vonnis RECHTBANK UTRECHT Sector handels- en familierecht zaaknummer / rolnummer: 246495 / KG ZA 08-314 Vonnis in kort geding van 25 april 2008 in de zaak van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid APOTHEEK DE BATAU B.V., gevestigd te Nieuwegein, eiseres, procureur: mr. P.J. Soede, advocaat: mr. J.H.M. van Swaaij, tegen [X], wonende te Nieuwegein, gedaagde, procureur: mr. M.E.F. Bots, alsmede in het incident tot voeging van de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid KONINKLIJKE MAATSCHAPPIJ TER BEVORDERING VAN DE PHARMACIE, gevestigd te ’s-Gravenhage, gevoegde partij, procureur: mr. L.J. Böhmer, advocaat: mr. N.C. van Steijn te Leiden, tegen DE GENOEMDE PARTIJEN IN DE HOOFDZAAK Partijen zullen hierna apotheek De Batau, [X] en KNMP genoemd worden. 1. Het verloop van de procedure 1.1. Het verloop van het incident tot voeging blijkt uit het volgende: - de incidentele conclusie tot voeging met producties; - het faxbericht van 14 april 2008 met een productie van de zijde van KNMP; - de mondelinge behandeling op 14 april 2008; - de pleitaantekeningen van [X], waarin opgenomen het verweer tegen de gevorderde voeging. 1.2. Nadat partijen ter zitting in het incident vonnis hadden gevraagd, is hierop terstond de hierna onder 4.2. te vermelden beslissing gegeven. 1.3. Het verloop van de hoofdzaak blijkt uit het volgende: - de dagvaarding met producties; - de brief van 11 april 2008 met producties van de zijde van [X]; - de twee faxberichten van 11 april 2008 en de twee faxberichten van 14 april 2004 met producties van de zijde van apotheek De Batau; - het faxbericht van 14 april 2008 met producties van de zijde van [X]; - de mondelinge behandeling op 14 april 2008; - de pleitnota van apotheek De Batau; - de pleitnota van [X]; - de pleitnota van KNMP. 1.4. Partijen hebben in de hoofdzaak vonnis gevraagd. 2. De feiten In het incident en in de hoofdzaak 2.1. Apotheek De Batau exploiteert een apotheek aan de Dukatenburg 18 te Nieuwegein voornamelijk voor de wijken Batau Noord en Batau Zuid. In Nieuwegein zijn in totaal zeven apotheken gevestigd. 2.2. [X] exploiteert sinds 2004 een huisartsenpraktijk aan de [straatnaam] te Nieuwegein in de wijk Batau. In de wijk Batau zijn in totaal vijf huisartsen gevestigd. De praktijk van [X] telt circa 5000 ingeschreven patiënten. 2.3. Tot 12 februari 2008 werden van de meeste door [X] uitgeschreven recepten voor UR-geneesmiddelen (geneesmiddelen die uitsluitend op recept ter hand mogen worden gesteld) door apotheek De Batau aan de patiënten van [X] ter hand gesteld. 2.4. Op 6 februari 2008 heeft [X] aan zijn patiënten een mailing gestuurd met – voor zover thans van belang – de navolgende inhoud: “Herhaalreceptuur: Een belangrijke verandering die we vanaf 13 februari 2008 gaan invoeren betreft de herhaalreceptuur. Met het loslaten van de verplichte inschrijving bij een apotheek is er alleen optimale medicatiebewaking mogelijk als de huisarts deze verantwoordelijkheid volledig naar zich toe trekt. In de bijlage kunt u precies lezen hoe we dit vanaf 13 februari georganiseerd hebben. De belangrijkste verandering is dat u in het vervolg de medicijnen op de praktijk ophaalt en dat de ophaaltijden verruimd zijn.” 2.5. Op de in mailing van 6 februari 2008 genoemde bijlage, de ‘Bijlage herhaalreceptuur’, wordt onder meer vermeld: “Aanvragen herhaalmedicatie: - inleveren van doosjes met sticker bij de praktijk. - Via onze website www.huisartsen.nl Ophalen herhaalmedicatie: - Indien aangevraagd voor 16.00 uur dan kunt u de medicatie de volgende werkdag op de praktijk ophalen. Maandag t/m donderdag van 14.00 - 20.00 uur Vrijdag van 14.00 - 18.00 uur. Bezorgen herhaalmedicatie: - Indien u echt niet in staat bent de medicijnen op te halen dan is er de mogelijkheid deze te laten bezorgen. Neemt u daarvoor contact op met de praktijk. Hebt u vragen over medicijn gebruik of gebruik van combinaties van medicamenten neemt u dan contact op met De Centrale Apotheek via telefoonnummer: 0800-4760031 !!!!!!!! Wij verzoeken u veranderingen in medicijn gebruik door te geven aan de praktijk 030-6302020 of aan De Centrale Apotheek 088-4760031 2.6. De Centrale Apotheek (hierna: DCA) is gevestigd op een industrieterrein aan de Rodenboslaan 35 te Farsum, gemeente Delfzijl. 2.7. Apotheek De Batau heeft bij een directe mailing van 13 februari 2008 aan de haar bekende patiënten van [X] – voor zover thans van belang – het volgende geschreven: “(…) Sinds de marktwerking in de zorg hoeft u zich niet meer verplicht in te schrijven in een apotheek. Toch is het belangrijk voor een vaste apotheek te kiezen vanwege de medicatiebewaking. Zowel voor herhaalrecepten, maar zeker ook voor combinaties met pijnstillers, antibiotica-kuren etc. Dit kan leiden tot nare, en zelfs tot riskante situaties. Uw huisarts [X] claimt onterecht optimale medicatiebewaking te bieden. Uw herhaalrecept wordt ongevraagd verstuurd naar een onbekende postorderapotheek. Dit ontneemt u de vrije apotheek-keuze. U bent eigenaar van uw herhaalrecept; uw zorgverzekeraar betaalt ervoor en U, en U alleen, maakt de keuze voor de apotheek waar u gebruik van wilt maken. Wilt u, zoals tot nu toe, van onze apotheek gebruik blijven maken, dan registeren wij u graag voor herhaalrecepten. (…) Vraag dan de huisarts om uw recepten, zoals vanouds, door te sturen naar apotheek de Batau of de Galecop. (…)” 2.8. Op 9 maart 2008 heeft [X] opnieuw een mailing aan zijn patiënten gestuurd met – voor zover thans van belang – de navolgende inhoud: “(…) Door middel van onze mailing van 6 februari 2008 hebben wij u op de hoogte gebracht van de nieuwe ontwikkelingen binnen onze praktijk. Uit de vele (gelukkig vooral positieve) reacties die we kregen is toch gebleken dat vooral de inhoud van ons nieuwe initiatief omtrent de herhaal medicatie niet bij iedereen even duidelijk is overgekomen. Onze excuses daarvoor !!! Met deze mailing willen wij deze eventuele onduidelijkheden ophelderen en u nogmaals op de hoogte brengen van de uitgangspunten die onze praktijk vanaf 13 februari 2008 hanteert bij herhaal medicatie aanvragen. De praktische handleiding kunt u vinden in de bijlage. Uitgangspunten - Aanvragen voor herhaalrecepten worden via ons geautomatiseerde systeem doorgestuurd naar De Centrale Apotheek, een volwaardige apotheek met een landelijk draagvlak en dus geen internet apotheek. De Centrale Apotheek levert de medicijnen vervolgens aan onze praktijk af, alwaar u ze kunt ophalen. Mocht u bezwaar hebben tegen deze procedure en de middelenverstrekking liever geregeld ziet via een andere (lokale) apotheek, dan verzoeken wij u dit aan onze assistente door te geven. U houdt het dus volledig zelf in de hand of u de medicijnen via de Centrale Apotheek geleverd wil krijgen of via een andere apotheek. - Ons initiatief betreft alleen de herhaal receptuur. 1e uitgiften gaan evenals voorheen via uw lokale apotheek. - Wij hebben gekozen voor deze aanpak omdat we verwachten dat door deze centralisatie van functies en distributies via huisartsenpraktijken er een enorme kostenbesparing voor de gezondheidszorg te realiseren is. In onze ogen een zeer goed initiatief van De Centrale Apotheek waar we graag aan meewerken. - Onze praktijk fungeert als uitdeelpunt van de medicijnen. U kunt erop vertrouwen dat wij de medicijnen op een zorgvuldige manier bewaren conform de door de wet gestelde eisen. (…)” 3. Het geschil 3.1. Apotheek De Batau heeft gevorderd dat de voorzieningenrechter bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, I. op straffe van een na betekening van dit vonnis door [X] te verbeuren dwangsom van € 50.000,-- per overtreding van dit vonnis en € 15.000,-- voor iedere volgende keer dat dit vonnis op enigerlei wijze wederom overtreden wordt: a. [X] zal verbieden om: - door hem uitgeschreven recepten direct of indirect te doen toekomen aan de DCA en enige daarmee vergelijkbare landelijk opererende apotheek, en - vanuit zijn huisartsenpraktijk UR-geneesmiddelen, in het bijzonder UR-geneesmiddelen die afkomstig zijn van DCA en enige daarmee vergelijkbare landelijk opererende apotheek, direct op indirect te verstrekken aan patiënten; b. [X] zal gebieden te bewerkstelligen dat de bij hem in dienst zijnde artsen en/of andere voorschrijvers als bedoeld in artikel 11 Besluit Geneesmiddelenwet en/of andere in de praktijk werkzame personen zich ervan te onthouden om: - door hen uitgeschreven recepten direct of indirect te doen toekomen aan DCA en enige daarmee vergelijkbare landelijk opererende apotheek, en - vanuit zijn huisartsenpraktijk UR-geneesmiddelen, in het bijzonder UR-geneesmiddelen die afkomstig zijn van DCA en enige daarmee vergelijkbare landelijk opererende apotheek, direct op indirect te verstrekken aan patiënten; c. [X] zal gebieden om zich wat betreft receptuur en zijn contacten met apotheek De Batau weer te gedragen zoals voorheen jarenlang (tot 12 februari 2008) het geval is geweest en te bewerkstelligen dat in zijn praktijk werkzame personen dat ook doen; d. [X] zal gebieden om binnen vier dagen na betekening van dit vonnis te hebben bewerkstelligd dat al zijn patiënten een brief hebben ontvangen met daarin de volgende tekst: “Bij een op [datum] gewezen vonnis van de Voorzieningenrechter van de Utrechtse Rechtbank ben ik, [X], veroordeeld (kort gezegd) om ogenblikkelijk te stoppen met het doorsturen van recepten (waaronder met name ook herhaalrecepten) aan De Centrale Apotheek en met het vanuit mijn praktijk verstrekken van de daarbij voorgeschreven geneesmiddelen, en om weer terug te keren naar de oude situatie. Ik geef aan deze veroordeling volledig gevolg. Anders dan vermeld of gesuggereerd in mijn eerdere mailings aan u (met name de brief van 6 februari jl.), is het niet zo dat er alleen optimale medicatiebewaking mogelijk is als de huisarts deze verantwoordelijkheid volledig naar zich toe trekt. Bij de apotheek waar u tot 12 februari jl. uw geneesmiddelen placht op te halen, is de medicatiebewaking goed.”, alsmede deze tekst prominent te doen plaatsen op de voorpagina van het huis aan huis-blad ‘De Molenkruier’ en hiervan de eerste editie na betekening van dit vonnis waarbij dat mogelijk is of – indien die plaatsing in de Molenkruier niet mogelijk zou zijn – in een vergelijkbaar huis aan huis-blad met dezelfde doelgroep; e. [X] zal verbieden elke gedraging waarmee hij het Besluit Geneesmiddelen overtreedt; II. in goede justitie een of meer andere onmiddellijke voorzieningen als bedoeld in artikel 254 Rv zal geven; III. [X] zal veroordelen in de proceskosten. 3.2. [X] heeft gemotiveerd verweer gevoerd. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan. 4. De beoordeling Ten aanzien van het incident tot voeging 4.1. De KNMP is de landelijke beroepsorganisatie voor apothekers. Zij stelt zich blijkens haar statuten onder meer ten doel een goede geneesmiddelenverstrekking in Nederland te bevorderen, alsmede de behartiging van de beroepsbelangen, sociale belangen en economische belangen van haar leden. 4.2. De voorzieningenrechter heeft ter zitting mondeling de vordering van KNMP om zich in deze procedure te mogen voegen aan de zijde van apotheek De Batau toegewezen, nu KNMP, gelet op haar statutaire doelomschrijving, een voldoende belang heeft bij de voeging en van schending van de goede procesorde of belemmering van een spoedige behandeling niet is gebleken. Voor zover KNMP een gewijzigde lezing van de vordering van apotheek De Batau onder I. sub e voorstaat, gaat de voorzieningenrechter hieraan voorbij. Het is immers op grond van artikel 217 Rv voor een voegende partij niet mogelijk een eigen rechtsvordering in te stellen. Ten aanzien van de hoofdzaak 4.3. De spoedeisendheid van de zaak vloeit uit het gestelde voort en is in voldoende mate gebleken. 4.4. Het geschil van partijen ziet op wijziging die [X] per 13 februari 2008 in zijn huisartsenpraktijk heeft doorgevoerd wat betreft de herhaalreceptuur. Deze wijziging houdt kort gezegd in dat de patiënten de mogelijkheid wordt geboden om òfwel het uitgeschreven herhaalrecept door te laten sturen naar DCA van waaruit het betreffende geneesmiddel door een bezorgdienst wordt afgeleverd bij de huisartsenpraktijk waar de patiënt dit kan afhalen òfwel – zoals gebruikelijk – het uitgeschreven recept in te leveren bij de lokale apotheek en aldaar af te halen. 4.5. In de onderhavige procedure ligt ter beoordeling voor de vraag of deze wijziging in de huisartsenpraktijk van [X] onrechtmatig is jegens apotheek De Batau. Onweersproken is dat apotheek De Batau substantiële schade omzetschade lijdt als gevolg van de wijziging. Een groot deel van de door [X] uitgeschreven herhaalrecepten wordt thans verwerkt door DCA, welke recepten voorheen vrijwel allemaal door apotheek De Batau werd afgehandeld. Het geschil tussen partijen spits zich wat betreft de onrechtmatigheid in het bijzonder toe op de vraag of er gehandeld wordt in strijd met (
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.