ECLI:NL:RVS:2016:579

201505462/1/V

1. Datum uitspraak: 25 februari 2016 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb) op het hoger beroep van: de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, appellant, tegen de uitspraak van de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Haarlem, van 15 juni 2015 in zaken nrs. 13/21155, 13/21162, 13/21164 en 13/25963 in de gedingen tussen: [vreemdeling A], [vreemdeling B], [vreemdeling C] (hierna: de vreemdelingen) en [vreemdeling 1] en de staatssecretaris. Procesverloop Bij onderscheiden besluiten van 3 november 2010 heeft de minister voor Immigratie en Asiel aanvragen van de vreemdelingen om krachtens artikel 64 van de Vreemdelingenwet 2000 (hierna: de Vw 2000) te bepalen dat hun uitzetting achterwege blijft, afgewezen. Bij onderscheiden besluiten van 12 augustus 2013 en 26 september 2013 heeft de minister de daartegen door de vreemdelingen gemaakte bezwaren ongegrond verklaard. Deze besluiten zijn aangehecht. Bij besluit van 3 november 2010 heeft de minister een aanvraag van vreemdeling 1 om hem een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd te verlenen, afgewezen. Bij besluit van 12 augustus 2013 heeft de staatssecretaris het daartegen door vreemdeling 1 gemaakte bezwaar ongegrond verklaard. Dit besluit is aangehecht. Bij uitspraak van 15 juni 2015 heeft de rechtbank de door de vreemdelingen en vreemdeling 1 ingestelde beroepen gegrond verklaard, de besluiten op bezwaar vernietigd, de primaire besluiten herroepen en bepaald dat de staatssecretaris nieuwe besluiten op de aanvragen neemt met inachtneming van hetgeen in de uitspraak is overwogen. Deze uitspraak is aangehecht. Tegen deze uitspraak heeft de staatssecretaris hoger beroep ingesteld. Het hogerberoepschrift is aangehecht. De vreemdelingen en vreemdeling 1, vertegenwoordigd door mr. U. Koopmans, advocaat te Haarlem, hebben een verweerschrift ingediend. Vervolgens is het onderzoek gesloten. Overwegingen
2. Onder de staatssecretaris wordt tevens verstaan: zijn rechtsvoorgangers. 1.
3. De rechtbank heeft overwogen dat de staatssecretaris zich in redelijkheid niet op het standpunt heeft kunnen stellen dat vreemdeling 1 niet in aanmerking komt voor vrijstelling van het vereiste van een geldige machtiging tot voorlopig verblijf (hierna: het mvv-vereiste) op grond van de hardheidsclausule als bedoeld in artikel 3.71, derde lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (hierna: het Vb 2000). Daaraan heeft de rechtbank ten grondslag gelegd dat het Bureau Medische Advisering (hierna: het BMA) in de nota van 24 april 2014 het begrip "medische noodsituatie op korte termijn" afwijkend van en strenger omschrijft dan de omschrijving van dit begrip in paragraaf B8/9.1.3 van de Vreemdelingencirculaire 2000 (hierna: de Vc 2000) en dat uit informatie van de behandelaars van vreemdeling 1 naar voren komt dat het niet onaannemelijk is dat bij hem binnen drie maanden na het uitblijven van behandeling ernstige geestelijke schade zal ontstaan. Daarnaast is volgens de rechtbank sprake van zeer bijzondere individuele omstandigheden, gelet op de jonge leeftijd van vreemdeling 1, zijn ernstige psychische klachten, de bijzondere samenloop van de individuele psychische problemen van alle gezinsleden die tot complexe gezinsproblemen hebben geleid en de verminderde ouderlijke competenties waardoor de ouders vreemdeling 1 niet de nodige begeleiding en ondersteuning kunnen bieden, hetgeen tot ernstige psychische schade bij vreemdeling 1 zal leiden. Onder deze omstandigheden leidt het vasthouden door de staatssecretaris aan het mvv-vereiste jegens vreemdeling 1 tot een onbillijkheid van overwegende aard. Dit betekent dat aan vreemdeling 1 niet het mvv-vereiste mag worden tegengeworpen, aldus de rechtbank.
4. De staatssecretaris klaagt in zijn eerste grief dat de rechtbank, door aldus te overwegen, heeft miskend dat zij moet beoordelen of hij alle aangevoerde belangen bij zijn besluitvorming heeft betrokken en bij afweging van de betrokken belangen in redelijkheid heeft kunnen besluiten om geen toepassing te geven aan de hardheidsclausule. Door haar waardering van de belangen in plaats te stellen van die van hem, heeft de rechtbank niet het geldende toetsingskader bij toepassing van de hardheidsclausule in acht genomen, aldus de staatssecretaris. 2.
5. Ingevolge artikel 16, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 kan een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 14 worden afgewezen, indien een vreemdeling niet beschikt over een mvv die overeenkomt met het verblijfsdoel waarvoor de verblijfsvergunning is aangevraagd. Ingevolge artikel 3.71, eerste lid, van het Vb 2000 wordt de aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, bedoeld in artikel 14 van de Vw 2000, afgewezen, indien de vreemdeling niet beschikt over een geldige mvv. Ingevolge het derde lid kan de staatssecretaris het eerste lid buiten toepassing laten, voor zover toepassing daarvan naar zijn oordeel zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard. Volgens paragraaf B1/4.1 van de Vc 2000 wordt van het mvv-vereiste vrijgesteld de vreemdeling van wie de terugkeer in verband met een medische noodsituatie zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard. Volgens paragraaf B8/9.1.3 wordt onder een medische noodsituatie verstaan: die situatie waarbij de vreemdeling lijdt aan een stoornis, waarvan op basis van de huidige medisch-wetenschappelijke inzichten vaststaat dat het achterwege blijven van behandeling binnen een termijn van drie maanden zal leiden tot overlijden, invaliditeit of een andere vorm van ernstige geestelijke of lichamelijke schade. 2.
6. Volgens vaste jurisprudentie van de Afdeling (onder meer de uitspraak van 18 januari 2012 in zaak nr. 201005222/1/V4), komt de staatssecretaris bij de toepassing van de hardheidsclausule een ruime beoordelingsmarge toe. Als beleidsuitgangspunt geldt hierbij dat een beroep op de hardheidsclausule slechts in zeer uitzonderlijke individuele gevallen wordt gehonoreerd. Het is daarbij aan de vreemdeling de feiten en omstandigheden waaruit volgt dat van een zodanig geval sprake is, aan te voeren en zo nodig te staven. De weigering om toepassing te geven aan de hardheidsclausule zal de toetsing in rechte slechts niet kunnen doorstaan, indien moet worden geoordeeld dat de staatssecretaris daartoe niet in redelijkheid heeft kunnen besluiten. 2.
7. Uit de tekst van overwegingen
8. en 12.
9. van de aangevallen uitspraak valt niet af te leiden dat de rechtbank het standpunt van de staatssecretaris over de toepassing van de hardheidsclausule overeenkomstig het toetsingskader als hiervoor in 2.
10. weergegeven heeft getoetst. In plaats daarvan heeft de rechtbank, zo klaagt de staatssecretaris terecht, een zelfstandige beoordeling verricht. Aldus heeft de rechtbank bij de toetsing van het op vreemdeling 1 betrekking hebbende besluit van 12 augustus 2013 niet de vereiste terughoudendheid betracht. De grief slaagt.
11. De staatssecretaris klaagt in zijn tweede grief dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat in de zaak van vreemdeling 1 het BMA in de nota van 24 april 2014 het begrip "medische noodsituatie op korte termijn" afwijkend van en strenger omschrijft dan de omschrijving van dit begrip in paragraaf B8/9.1.3 van de Vc
12. Daartoe voert de staatssecretaris aan dat het BMA in de nota van 24 april 2014 het begrip "medische noodsituatie op korte termijn" heeft ingevuld zoals dat wordt voorgeschreven in het protocol van het BMA van oktober 2010 (hierna: het protocol). De staatssecretaris wijst erop dat de algemene beschrijving van het begrip "medische noodsituatie op korte termijn" als bedoeld in voormelde paragraaf B8/9.1.3 niet zonder meer door artsen kan worden toegepast en dat derhalve in het protocol is neergelegd hoe dit begrip in de medische praktijk wordt ingevuld. Onder verwijzing naar de uitspraak van de Afdeling van 15 maart 2010 (in zaak nr. 200905701/1/V1) betoogt de staatssecretaris dat van een discrepantie tussen het protocol en de in voormelde paragraaf B8/9.1.3 gegeven omschrijving van het begrip "medische noodsituatie op korte termijn" dan ook geen sprake is. Daarbij is van belang dat in het protocol staat dat het BMA bij de beantwoording van de vraag naar de verwachting over het ontstaan van een medische noodsituatie op korte termijn uitgaat van de omschrijving van vorenbedoeld begrip in voormelde paragraaf B8/9.1.3, aldus de staatssecretaris. 3.
13. In de nota van het BMA van 24 april 2014 staat, voor zover thans van belang, het volgende: "Doch uitblijven van behandeling zal niet leiden tot een medische noodsituatie op de korte termijn. Een medische noodsituatie op korte termijn wil zeggen overlijden van betrokkene, een (vrijwel) volledig verlies van ADL-zelfstandigheid (activiteiten dagelijks leven) of gedwongen opname in een psychiatrisch ziekenhuis in het kader van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz). Hiervan zal naar verwachting geen sprake zijn." In het protocol staat het volgende: "Bij de beantwoording van de vraag naar de verwachting naar het ontstaan van een medische noodsituatie op korte termijn indien behandeling uitblijft, gaat het BMA uit van de omschrijving in de Vreemdelingencirculaire 2000, B-8.3.2 [thans: B8/9.1.3]. In de praktijk wordt de medische noodsituatie door BMA als volgt geoperationaliseerd: "Het achterwege blijven van de medische behandeling zal naar alle waarschijnlijkheid op korte termijn leiden tot betrokkene's overlijden, dan wel een (vrijwel) volledig verlies van ADL-zelfstandigheid (activiteiten dagelijks leven) of gedwongen opname in een psychiatrisch ziekenhuis in het kader van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz)."" 3.
14. Het BMA heeft in de nota van 24 april 2014 het begrip "medische noodsituatie op korte termijn" ingevuld zoals voorgeschreven door het protocol. Aangezien in het protocol is vermeld dat het BMA bij de beantwoording van de vraag naar de verwachting over het ontstaan van een medische noodsituatie op korte termijn uitgaat van de omschrijving daarvan in paragraaf B8/9.1.3 van de Vc 2000, komt, naar volgt uit de genoemde uitspraak van de Afdeling van 15 maart 2010, aan het begrip "medische noodsituatie op korte termijn" in BMA-adviezen dezelfde betekenis toe als in voormelde paragraaf B8/9.1.
15. De rechtbank heeft dit niet onderkend. De grief slaagt.
16. De staatssecretaris klaagt in zijn derde grief dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat, reeds nu het beroep van vreemdeling 1 gegrond is, de beroepen van de vreemdelingen ook gegrond zijn, omdat gezinsleden op grond van artikel 64 van de Vw 2000 niet gescheiden van elkaar worden verwijderd. Daartoe voert de staatssecretaris aan dat de rechtbank niet heeft onderkend dat vreemdeling 1 niet om uitstel van vertrek krachtens artikel 64 van de Vw 2000 heeft verzocht en dat zij daarom had moeten toetsen of de vreemdelingen op grond van hun eigen gezondheidstoestand voor uitstel van vertrek in aanmerking komen. 4.
17. Reeds nu vreemdeling 1 niet heeft verzocht om uitstel van vertrek en het ten aanzien van hem genomen besluit daarop geen betrekking heeft, terwijl de vreemdelingen beroepen hebben ingesteld tegen de afzonderlijke, op hen persoonlijk betrekking hebbende, besluiten van 12 augustus 2013 en 26 september 2013, waarin de staatssecretaris de afwijzing van hun aanvragen om toepassing van artikel 64 van de Vw 2000 handhaaft, had de rechtbank moeten toetsen of de staatssecretaris zich op het standpunt heeft mogen stellen dat de vreemdelingen op grond van hun eigen gezondheidstoestand niet in aanmerking komen voor uitstel van vertrek krachtens voormeld artikel
18. De grief slaagt.
19. Het hoger beroep is kennelijk gegrond. De aangevallen uitspraak moet worden vernietigd. De Afdeling zal de zaken van de vreemdelingen, nu deze ook een zelfstandige beoordeling vergen, met toepassing van artikel 8:115, eerste lid, aanhef en onder b, van de Awb naar de rechtbank terugwijzen om door haar te worden behandeld en beslist. Doende hetgeen de rechtbank voorts zou behoren te doen, overweegt de Afdeling over de zaak van vreemdeling 1 als volgt.
20. Vreemdeling 1 heeft in beroep betoogd dat het BMA in het advies van 4 april 2013, bij de beantwoording van de vraag of het uitblijven van behandeling zal leiden tot een medische noodsituatie op korte termijn, gebruik heeft gemaakt van parameters die niet geschikt zijn in het geval van kinderen van zijn leeftijd. Daartoe voert vreemdeling 1 aan dat in de door hem overgelegde brief van zijn behandelaars van 22 mei 2013 en de brief van kinderpsychiaters en -psychologen, grotendeels verbonden aan Centrum '45, van 24 juli 2014 gemotiveerd is vermeld dat de door het BMA gebruikte parameters zijn opgesteld voor volwassenen en dat bij kinderen een gedocumenteerde gedwongen opname, suïcidaliteit of psychose exceptioneel zijn. Ook in de nota van 13 januari 2014 heeft het BMA volgens vreemdeling 1 niet inzichtelijk gemaakt waarom de indicatoren gedocumenteerde gedwongen opname, suïcidaliteit of een psychose bruikbaar zijn ter vaststelling van een medische noodsituatie bij kinderen van zijn leeftijd. Met de verwijzing naar de richtlijnen van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (hierna: KNMG-richtlijnen) in vorenbedoelde nota gaat het BMA er bovendien aan voorbij dat deze richtlijnen uitdrukkelijk erin voorzien dat een behandelend arts prognostische uitspraken mag doen als daarmee een behandelingsdoel wordt gediend, aldus vreemdeling
21. 6.
22. Volgens vaste jurisprudentie van de Afdeling (uitspraak van 13 oktober 2010 in zaak nr. 201001245/1/V1) strekt, indien en voor zover de staatssecretaris een BMA-advies aan zijn besluitvorming ten grondslag legt, de door de rechtbank te verrichten toetsing, indien de desbetreffende vreemdeling geen contra-expertise overlegt, niet verder dan dat zij naar aanleiding van een daartoe strekkende beroepsgrond beoordeelt of de staatssecretaris zich ingevolge artikel 3:2 van de Awb ervan heeft vergewist dat dit advies - naar wijze van totstandkoming - zorgvuldig en - naar inhoud - inzichtelijk en concludent is. 6.
23. Vreemdeling 1 is op 30 december 2000 geboren. 6.
24. In het advies van 4 april 2013 antwoordt het BMA op vraag
25. of het uitblijven van de behandeling zal leiden tot een medische noodsituatie op korte termijn, voor zover thans van belang, het volgende: "In het verleden is er geen sprake geweest van een gedocumenteerde gedwongen opname, suïcidaliteit of psychosen. Ook thans is hier geen sprake van. Gelet op aard en ernst van de klachten van betrokkene, wordt in dit geval, zonder behandeling, geen medische noodsituatie op korte termijn verwacht." In de brief van 22 mei 2013 vermelden de behandelaars van de vreemdeling en drs. J. den Boer, GZ psycholoog/systeemtherapeut, het volgende: "In antwoord op uw brief van 19 april 2013 [van de gemachtigde] waarin u vraagt: "Kunnen naar kinderpsychiatrisch cq kinderpsychologisch inzicht het ontbreken van een gedocumenteerde gedwongen opname, suïcidaliteit of psychose in de medische voorgeschiedenis van de [minderjarige vreemdelingen] wel als deugdelijke parameters voor het niet optreden van een medische noodsituatie bij het uitblijven van behandeling worden aangemerkt?, kunnen wij u het volgende melden. In het algemeen: deze parameters lijken opgesteld voor volwassenen. Als deze zaken aan de orde zijn bij kinderen dan is het exceptioneel en zeer ernstig. Gedwongen opname in het kader van een IBS of RM kan in Nederland pas vanaf 12-jarige leeftijd toegepast worden (wet BOPZ). Suïcidaliteit komt bij kinderen onder 12 in veel mindere mate voor dan bij volwassenen. Suïcidale ideaties moeten bij kinderen zeer serieus genomen worden, ondanks dat het niet altijd tot een poging leidt (P. Schmidta e.a. 2002). De leeftijd waarop jongeren een verhoogd risico op een psychose kunnen hebben, is in de meeste studies 14-30