.s. stellen dat deze fase niet rechtmatig is verlopen; de gemeente meent dat zij wel volgens de regels van het aanbestedingsrecht heeft gehandeld. 4.3. Volgens de gemeente is in de presentatiefase getoetst in hoeverre de door de inschrijvers in de eerste fase uitgebrachte offertes in de praktijk werken, waarbij zij gebruik heeft gemaakt van de vragen en/of opdrachten uit de onder 2.6. genoemde lijst. Deze lijst is volgens de gemeente een destillaat uit het bestek en de daarbij behorende conformiteitenlijst en alle vragen en/of opdrachten zijn onder te brengen onder één van de in de tweede fase gehanteerde gunningscriteria:
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.