Welstandsnota gemeente Raalte 2016De raad van de gemeente Raalte, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 1 september 2015 Besluit: de zienswijze door Oversticht te Zwolle niet over te nemen conform de ‘Nota van zienswijzen’; de Welstandsnota gemeente Raalte 2016 als opgenomen onder bijlage 1 vast te stellen en per 1-1-2016 in werking te laten treden; de Welstandsnota 2010 (vastgesteld op 13-01-2011 nr. I / 9 ) per 31-12-2015 in te trekken; de 15 beeldkwaliteitsplannen zoals opgenomen in bijlage 2 in te trekken; de ‘Welstandsnota gemeente Raalte 2016’ na een periode van 2 jaar (in 2018) te evalueren. Aldus besloten in de vergadering van 29 oktober
- de griffier Jan Bouke Zijlstra de voorzitter Martijn Dadema Voorwoord Raalte Welstandsvrij In de gemeente Raalte schaffen we met ingang van 2016 het welstandstoezicht af. In deze ‘Welstandsnota gemeente Raalte 2016’ is het nieuwe beleid vastgelegd. Het afschaffen van het welstandstoezicht is één van de bezuinigingen die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Hiermee zetten we een stap om te komen tot minder regels en een lagere lastendruk voor onze inwoners. Het welstandsvrij bouwen past binnen de landelijke ontwikkeling van wet- en regelgeving binnen de bouwsector, zoals het verruimen van vergunningsvrij bouwen en het privatiseren van de bouwtoets. Belangrijke stappen in een ontwikkeling waarbij de verantwoordelijkheid veel meer komt te liggen bij de bouwers en de overheid zich er minder mee bemoeid. Dit sluit ook aan bij onze ontwikkeling om minder te regelen en te regisseren en meer in te zetten op faciliteren en los te laten op basis van vertrouwen en verbinden. De gemeente Raalte is één van de voorlopers in Nederland door het gehele grondgebied welstandsvrij te verklaren. Er zijn wel veel gemeenten waar (grote) delen van het grondgebied welstandsvrij zijn. Evaluaties in die gemeenten hebben veelal niet geleid tot het terugdraaien van dit beleid. Het vertrouwen in de markt heeft daar dus goed gewerkt. De ervaringen van andere gemeenten geven mij voldoende vertrouwen om in Raalte de stap te zetten naar volledig welstandsvrij. Na twee jaar (in 2018) gaan we evalueren hoe het nieuwe beleid heeft uitgepakt. Specifieke aandachtspunten voor deze evaluatie hebben we in deze nota benoemd. Met vertrouwen gaan we deze nieuwe uitdaging aan. Wethouder Wout Wagenmans 1Inleiding Welstand is één van de instrumenten om richting te geven aan de kwaliteit van de fysieke ruimte. Het belangrijkste instrument is het bestemmingsplan en voor monumenten geldt specifieke wet- en regelgeving. Daarnaast zijn we als gemeente natuurlijk ook vaak richtinggevend voor ontwikkelingen in de fysieke ruimte als (mede)opdrachtgever. De gemeenteraad van Raalte heeft bij het vaststellen van de bezuinigingen op 3 juli 2014 besloten om het welstandstoezicht in de gemeente Raalte per 1 januari 2016 af te schaffen. Hiermee wordt een stap gezet om te komen tot minder regels en een lagere lastendruk voor de inwoners. Met deze Welstandsnota gemeente Raalte 2016 maakt Raalte een radicale ommezwaai in het tot nu toe gevoerde welstandsbeleid en wordt uitvoering gegeven aan het besluit van de gemeenteraad. De huidige maatschappelijke ontwikkelingen vragen van de overheid een nieuwe manier van werken die meer gebaseerd is op vertrouwen en minder op regelgeving. De sterke verruiming van het vergunningvrij bouwen en het wetsvoorstel ‘Private kwaliteitsborging voor het bouwen’ zijn landelijk voorbeelden hiervan binnen de bouwsector. Het verruimen van welstandsvrij bouwen past in deze ontwikkeling. In gemeenteland wordt hier al volop mee geëxperimenteerd. Enkele kleinere gemeenten hebben voor hun hele grondgebied een welstandsvrijbeleid, meerdere gemeenten zijn al grotendeels welstandsvrij en vele andere gemeenten experimenteren met deelgebieden. Evaluaties in deze gemeenten wijzen uit dat er (nagenoeg) geen nadelige effecten uit voort zijn gekomen. Natuurlijk zijn er situaties waar welstandsadvisering waarschijnlijk tot een andere verschijningsvorm zou hebben geleid, maar bijna geen enkele van deze gemeenten heeft de evaluatie geleid tot het terugdraaien van welstandsvrij bouwen. Het vertrouwen dat daar is gegeven aan de initiatiefnemers, veelal in samenwerking met de professionele partijen in de bouwsector, heeft dus goed uitgepakt. Welstandsvrij bouwen betekent in de praktijk dat een bouwplan niet meer wordt voorgelegd aan de welstandscommissie en dus geen beoordeling meer krijgt op kleurstelling, materiaalgebruik en gevelindeling. Er geldt nog wel een excessenregeling om op te kunnen treden tegen ‘buitensporige bouwwerken’ die ernstige afbreuk doen aan de ruimtelijke kwaliteit. Landelijk groeit de overtuiging dat we meer kunnen loslaten: meer vertrouwen en minder regelen. Dit geeft ruimte aan mensen die zelf hun omgeving willen en kunnen invullen. Deze ontwikkeling heeft zijn vertaling gekregen in deze welstandsnota. 2Juridisch kader Op grond van artikel 12 van de Woningwet mag een bestaand bouwwerk of een te bouwen bouwwerk, waarvoor op grond van artikel 2.1, derde lid Wabo geen omgevingsvergunning is vereist, niet in ernstige mate in strijd zijn met redelijke eisen van welstand, beoordeeld naar de criteria zoals vastgelegd in de welstandsnota. Op grond van artikel 2.10, eerste lid, onder d Wabo moet een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen worden geweigerd indien het uiterlijk of de plaatsing van het bouwwerk, waarop de aanvraag betrekking heeft in strijd is met redelijke eisen van welstand. Op grond van artikel 12, lid 2 Woningwet kan de gemeenteraad besluiten dat, in afwijking van het hiervoor vermelde, voor een daarbij aangewezen gebied of voor één of meer daarbij aan te wijzen categorieën van bestaande en te bouwen bouwwerken geen redelijke eisen van toepassing zijn. Op grond van artikel 12a van de Woningwet stelt de gemeenteraad een welstandsnota vast. In deze nota worden in ieder geval criteria opgenomen, die het bevoegd gezag toepast bij de toetsing van een verzoek om omgevingsvergunning aan de redelijke eisen van welstand; ook moeten criteria worden opgenomen die het bevoegd gezag toepast bij de beoordeling of het uiterlijk van een bestaand bouwwerk in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand (excessenregeling). Deze welstandsnota wordt als welstandsbeleid vastgesteld door de gemeenteraad en geldt in juridische zin als een stelsel van beleidsregels. Aanvullingen en wijzigingen van dit welstandsbeleid worden door de gemeenteraad vastgesteld. Op grond van artikel 12, lid 4 van de Woningwet betrekt de gemeenteraad de ingezetenen van de gemeente en belanghebbenden bij de voorbereiding van de welstandsnota. De uitgebreide voorbereidingsprocedure (Woningwet: artikel 12 lid 4) is van toepassing waarbij het ontwerpbesluit voor inspraak ter inzage wordt gelegd. 3Relatie met overige beleidsvelden 3.1.Welstand en ruimtelijke kwaliteit in groter verband Het handhaven en liefst versterken van de ruimtelijke kwaliteit is een belangrijk uitgangspunt in het ruimtelijk beleid. Ruimtelijk kwaliteitsbeleid betekent: aandacht schenken aan cultuurhistorie en ruimtelijke identiteit, het creëren van een aantrekkelijke omgeving met ruimtelijke diversiteit in landschap, stedenbouw en architectuur en het verantwoord omgaan met natuur en ecologische waarden. Het welstandsbeleid staat niet op zich. Het is deels gebaseerd op beleidslijnen uit andere beleidsvelden. Vanuit de stedenbouw en de architectuur zijn er geen concrete beleidskaders opgesteld waarop het welstandsbeleid is gebaseerd; wel bestaat er een duidelijke visie op de benutting van de ruimte (o.a. Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening) en zijn er algemene architectonische aandachtspunten zoals vervat in de nota 'Werken aan ontwerpkracht'. Met deze nota wil het Rijk het voorbeeld geven op het gebied van ‘excellent opdrachtgeverschap’ in de architectuur en het ruimtelijk ontwerp. Er bestaan nauwelijks beleidsstukken waarin de relatie tussen natuurbeleid en welstand wordt uitgewerkt en geoperationaliseerd. Wel wordt met name in het bestemmingsplan buitengebied een relatie gelegd tussen de kwetsbaarheid en het bouwen in het algemeen. 3.2.Welstand en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Het is wettelijk verplicht om een aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit Bouwen te toetsen aan het lokale welstandsbeleid. In de welstandsnota wordt het lokale welstandsbeleid vastgelegd. In bijlage II van het Besluit omgevingsrecht zijn categorieën van gevallen aangegeven waarvoor geen omgevingsvergunning nodig is. De reikwijdte van vergunningvrij bouwen wordt telkens verruimd. De laatste ‘verruiming’ is van eind
- Deze ontwikkeling past binnen de nieuwe manier van werken binnen de overheid die meer gebaseerd is op basis van vertrouwen en minder op regelgeving. Enkele typen bouwwerken zijn door hun situering uitgezonderd en zijn dus niet vergunningvrij: bouwwerken en terreinafscheidingen op korte afstand van openbaar toegankelijk gebied en dakkapellen op het voordakvlak. In deze situaties zijn de bouwwerken wel vergunningvrij als geen redelijke eisen van welstand van toepassing zijn. Met het aanwijzen van het gehele grondgebied van de gemeente als welstandvrij worden ook deze bouwwerken vergunningvrij. 3.3.Welstand en het bestemmingsplan De ruimtelijk relevante aspecten kunnen -wanneer wenselijk en noodzakelijk- vertaald worden in het bestemmingsplan. Voor niet-ruimtelijk relevante aspecten is een vertaling in het bestemmingsplan niet mogelijk Het stellen van kwalitatieve eisen aan een gebouw, bijvoorbeeld het materiaalgebruik ten opzichte van de naastgelegen woning, dient vastgelegd te worden in een welstandsnota. Het bestemmingsplan kan alleen kwantitatieve (ruimtelijk relevante) eisen stellen zoals ten aanzien van gebruik, volume, ligging, hoogte, breedte, dakhelling en nokrichting. Het welstandsbeleid is in die zin een aanvulling op het bestemmingsplan m.b.t. kleurstelling, materiaalgebruik en verschijningsvorm. Een aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen wordt naast de technische eisen in het bouwbesluit en de bouwverordening, getoetst aan redelijke eisen van welstand en aan de bouwvoorschriften in het bestemmingsplan. Wanneer sprake is van gebieden waarvoor geen welstandscriteria gelden blijft alleen het bestemmingsplan als ruimtelijk toetsingskader over. Het bestemmingsplan is formeel juridisch ‘bindend’. 3.4.Welstand en monumentenbeleid Ondanks dat het gebied waarin een monument is gelegen als welstandsvrij is aangewezen, dient bij een aanvraag om omgevingsvergunning voor het bouwen in, op, aan of bij een monument of het wijzigen van een monument een advies gevraagd te worden aan de monumentencommissie. 3.4.1.Rijksmonumenten De bescherming van het monument zelf is geregeld in de Monumentenwet
(1988). Deze wet geeft het Rijk de mogelijkheid om objecten ouder dan 50 jaar als rijksmonument aan te wijzen. Rijksmonumenten worden wettelijk beschermd via het vergunningenstelsel en bij restauratie zijn financiële middelen beschikbaar. Rijksmonumenten zijn in het Monumentenregister ingeschreven door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het hele object, of het nu een gebouw of een object in de openbare ruimte betreft, is beschermd. Veranderingen doorvoeren aan rijksmonumenten is niet verboden maar er dient te allen tijde een vergunning aangevraagd te worden. Het is verboden rijksmonumenten te beschadigen of te vernielen. Het is bovendien niet toegestaan een monument zo te herstellen, te gebruiken of laten gebruiken dat het monument in gevaar wordt gebracht of ontsierd wordt. Een vergunning wordt pas verleend na afweging van alle belangen van zowel de belanghebbende(
- n)als van het object zelf. Deze afweging wordt gemaakt door de Rijksmonumenten-commissie. Voorts kan de eigenaar een verzoek indienen bij de rijksoverheid om subsidie te krijgen voor restauratie of, bij bijzondere monumenten, voor onderhoud. In de gemeente Raalte zijn 98 rijksmonumenten. De lijst is als bijlage 5.2 bij deze nota gevoegd. 3.4.2.Gemeentelijke monumenten De bescherming van het monument zelf is geregeld in de Erfgoedverordening. Net als bij rijksmonumenten dient bij bouwen en verbouwen aan een gemeentelijk monument van een afweging tussen de belangen van de belanghebbende(
- n)en de bescherming van het object zelf uitgegaan te worden. Bij een omgevingsvergunning voor het bouwen dient verplicht de gemeentelijke monumentencommissie om advies gevraagd te worden. Het besluit wordt genomen door Burgemeester en Wethouders. Een belangrijk verschil tussen rijksmonumenten enerzijds en gemeentelijke monumenten anderzijds is dat alleen de rijksmonumenten vallen onder het regime van de Monumentenwet en de ouderdomsnorm van 50 jaar kennen. De gemeente Raalte kent 74 gemeentelijke monumenten. De lijst is als bijlage 5.3 bij deze nota gevoegd. 3.4.3.Karakteristieke panden In het bestemmingsplan buitengebied is een specifieke regeling opgenomen voor de daarin aangewezen karakteristieke panden. Het doel van deze aanwijzing is om de gebruiksmogelijkheden te verruimen om het behoud en de in stand houding van deze bouwwerken te stimuleren. Om dit doel te bereiken is in het bestemmingsplan Buitengebied voor deze panden geregeld dat het gehele pand voor ‘Wonen’ gebruikt mag worden. Zowel op grond van de welstandsnota 2010 als in deze welstandsnota 2016 krijgen deze panden geen extra bescherming. Het slopen van karakteristieke panden en boerderijen kan sowieso niet worden tegengegaan op basis van een welstandsnota. Dat kan alleen door ze aan te wijzen als gemeentelijk monument. In het bestemmingsplan buitengebied zijn 112 panden als karakteristiek aangewezen. De lijst is als bijlage 5.4 bij deze nota gevoegd. 3.4.4.Beschermde stads- en dorpsgezichten De Monumentenwet geeft daarnaast de mogelijkheid tot aanwijzing van beschermde stads- en dorpsgezichten. Bouwen in beschermde stads- en dorpsgezichten is aan bepaalde regels gebonden. Deze zijn vervat in een aangepast bestemmingsplan en hebben primair betrekking op het respecteren van de lokale karakteristiek. Het opstellen van het aangepaste bestemmingsplan voor een beschermd stads- en dorpsgezicht gebeurt in nauwe samenspraak met de monumentencommissie en de Rijksdienst. Gemeente Raalte kent geen beschermde stads- en dorpsgezichten. 3.5.Welstand en beeldkwaliteitplannen Voor gebieden met een planmatige functieverandering, zoals nieuwe woon- en werkgebieden en herontwikkelingsgebieden (stads- en dorpscentra, wijkontwikkelingsgebieden) kan voor de sturing van welstand ook een beeldkwaliteitplan worden opgesteld. De reikwijdte van een beeldkwaliteitplan betreft niet alleen de beeldkwaliteit van de bebouwing, maar kan ook een kader stellen voor de beeldkwaliteit van de openbare ruimte en landschap. Nadat het ontwikkelplan is gerealiseerd maakt het beeldkwaliteitsplan onderdeel uit van de welstandsnota. Als gevolg van het beleid in deze welstandsnota is het gehele grondgebied van de gemeente aangewezen als welstandsvrij. De bestaande beeldkwaliteitsplannen zijn vastgesteld als aanvulling van de welstandsnota en vormen daarmee een toetsingskader voor de welstand. Met het afschaffen van de welstandstoets dienen dus de bestaande beeldkwaliteitsplannen als aanvulling op de welstandsnota te worden ingetrokken. Nieuwe beeldkwaliteitsplannen worden ingevolge dit nieuwe beleid niet meer vastgesteld als aanvulling op de welstandsnota. 4Welstandsbeleid gemeente Raalte 4.1.Gemeente Raalte welstandsvrij Het uitgangspunt voor deze welstandsnota is dat voor alle gebieden in de gemeente Raalte een welstandsvrij beleid geldt. In de van toepassing zijnde wetgeving betekent dit dat in hoofdzaak geen ‘redelijke eisen van welstand’ worden toegepast op een aanvraag omgevingsvergunning. Dit heeft de volgende voordelen: deregulering: minder regels en dus makkelijker voor de aanvrager; zelfsturing: burgers zijn zelf verantwoordelijk voor het uiterlijk van hun bouwplan; diversiteit: meer ruimte voor individuele verantwoordelijkheid, vrijheid en creativiteit; lagere lastendruk doordat welstandsleges komen te vervallen; kortere behandeltijd (in voorkomende situaties). Welstandsvrij brengt ook aandachtspunten/nadelen met zich mee. Burgers en maatschappij worden niet meer door regelgeving beschermd tegen aantasting van de esthetische kwaliteit van hun leefomgeving. In voorkomende gevallen kan een (ver)bouw negatieve gevolgen hebben voor de vastgoedwaarde van de buren of wordt de uitstraling van een gebied negatief beïnvloed. Gebleken is dat negatieve gevolgen van welstandsvrij beleid mogelijk zijn, maar in de praktijk weinig voor komen; zoals dakkapellen op rare plek in het dakvlak, vreemde raamindeling in gevel en afwijkende kleuren en materialen. De evaluaties van gemeenten die welstandsvrij beleid (gedeeltelijk) hebben doorgevoerd wijzen uit dat zich nagenoeg geen (grote) negatieve effecten hebben voorgedaan. Bijna geen van deze gemeenten heeft op basis van de evaluatie besloten tot het terugdraaien van het welstandsvrije beleid. Dit komt veelal doordat initiatiefnemers de kenmerkende kwaliteit van de bestaande bebouwing waarderen en deze meenemen in nieuwe bouwplannen. Initiatiefnemers zijn ook gebaat bij een goede esthetische kwaliteit omdat dit van grote invloed is op de waarde van hun vastgoed en investering. De gemeente kan via de excessenregeling in buitensporige situaties (waarbij sprake is van ernstige strijd met redelijke eisen van welstand) nog steeds invloed uitoefenen op de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. Deze regeling stelt de gemeente in staat om ook achteraf alsnog op te treden tegen excessen. In paragraaf 4.3 is de Excessenregeling nader uitgewerkt. 4.2.Gebiedsgerichte onderbouwing In de bestaande ruimtelijke plannen is eenduidig kader af te leiden voor de gebiedsindeling ‘Kernen’ en ‘Buitengebied’ als bedoeld in deze nota. Daar is voor de gebiedsomschrijving ‘Kernen’ in deze welstandsnota aangesloten bij het raadsbesluit inzake de aanwijzing van de bebouwde komgrenzen op grond van de Wegenverkeerswet en de Wegenwet zoals deze door de raad is vastgesteld op 29 januari 2009 en daarna op 21 oktober 2010 en 20 december 2012 is gewijzigd. De kaarten met de bebouwde komgrenzen zijn als bijlage 5.1 bij deze welstandsnota gevoegd. Het overige grondgebied van de gemeente Raalte valt onder het welstandsgebied ‘Buitengebied’. 4.2.1.Gebied: kernen De ruimtelijke kwaliteit in kernen wordt voornamelijk bepaald door de reeds aanwezige bebouwing en de invulling van de openbare ruimte. De basiskwaliteit is daarmee voldoende geborgd en nieuwe ontwikkelingen zijn voldoende te reguleren door middel van het bestemmingsplan en onze eigen positie bij de inrichting van de openbare ruimte. Nieuwe bijbehorende bouwwerken en verbouwingen in deze gebieden zijn vaak al vergunningsvrij en daarmee ook welstandsvrij. 4.22Gebied: buitengebied Ook met het huidige beleid blijkt dat het buitengebied het meest kwetsbare gebied is. Veelal van oudsher aanwezige boerderijen worden gesloopt en vervangen door een eigentijdse bebouwing. Het wel/niet slopen van bouwwerken kunnen we niet met een welstandsnota regelen. Het enige middel hiervoor is het aanwijzen als gemeentelijk monument. Dit middel moet wel gericht worden ingezet en leent zich minder voor alleen het tegengaan van sloop. De huidige ontwikkelingen in de landbouw vragen om innovativiteit van de ondernemers in deze sector. Traditionele kaders zijn vaak belemmerend. Welstandsvrij biedt ruimte aan die ontwikkeling. Vele andere gemeenten hebben al geëxperimenteerd met een welstandsvrij buitengebied en evaluaties hebben daar niet geleid tot herziening van dit beleid. Daar is gebleken is dat bouwers voldoende verantwoordelijkheid nemen om de kwaliteit van het buitengebied te bewaken. Bovendien wordt de kwaliteit van het totale buitengebied meer bepaald op basis van de inrichting van de natuur, landbouw en de erven in hun onderlinge samenhang dan op basis van incidentele specifieke verschijningsvormen van boerderijen en woningen. Gezien de constatering dat het buitengebied een kwetsbaar gebied is, verdient dit wel specifieke aandacht bij de evaluatie van het nieuwe beleid na een periode van twee jaar. 4.23Bedrijventerreinen Bedrijventerreinen kennen een grote diversiteit aan bebouwing die in een belangrijke wordt bepaald specifieke functie van het gebouw. Door vrijheid te geven aan bedrijven worden ontwikkelingen gestimuleerd. Representativiteit speelt normaliter een belangrijke rol bij bedrijven en geeft daarmee een borging voor de kwaliteit van de ontwikkelingen. We houden er rekening mee dat welstandsvrij bouwen de diversiteit zal vergroten. Wij vinden dit acceptabel voor de bedrijventerreinen. 4.24In- en uitbreidingslocaties We willen eigentijdse ontwikkelingen stimuleren waarbij ook ruimte is voor een nieuwe beeldkwaliteit. Deze kans doet zich met name voor bij in- en uitbreidingslocaties. Welstandsvrij biedt de ruimte om deze eigentijdse ontwikkeling mogelijk te maken. In de bestemmingsplannen sturen we om de basiskwaliteit te borgen en bij het inrichten van de openbare ruimte trekken we steeds meer samen op met de gebruikers/bewoners van de wijk. Deze combinatie biedt ruimte en borgt de basis. Vele andere gemeenten hebben al geëxperimenteerd met welstandsvrije ontwikkeling van in- en uitbreidingslocaties. Evaluatie hiervan heeft daar niet geleid tot herziening van het beleid welstandsvrij beleid. Het verdient wel aandacht om te evalueren of dit nieuwe beleid het gewenste effect heeft of dat meer sturing gepast is. Dan kan alsnog overwogen worden om dit in het bestemmingsplan te doen dan wel een ander middel in te zetten zoals het beeldkwaliteitsplan. 4.3.Welstandsbeleid gemeente Raalte: Excessenregeling Op basis van wet en regelgeving (zie juridisch kader) is de excessenregeling pas van toepassing als in de welstandsnota uitdrukkelijk wordt bepaald dat in een overigens welstandsvrij gebied de excessenregeling geldt. In hoofdstuk 4 is aangegeven dat in de welstandsvrije gebieden de excessenregeling van toepassing is. Indien geen excessenregeling is opgenomen, is het niet mogelijk om repressief, corrigerend op te treden tegen een bouwwerk dat uit welstandsoverwegingen als een exces moet worden beschouwd. De criteria voor ‘ernstige strijd met redelijke eisen van welstand’ zijn bedoeld voor buitensporigheden in het uiterlijk, die ook voor niet-deskundigen evident zijn. De excessenregeling is dus bedoeld voor uitzonderlijke situaties. Blijkens de jurisprudentie volgt daaruit dat toepassing van de excessenregeling een bijzondere behandeling vergt. Altijd zal precies gemotiveerd moeten worden waarom een specifiek geval inderdaad beschouwd wordt als een zodanig ingrijpend exces, dat handhavend optreden geëigend is. De naar hun aard globale excessencriteria zullen op de specifieke situatie expliciet geïnterpreteerd moeten worden. De gemeente hanteert bij het toepassen van de excessenregeling het criterium dat er sprake moet zijn van een buitensporigheid in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen evident is en die afbreuk doet aan de ruimtelijke kwaliteit van een gebied. In de volgende gevallen kan sprake zijn van een exces: het visueel of fysiek afsluiten van een bouwwerk voor zijn omgeving; het ontkennen of vernietigen van architectonische bijzonderheden bij aanpassingen; armoedig materiaalgebruik bij erfafscheidingen, bijgebouwen en overkappingen die zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte (toepassing van beddenspiralen, oude deuren, golfplaten of zeildoek etc.); armoedig materiaalgebruik bij gevelbetimmeringen die zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte (bijvoorbeeld kunststof schroten en industriële beplating); verloedering door achterstallig onderhoud; verstoring van ritme in gevelwand door gedeeltelijke afbraak, instorting of verwaarlozing etc.; toepassen van felle of contrasterende kleuren mits daarvoor geen redelijke aanleiding is. een grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is; het plaatsen van bouwketen en/ of zeecontainers anders dan functioneel voor bouw-, onderhouds-, of sloopactiviteit. 4.4.Relatie welstandsnota 2010 In de Welstandnota 2010, vastgesteld op 13 januari 2011, zijn de volgende gebieden (met bijbehorende beoordelingsniveau) beschreven: Gebied Welstandsniveau Centrum (Raalte en Heino) Bijzonder Kernen en linten Plus Dorpsgebieden Basis Woonwijken Basis Bedrijventerreinen Basis Sport- en recreatieterreinen Welstandsvrij Groene complexen Basis Buitengebied Basis Landgoederen Basis In de Welstandsnota 2010 zijn de sport- en recreatieterreinen aangewezen als welstandsvrij. De groene complexen kenmerken zich door de openheid rond de aanwezige (veelal grootschalige) bebouwing. Voor dit gebied zijn amper criteria opgenomen. Voor het gebied Landgoederen zijn basis criteria opgenomen. Voor deze gebieden geldt primair de status als (rijks) monument. Voor de overige gebieden zijn in meer of mindere mate criteria beschreven waaraan de aanvraag omgevingsvergunning wordt getoetst. 4.5.Welstandsnota gemeente Raalte 2016: Evaluatie 2018 In de ‘Welstandsnota gemeente Raalte 2010’ is aan de gebieden ‘Centrum’ en ‘Kernen en linten’ een hoger welstandsniveau toegekend dan ‘Basis’. De hogere kwaliteit van die gebieden gaf hiertoe aanleiding. Na een ervaringsperiode van twee jaren willen we met name ten aanzien van deze gebieden evalueren wat de consequenties zijn van het nieuwe welstandsbeleid. Bij deze evaluatie willen we ook invloed van welstandsvrij op de kwetsbaarheid van het ‘Buitengebied’ betrekken en de ontwikkeling van de nieuwe beeldkwaliteit in ‘In- en uitbreidingslocaties’ als gevolg van het welstandsvrijbeleid. 5Bijlagen 5.1.Kaart met ‘Kernen’ en ‘Buitengebied’ 5.2.Rijksmonumenten Adres Monumentnummer Omschrijving Bornweg 3 te Heino 21361 Boerderij Buurtschapsweg 2 te Luttenberg 32266 Jachtboerderij Canadastraat 8 te Heino 21362 Colckhof 2 te Laag Zuthem 519985 Bouwhuis Colckhof 4 te Laag Zuthem 519986 Bouwhuis Colckhof 6 te Laag Zuthem 519942 Landhuis Colckhof bij 6 te Laag Zuthem 519943 Historische aanleg Colckhof bij 6 te Laag Zuthem 519987 Hooiberg Colckhof bij 6 te Laag Zuthem 519988 Houtschuur Colckhof bij 6 te Laag Zuthem 519989 Eendenhuisje Colckhof bij 6 te Laag Zuthem 519990 Theehuisje Colckhof bij 6 te Laag Zuthem 519991 Moestuinmuur met kas Colckhof bij 6 te Laag Zuthem 519992 Hekpijlers Zuthemerweg Colckhof bij 6 te Laag Zuthem 519993 Hekpijlers Hubertsallee Colckhof 8 te Laag Zuthem 519997 Boerderij met put en berg De Plas 7 te Raalte 32268 Kerk De Plas bij 7 te Raalte 32269 Toren Den Alerdinckweg 1 te Laag Zuthem 520649 Hoofdgebouw Den Alerdinckweg bij 1 te Laag Zuthem 520748 Historische aanleg Den Alerdinckweg bij 1 te Laag Zuthem 520750 Toegangshek (voorplein) Den Alerdinckweg bij 1 te Laag Zuthem 520751 Toegangshek (begin Den Alerdinckweg) Den Alerdinckweg bij 1 te Laag Zuthem 520753 Tuinmuur Den Alerdinckweg bij 1 te Laag Zuthem 520754 Siervazen Den Alerdinckweg 3 te Laag Zuthem 520749 Bouwhuis Den Alerdinckweg 5 te Laag Zuthem 520752 Oranjerie Deventerstraat 64 te Raalte 32263 Boerderij Strunk Dorpsstraat 16 te Heeten 32277 Kerk Heetenseweg 26 te Raalte 32278 Boerderij Erve Groot Zwaaftink Heinoseweg 8 te Raalte 32270 Eenvoudig boerderijtje van landgoed ’t Reelaer Herenstraat 1 te Raalte 408811 Winkel-woonhuis Holterweg 50 te Heeten 513677 Boerderij Hubertsallee 1 te Laag Zuthem 519994 Portierswoning Hubertsallee 7 te Laag Zuthem 519995 Tuinmanswoning Hubertsallee bij 7 te Laag Zuthem 519996 Tuinmuur Kerkstraat 6 te Raalte 32265 Kerk Kerkstraat bij 6 te raalte 513666 Rouwkapel Kerkstraat bij 6 te Raalte 513667 Baarhuisje Kerkstraat 8 te Raalte 513665 Pastorie Kolkweg 44 te Laag Zuthem 21364 Boerderij Luttenberg 513678 Lourdesgrot Marktstraat 1 te Heino 513199 Kerk Nijverdalseweg 10 te Mariënheem 32267 De Bagatelle Nijverdalseweg 32 te Mariënheem 513669 Kerk Nijverdalseweg 34 te Mariënheem 513670 Pastorie Portlanderdijk 45 te Heeten 32274 Voormalige herberg Rozendaelseweg 3 te Heino 510287 Huis Rozendaelseweg bij 3 te Heino 510288 Historische aanleg Rozendaelseweg bij 3 te Heino 510290 Brug Rozendaelseweg bij 3 te Heino 510291 Tuinmuur Rozendaelseweg bij 3 te Heino 510292 Duivenhok Rozendaelseweg bij 3 te Heino 510293 Tuinsieraad Rozendaelseweg bij 3 te Heino 513200 Voetgangersbrug Rozendaelseweg 7 te Heino 510289 Koetshuis Schoonhetenseweg 52 te Heeten 384386 Portiers / chauffeurswoning Schoonhetenseweg 56 te Heeten 38365 Landhuis Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384366 Park en tuinaanleg Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384367 Toegangsbrug met balustrade, hekpijlers en sierhek Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384370 Klein bouwhuis Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384372 Houten volière Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384373 Kleine poort met muur langs zuidzijde plein Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384374 Grote poort met muurwerk Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384375 Bakstenen oranjerie Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384376 Grote verwarmde kas Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384377 Kleine druivenkas Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384378 Vier broeikassen Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384379 Muur Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384382 Tennishuisje Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384383 Bouwhuis Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384384 Houten schuur Schoonhetenseweg bij 56 te Heeten 384385 Duiventil Schoonhetenseweg tegenover 56 te Heeten 384371 Zonnewijzer Schoonhetenseweg tegenover 56 te Heeten 384380 IJskelder Schoonhetenseweg tegenover 56 te Heeten 384381 Tuinhuisje Schoonhetenseweg 56a te Heeten 384368 Noordelijk bouwhuis Schoonhetenseweg 58 te Heeten 384369 Zuidelijk bouwhuis Spekschateweg 2 te Heeten 513672 Boerderij Spekschateweg bij 2 te Heeten 513673 Kookhuisje Spekschateweg bij 2 te Heeten 513674 Hooiberg ’t Reelaer 1 te Raalte 333587 Landhuis ’t Reelaer 5 te Raalte 513675 Koetshuis ’t Reelaer 9 te Raalte 32272 Boerderij ’t Reelaer 15 te Raalte 513676 Boerderij ’t Reelaer 23 te Raalte 333592 Boerderij Twentseweg 7 te Heino 21366 L – vormig boerderijtje Vlaminckhorstweg 38 te Heino 21367 Boerderij Vlaminckhorstweg 40 te Heino 21368 Buitenhuis Zuthemerweg 19 te Laag Zuthem 519998 Landarbeiderswoning Zwolseweg 50 te Heino 521425 Hoofdgebouw (huis de Gunne) Zwolseweg bij 50 te Heino 521424 Historische aanleg Zwolseweg bij 50 te Heino 521427 Toegangshek Zwolseweg bij 50 te Heino 521428 Twee tuinvazen op sokkels Zwolseweg bij 50 te Heino 521429 Tuinvaas op sokkel Zwolseweg bij 50 te Heino 521430 Tuinvaas Zwolseweg bij 50 te Heino 521431 Sokkel Zwolseweg bij 50 te Heino 521432 Tuinschuurtje Zwolseweg bij 50 te Heino 521433 Stoeppalen Zwolseweg 54 te Heino 521434 Tuinmanswoning Zwolseweg 70 te Laag Zuthem 21371 Boerderij 5.3Gemeentelijke monumenten Bendijksweg 50 8141 RP Heino Boerderij behorend bij landgoed Brugstraat 29 + 31 8102 EP Raalte Woonhuis Burgemeester Kerssemakersstraat 11 8101 AL Raalte Woonhuis, voormalig huis van bewaring Burgemeester Kerssemakersstraat 14 8101 AN Raalte Woonhuis Burgemeester Kerssemakersstraat 29 8101 AL Raalte Woonhuis, Villa Entepol Burgemeester Kerssemakersstraat 40 8101 AP Raalte Woonhuis Burgemeester Kerssemakersstraat 46 8101 AP Raalte Woonzorgcentrum Angeli Custodes Burgemeester Kerssemakersstraat 53 8101 AM Raalte Voormalige burgemeesterswoning Butzelaarstraat 24 8105 AR Luttenberg R.K.-kerk Butzelaarstraat 24 8105 AR Luttenberg Pastorie behorend bij naastgelegen kerk Butzelaarstraat 64 8105 AR Luttenberg Vakantiehuis Canadastraat 2 + 4 8141 AC Heino Woonhuis / winkel Canadastraat 5 8141 AA Heino Woonhuis Canadastraat 6 8141 AC Heino Bezoekerscentrum in voormalige maalderij Canadastraat 7 + 7a 8141 AA Heino Woonhuis Canadastraat 24 + 26 8141 AC Heino R.K.-kerk met pastorie Canadastraat 37 8141 AB Heino Schoolgebouw Dorpsstraat 41 8111 AC Heeten Schoorsteen voormalige melkfabriek Grotestraat 3 8102 CD Raalte Winkelpui Holterweg 46 8111 NR Heeten Boerderij Holterweg 52 8111 NR Heeten Boerderij Holterweg 53 8112 PH Nieuw Heeten Woonhuis Horstweg 7 + 7a 8107 AA Broekland Boerderij Kanaal BBK Raalte Overijssels kanaal Kanaalstraat / Enkstraat Ong. Raalte Enkbrug Kerkslagen 1 8144 RD Lierderholthuis R.K.-kerk Kleinjansweg 6 8141 PN Heino Boerderij “De Wildenberg”, met betegelde kamer Kloosterdijk 1 8106 RE Mariënheem Boerderij Kolkweg Ong. Laag Zuthem Dijkstoel Korenstraat 25 8102 BA Raalte Watertoren Langeslag 38 + 40 8055 PR Laag Zuthem Gereformeerde kerk met pastorie Looweg 17 8105 SL Luttenberg Boerderij Mettingenlaan Ong. Raalte M.O.K.-werfjes Molenweg 10 8141 NS Heino Boerderij “De Bredenhorst’ Neppelenbroekerdijk 1 8107 AS Broekland Boerderij Neppelenbroekerdijk 4 8107 AT Broekland Boerderij Nieuwe Deventerweg 33a 8101 PM Raalte Trafohuis Nieuwe Wetering Ong. Heino Kadaverput Nieuwe Wetering Ong. Heino Schrikhekken Nieuwe Wetering 1 8144 RA Lierderholthuis Boerderij “Kraijenschot” Oude Molenweg Ong. Raalte Joodse begraafplaats Rozendaelseweg Ong. Heino Schrikhekken Rozendaelseweg Ong. Heino Brug over de vloedgraven Rozendaelseweg 14 8141 ND Heino Woonhuis behorend bij landgoed Rozendaelseweg 26 8141 ND Heino Boerderij Scholtensstraat 1 8112 AA Nieuw Heeten R.K.-kerk Scholtensstraat 3 8112 AA Nieuw Heeten Pastorie Scholtensstraat Bij 1 en 3 8112 AA Nieuw Heeten Pastoorstuin en begraafplaats Schoonhetenseweg 46 8111 ME Heeten Boerderij Schoonhetenseweg 60 8111 PV Heeten Boerderij Spanjaardsdijk 2 8111 RJ Heeten Boerderij Speelmansweg 5 8111 MH Heeten Boerderij Spekschateweg / Weeleweg Ong. Heeten Brug Stationsstraat 21 8102 EB Raalte Voormalige synagoge Stationsweg 1 8141 SB Heino Villa Stationsweg 2 + 2a 8141 SC Heino Woonhuis Stationsweg 14 8141 SC Heino Villa Stationsweg 30 8141 SL Heino Dienstwoning Stationsweg 34 + 36 8141 SL Heino Voormalig stationsgebouw Stobbenbroekerweg 33 8101 NS Raalte Boerderij Sumpelweg 3 8102 PA Raalte Boerderij Ten Haveweg 39 8106 PH Mariënheem Woonhuis Van der Capellenweg 1 8141 EE Heino Herenhuis Van Dongenstraat 8 8107 AG Broekland Pastorie Van Dongenstraat 10 8107 AG Broekland R.K.-kerk Velnerweg 6 + 8 8101 NX Raalte Boerderij Weeleweg 13 8111 RN Heeten Boerderij Westdorplaan 122 8101 BJ Raalte Wederopbouwkerk Westdorplaan 132c 8101 PP Raalte Baarhuisje Woolthuisweg 28 8141 RX Heino Boerderij Wijheseweg 56 8101 MC Raalte Boerderij Zonnenbergerdijk Ong. Heeten Brug Zuthemerweg Ong. Heino Grenspaal Zwollekerspel / Heino Zuthemerweg 11 8141 PC Heino Boerderij Zwarteweg 18 + 20 8112 AD Nieuw Heeten Dubbel woonhuis Zwolsestraat 18 8101 AC Raalte Schoolgebouw Zwolsestraat 61 8101 AB Raalte Voormalig tolhuis 5.4Karakteristieke panden Achterweiweg 2 te Raalte Berghuisweg 1 te Heeten Berghuisweg 15 en 15a te Heeten Berghuisweg 9 te Heeten Bornweg 4 te Heino Broeklanderdijk 21 te Broekland Broeklanderdijk 58 te Broekland Butzelaarstraat 67 te Luttenberg Cellenweg 12 te Heeten Cellenweg 14 te Heeten Centsweg 1 te Heino Crismansweg 1 te Raalte Dalfserweg 1 te Heino Dalfserweg 3 te Heino Dalfserweg 12 te Heino De Wesenberg 1 te Broekland Grote Hagenweg 3 te Laag Zuthem Grote Hagenweg 9 te Laag Zuthem Grote Hagenweg 11 te Laag Zuthem Haarlesedijk 27 te Heeten Haarlesedijk 8 te Heeten Hagenweg 17 te Heeten Heetenseweg 25 te Heeten Heetenseweg 5 te Heeten Heetenseweg 6 te Heeten Heinoseweg 11 te Raalte Het Hoogeland 20 te Heeten Heuvelweg 48 te Luttenberg Hofmeijersweg 2 en 4 te Raalte Hoge Bosweg 2 en 4 te Laag Zuthem Hogebroeksweg 27 te Raalte Hogebroeksweg 30 te Raalte Holterweg 27 te Heeten Holterweg 46 te Heeten Holterweg 52 te Heeten Holteveensweg 5 te Luttenberg Horstweg 15 Kleinjansweg 4 Kleinjansweg 6 Langeslag 43 Lierderholthuisweg 21 en 23 Lierderholthuisweg 42 Linderteseweg 34 Linderteseweg 44 Linderteseweg 52 Linderteseweg 57 Luttenbergerweg 25 Luttenbergerweg 66 Moerweg 2 Molenweg 10 Neppelenbroekerdijk 15 Neppelenbroekerdijk 4 Neulemanswe 35 Neulemansweg 33 Nieuwe Deventerweg 22 Nieuwe Deventerweg 46 en 46a Nieuwe Deventerweg 54 Nieuwe Wetering 1 Nieuwe Wetering 4 Nijverdalseweg 1 Oosterenkweg 7 te Heeten Oude Dalfserweg 9 Oude Twentseweg 48 Overmeenweg 19 Overmeenweg 23 Pleegsterdijk 19 Pleegsterdijk 20 en 20a Portlanderdijk 10 en 12 Portlanderdijk 21 Portlanderdijk 24 Portlanderdijk 25 Portlanderdijk 29 Portlanderdijk 32 Portlanderdijk 50 en 52 Portlanderdijk 58 en 60 Portlanderdijk 7 te Heeten Raarhoeksweg 20 Schanekampsweg 2 Schoonhetenseweg 24 Schoonhetenseweg 36 Schoonhetenseweg 44 Schoonhetenseweg 60 Speelmansweg 5 Spekschateweg 8 Stobbenbroekerweg 33 Stoevenweg 15 Stoevenweg 15 Stokvisweg 1 Stokvisweg 14 Sumpelweg 1 Sumpelweg 3 ’t Reelaer 13 ’t Reelaer 3 Ten Haveweg 24 en 26 Ten Haveweg 34 Tolhuisweg 11 en 13 Veldhoekerweg 1 Velnerweg 4 Verversweg 12 Voortmansweg 6 en 6a Voortmansweg 8 en 10 Weeleweg 13 Weeleweg 16 Weeleweg 20 Weseperweg 34 Weseperweg 51 Wolthaarsdijk WZ 5 Wolthaarsdijk WZ 9 Zonnenbergerdijk 7 Zuthemerweg 25 Zuthemerweg 30 Zuthemerweg 9