De raad van de gemeente Kapelle; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 oktober 2011, nummer 2012/54; gelet op artikel 3 van de Wet maatschappelijke ondersteuning; b e s l u i t : vast te stellen het Beleidsplan Wmo gemeente Kapelle 2012-2015. Vastgesteld in de openbare vergadering van de raad der gemeente Kapelle van 20 december 2011. Beleidsplan Wmo gemeente Kapelle 2012 - 2015 Hoofdstuk1Inleiding 1.1 Aanleiding De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) beschrijft in artikel 3 dat de gemeenteraad voor een periode van ten hoogste vier jaar een beleidsplan vaststelt, dat richting geeft aan de door de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders te nemen beslissingen over maatschappelijke ondersteuning. Volgens de wet bevat het plan de hoofdzaken van het door de gemeente te voeren beleid op het terrein van de maatschappelijke ondersteuning. In 2008 heeft Kapelle voor het eerst een beleidsplan vastgesteld voor de duur van 4 jaar. Bijgaande nota beschrijft de beleidsvoornemens voor de periode 2012-2015. Het beleidsplan 2008-2011 is geëvalueerd. Deze evaluatie vormt samen met actuele en te verwachten ontwikkelingen op het gebied van welzijn en maatschappelijke ondersteuning, evenals nieuwe wet- en regelgeving, de basis voor het nieuwe beleidsplan. Nieuwe ontwikkelingen zoals de Kanteling en Welzijn Nieuwe Stijl moeten worden ingebed in het gemeentelijk Wmo-beleid. Ook moeten we ons voorbereiden op de nieuwe doelgroepen en taken die in verband met de overheveling van functies vanuit de Algemene wet bijzondere ziektekosten (Awbz) op ons af komen. Gemeenten hebben te maken met stijgende uitgaven en dalende inkomsten. 1.2 Uitgangspunten Het doel van de Wmo is meedoen in de maatschappij ongeacht leeftijd of beperkingen. Zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie versterken de eigenwaarde van mensen. In de door de gemeenteraad vastgestelde startnotitie beleidsplan Wmo 2012 – 2015 zijn de volgende uitgangspunten voor het beleidsplan beschreven: Iedereen doet mee. Alle inwoners van de gemeente Kapelle doen mee. We willen bevorderen dat iedereen kan deelnemen aan de samenleving en dat alle inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Integraal. Vraagstukken worden integraal benaderd. We brengen samenhang aan tussen de prestatievelden van de Wmo. De samenwerking met Stichting Welzijn Kapelle, de zorgaanbieders en andere externe partners is van groot belang. Eigen verantwoordelijkheid. Nadrukkelijk geldt de eigen verantwoordelijkheid van de burger. Vraaggericht. We gaan vraaggericht te werk. De vraag van de inwoner staat centraal, niet het bestaande aanbod. 1.3 Gemeentelijke verantwoordelijkheden Gemeenten hebben de plicht om beperkingen in zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van burgers te compenseren. Dit gebeurt door voorzieningen te treffen die de burger in staat stellen een huishouden te voeren, zich te verplaatsen in en om de woning, zich lokaal te verplaatsen per vervoermiddel en medemensen te ontmoeten en op basis daarvan sociale verbanden aan te gaan. Op basis hiervan worden 8 resultaten beschreven: een schoon en leefbaar huis wonen in een geschikt huis beschikken over goederen voor primaire levensbehoeften beschikken over schone, draagbare en doelmatige kleding het thuis kunnen zorgen voor kinderen die tot het gezin behoren zich verplaatsen in en om de woning zich lokaal* verplaatsen per vervoermiddel en de mogelijkheid om contacten te hebben met medemensen en deel te nemen aan recreatieve, maatschappelijke of culturele activiteiten Wat een individu nodig heeft om zelfredzaam te zijn en te participeren, is afhankelijk van onder meer persoonskenmerken, draagkracht, sociale omgeving en algemene voorzieningen. Hiermee is de compensatieplicht flexibel en vraagafhankelijk in te vullen. * Met lokaal verplaatsen wordt bedoeld verplaatsingen in de directe woon- en leefomgeving. Waar dit het vervoer met de Regiotaxi betreft, gaat het om afstanden tot 30 km. Voor langere (bovenregionale) afstanden is er vervoer met Valys. 1.4 Bestuursvisie Beslissingen in het kader van de uitwerking van de Wmo baseren we op een bestuursvisie. In deze bestuursvisie geeft de gemeenteraad aan welke maatschappelijke effecten hij op het brede terrein van de Wmo wil bereiken. Deze bestuursvisie moet aansluiten bij de bedoeling van de wet en richtinggevend zijn voor de nadere uitwerking van de 9 prestatievelden. Bij de evaluatie van het beleidsplan Wmo 2008-2011 heeft de gemeenteraad aangegeven dat de in dit eerste beleidsplan geformuleerde bestuursvisie nog steeds actueel is. In de door de gemeenteraad vastgestelde startnotitie beleidsplan Wmo 2012 – 2015 wordt uitgegaan van de eigen verantwoordelijkheid van de burger: kijk eerst wat je zelf kunt doen, kijk vervolgens naar je naaste omgeving en kijk dan pas wat de overheid kan betekenen. De gemeente Kapelle wil dat alle inwoners kunnen meedoen aan de samenleving. Ze spreekt haar inwoners aan op hun eigen vermogens en verantwoordelijkheden. Eigen verantwoordelijkheid van burgers is uitgangspunt. De gemeente organiseert een vangnet voor de meest kwetsbaren. 1.5 Adviesraden Participeren betekent deelnemen: deelnemen aan de maatschappij maar ook aan het beleidsproces van de gemeente. In de wet staat dat het college van burgemeester en wethouders burgers betrekt bij het maken van het beleidsplan en burgers in staat stelt om mee te denken. De gemeente Kapelle heeft geen Wmo-raad meer. De Senioren- en Gehandicaptenraad is op de voor deze raad relevante onderdelen betrokken bij de totstandkoming van het beleidsplan. De Senioren- en Gehandicaptenraad heeft het plan ook voorgelegd aan zijn werkgroepen. Op met name het onderdeel vrijwilligersondersteuning is ook een beroep gedaan op de Sportraad en de Cultuurraad. Ook de vrijwilligers van steunpunt De Wegwiezer, en dan met name de werkgroep Mantelzorg maar ook de werkgroep die zich bezig houdt met de ontwikkeling van de vrijwilligersvacaturebank, zijn betrokken. De vrijwilligers hebben allemaal een eigen specialisme. Sommigen houden zich veel bezig met de ondersteuning van mantelzorgers, anderen zijn actief als vrijwillig burgeradviseur en sommigen zijn naast hun functie voor De Wegwiezer ook vrijwilliger voor bijvoorbeeld het Rode Kruis, de kerk of maatschappelijke organisaties. Zij vormen een breed klankbord. Hoofdstuk2Schets van de gemeente Kapelle In opdracht van de provincie heeft Scoop in 2009 een rapport samengesteld over de Sociale Staat van Zeeland, gebaseerd op een bevolkingsonderzoek d.m.v. een enquête, diverse eerder uitgevoerde onderzoeken en dossieronderzoek. De Sociale Staat van Zeeland biedt achtergrondinformatie en cijfers voor het sociaal beleid van provincie en gemeenten. Onderstaande demografische gegevens zijn gebaseerd op de Sociale Staat van Zeeland, gemeentelijk rapport Kapelle. 2.1 Bevolkingsontwikkeling In het provinciale rapport van de Sociale Staat van Zeeland is een prognose gemaakt van de bevolking per gemeente vanaf nu tot 2050. In deze prognose zien we twee belangrijke ontwikkelingen. Ten eerste dat de Zeeuwse bevolking tot 2020 ongeveer stabiel blijft rond 380.000 en daarna gaat dalen. De bevolking in de gemeente Kapelle zal naar verwachting in 2030 ongeveer 8% groter in aantal zijn dan nu. Deze groei staat in contrast met de daling van het inwoneraantal voor heel Zeeland, waar een daling van ongeveer 2% verwacht wordt. Ten tweede verandert de bevolkingsopbouw: door de vergrijzing komen er steeds meer ouderen en door een teruglopend aantal geboortes komen er steeds minder jongeren. De babyboomgeneratie wordt steeds ouder, maar in tegenstelling tot andere Zeeuwse gemeenten zal het aantal jongeren in de gemeente Kapelle niet of nauwelijks teruglopen. Kapelle is, met Tholen, de gemeente met de laagste grijze druk van Zeeland. De grijze druk staat voor de verhouding tussen het aantal inwoners ouder dan 65 jaar en het aantal inwoners tussen de 20 en 65 jaar. Naast de grijze druk is er ook gekeken naar de groene druk. Dit is de verhouding tussen het aantal jongeren (van 0 tot 20 jaar) en het aantal mensen in de leeftijdscategorie 20 tot 60 jaar. Wat deze verhouding betreft is Kapelle, na Reimerswaal en Tholen, de gemeente met het grootste aandeel jongeren. De groene druk ligt in Kapelle significant hoger dan het Zeeuws gemiddelde en ook fors hoger dan het gemiddelde in Nederland. De leeftijdsopbouw van de gemeente Kapelle ziet er als volgt uit: Leeftijdsopbouw gemeente Kapelle per 1 januari 2011 (bron: CBS statline) Leeftijd (basis = geboortejaar) Aantal inwoners Jonger dan 20 jaar 3310 20 tot 65 jaar 7097 65 jaar of ouder 1958 Totaal 12365 2.2 Bevolkingsopbouw per kern De gemeente Kapelle kent vier kernen. Vooruitkijkend tot 2015 voorspelt de Sociale Staat dat het aantal jonge kinderen alleen in Biezelinge niet toeneemt. Kijken we naar het aantal jongvolwassenen (15 tot en met 29 jaar), dan zien we dat hun aantal in Kapelle toe zal nemen en in de overige kernen gaat dalen. In alle kernen neemt het aantal 30- tot en met 44-jarigen af, de afname is in Schore is het kleinst en relatief het grootst in Biezelinge. Absoluut is de afname in Wemeldinge het sterkst. Wat betreft de hoogste leeftijdscategorieën zien we alleen in Kapelle een toename van het aantal 45 tot 59-jarigen. De ontwikkeling van het aantal mensen in de leeftijdscategorie 60 tot en met 79 jaar is in alle vier de kernen gelijk, overal neemt het aantal mensen in deze categorie toe. Kijken we naar de mensen van 80 jaar en ouder, dan zien we in Kapelle en Schore een toename, waar Biezelinge en Wemeldinge een afname laten zien. 2.3 Stand van zaken Wmo Behalve inzicht in de demografische gegevens van de gemeente Kapelle, is het ook belangrijk iets te weten over waar we staan met ons Wmo-beleid. Zoals in hoofdstuk 1 beschreven hebben gemeenten de plicht om beperkingen in zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van burgers te compenseren. Deze compensatieplicht is in de wet opgenomen en regelt de verantwoordelijkheid van gemeenten om mensen met een beperking te ondersteunen. Het proces van gemeenten en burgers om tot een invulling van de compensatieplicht te komen volgens de bedoeling van de wet, heet de Kanteling. De Wmo is ontwikkeld in het besef dat de ondersteuning van mensen met een beperking vanuit een andere optiek benaderd moet worden. Met de Wmo is de stap gemaakt van verzorging naarondersteuning om te kunnen participeren. Aan de basis van de visievorming op de Kanteling staan keuzes ten aanzien van de rol die de gemeente voor zichzelf, de burger en de maatschappelijke partners ziet ten aanzien van maatschappelijke ondersteuning. Hoe ziet de uitvoering van de Wmo er nu uit en hoe willen we dat deze er over 4 jaar uitziet? Het gaat hierbij om een globale doelstelling, maar wel een die van invloed kan zijn op onze werkwijze. Om tot een visie te komen hebben raadleden, Wmo-ambtenaren, leden van de Senioren- en Gehandicaptenraad, medewerkers van Stichting Welzijn Kapelle en vrijwilligers van steunpunt De Wegwiezer tijdens een workshop over de Kanteling in beeld gebracht wat voor soort gemeente de gemeente Kapelle is qua uitvoering van de Wmo, en waar we heen willen. Tijdens deze workshop werd uitgegaan van 4 scenario’s: Scenario 1 De krachtige gemeente: In de krachtige, actieve gemeente staat de gemeente aan het roer. Er is sprake van een integraal, inclusief en preventief beleid met sterke samenhang tussen de beleidsdomeinen en vele mogelijkheden. Financiering is gericht op collectieve voorzieningen die voor alle burgers toegankelijk zijn. De gemeente zorgt voor empowerment van de meest kwetsbare mensen in de samenleving. Scenario 2 De rechtmatige gemeente:In een rechtmatige, actieve gemeente, stelt de gemeente een beperkt aantal collectieve voorzieningen beschikbaar. Er zijn desondanks regelmatig individuele problemen. De gemeente zal deze op basis van gerichte eisen in behandeling nemen. Er wordt tevens beroep gedaan op mantelzorg en vrijwilligers. Scenario 3 De netwerkgemeente: De gemeente heeft hier een ondersteunende rol; de leefomgeving wordt zo ingericht dat burgers individuele keuzes kunnen maken. Binnen de netwerkgemeente bouwt iedereen zijn eigen participatiebudget op. Participatiebudgetten vormen de kern van het gemeentelijk beleid op vele beleidsterreinen. De budgetten zijn naar eigen inzicht te besteden. Kern van dit scenario is het scheppen van een sterk sociaal netwerk waarin alle burgers (met en zonder beperking) elkaar actief helpen en ondersteunen. De gemeente creëert hierbij mogelijkheden en zorgt voor de financiële ondersteuning . Scenario 4 De zelfregulerende gemeente:Er is sprake van een zelfregulerende gemeente waarin burgers de verantwoordelijkheid voor initiatieven hebben, zij kunnen hierdoor zelfstandig in hun behoeften voorzien. De gemeente is ‘passief’ en ondersteunend, financiële tegemoetkomingen en individuele voorzieningen zullen alleen op basis van een individueel probleem na een indicatieprocedure verstrekt worden. De vier scenario’s van de Wmo (bron: SCIO Consult) Gemeente Centraal Integraal beleid Krachtige gemeente Rechtmatige gemeente Smal Wmo-beleid Netwerk gemeente Zelfregulerende gemeente Individu centraal 2.4 Adviesnota Wmo In 2010 heeft een HBO-student Sociale Zekerheid een adviesnota Wmo geschreven voor de gemeente Kapelle. Hij heeft onderzocht hoe de Wmo wordt uitgevoerd in de gemeente Kapelle. Enkele aanbevelingen zijn door de tijd ingehaald, andere zijn nog steeds relevant en krijgen een plaats in dit beleidsplan. De eerste aanbeveling had betrekking op de 8 resultaatgebieden zoals genoemd in paragraaf 1.3. De aanbeveling was prestatie-indicatoren te koppelen aan de resultaatgebieden die de resultaten meetbaar maken. Dit is niet letterlijk overgenomen. In de nieuwe Verordening Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning zijn wel de resultaatgebieden omschreven en is uitgelegd welke prestaties er moeten worden geleverd per resultaatgebied om iemand te compenseren. De tweede aanbeveling had betrekking op het benoemen van het ambitieniveau, dit is in de vorige paragraaf gedaan. Ook worden suggesties gedaan hoe we het steunpunt kunnen ondersteunen. Inmiddels is een (tijdelijke) urenuitbreiding gerealiseerd. Zie hiervoor ook prestatieveld 3. De derde aanbeveling heeft te maken met inspraak voor de burger en het betrekken van de burger bij het beleid. Het bekendmaken van de resultaten van de Wmo-monitor is eenvoudig te realiseren. Dit gebeurt ook al, de monitors worden gepubliceerd op de website van Scoop, de bespreeknotitie komt jaarlijks in de gemeenteraad en de stukken zijn te vinden op de gemeentelijke website. Maar hieraan kan uiteraard nog extra ruchtbaarheid worden gegeven. Het bevorderen van ontmoeting tussen burgers, ook een aanbeveling, komt terug in dit beleidsplan. De aanbeveling vaker enquêtes te houden staat haaks op een door Scoop en de GGD ingezette ontwikkeling om de vele monitors en enquêtes beter op elkaar af te stemmen en zo mogelijk te verminderen. Het idee een digitaal Wmo-forum op te richten zou veel informatie kunnen opleveren en gemeente en burger dichter bij elkaar kunnen brengen. Een dergelijk forum starten heeft echter alleen zin indien er voldoende capaciteit voor vrijgemaakt kan worden om het forum te voorzien van actuele informatie, discussies in goede banen te leiden en ook daadwerkelijk iets te doen met suggesties en problemen van burgers. Een andere aanbeveling aangaande dit onderwerp is het weer oprichten van een Wmo-adviesraad. Gezien eerdere pogingen en constructies lijkt het beter om met de huidige adviesraden, die allemaal goed functioneren en gemotiveerd zijn, verder te gaan. De vierde aanbeveling richt zich op het uitdragen van onze successen in bijvoorbeeld De Wegwiezer en het ondersteunen van het opbouwen van netwerken rond de burger en groepsgewijze ondersteuning. Door vaker over onze successen te rapporteren in de Scheldepost kunnen mensen wellicht geïnspireerd worden ook meer voor de samenleving te zetten. Hier zouden we tijd voor vrij moeten maken. Vanuit De Wegwiezer krijgen jaarlijks een aantal vrijwilligers de cursus netwerkcoach die erop gericht is het netwerk rond de cliënt te versterken. De vijfde aanbeveling houdt in: kijk naar de vraag achter de vraag. Hierover meer in het stuk over prestatieveld 5 en 6. De zesde aanbeveling gaat over preventie van problemen. Door in een vroeg stadium mogelijke latere problemen te signaleren kan worden ingegrepen voordat een probleem echt ernstige vormen aanneemt. Het welzijnswerk is hiervoor heel belangrijk en ook de huisbezoeken van de ouderenadviseurs. Stichting Welzijn Kapelle is hierin een onmisbare schakel. De zevende aanbeveling heeft hier ook mee te maken. Aanbevolen wordt in de hele regio een zogenaamd participatiewiel in te richten waarbij Wmo (met name de vrijwilligersondersteuning) en Wwb, en externe partijen, in elkaar grijpen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om mensen zonder betaald werk weer mee te laten doen in de maatschappij middels vrijwilligerswerk. Zonder dat we dit een participatiewiel noemen, hebben we hier de afgelopen jaren wel steeds meer naartoe gewerkt. De contacten tussen sociale zaken en De Wegwiezer zijn goed, men weet elkaar te vinden waar het gaat om (dreigende) problematiek op het gebied van re-integratie, inkomen en schulden enz. Ook zijn er contacten met de zorgaanbieders die in onze gemeente actief zijn, de kerken en de RWS. Een regionaal participatiewiel inrichten lijkt te ambitieus, het welzijnswerk en de vrijwilligersondersteuning is in de verschillende gemeenten verschillend ingericht en ook andere partijen zoals woningcorporaties, zorgaanbieders en kerken zijn per gemeente anders. Maar lokaal is het uiteraard wel goed om elkaar op te zoeken en elkaar te kennen en hiermee zijn we op de goede weg. De achtste aanbeveling had betrekking op de ervaringen van de onderzoeker met de ambtenaar, de adviesraden en een vertegenwoordiger van het SWVO en de negende en tevens laatste aanbeveling op het zelf indiceren door de consulenten. Het op huisbezoek gaan bij de cliënt en het zelf indiceren is nu juist de kracht van een kleine gemeente als Kapelle. De Wmo-consulenten kennen de cliënten, kennen de zorgaanbieders en leveranciers van hulpmiddelen, kennen De Wegwiezer en de medewerkers en vrijwilligers daarvan en hebben korte lijnen naar Sociale Zaken en de afdeling Ruimte. Waar medisch advies nodig is wordt dit opgevraagd, andere indicaties stellen de consulenten zelf. Zeker nu de Kanteling is ingezet en het kijken naar de vraag achter de vraag en ook naar de omgeving van de cliënt steeds belangrijker wordt, moeten we zeker zelf blijven indiceren. Hoofdstuk3De prestatievelden In dit hoofdstuk wordt per prestatieveld beschreven wat de gemeente Kapelle wil bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Gedurende de periode van het voorgaande beleidsplan, 2008-2011, zijn veel activiteiten, ontwikkelingen en initiatieven opgestart. Deze zijn in de evaluatie van het beleidsplan 2008-2011 benoemd. Voor veel van deze zaken zal het beleid de komende 4 jaar zijn: voortzetten en/of zo nodig verder ontwikkelen. Nieuwe zaken zijn benoemd als beslispunt. Net als tijdens de afgelopen 4 jaar zal er ieder jaar een activiteitenplan op uitvoeringsniveau worden gemaakt. Hierin wordt gepresenteerd welke activiteiten en taken er zullen worden uitgevoerd per prestatieveld. Dit activiteitenplan wordt jaarlijks geëvalueerd. 3.1 Inleiding Aan prestatieveld 2 heeft de gemeenteraad reeds sturing gegeven middels de Jeugdnota. En ook op het gebied van prestatievelden 5 en 6 hebben gemeenteraad en college al beleid vastgesteld middels de Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning en het bijbehorende financieel besluit en de beleidsregels. Wat betreft het voorzieningenbeleid trekken de Oosterscheldegemeenten veelal gezamenlijk op. De verordeningen zijn nagenoeg gelijk en ook de aanbesteding van de hulpmiddelen, het vervoer en de huishoudelijke hulp gebeurt gezamenlijk. Betalingen aan leveranciers van voorzieningen worden gedaan via het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio. Het beleid op prestatieveld 6, de individuele voorzieningen, en ook deels van prestatieveld 5, de algemene voorzieningen, is met name regionaal. Veel algemene voorzieningen worden in de gemeente Kapelle verzorgd door Stichting Welzijn Kapelle. De prestatievelden 7, 8 en 9 zijn bedoeld als vangnet voor onze meest kwetsbare burgers. Deze prestatievelden van de Wmo hebben betrekking op maatschappelijke en vrouwenopvang, de openbare geestelijke gezondheidszorg en de ambulante verslavingszorg. Bewust is besloten om deze beleidsterreinen op te nemen in de Wmo, omdat daarmee de keten van (collectieve) preventie van (ernstige) psychosociale problemen, het opsporen daarvan en toeleiden naar zorg en de opvang bij elkaar te brengen. Van oudsher is er een grote rol weggelegd voor centrumgemeente Vlissingen, die van het Rijk de middelen ontvangt voor de maatschappelijke en vrouwenopvang, de openbare geestelijke gezondheidszorg en de ambulante verslavingszorg. Middels het CZW-bureau, hierover later meer in de beschrijving van de prestatievelden, wordt het beleid vorm gegeven op provinciaal niveau. 3.2 De prestatievelden Volgens artikel 3 van de Wet maatschappelijke ondersteuning hebben gemeenten de opdracht een plan op te stellen voor een periode van ten hoogste vier jaren, dat richting geeft aan de door de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders te nemen beslissingen betreffende maatschappelijke ondersteuning. Dit plan bevat de hoofdzaken van het door de gemeente te voeren beleid op de volgende prestatievelden: Onderwerp Actie Beslispunt Extra aandacht voor onze kleinste kern Voortzetten activiteiten in het dorpshuis en de kerk van Schore en behouden bibliotheekfunctie. Dorpsraden Voortzetten financiële ondersteuning en benutten klankbordfunctie. Bevorderen buurt- en wijkgerichte activiteiten. Dorpshuizen en welzijnsaccommodaties Onderzoeken of De Basis de meest geschikte locatie is om het Wmo-steunpunt De Wegwiezer te huisvesten en/of wat de oorzaak is van het lagere bezoekersaantal in Kapelle ten opzichte van Wemeldinge. Onderzoeken waarin Dorpshuis Schore meer kan zijn dan een dorpshuis voor de gemeenschap. Onderzoeken of de verenigingskantines in onze gemeente breder benut kunnen worden. Bewegend Kapelle Voortzetten activiteiten, vrijwilligersondersteuning en samenwerking met jeugd- en jongerenwerk en ouderenwerk. Culturele activiteiten Voortzetten culturele activiteiten. Welzijnssubsidies Uitvoering geven aan de deelverordening subsidiegrondslagen welzijn. Met de komst van de Wmo hebben gemeenten de opdracht gekregen de sociale samenhang in buurten, wijken en dorpen te bevorderen. Sociale samenhang heeft te maken met de wederzijdse betrokkenheid van burgers en hun netwerken. Voor de samenhang is het belangrijk dat mensen onderling contacten onderhouden door in de vrije tijd anderen te ontmoeten en gezamenlijk activiteiten te ondernemen. Sociale samenhang hangt sterk af van de inzet en betrokkenheid van inwoners en organisaties. De gemeente kan daarin een faciliterende en regisserende rol vervullen door partijen bij elkaar te brengen, voorzieningen en projecten te subsidiëren en randvoorwaarden te creëren. Leefbaarheid is de verzamelterm voor de kwaliteit van wonen in de buurt, wijk of dorp, waarbij de kwaliteit wordt bepaald door het gevoel van veiligheid, de mate waarin men zich thuis voelt in de buurt, het oordeel over de fysieke omgeving en de aanwezigheid van relevante voorzieningen. Een woon- en leefomgeving waar bewoners zich goed voelen en vertrouwen hebben in de buurt, is belangrijk om zo lang mogelijk gezond en zelfredzaam te blijven. Wat doet de gemeente Kapelle al? Extra aandacht voor onze kleinste kern In Schore zijn minder voorzieningen dan in de andere kernen. Om sociale samenhang en leefbaarheid te bevorderen is er is de laatste jaren actief op aangestuurd meer culturele, sportieve en welzijnsactiviteiten plaats te laten vinden in het dorpshuis van Schore. Per 2010 zijn er nieuwe exploitanten die ook nieuwe initiatieven voor Schore ontwikkelen. Ook zijn er jaarlijks culturele activiteiten in de kerk van Schore geweest. Dorpsraden In de gemeente Kapelle zijn twee dorpsraden. De Dorpsraad Schore en Stichting Bewonersbelangen Wemeldinge. Deze zijn in de deelverordening subsidiegrondslagen welzijn gedefinieerd als plaatselijke instellingen die zich bezig houden met de belangenbehartiging van een kern binnen de gemeente Kapelle. Zowel de Dorpsraad Schore als Stichting Bewonersbelangen Wemeldinge (SBW) willen de belangen van de inwoners van hun kern behartigen en de leefbaarheid voor de inwoners in stand houden en bevorderen. De gemeente Kapelle ondersteunt de dorpsraden door middel van een jaarlijkse subsidie. Ook fungeren de dorpsraden afhankelijk van het onderwerp als klankbord, adviesorgaan of platform voor de gemeente Kapelle. De dorpsraden hebben zicht op wat er speelt in hun kern. Behalve het betrekken van de dorpsraden bij die zaken die hun dorp betreft, is het ook belangrijk om wijken en buurten te raadplegen, bijvoorbeeld naar aanleiding van speelplaatsen of het betrekken van wijken en buurten bij straatspeeldagen of andere sportieve of culturele evenementen in buurten. De gemeente Kapelle wil onder andere door middel van het verstrekken van subsidie voor buurtevenementen buurt- en wijkgerichte activiteiten bevorderen. Dorpshuizen en welzijnsaccommodaties In de gemeente Kapelle zijn 2 gymzalen, 1 sportcentrum bestaande uit een zwembad met binnen- en buitenbad en een sporthal, en een kleine gymzaal bij het dorpshuis te Schore. Van deze accommodaties wordt gebruik gemaakt door het bewegingsonderwijs en door diverse verenigingen. Daarnaast zijn er een tennishal, fitnesscentrum, manege en een aantal buitensportaccommodaties: 2 voetbalcomplexen, 2 tenniscomplexen, een korfbalveld (kunstgras), een boogschuttersveld en 2 ijsbaanterreinen. 3 muziekverenigingen hebben ook eigen accommodatie. Tevens zijn er in alle kernen dorps- en verenigingsgebouwen waarvan diverse verenigingen gebruik maken. De gemeente is verantwoordelijk voor de verhuur en het onderhoud van de eigen accommodaties. Tevens worden de roosters voor het bewegingsonderwijs van de scholen opgesteld door de gemeente. Met de geprivatiseerde accommodaties bestaat een subsidierelatie. Er zijn voldoende accommodaties om tijdens schooltijd het bewegingsonderwijs te kunnen verzorgen. De gymzaal in Schore is klein en beschikt over minder materieel dan de andere gymzalen. Ter compensatie gaan de groepen 6, 7, en 8 van de basisschool te Schore eenmaal per week naar het zwembad voor een uur natte gymnastiek. De groepen 4 en 5 van alle scholen hebben zwemles. Na schooltijd maken de verenigingen gebruik van de accommodaties. De planning is strak en verzoeken om extra uren gebruik moeten helaas soms worden afgewezen. Er zijn drie dorpshuizen: De Vroone in Kapelle, De Wemel in Wemeldinge en dorpshuis Schore in Schore. In zowel De Vroone als De Wemel vinden onder meer veel activiteiten van het welzijnswerk van Stichting Welzijn Kapelle plaats. Wat betreft De Vroone is het beleid voor de komende jaren het in stand houden van de huidige functies. Voor De Wemel geldt dat er wordt gewerkt naar een bredere, multifunctionele functie van het dorpshuis, vergelijkbaar met de Brede School gedachte. Er wordt onderzocht of de bibliotheek van Wemeldinge er kan worden ondergebracht en ook de Speel-o-theek gaat mogelijk een plaatsje krijgen in De Wemel. De plannen omtrent dorpshuis Schore staan in de laatste alinea van prestatieveld 1 beschreven. Bewegend Kapelle In 2003 is de gemeente Kapelle gestart met het breedtesportproject “Sport, gezamenlijk en breed”. Het doel van dit project was om activiteiten te organiseren om het sporten en bewegen te stimuleren. Ondertussen is het project succesvol afgerond en zijn de activiteiten ingebed in het gemeentelijk sportbeleid. De activiteiten worden nu onder een andere naam naar buiten gebracht: Bewegend Kapelle. Met name de samenwerking met zowel het jeugd- en jongerenwerk als het ouderenwerk heeft de laatste jaren veel aandacht gehad. De vrijwilligersondersteuning heeft breder vorm gekregen in samenhang met andere beleidsterreinen. Begin 2010 is het Breedtesportproject geëvalueerd. Aan de hand van een evaluatie per projectonderdeel is in kaart gebracht of de beoogde effecten zijn bereikt en zijn aanbevelingen gedaan ten aanzien van de activiteiten waaraan vervolg gegeven wordt. Culturele activiteiten Ook culturele activiteiten dragen bij aan de leefbaarheid van de kernen. De Cultuurraad organiseert optredens van podiumkunstenaars of sprekers en ontvangt daarvoor jaarlijks een budget van de gemeente. Deze optredens vinden onder andere plaats in de hal van het gemeentehuis. Ook vanuit het Fruitteeltmuseum zijn er activiteiten zoals fiets- en wandeltochten en allerhande workshops en cursussen. Hierbij is een groot aantal vrijwilligers actief. Welzijnssubsidies In september 2010zijn de herziene algemene subsidieverordening en de herziene deelverordening subsidiegrondslagen welzijn vastgesteld door de gemeenteraad. Per 2012 wordt uitvoering gegeven aan het nieuwe beleid. Wat gaat de gemeente Kapelle nog meer doen? Onderzoek geschiktheid De Basis voor huisvesting De Wegwiezer Het pand aan de Bruelisstraat dat tot en met 2006 door de Eben-Haëzerschool werd gebruikt, kwam vrij. Dit gaf ruimte om enkele verenigingen te herhuisvesten. Het gebouw kreeg de naam “De Basis”. Gezien de locatie dicht bij De Vroone, het Cederhof en de weekmarkt en door de goede voorzieningen van het gebouw voor mensen met een fysieke beperking, leek dit pand zeer geschikt om een Wmo-steunpunt te huisvesten. In 2008 opende steunpunt De Wegwiezer zijn deuren. Na ongeveer een jaar tijd bleek dat uitbreiding naar Wemeldinge gewenst was. Daarom is in 2009 een locatie in De Wemel te Wemeldinge geopend. Nu beide locaties enkele jaren geopend zijn, zien we een verschil ontstaan in het aantal bezoekers van de steunpunten. Wemeldinge wordt beter bezocht dan Kapelle. Dit kan verschillende oorzaken hebben. De cultuur van Wemeldinge en Kapelle verschilt, maar ook de locatie kan een oorzaak zijn. De Wemel is een plek waar altijd al veel mensen in- en uitlopen, even binnenlopen bij het daar gevestigde steunpunt gaat gemakkelijk. Op vrijdagochtend is het om de week Sociaal Café en is ook het steunpunt geopend, op deze ochtend stappen relatief veel mensen binnen bij het steunpunt. De Basis heeft geen “inloop” zoals een dorpshuis of gemeenschapscentrum, iemand die het steunpunt wil bezoeken doet dit gericht. Bovendien zit het steunpunt aan de achterkant van het gebouw. Aan de voorkant zitten het Rode Kruis en de opslag van het Fruitteeltmuseum, de gordijnen van deze lokalen zijn altijd dicht en het gebouw maakt een gesloten indruk. De Senioren- en Gehandicaptenraad heeft de gemeente Kapelle geadviseerd te onderzoeken of de locatie van het steunpunt in De Basis wel de meest geschikte is. Hierbij moet rekening gehouden worden met het “gewicht” van de problematiek van de bezoekers van de steunpunten. Wellicht komen er in Wemeldinge meer mensen maar komt een aantal daarvan bijvoorbeeld alleen een formulier of folder halen, terwijl er in Kapelle vrijwel alleen mensen komen met zwaardere problematiek. Ook wordt er in Kapelle wellicht direct naar de balie van de gemeente gestapt als er een formulier nodig is, terwijl dit in Wemeldinge bij De Wegwiezer wordt gehaald. Dit moet meegenomen worden bij het onderzoek. Onderzoeken waarin Dorpshuis Schore meer kan zijn dan een dorpshuis voor de gemeenschap Dorpshuis Schore willen we een meer centrale functie geven voor het dorp Schore. De bezoekersaantallen van de Biblioservicebus lopen terug. Onderzocht kan worden of de bibliotheekfunctie in de toekomst kan worden ondergebracht in het dorpshuis. Andere initiatieven om wat meer aanloop en dus ontmoeting te creëren bij het dorpshuis lopen en/of zullen verder ontwikkeld worden. De exploitanten worden hierbij betrokken. Verenigingskantines breder benutten Verschillende Kapelse verenigingen hebben een kantine. Deze worden nu vaak uitsluitend gebruikt ten behoeve van de eigen leden en de eigen vereniging. Sommige kantines worden slechts enkele uren per week gebruikt. Mogelijk kunnen verenigingskantines breder worden benut door ze voor andere activiteiten in te zetten. Hiermee kan de exploitatie van een kantine rendabeler worden, kan in sommige gevallen een tekort aan accommodatie worden opgelost en wordt tevens ontmoeting tussen verschillende groepen/verenigingen bevorderd. Prestatieveld 2: op preventie gerichte ondersteuning bieden aan jongeren met problemen met opgroeien en van ouders met problemen met opvoeden Onderwerp Actie Beslispunt Jeugdnota Uitvoering geven aan de jeugdnota 2011-2013. Gezondheidsnota “Gezond en wel in de Oosterschelderegio” (Gezamenlijk) uitvoering geven aan de gezondheidsnota/de drie speerpunten. Ontwikkelen nieuwe gezondheidsnota “Gezond en wel in de Oosterschelderegio” heeft een looptijd tot en met 2012. In 2012 zou dus een nieuwe gezondheidsnota moeten worden geschreven. De huidige gezondheidsnota “Gezond en wel in de Oosterschelderegio” verlengen en de nieuwe gezondheidsnota laten ingaan zomer 2013 of per 2014. Het tweede prestatieveld in de Wmo benadrukt de verantwoordelijkheid van gemeenten voor de preventieve ondersteuning van jongeren met opgroeiproblemen en van ouders met problemen met opvoeden. Een groot deel van de jeugd en jongeren groeit op zonder noemenswaardige problemen. Voor een kleiner deel is er een behoefte aan ondersteuning. Op 26 mei 2009 is de startnotitie beleidsnota jeugd 2011-2013 met de gemeenteraad besproken. In deze startnotitie is de volgende visie geformuleerd: Wij willen inzetten op voorafbeleid. Wij willen het welbevinden van jongeren bevorderen. Wij willen jongeren stimuleren sociaal te functioneren. Wij willen jongeren ruimte bieden om zich maatschappelijk te ontplooien en te ontwikkelen. Wat doet de gemeente Kapelle al? Jeugdnota 2011-2013: Uitvoering geven aan de jeugdnota. De jeugdnota beschrijft hoe de gemeente Kapelle uitvoering geeft aan betrokken opgroeien, veilig opgroeien, ontwikkeld opgroeien en gezond opgroeien. Het verder doorontwikkelen en benutten van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is een belangrijk onderdeel van het jeugdbeleid de komende jaren. Ook de decentralisatie van de jeugdzorg zal de komende jaren veel aandacht krijgen. Gezondheidsnota “Gezond en wel in de Oosterschelderegio” Er wordt uitvoering gegeven aan drie speerpunten: preventie middelengebruik (alcohol, roken en drugs), preventie overgewicht en preventie psychische en psychosociale problematiek (eenzaamheid, sociaal isolement en depressie). De belangrijkste doelgroep van deze speerpunten is jeugd. Aan het eerste speerpunt wordt uitvoering gegeven middels een projectgroep jeugd en alcohol Oosterschelderegio, onder regie van de Werkgroep Zorg van het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO). Ook is er een Zeeuwsbrede aanpak die zich meer focust op de handhavings- en veiligheidskant van dit onderwerp. Zie hieronder de omschrijving van het project “Laat ze niet verzuipen”. Het speerpunt overgewicht wordt in de Oosterscheldegemeenten vooral lokaal opgepakt middels het sportbeleid. Voor het speerpunt psychische en psychosociale problematiek wordt veel samengewerkt met Indigo preventie. Zie ook prestatievelden 8 en 9. “Laat ze niet (ver)zuipen!” De zeven gemeenten in de Oosterschelderegio werken samen om het overmatig alcoholgebruik onder jongeren aan te pakken. Hierbij wordt gekozen voor een integrale aanpak waarbij voorlichting, maatregelen vanuit de wet- en regelgeving en handhaving elkaar versterken. In het voorjaar 2010 vond de aftrap van de regionale campagne “Laat ze niet (ver)zuipen!” plaats. De campagne is in de eerste plaats gericht op jongeren van 10 tot 23 jaar en hun ouders. De belangrijkste boodschap is dat alcoholgebruik onder de 16 ontoelaatbaar is omdat het ernstige schade toebrengt aan jonge hersenen. Maar ook jongeren boven de 16 moeten voorzichtig zijn met alcoholgebruik omdat de hersenen tot zeker het 23e jaar ontwikkelen en dus extra kwetsbaar zijn. Met de campagne worden deze activiteiten geïntensiveerd en extra onder de aandacht gebracht van een breed publiek. Zo worden samen met het jongerenwerk frisse activiteiten georganiseerd (zoals activiteiten tijdens het uitgaan en frisfeesten). Eind 2010 is ook het Zeeuwse project Jeugd en Alcohol van start gegaan. In dit project werken alle Zeeuwse gemeenten samen met de GGD Zeeland, Indigo, politie Zeeland en andere maatschappelijke partners. Om een goede afstemming met het provinciale project te bereiken, nemen enkele leden van de regionale projectgroep deel aan de provinciale overlegstructuur. Ook is het regionale plan van aanpak 2011 afgestemd met het Zeeuwse uitvoeringsplan. Wat gaat de gemeente Kapelle nog meer doen? Ontwikkelen nieuwe gezondheidsnota “Gezond en wel in de Oosterschelderegio” heeft een looptijd tot en met 2012. De nieuwe landelijke gezondheidsnota van mei 2011 benoemt nog dezelfde speerpunten als “Gezond en wel in de Oosterschelderegio”, plus het speerpunt seksuele gezondheid. De projecten die we zijn opgestart ter uitwerking van de speerpunten lopen nog. De regionale volksgezondheid toekomst verkenning (rVTV) verschijnt zomer 2012. Deze hebben we nodig om ons gezondheidsbeleid op te baseren, de rVTV geeft immers een samenvatting van de Zeeuwse jeugd-, volwassenen- en ouderenmonitor aangevuld met gegevens van Scoop, RIVM, CBS en andere bronnen. De rVTV niet gebruiken voor de nieuwe gezondheidsnota is een gemiste kans. De eerste rVTV stamt uit 2008 en is een 0-meting. De tweede rVTV kan ons laten zien hoe verschillende onderwerpen zich in 4 jaar tijd hebben ontwikkeld. Gezien het traject van de gezondheidsnota (concept naar de gemeenteraad, inzage, vaststelling), is het niet reëel om hier pas na de zomer mee te starten als de nota voor 1 januari 2013 vastgesteld moet zijn. Onderwerp Actie Beslispunt De Wegwiezer Voortzetten spreekuren Kapelle en Wemeldinge en samenwerking MEE Zeeland op locatie Kapelle. Inzet MEE Zeeland op locatie Wemeldinge onderzoeken. Samenwerking SMWO tot stand brengen. Urenuitbreiding structureel maken. Cursussen en voorlichting Voortzetten cursussen en voorlichting in samenwerking met sport, ouderenwerk, jongerenwerk en andere netwerkpartners. Voortzetten Sociaal Café Wemeldinge. Wel of niet voortzetten Sociaal Café Schore. Een Sociaal Café in Kapelle starten door aan te haken bij de soos Kapelle in De Vroone. Buurtteam Voortzetten inzet Buurtteam in alle kernen. Digitaal Wmo Zorgloket Voorzetten gebruik digitaal Wmo Zorgloket. KCC Aandacht voor informatievoorziening over de Wmo in de ontwikkeling van het KCC. De invulling van prestatieveld 3 is van belang voor de uitvoering van de hele Wmo. Dit prestatieveld legt bij de gemeente de taak neer om de burger informatie, advies en cliëntondersteuning te verlenen op het terrein van wonen, zorg en welzijn. Dit prestatieveld hangt nauw samen met andere processen binnen de gemeente, zoals de website en de ontwikkeling van het Klant Contact Centrum (KCC). Wat doet de gemeente Kapelle al? De Wegwiezer Aan de taken van steunpunt De Wegwiezer werd aanvankelijk uitvoering gegeven door de gemeente Kapelle, met 8 uur personele inzet vanuit Stichting Welzijn en Zorgverlening aan Ouderen (nu Stichting Welzijn Kapelle). In 2010 is De Wegwiezer overgegaan naar Stichting Welzijn Kapelle. De Wegwiezer is nu het spreekuur van de stichting waar men terecht kan met vragen op het gebied van wonen, zorg, welzijn, vrijwilligerswerk en mantelzorg. Er zijn twee spreekuren per week, op dinsdagochtend in Kapelle en op vrijdagochtend in Wemeldinge. Bij De Wegwiezer kunnen burgers hun vraag stellen, maar ook hulp krijgen bij bijvoorbeeld het invullen van formulieren, het vinden van de juiste hulp(verlener) of het zoeken naar een vrijwilligersklus. Iedere laatste dinsdag van de maand is MEE Zeeland aanwezig op het spreekuur te Kapelle. Daar kunnen mensen terecht met vragen op het gebied van leven met een beperking. Cursussen en voorlichting Ieder jaar vinden er cursussen plaats voor vrijwilligers, cliënten, doelgroepen enz. in samenwerking met Bewegend Kapelle, ouderenwerk, jongerenwerk en diverse regionale en provinciale organisaties zoals het CZW-bureau, Indigo en het Klaverblad. Met name de cursussen voor de sportvrijwilligers worden gezamenlijk met onze buurgemeenten georganiseerd om voldoende cursisten te garanderen, maar ook om uitwijkdata te hebben. Twee maal per maand is er Sociaal Café in Wemeldinge. Het Sociaal Café is een samenwerking tussen de Stichting Ouderenzorg Kapelle, Allévo en de ANBO. De bijeenkomsten zijn om en om informatief of creatief van aard. Tijdens de informatieve bijeenkomsten komen sprekers vertellen over voor met name ouderen interessante zaken. In 2010 is ook een Sociaal Café in Schore opgezet. Dit wordt echter minder goed bezocht dan het Sociaal Café in Wemeldinge. In Kapelle is geen Sociaal Café. Wel is op doordeweekse dagen “De Inloop” geopend, een ontmoetingsplek met een christelijke identiteit. De Inloop Kapelle is vooral bedoeld voor mensen die door omstandigheden op zoek zijn naar een plek voor gezelligheid en die op een creatieve manier bezig willen zijn. Zo is er de gelegenheid om een spelletje te doen en samen een kopje koffie of thee te drinken en worden er regelmatig workshops gehouden. Ook is er iedere eerste maandag van de maand een inloopochtend in de hervormde kerk Kapelle, georganiseerd door de diaconie namens de kerkenraad. Tijdens de inloopochtend is iedereen welkom. Buurtteam In samenwerking met de RWS en De Betho is na de zomer 2009 het Buurtteam van start gegaan. Een coördinator kijkt rond in straten en buurten of er afval ligt, achterstallig onderhoud aan tuintjes is of andere zaken spelen en laat deze zaken oplossen door het team van De Betho (B-flex), dat bijvoorbeeld een tuin opruimt, of door Stichting Welzijn Kapelle, als er sprake is van sociale problematiek. Er is gestart in Kapelle-Biezelinge en het werkgebied is in oktober 2010 uitgebreid met Schore en Wemeldinge. Werden er aanvankelijk met name problemen van praktische aard gemeld zoals graffiti, losse stoeptegels en slecht onderhouden tuintjes, na ongeveer een jaar heeft het Buurtteam een bepaalde bekendheid verworven en wordt de coördinator ook aangesproken door mensen die zich zorgen maken om een buur en komt er allerhande sociale problematiek aan het licht. Met name waar het sociale problematiek betreft wordt samenwerking gezocht met SWK maar ook met het CJG en de daaraan gekoppelde organisaties zoals SMWO, GGD en Indigo. Waar voor gewaakt moet worden is dat er teveel hulpverleners zich met één gezin of één persoon bezighouden, waarbij uit het oog wordt verloren wie de regie heeft. Het Buurtteam wordt nu neergezet als onderdeel van prestatieveld 3 omdat het te maken heeft met cliëntondersteuning. Echter heeft het veel overlap met prestatievelden 1 en 5. Digitaal Wmo Zorgloket Eind 2007 hebben de Zeeuwse gemeenten gezamenlijk besloten een digitaal zorgloket in te voeren. Er is gekozen voor een digitale sociale kaart met zoek- en vergelijkfunctie van Xinvis. De provincie subsidieerde de implementatiekosten. Vanaf 2008 staat er op de gemeentelijke website onder “Zorg en Welzijn” en onder “K@pelle werkt voor u! Digitaal loket” een link naar het Wmo-zorgloket. Wat gaat de gemeente Kapelle nog meer doen? KCC Vanaf 2015 vormen gemeenten de ingang van de overheid voor burgers, bedrijven en instellingen. Voor nagenoeg alle vragen en transacties kunnen burgers in de toekomst terecht aan de balie in een gemeentehuis, op internet of door te bellen met het Klant Contact Centrum (KCC) in hun gemeente. Vanuit één klantcontactcentrum worden de vragen en transacties direct afgehandeld of uitgezet in de organisatie. Via internet of een zogenaamd zakenmagazijn kunnen de burger en de medewerker KCC het product of de dienst volgen, totdat het wordt geleverd. Welke ingang (kanaal) de burger ook kiest, de informatie of dienstverlening die hij krijgt is hetzelfde en van dezelfde kwaliteit. Het KCC zal een belangrijke rol krijgen in de informatievoorziening naar de burger, maar ook in het aanvragen van Wmo-voorzieningen. De gemeente Kapelle is nu al bezig met de voorbereiding en ontwikkeling van het KCC. Samenwerking MEE Zeeland en SMWO in De Wegwiezer Hoewel het spreekuur van MEE Zeeland nog niet heel druk wordt bezocht, hebben MEE Zeeland, Stichting Welzijn Kapelle en de gemeente wel besloten het spreekuur voort te zetten. De samenwerking en contacten zijn verbeterd en medewerkers weten elkaar beter en sneller te vinden. Tot nu toe sluit MEE Zeeland eens per maand aan bij het spreekuur in Kapelle. Wemeldinge wordt nog niet bediend, tenzij de inwoners van Wemeldinge naar het spreekuur in Kapelle komen. Net als MEE Zeeland zou ook het algemeen maatschappelijk werk van Stichting Maatschappelijk Werk en Welzijn Oosterschelderegio (SMWO) een waardevolle partij zijn om deel te laten uitmaken van het spreekuur. Urenuitbreiding De Wegwiezer In 2010 heeft de gemeenteraad ingestemd met een tijdelijk urenuitbreiding bij SWK ten behoeve van het toegenomen aantal taken bij De Wegwiezer. Deze urenuitbreiding van 28 uur per week is toegezegd voor een periode van 2 jaar. September 2012 is deze periode afgelopen, voor die tijd moet de gemeenteraad een besluit nemen over het wel of niet structureel maken van de urenuitbreiding. Gezien het aantal taken wat de Wmo met zich meebrengt, en het belang van de vrijwilligers- en mantelzorgondersteuning, het welzijnswerk en de algemene voorzieningen (zie hiervoor ook prestatievelden 3, 4 en 5) is het structureel maken van de urenuitbreiding nodig. Sociaal Café Het Sociaal Café te Schore is in 2009 ontwikkeld. Omdat er in zowel Kapelle als Wemeldinge een fysieke plek was waar burgers terecht kunnen met hun vragen op het gebied van wonen, zorg en welzijn en in Schore niet, is er in Schore net als in Wemeldinge een Sociaal Café gestart, op initiatief van de toenmalige Stichting Welzijn en Zorgverlening aan Ouderen. Het aantal deelnemers blijft echter zeer gering. De vraag is of we dit moeten voorzetten of wellicht anders moeten organiseren. Het voorstel is te stoppen. In prestatieveld 1 wordt voorgesteld te onderzoeken hoe het Dorpshuis Schore nog breder ingezet kan worden voor de gemeenschap. Mogelijk kan de functie van het Sociaal Café op andere wijze voortgezet worden binnen het Dorpshuis. In Kapelle is geen Scociaal Café, zoals eerder werd geschreven. De Inloop voorziet in de behoefte, een Sociaal Café hiernaast opstarten zou veel dubbelingen met zich meebrengen. Aan de andere kant is het soms lastig dat gemeente noch SWK invloed hebben op het programma van De Inloop. In sommige gevallen zou het goed zijn om een bepaalde voorlichting die in Wemeldinge in het Sociaal Café aan de orde is geweest ook in Kapelle te geven. Aanhaken bij bestaande structuren is dan het meest effectief. De ervaring leert dat incidentele voorlichtingsbijeenkomsten minder goed worden bezocht. Een onderwerp, spreker of cursus inbrengen bij De Inloop is echter niet mogelijk. Een mogelijkheid zou kunnen zijn om met een Sociaal Café aan te haken bij de soos in Kapelle die op doordeweekse dagen in De Vroone is. Het laatste jaar is hard geprobeerd om de soos weer in te richten als een echte soos die voor iedereen toegankelijk is. De laatste jaren was de soos in Kapelle min of meer veranderd in een biljartclub. SWK wil starten met een nieuwe opzet van de soos, waarbij er op vaste dagen in de week bepaalde dingen te doen zijn. Onderwerp Actie Beslispunt Maatwerk voor mantelzorgers Voortzetten mantelzorgondersteuning vanuit De Wegwiezer. Investeren in het in beeld krijgen van de ondersteuningsbehoefte van mantelzorgers en de uitvoering van deze ondersteuning. Voorlichting voor mantelzorgers Voorlichting in o.a. Sociaal Café, cursussen op gebied van ziekten/aandoeningen en assertiviteit. Betrekken netwerk van de mantelzorgers Netwerk betrekken: niet alleen focus op patiënt en mantelzorger. Ontspanningsdagen en -weekenden Voortzetten ontspanningsdagen en –weekenden voor de mantelzorger. Doelgroepen Extra aandacht voor mannen en voor jonge mantelzorgers. Bus Pilot inzet van een bus om samen boodschappen te doen en aan activiteiten deel te nemen ten behoeve van mantelzorgers en anderen die er zelf moeilijk tussenuit kunnen. Vrijwilligersondersteuning Voortzetten vrijwilligersondersteuning vanuit De Wegwiezer. Vrijwilligersverzekering Iedereen die voor een Kapelse organisatie vrijwilligerswerk doet is verzekerd. Vrijwilligersvacaturebank Voortzetten matchen vraag en aanbod vanuit De Wegwiezer. Een digitale vrijwilligersvacaturebank ontwikkelen. Imago Vrijwilligerswerk onder de aandacht brengen d.m.v. een maandelijkse column in de Scheldepost. Het organiseren van een vrijwilligersmarkt. Vrijwilligerswaardering Het onderzoeken van de ontwikkeling van een structurele vorm van vrijwilligerswaardering. Hiertoe een werkgroep oprichten bestaande uit een afvaardiging van de adviesraden. Maatschappelijke stages Bijeenkomst over Maatschappelijke stages organiseren. Zorgvrijwilligers Zorgvrijwilligers zijn onmisbaar. We moeten investeren in waardering, begeleiding en scholing. Het prestatieveld “het ondersteunen van mantelzorg en vrijwilligers”, heeft betrekking op activiteiten die de mantelzorger en de vrijwilliger ondersteunen bij het uitvoeren van hun taken. Vrijwilligerswerk en mantelzorg zijn zeer verschillende zaken. Zowel de inhoud als de motivatie van de betrokkenen verschillen. In de wet zijn deze thema’s voor de overzichtelijkheid van het aantal prestatievelden in één prestatieveld benoemd. Wat beide thema's met elkaar gemeen hebben, is dat ze betrekking hebben op personen die zich inzetten voor hun naasten. Het belang hiervan wordt steeds groter wegens de toenemende kosten van de zorg en de dalende inkomsten voor gemeenten. Wat is mantelzorg? Bij mantelzorg is er sprake van een situatie waarin langdurende zorg wordt geboden die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden. De zorg wordt geboden door personen uit de directe omgeving van de zorgvrager en vloeit voort uit de relatie die zij hebben. Deze zorg overstijgt de gebruikelijke zorg van huisgenoten voor elkaar. Als gevolg hiervan komen maatschappelijke verplichtingen in de knel en is er weinig tot geen tijd voor persoonlijke voorkeuren en hobby's. Langdurige en intensieve zorgverlening gaat vaak gepaard met overbelasting en ontwrichting van de eigen leefsituatie. Bij mantelzorg wordt uitgegaan van een zorgperiode van tenminste 3 maanden en een intensiteit van tenminste 8 uur per week. Deze omschrijving maakt het begrip weliswaar meetbaar, maar wat er wel en niet onder deze 8 uur valt en welke zaken indirect te maken hebben met de verzorging van de zorgvrager is lastig te bepalen. Daarom moeten we flexibel omgaan met de definiëring van mantelzorg en als uitgangspunt nemen dat iedereen die voor iemand anders zorgt mantelzorger kan zijn. Wat is vrijwilligerswerk? Vrijwilligerswerk vindt plaats in zowel georganiseerd als ongeorganiseerd verband. Georganiseerd vrijwilligerswerk is het meest zichtbaar in de samenleving. Hierbij valt te denken aan bijvoorbeeld vrijwilligers bij organisaties op het gebied van welzijn, sport en cultuur. Maar ook ongeorganiseerd vrijwilligerswerk is onmisbaar in de samenleving. Vaak wordt het vanzelfsprekend gevonden - even een boodschap halen voor een buurvrouw of een collega helpen verhuizen - maar dit is van groot belang voor een functionerende samenleving. Wat doet de gemeente Kapelle al? Mantelzorgondersteuning Het bereik van mantelzorgers vanuit steunpunt De Wegwiezer is de laatste jaren gegroeid. In het kader van de dag van de mantelzorg op 10 november wordt ieder jaar een bijeenkomst georganiseerd. Kwamen er in 2007 slechts 7 mensen hier op af, de laatste jaren zijn deze bijeenkomsten flink uitgegroeid. In 2008 waren er 30 bezoekers, in 2009 60 en in 2010 80. Er is veel aandacht besteed aan het in beeld krijgen van de mantelzorgers in onze gemeente. Het probleem waar we aanvankelijk mee kampten, namelijk dat mantelzorgers zichzelf niet herkennen als mantelzorger, is nog niet opgelost. We moeten ook niet de illusie hebben dat we dit ooit volledig kunnen oplossen, maar er is zeker verbetering merkbaar. Er zijn inmiddels een kleine 50 mantelzorgers ingeschreven bij De Wegwiezer. De begeleiding van de mantelzorgers door De Wegwiezer bestaat met name uit het bieden van een luisterend oor en het geven van praktische informatie. Er is een contactgroep waar mantelzorgers bijeen komen en hun ervaringen delen. Er zijn twee mantelzorgers die structureel hulp van een vrijwilliger ontvangen. Respijtzorg (door een vrijwilliger of professioneel) blijft een lastig iets; veel mantelzorgers willen hun zorg liever niet uit handen geven. Verder worden er cursussen georganiseerd, veel in samenwerking met andere gemeenten. Cursussen voor mantelzorgers van dementerenden worden goed bezocht: Geheugensteun wordt in samenwerking met Alzheimer Nederland, afdeling Zeeland verzorgd. Ook wordt er jaarlijks deelgenomen aan het Zeeuwse ontspanningsweekend voor mantelzorgers. De werkgroep mantelzorg van De Wegwiezer organiseert jaarlijks de Dag van de Mantelzorg voor de gemeente Kapelle. Hiermee worden veel mantelzorgers bereikt. Ook organiseert Agathos/Curadomi jaarlijks een dag voor mantelzorgers. Bovenlokale ondersteuning Het CZW-bureau, hierover in het hoofdstuk over prestatievelden 7, 8 en 9 meer, heeft een provinciaal ondersteuner mantelzorg in dienst. Deze ondersteuner levert een bijdrage aan de samenwerking tussen organisaties die directe ondersteuning bieden aan mantelzorgers. Voorbeelden hiervan zijn: afstemming van taken en kennisuitwisseling; organiseren van deskundigheidsbevordering voor mantelzorgers, vrijwilligers en beroepskrachten; ondersteuning bij het organiseren van provinciale en regionale activiteiten voor de doelgroep. Vrijwilligersondersteuning De individuele vrijwilligersondersteuning in de gemeente Kapelle vindt vooral plaats vanuit steunpunt De Wegwiezer. Er zijn diverse diensten voor vrijwilligers. Er zijn een kleine 60 vrijwilligers ingeschreven bij De Wegwiezer, waarvan er zo’n 25 structureel worden ingezet voor het steunpunt (huisbezoek, klussendienst, vrijwillige zorg, spreekuur, informatieverstrekking, vriendendienst) en zijn er zes vrijwilligers inzetbaar voor incidentele projecten of klussen. Een behoorlijk aantal vrijwilligers wordt bemiddeld naar andere vrijwilligersorganisaties en –activiteiten, zoals de Kidzzmiddag, Tafeltje Dekje enz. Vrijwilligers die in het steunpunt werkzaam zijn volgen met regelmaat scholing om zo hun kennis up to date te houden en mensen die het steunpunt bezoeken met een vraag zo goed mogelijk te kunnen helpen. Er zijn jaarlijks cursussen en themabijeenkomsten georganiseerd voor vrijwilligers van (sport)verenigingen. Zo zijn er ondermeer cursussen georganiseerd voor bestuurders (voorzitters, penningmeesters, secretarissen), cursussen op het gebied van sport-EHBO, tapen en bandageren, IVA (Instructie Verantwoord Alcoholschenken), blessurepreventie en reanimeren en gebruik AED, maar ook cursussen Word en cursussen over media en websites voor verenigingen. Vrijwilligersverzekering De gemeente Kapelle heeft een verzekering voor alle vrijwilligers. Iedere vrijwilliger die voor een Kapelse organisatie onverplicht en onbetaald werkzaamheden verricht ten behoeve van anderen en/of de samenleving waarbij een maatschappelijk belang wordt gediend, is verzekerd. Mantelzorgers worden niet beschouwd als vrijwilliger. Dit hangt samen met de persoonlijke relatie die mantelzorgers hebben met degene die zijn verzorgen bij aanvang van de zorgverlening. Toch zijn ze meeverzekerd op het onderdeel Ongevallen- en persoonlijke eigendommenverzekering vanwege de bijzondere maatschappelijke positie in onze samenleving. Vrijwilligersvacaturebank Mensen die een vrijwilligersklus zoeken, kunnen zich inschrijven bij De Wegwiezer. De Wegwiezer heeft weer contacten met vrijwilligersorganisaties en behandelt individuele verzoeken om een bezoekvrijwilliger of een maatje om iets mee te ondernemen. Momenteel beschikt De Wegwiezer over een bestand van vrijwilligers en vrijwilligersvacatures. Deze worden aan elkaar gekoppeld indien mogelijk. Er is echter nog geen systeem waarin mensen zelf kunnen zoeken of zichzelf kunnen aanmelden. Er liggen mappen met vacatures in De Wemel, De Vroone, het Cederhof, beide bibliotheken en het gemeentehuis. Hierin kunnen mensen bladeren en als een vacature ze aanspreekt kunnen ze contact opnemen met De Wegwiezer. Het ontwikkelen van een digitale vrijwilligersvacaturebank, waar vraag en aanbod gematcht worden, is nog niet gerealiseerd. Dit is wel een wens van de gemeenteraad. Hierbij moet ook de aanbodkant, verenigingen en organisaties, betrokken worden. Wat gaat de gemeente Kapelle nog meer doen? Mantelzorgers Maatwerk voor mantelzorgers Het in beeld krijgen van de mantelzorgers in Kapelle verloopt relatief goed. Alle mantelzorgers in beeld krijgen is een utopie, maar het aantal dat inmiddels staat ingeschreven bij De Wegwiezer is de afgelopen jaren snel gegroeid. Met name door het organiseren van activiteiten in het kader van de dag van de mantelzorg hebben veel mensen zich ingeschreven. Dit brengt echter verplichtingen met zich mee. Het ingeschreven staan en bekend zijn bij het steunpunt is niet voldoende. Mensen schrijven zich in met een bepaalde verwachting. Voor de één zal dit het verkrijgen van informatie en advies zijn, de ander verwacht meer praktische ondersteuning. Behalve het in beeld krijgen van de Kapelse mantelzorgers zal de komende jaren de aandacht nog meer moeten uitgaan naar het in beeld krijgen van de ondersteuningsbehoefte. Uit het “Themarapport Sociale Staat van Zeeland - Mantelzorg nu en in de toekomst” van Scoop uit 2011 bleek dat de voorzieningen voor mantelzorgers wel min of meer bekend zijn, maar dat men aangeeft er weinig behoefte aan te hebben. Verzinnen de gemeenten dingen die mantelzorgers niet willen, hebben ze behoefte aan iets anders? De gemeente Kapelle zal hierin een faciliterende rol moeten spelen. De gemeente Kapelle herkent zich vooralsnog niet in het beeld dat er weinig behoefte is aan de huidige voorzieningen voor mantelzorgers, maar wil wel graag weten hoe we de ondersteuning nog beter kunnen afstemmen op de daadwerkelijke behoefte. Voorlichting voor mantelzorgers Vanuit SWK is er een contactgroep mantelzorgers. De deelnemers van deze contactgroep geven aan dat voorlichting over mantelzorg van groot belang is, met name in een vroeg stadium. De mensen die deelnemen aan de contactgroep, naar de mantelzorgdagen komen of op een andere wijze zich melden bij het steunpunt, zijn vaak al in bepaalde mate overbelast. Pas als de mantelzorg te veel wordt, wordt contact gezocht. Het voorkomen van overbelasting heeft veel te maken met het leren herkennen van signalen zoals het geen tijd meer hebben voor vrienden, familie en hobby’s. Een dergelijk onderwerp zou af en toe aan de orde moeten worden gesteld in de Sociale Cafés, zie ook prestatieveld 3. Voorlichting over bepaalde ziektes en aandoeningen is ook zeer welkom. Met name mantelzorgers van mensen met dementie, en dit is een zeer grote groep, geven aan behoefte te hebben aan informatie over het verloop van de ziekte. Met andere woorden: wat staat hen nog te wachten. Het is van groot belang voor deze groep om Geheugensteun voort te zetten. Maar ook voorlichting gericht op assertiviteit, zoals “Zorg de baas” is belangrijk voor mantelzorgers. Hierbij wordt uitgegaan van de gedachte dat de patiënt niet te veranderen is, de mantelzorger wel. Een patiënt wil in sommige gevallen geen hulp van iemand anders dan de mantelzorger, dit legt een enorme druk op de mantelzorger. Hiermee om leren gaan en nee durven zeggen voorkomt ernstige(
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.