RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT Cluster II Handelszaken [woonplaats 1] zaaknummer / rolnummer: C/02/400017 / KG ZA 22-369 Vonnis in kort geding van 22 september 2022 in de zaak van [eiser] h.o.d.n. CHEWS&NIBBLES en CHEWS&SHELTER, wonende te [woonplaats 1] , eiser, advocaat mr. Y.H.M. van Mierlo te Breda, tegen 1 [gedaagde 1] h.o.d.n. KONIJNENHERBERG, wonende te [woonplaats 2] , 2. [gedaagde 2], wonende te [woonplaats 3] , 3. [gedaagde 3], wonende te [woonplaats 4] , 4. de stichting STICHTING KONIJNENOPVANG K'NIJN & KO, gevestigd te Bavel, gedaagden, advocaat mr. A.P. van Knippenbergh te Best. Eiser zal hierna eiser worden genoemd. Gedaagden zullen hierna gezamenlijk als gedaagden worden aangeduid en ieder afzonderlijk de Konijnenherberg, Firma Sloop, KAG en K’nijn. 1De procedure 1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: de dagvaarding van 30 augustus 2022 met producties 1 t/m 17, de brief van mr. Knippenbergh van 6 september 2022 met de producties 1 t/m 23, de mondelinge behandeling van 8 september 2022, de pleitnota van gedaagden. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald. 2De feiten 2.1. Eiser drijft een onderneming onder de naam C&N en C&S. C&N is een detailhandel in (knaag)dieren, voeders en accessoires in Breda. C&N verzorgt ook opleidingen en trainingen voor konijn en knaagdier. C&N biedt verder aan om konijnen van klanten te koppelen aan andere konijnen. C&S is de konijnenopvanglocatie van C&N in Breda. C&S biedt vakantieopvang aan. 2.2. De Konijnenherberg en K’nijn exploiteren beide een konijnenopvanglocatie in respectievelijk Moergestel en Breda. [gedaagde 2] heeft een online blog en een facebookpagina over konijnen onder de naam ‘Firma Sloop en Vernietig, Herstel en Renovatie VOF’ (hierna: Firma Sloop). [gedaagde 3] geeft onder de naam ‘Konijnen Advies Gelderland’ (hierna: KAG) advies over konijnen. 2.3. Op 9 april 2019 heeft de Konijnenherberg, mede namens andere konijnenopvangen in Nederland, eiser een e-mail gestuurd met het aanbod een kennismakingsafspraak in te plannen. In dit mailtje heeft de Konijnenherberg aangegeven dat er bij verschillende opvangen in Nederland verontrustende berichten zijn binnengekomen over de gang van zaken bij eiser. De Konijnenherberg geeft aan dit onderwerp ook tijdens het gesprek te willen bespreken. Eiser heeft hierop enthousiast gereageerd, maar van een daadwerkelijke ontmoeting tussen partijen is het nooit gekomen. 2.4. Op 4 mei 2019 heeft een klant van eiser op facebook en daarna ook via een google review aangegeven eiser niet aan te raden. 2.5. De Konijnenherberg heeft persoonlijke e-mailberichten van andere klanten ontvangen die niet tevreden waren over de dienstverlening van eiser.. 2.6. Op 16 juni 2022 heeft Firma Sloop een bericht op facebook geplaatst waarin zij haar zorgen uit over verhalen die zij heeft gehoord over een winkel/vakantieopvang/bedrijf. Ze geeft aan ook recent een berichtje met beelden te hebben ontvangen. Firma Sloop schrijft met niemand ruzie te willen maar wel wil opkomen voor de konijnen en mensen wil waarschuwen niet met dit bedrijf in zee te gaan. Firma Sloop noemt eiser niet bij naam. Op deze post is door meerdere mensen gereageerd. 2.7. Op 20 juni 2022 heeft Firma Sloop wederom een bericht op facebook geplaatst. Daarin schrijft [gedaagde 2] – samengevat – dat zij naar aanleiding van haar eerdere bericht vele reacties heeft ontvangen en dat het gaat om het bedrijf van eiser, welke naam al eerder was genoemd. [gedaagde 2] geeft aan dat mensen die slechte ervaringen / schade hebben geleden / schokkende dingen hebben meegemaakt wat betreft eiser haar een (anoniem) bericht kunnen sturen. 2.8. KAG heeft op 15 juli 2022 een bericht op facebook geplaatst waarin zij zich negatief uitlaat over C&N. Bij het bericht zijn ook vier foto’s geplaatst van konijnen in traliekooien en van een ruimte waarin de traliekooien verzameld staan. KAG schrijft: “Wat is er fijner dan de wetenschap dat jou konijnen net zo’n fijne vakantie meemaken als jij. Dat lees ik op de website van vakantieopvang Chews & Nibbles in Breda. Klinkt goed zou je zeggen. Helaas tonen onderstaande foto’s de werkelijkheid. Konijnen worden in 1 meter of 120 cm kooien gehouden. Amper bodembedekking, elke dag een klein plukje hooi. En zo zitten ze de hele tijd in hun eigen viezigheid terwijl het baasje op vakantie is. Sommigen wel drie weken lang! Dit noemen ze vakantieopvang! Voor het luttele bedrag van 12,50 per koppel, per dag mogen je dieren er zo bij zitten. Dat is 87,50 per week! Ook lees ik op de site, we bieden een veilige en prettige omgeving voor je konijnen. Een kooi, waar ze niet uit mogen, geen verrijking, amper hooi en eten! De baasjes wordt verteld dat ze een mooie ren krijgen. Zodra de konijnen zich veilig genoeg voelen, mogen ze lekker los lopen. Welk konijn voelt zich onder deze omstandigheden veilig? Achteraf natuurlijk dan ook gemakkelijk te zeggen tegen het baasje Tja de konijnen voelden zich niet veilig genoeg. Dus we hebben ze maar niet los gelaten. En de baasjes weten dit niet, daar wordt voor gezorgd. Je dient je konijn af te geven in de winkel. Daarna gaat het konijn naar de vakantie opvang. Baasjes mogen daar niet komen, anders raken alle vakantie opvangers gestresst. Lijkt mij dat de baasjes als ze dit zien gestresst raken. Hun dieren weer mee naar huis nemen. En dan worden er natuurlijk inkomsten misgelopen. Bij hitte wordt er niks gedaan om het voor de dieren aangenaam te maken. Er is geen airco. En medische hulp wordt niet ingeroepen als dit nodig is. Terwijl dat uitdrukkelijk op de site vermeld wordt. Het regent dan ook klachten over deze zogenaamde vakantie opvang. Mensen die zich na hun vakantie kapot schrikken. Omdat hun konijn graatmager is en totaal gestresst. Er zijn konijnen die gezond uit gaan logeren en doodziek terug komen. Ook zijn er konijnen, die helaas naar aanleiding van hun logeerpartij ingeslapen zijn. Helaas is dit niet een handje vol mensen. Maar veel konijnenbaasjes met dezelfde nare ervaringen. Laten we eerlijk wezen, de foto’s spreken voor zich. Heb je een nare ervaring opgedaan met vakantieopvang Chews & Nibbles in Breda mail dan je verhaal naar samenvoorkonijnen@outlook.com. Kan dierenleed je schelen, dan graag massaal delen. Zodat alle konijnenbaasjes gewaarschuwd zijn voor deze praktijken.” 2.9. Het bericht van KAG van 15 juli 2022 is veel gedeeld, ook door de andere gedaagden. Meerdere mensen hebben op dit bericht gereageerd en KAG heeft antwoord op diverse reacties gegeven waarbij zij zich negatief heeft uitgelaten over eiser. 2.10. KAG heeft de volgende dag op facebook aangegeven dat alle informatie welkom is. KAG schrijft dat ‘Team Samen voor konijnen’ hiermee aan de slag is om het dossier over eiser volledig te maken. Er kan gemaild worden naar ‘samenvoorkonijnen@outlook.com’. 2.11. De Konijnenherberg heeft in haar bericht van 16 juli 2022 uitgelegd waarom zij als opvang de tekst over eiser deelt. In dit bericht heeft de Konijnenherberg zich negatief uitgelaten over eiser. Een van de opmerkingen in een ander bericht op 16 juli 2022 betreft: “(…) WAARSCHUWING VAKANTIEOPVANG CHEWS BREDA! Deze opvang adverteert volop met vakantie opvang (goede pensions zitten vaak al in januari vol dus je kunt daar sowieso al je vraagtekens bij zetten) maar je konijnen gaan allesbehalve een fijne tijd tegemoet. (…) Het is echter niet bij wet verboden om zo met konijnen om te gaan. Maar het is wel verboden om mensen voor te liegen en op te lichten. Daarom is het belangrijk om dit bericht (rechtbank: het bericht van KAG van 15 juli 2022) te delen in de hoop dat het mensen waarschuwt hun konijnen hier niet heen te brengen. Ongelooflijk dit.(…)” En later in reactie op een bericht van iemand: “(…) maar waar het hierom gaat is dat eigenaren iets héél iets anders beloofd is en dat ze daar grof voor betalen. Terwijl dat is wat er gebeurt. En dat is oplichting. Anders zouden ze op de site moeten zetten: Je konijnen zitten in een kale meterkooi zonder verrijking pal naast andere konijnen. Ze krijgen geen bodembedekking en 1x pd een klein plukje hooi. We geven geen medische zorg als dat nodig is. We hebben geen airco dus het wordt lekker warm en gevaccineerd hoeven niet te zijn bij ons want dat moeten we niet. Eens kijken of mensen ze dan alsnog hierheen brengen. (…)” 2.12. Op 17 juli 2022 heeft Firma Sloop een bericht geplaatst met daarin de mededeling dat zij een heftig waargebeurd verhaal over konijnen heeft ontvangen dat zij wil delen. De anoniem gebleven persoon schrijft, kort samengevat, dat tijdens het verblijf van haar vier konijnen bij eiser, een van haar konijnen is aangevallen door haar andere konijnen en is overleden. De verteller neemt het eiser kwalijk dat haar konijnen bij elkaar zijn gezet. Ook haar konijn Rambo raakte gewond. Bij het verhaal zijn foto’s gevoegd van een konijn met verwondingen op zijn buik. Volgens de verteller heeft eiser tijdens het verblijf in de vakantieopvang haar konijn niet goed verzorgd aan zijn verwondingen. Ook is slechts de helft van de dierenartskosten vergoed door eiser. 2.13. Op 18 juli 2022 heeft [naam 1] samenvoorkonijnen@outlook.com het volgende gemaild: “(…) Zoals beloofd mijn ervaringen met de opvang chews&shelter. Ik 2020 ben ik meerdere keren in de opvang geweest voor de opleiding tot konijnendeskundige (…) Er waren geïmproviseerde rekken gemaakt (drie planken boven elkaar tegen een houten wand) waar meerdere kooien van 1 meter stonden. Er zullen rond de 12 tot 15 kooien zijn geweest die er tegen de wand stonden en nog zes of acht kooien op de grond. In elke kooi zaten konijnen, in een hoop kooien zelfs twee konijnen. De kooien waren kaal en leeg. Er hing een drinkfles en kleine hooiruif aan maar verder was er niks; geen speelgoed, geen verrijking en geen schuilmogelijkheden.(…)” 2.14. Bij brief van 20 juli 2022 zijn namens eiser de Konijnenherberg, Firma Sloop en KAG aangeschreven en gesommeerd om de negatieve uitlatingen te staken en te verwijderen, alsmede om een rectificatie te plaatsen. Hieraan is geen gehoor gegeven. 2.15. Om de gedane uitlatingen over eiser te ontkrachten heeft zij op 22 juli 2022 een statement op haar website geplaatst. 2.16. Op 23 juli 2022 heeft K’nijn op de vraag of vakantieopvang bij K’nijn nog mogelijk was, geantwoord dat zij vol zit. K’nijn wijst op alternatieve opvangen en schrijft: “(…) Mocht de keuze vallen op Chews and Shelter/Breda dan willen wij u er op attenderen dat de konijnen de gehele vakantie in traliekooien zitten van ten hoogste 1.50 meter. Bij alle opvangen kan je eerst komen kijken en/of krijg je foto’s te zien van de verblijven. Bij Chews mag je de opvang niet zien en ook sturen ze geen foto’s. In onze opvang zijn alle konijnen die komen logeren volledig ingeënt dat is een vereiste. Bij Chews is dit niet verplicht. Ze vragen wel 3 euro per konijn (anti myasis) en 3,50 (afhankelijk welk gewicht) voor anti parasiet. Bij een goede hygiëne en controle van het konijn is anti myasis niet nodig en anti parasiet is totaal overbodig.(…)” 2.17. Mevrouw [naam 2] , academiemanager bij een groot opleidingsinstituut, heeft naar aanleiding van de berichten van gedaagden en ten behoeve van hen een door haar ondertekende verklaring van 13 augustus 2022 opgesteld. [naam 2] geeft aan dat zij een aantal jaar als docent met eiser heeft samengewerkt. Zij kwam ook bij eiser op locatie. In de verklaring schrijft zij onder meer: “(…) Ik (…) kwam dus ook in het pand aan de [straat] . Ik herken de situatie zoals getoond op de foto’s bij de post van ‘Konijnen Advies Gelderland’ van 15 juli j.l. (…). Deze situatie heb ik zelf gezien rond het voorjaar van 2018 t/m maart 2020; daarna ben ik er niet meer geweest. (…) Het ras ‘De Vlaamse reus’; een van de grootste konijnenrassen werd als enige wel in een ren (met meer ruimte) geplaatst. Andere grotere rassen werden som in een ren geplaatst, maar regelmatig ook in een kleine kooi. Ik was het daar uit oogpunt van dierenwelzijn niet mee eens, en heb dat bij Chews aangekaart. Dan heb ik het over de huisvesting in het pension. Kort na dat gesprek zijn grotere kooien aangeschaft. Echter na een paar maanden werden deze grotere kooien weer vervangen voor het formaat kooi zoals op de foto te zien zijn. (…)” 3Het geschil 3.1. Eiser vordert – samengevat – dat de voorzieningenrechter, bij vonnis in kort geding, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad: I. beveelt dat ieder van de gedaagden de onrechtmatige uitlatingen over C&N, C&S, haar eigenaar, haar bedrijfsvoering en haar personeel vanaf datum van het in deze te wijzen vonnis staken en gestaakt houden, zulks op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 10.000,= per dag, een gedeelte van een dag daaronder begrepen, zulks met een maximum van € 150.000,=, dat gedaagden hiermee in gebreke blijven; II. gedaagden verbiedt vanaf datum van het in deze te wijzen vonnis om nog enige onrechtmatige uitlatingen te doen over C&N, C&S, haar eigenaar, haar bedrijfsvoering en haar personeel, zulks op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 10.000,= per dag, een gedeelte van een dag daaronder begrepen, zulks met een maximum van € 150.000,=, dat gedaagden hiermee in gebreke blijven; III. gedaagden veroordeelt om binnen 24 uur na betekening van het in deze te wijzen vonnis de berichtgeving zowel offline als online (op alle social media) te verwijderen en verwijderd te houden, zulks op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 10.000,= per dag, een gedeelte van een dag daaronder begrepen, zulks met een maximum van € 150.000,=, dat gedaagden hiermee in gebreke blijven; IV. gedaagden hoofdelijk veroordeelt in de proceskosten van dit geding, waaronder begrepen de nakosten, te vermeerderen met de wettelijke rente daarover; V. althans een zodanige beslissing te nemen als uw Rechtbank in goede justitie vermeent te behoren. 3.2. Eiser stelt zich op het standpunt dat elk van de gedaagden uitlatingen op facebook hebben gedaan die onrechtmatig zijn. Hierdoor leiden eiser materiële en immateriële schade. Gedaagden maken C&N, C&S en hun medewerkers ook stelselmatig zwart bij hun relaties, (potentiële) klanten en andere contacten. Gedaagden nemen in online berichten standpunten in over eiser die onwaar zijn. Gedaagden beschuldigen eiser van oplichterij, slechte (medische) verzorging van de konijnen, dierenleed en misleiding van klanten terwijl een deugdelijke grondslag hiervoor ontbreekt. Eiser kunnen zich ook niet vinden in het verhaal van de anonieme spreker over o.a. konijn Rambo. Dit verhaal is aangedikt en wordt door Firma Sloop gedeeld. Gedaagden plaatsen berichten over eiser terwijl zij nog nooit bij eiser op bezoek zijn geweest of de situatie zelf hebben ondervonden. Gedaagden staan ook niet open voor een gesprek met eiser. De goede reputatie van eiser is geschaad. Ook zijn als gevolg van alle ophef op internet in de vakantieperiode reserveringen voor de konijnenopvang gecanceld. De gebeurtenissen zijn tevens zeer ingrijpend geweest voor de eigenaar en medewerkers van C&N: zij zijn het slachtoffer geworden van intimidatie en ernstige bedreigingen, alles aldus eiser. 3.3. Gedaagden voeren gemotiveerd verweer. Gedaagden betwisten dat zij als gevolg van de gedane uitlatingen jegens eiser onrechtmatig hebben gehandeld. Gedaagden zetten zich in voor het algehele welzijn van konijnen. Gedaagden hebben eind 2021/begin 2022 via allerlei wegen concrete negatieve ervaringen van mensen ontvangen over eiser, bijvoorbeeld over de hoge kosten, het verkeerd koppelen van konijnen, de wijze van huisvesting en de slechte verzorging van de konijnen in de (vakantie)opvang van eiser. Gedaagden voelden zich genoodzaakt om naar aanleiding van alle ontvangen meldingen de misstanden bij eiser kenbaar te maken aan het grotere publiek en om mensen hiervoor te waarschuwen. De kritische uitlatingen van gedaagden zijn gedaan op hun facebookpagina’s (en niet een algemeen facebookdomein) en zijn direct te herleiden tot de meldingen die zij in persoon, per e-mail of via social media van anderen hebben ontvangen. Gedaagden hebben diverse producties in het geding gebracht, bestaande uit de foto’s die zij toegezonden hebben gekregen, en ook berichten van voormalig klanten van eiser die hun ervaringen met hen hebben gedeeld. Ook wijzen gedaagden op de verklaringen van [naam 2] , [naam 1] en [naam 3] die allen bekend zijn met de bedrijfsvoering van eiser. Zij herkennen de situatie op de foto’s bij de post van KAG van 15 juli 2022 zoals het bij eiser eruit zag. Daarnaast hebben gedaagden ook een korte anonieme verklaring van een oud medewerker van eiser overgelegd, waarin wordt bevestigd dat de situatie op de foto’s en in het verhaal zijn zoals hij/zij het herinnert. Omdat er zoveel feitenmateriaal voorhanden was, was de noodzaak voor nader onderzoek er niet meer. Gedaagden hadden immers al eens contact opgenomen met eiser. Omdat gedaagden het doel hadden om mensen te informeren en te waarschuwen, was het niet meer noodzakelijk om wederhoor toe te passen. Gelet op dit alles weegt volgens gedaagden het recht op de vrijheid van meningsuiting van gedaagden zwaarder dan het belang van eiser. 3.4. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan. 4De beoordeling Spoedeisend belang 4.1. Gedaagden voeren allereerst het verweer dat de vorderingen van eiser geen spoedeisend belang hebben. De facebook posts zakken in relevantie naarmate de tijd verstrijkt en de vakantieperiode, waarin mensen opvang zoeken voor hun konijn, is ook voorbij. 4.2. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter vloeit uit de aard van de vorderingen het spoedeisend belang voort. Toetsingskader 4.3. Eiser vordert staking en verwijdering van de door gedaagden gedane uitlatingen over eiser omdat deze volgens eiser onrechtmatig zijn. Toewijzing van de vorderingen houdt een beperking in van het recht op vrijheid van meningsuiting van gedaagden. Dit in artikel 10 lid 1 van het EVRM (Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de individuele vrijheden) vastgelegde grondrecht kan slechts worden beperkt indien dit bij de wet is voorzien en noodzakelijk is in een democratische samenleving bijvoorbeeld ter bescherming van de rechten van anderen. In dit geval gaat het om het recht op bescherming van de goede naam van eiser (artikel 10 lid 2 EVRM). Van een beperking die bij de wet is voorzien is sprake, wanneer de uitlatingen onrechtmatig zijn in de zin van artikel 6:162 BW. Zoals ook door partijen is aangehaald, dienen voor het antwoord op de vraag welk recht hier zwaarder weegt, de wederzijdse belangen te worden afgewogen, met inachtneming van alle relevante omstandigheden van het geval. Niet iedere negatieve uitlating is onrechtmatig. Bij de beoordeling of een uiting al dan niet onrechtmatig is, spelen verschillende omstandigheden een rol, zoals de aard van de gepubliceerde verdenking, de ernst van de beschuldiging en de te verwachten gevolgen daarvan, maar ook de ernst van de misstand die de publicatie aan de kaak beoogt te stellen, de mate waarin de beschuldigingen steun vinden in het daarvoor beschikbare feitenmateriaal, de wijze waarop de uitingen zijn gedaan (in welk nieuwsmedium, de omvang van het bereikte publiek), en de inkleding van de verdenkingen. Zijn de door gedaagden gedane uitlatingen onrechtmatig? 4.4. Bij de beoordeling van de vraag of, en zo ja welke door gedaagden gedane uitlatingen onrechtmatig zijn, stelt de voorzieningenrechter het volgende voorop. Tussen partijen staat vast dat gedaagden de uitlatingen niet hebben gedaan vanuit het oogpunt van concurrentie. Weliswaar exploiteren de Konijnenherberg en K’nijn net als eiser een konijnenopvang, maar, zoals gedaagden onbetwist hebben gesteld, is er een tekort aan konijnenopvangen in Nederland. Elke opvang is dus in beginsel welkom. Zoals ter zitting is verklaard, voelden gedaagden zich genoodzaakt om in het belang van het welzijn van konijnen de gestelde misstanden bij eiser bij een groter publiek onder de aandacht te brengen. In het licht van dit belang en gelet op berichten die zij reeds hadden ontvangen over eiser in de periode 2019 - begin 2022 (zoals de berichten die door gedaagden zijn overgelegd als producties 2 ( [naam 4] ), 4 ( [naam 4] ) 5 ( [naam 5] ), 10 ( [naam 5] ) en 11 ( [naam 5] ) acht de voorzieningenrechter het gerechtvaardigd dat gedaagden zelf, maar ook gezamenlijk onder de naam ‘samenvoorkonijnen’, op facebook mensen hebben opgeroepen om zich bij hen te melden indien zij negatieve ervaringen met eiser hebben gehad. Gedaagden hebben voldoende aannemelijk gemaakt dat meerdere mensen aan deze oproep gehoor hebben gegeven. De omstandigheid dat gedaagden hun toon over eiser hebben aangescherpt en hun publiek wilden waarschuwen voor eiser, acht de voorzieningenrechter evenzeer gerechtvaardigd. Dit handelen werd gevoed door het binnenkomen van nieuwe klachten van klanten en nieuwe reacties van mensen die betrokken zijn (geweest) bij eiser. Gezien het voorgaande komt de voorzieningenrechter tot het oordeel dat van het door eiser gestelde stelselmatig onrechtmatig zwartmaken geen sprake is. Ook indien het informeren en het waarschuwen van mensen over eiser het doel is van de uitlatingen, betekent dit niet dat voor gedaagden geen grenzen gelden. In een aantal gevallen is door de uitlatingen van gedaagde(
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.