beleidsnota speelruimte - naar een bespeelbare woonruimte (Terneuzen)

beleidsnota speelruimte - naar een bespeelbare woonruimte Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1: Waarom Speelruimte: het belang van (kunnen) spelen 1.1 Wat is speelruimte? 1.2 De essentie van (kunnen) spelen 1.3 Het belang voor de ontwikkeling van het kind 1.4 Het belang voor het woon- en leefklimaat 1.5 Economische waarde Hoofdstuk 2: Uitgangspunten en doelstelling van speelruimtebeleid 2.1 Uitgangspunten 2.1.1 Basisvoorwaarden voor spelen 2.1.2 Integrale afstemming 2.1.3 Bewonersparticipatie (inclusief jongerenparticipatie) 2.2 Doelstelling van speelruimtebeleid Hoofdstuk 3: Algemene voorwaarden 3.1 Richtlijnen voor speelruimtereservering en inrichting 3.1.1 Richtlijnen voor speelruimtereservering 3.1.2 Richtlijnen voor inrichting van speelruimte 3.2 Kostenposten 3.2.1 Nieuwe bestemmings- en (her)structureringsplannen 3.2.2 Bestaande wijken en kernen 3.2.3 Bijzondere voorzieningen 3.3 Veiligheidsvoorschriften 3.3.1 Bouwbesluit 3.3.2 Warenwetbesluit Attractie- Speeltoestellen 3.4 Wettelijke aansprakelijkheid Hoofdstuk 4: Inventarisatie van de huidige situatie 4.1 Wijk- en kernindeling van de gemeente Terneuzen 4.2 Speelruimte per wijk of kern 4.3 Algemene conclusies en aanbevelingen Hoofdstuk 5 Financiële consequenties 5.1 Lopende initiatieven 5.2 Prioriteitenlijst 5.3 Bijzondere voorzieningen 5.4 Beschikbare budgetten Bijlage I: Inventarisatie van de speelruimte in de gemeente Terneuzen per wijk en kern Bijlage II: Overzichtstekeningen speellocaties Inleiding In juni 2005 is de Kadernota Jeugdbeleid 2005-2008 “Samen sterk in de gemeente Terneuzen” vastgesteld. In deze kadernota zijn speerpunten van beleid opgenomen, waaraan in de beleidsperiode 2006-2009 verdere uitwerking wordt gegeven. Eén van de speerpunten behelst het ontwikkelen en implementeren van het speelruimtebeleid. Buitenspelen is belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Het kunnen beschikken over voldoende, kwalitatief goede speelruimte die aansluit bij het ontwikkelingsniveau van het kind is dan ook evident. Om dit inzichtelijk te krijgen zijn een groot aantal zaken onderzocht en op de volgende manier uitgewerkt. In Hoofdstuk 1 gaan we in op het belang van (kunnen) spelen voor de ontwikkeling van het kind, maar ook op het belang voor bijvoorbeeld het woon- en leefklimaat en het economisch belang. Vervolgens gaan we in Hoofdstuk 2 in op wat de uitgangspunten van speelruimtebeleid zouden moeten zijn, waaruit de doelstelling wordt geconcludeerd. Hierbij wordt rekening gehouden met de basisvoorwaarden voor spelen, het effect van buitenspelen, er vindt afstemming plaats met overige beleidsterreinen en er wordt aandacht geschonken aan bewonersparticipatie, waaronder jeugdparticipatie. In Hoofdstuk 3 wordt aandacht geschonken aan de algemene voorwaarden op het gebied van speelruimte. Er worden richtlijnen/normen gegeven voor het reserveren en inrichten van speelruimte, met welke kostenposten hebben we te maken, met welke wettelijke verplichtingen moet er rekening gehouden worden. Te denken valt hierbij aan bijvoorbeeld de wettelijke aansprakelijkheid en het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS). Hoofdstuk 4 is in zijn geheel gericht op de inventarisatie van de huidige situatie, de zogenaamde nulmeting. Deze nulmeting zal de basis vormen voor de te vormen conclusies en aanbevelingen op het gebied van speelruimte in onze gemeente. In Hoofdstuk 5, tenslotte, gaan we dieper in op de financiële consequenties. In Bijlage I is de volledige inventarisatie van de formele speelruimte opgenomen; in Bijlage II vindt u overzichtstekeningen van de locaties met speelplekken. Leeswijzer Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een grijs gekaderde tekst met een samenvatting en/of algemene conclusie(

1. s)aangaande de voorgaande tekst. Deze kaders kunnen gebruikt worden om de beleidsnota in vogelvlucht te lezen, waarbij de overige tekst kan dienen als toelichting Hoofdstuk1Waarom Speelruimte: het belang van (kunnen) spelen Allereerst willen we ingaan op de begrippen speelruimte en spelen. Waar hebben we het over als we over speelruimte spreken, wat is de essentie van (kunnen) spelen en waarom vinden we het zo belangrijk dat kinderen kunnen spelen? 1.1 Wat is speelruimte? Als we het hebben over speelruimte maken we een onderscheid tussen informele en formele speelruimte. Onder informele speelruimte wordt verstaan de ruimte die kinderen zelf opzoeken om te spelen maar die daarvoor niet speciaal is aangewezen of ingericht. Het gaat hier om voor- en achtertuintjes, brandgangen, een grasveldje, het trottoir, een muurtje, de straat en dergelijke. Formele speelruimte is een speelterrein dat speciaal is ingericht om te spelen, met speeltoestellen en speelaanleidingen, voor kinderen in een bepaalde leeftijdscategorie. Formele en informele speelruimte vormen samen de ‘bespeelbare woonruimte’. 1.2 De essentie van (kunnen) spelen De essentie van het kinderspel is de (relatieve) vrijheid waarmee kinderen, zonder tussenkomst van volwassenen, binnen de context van hun omgeving, hun eigen spel en eigen bezigheden kiezen. Deze vrije keuzemogelijkheid is belangrijk om kinderen tot evenwichtige volwassenen te laten opgroeien. Daarnaast is het van belang te weten dat het spel van kinderen niet alleen uit activiteit, het actieve bezig zijn bestaat, maar ook uit rust. 1.3 Het belang van spelen voor de ontwikkeling van het kind Spelen draagt bij aan een evenwichtige ontwikkeling van het kind, zowel op lichamelijk, cognitief als sociaal-emotioneel opzicht: buitenspelen draagt niet alleen bij aan de sensomotorische ontwikkeling van het kind, maar bijvoorbeeld ook aan de bevordering van de algemene conditie. Kinderen die buitenspelen zijn dan ook gezonder dan kinderen die veel binnen zitten; uit recent onderzoek is zelfs gebleken dat kinderen die niet (kunnen) buitenspelen ongezond zijn. spel bevordert onder andere het probleemoplossend gedrag, het logisch denken en de taal- en betekenisverwerving; zoals eerder vermeld is de essentie van spel de keuzevrijheid die kinderen hebben. Deze vrijheid heeft een positieve invloed op de persoonlijkheidsontwikkeling van het kind, met name voor wat betreft de zelfwerkzaamheid, het zelfbeeld en de sociale interactie. 1.4Het belang voor het woon- en leefklimaat Doordat kinderen snel contacten leggen bouwen ze hun eigen netwerken op in de buurt. Daarbij betrekken ze als vanzelfsprekend hun ouders, waardoor ook zij met elkaar in contact kunnen komen en er meer betrokkenheid ontstaat tussen buurtbewoners. Daarnaast heeft voldoende en kwalitatief goede speelruimte, waarbij rekening wordt gehouden met het gebruik door kinderen van verschillende leeftijdscategorieën, een positieve invloed op het voorkómen van vandalisme en kleine criminaliteit. Immers: als jongeren een eigen plek hebben, hoeven ze niet uit te wijken naar plaatsen waar ze andere buurtbewoners eventueel overlast kunnen bezorgen. ‘Een buurt met weinig groen en buitenspeelmogelijkheden: is onaantrekkelijk als vestigingsplaats voor mensen die iets te kiezen hebben, heeft (dus) een groot verloop, heeft meer te lijden van kinderen die zich vervelen, wordt (daardoor) vanzelf een probleemwijk, hetgeen de gemeente handenvol geld kost en een slechte naam bezorgd’ (Schouten 1998). 1.5 Economische waarde De aanwezigheid van veel en goede (speel)ruimte vergroot de aantrekkingskracht van de woonomgeving en daarmee ook die van de gemeente. De huizenkopers van tegenwoordig kijken niet alleen naar de buiten- en binnenkant van hun toekomstige woning, maar vooral ook naar de omgeving waarin deze woning staat, waarbij de hoeveelheid groen in de buurt en de aanwezige speelvoorzieningen een belangrijke rol spelen. Uit het voorgaande blijkt tevens dat buiten kunnen spelen in de toekomst leidt tot lagere gezondheidskosten en dat vermindering van vandalisme en kleine criminaliteit een kostenbesparing zou kunnen opleveren. Hoofdstuk2:Uitgangspunten en doelstelling van het speelruimtebeleid In dit hoofdstuk gaan we in op de uitgangspunten van speelruimtebeleid binnen onze gemeente. Hierbij wordt onder meer aandacht geschonken aan de basisvoorwaarden voor speelruimte, de afstemming met overige beleidsterreinen en organisatieonderdelen, en op bewonersparticipatie. Deze uitgangspunten vormen, samen met het in het vorige hoofdstuk geformuleerde belang van buitenspelen, de grondslag waaruit de doelstelling voor speelruimtebeleid wordt geconcludeerd. 2.1Uitgangspunten 2.1.1 Basisvoorwaarden voor speelruimte Helaas komt het nog steeds voor dat een speelterrein niet of nauwelijks wordt gebruikt. Een belangrijke oorzaak is dat het speelterrein niet voldoet aan de basisvoorwaarden voor een kwalitatief goede speelruimte. We noemen hier de belangrijkste: ·Veiligheid Kinderen leren door vallen en opstaan. Ze moeten nu eenmaal in risicosituaties verkeren om te kunnen leren en zich te ontwikkelen. Voorwaarde is wel dat ze deze risico’s moeten kunnen overzien en is dus afhankelijk van de leeftijd. Voor de speelterreinen betekent dit dat gezorgd moet worden voor een verantwoorde inrichting en deugdelijke constructies van de speeltoestellen, conform het WAS, en afgestemd op de doelgroep. Hierbij moet ook rekening worden gehouden met de verkeerssituatie (verkeersluwe woongebieden hebben de voorkeur) en de eventuele aanwezigheid van water. Daarnaast moeten kinderen zich ook veilig kunnen vóelen. Dit betekent dat er zowel grotere open ruimtes moeten zijn waar je je lekker vrij kunt bewegen, maar ook beschutte en kleinere ruimtes. Tevens moet de woonomgeving herkenbaar zijn. Het gebruik van speciale materialen als paaltjes, lantaarnpalen, bankjes en dergelijke, kan deze herkenbaarheid van de woonomgeving vergroten. ·Bereikbaarheid De actieradius van kinderen, dat wil zeggen de afstand die zij zelfstandig van huis gaan, wordt vaak gerelateerd aan de leeftijd: van 0-5 jaar 100 meter, van 6-12 jaar 400 meter en kinderen van 13 jaar en ouder 1000 meter en verder. Uit recente onderzoeken blijkt echter dat de eigen woning het centrum blijft in de speelomgeving van het kind, ook als ze bijvoorbeeld inmiddels 15 jaar zijn. De mate waarin kinderen hun omgeving gaan ontdekken is mede afhankelijk van hun karakter, het al dan niet aanwezig zijn van leeftijdgenoten in de buurt, de mate van bezorgdheid van de ouders, de kwaliteit van de woonomgeving, de sociale veiligheid en de verkeerssituatie. ·Variatie Het spel van kinderen kent een bijna onuitputtelijke diversiteit. Naast de vele vormen van actief bewegen, zoals rennen, springen, klimmen, zwaaien, duikelen en dergelijke, zijn er wedstrijdjes als tikkertje en verstoppertje, het maken en bouwen van dingen, het rollenspel, bijvoorbeeld cowboytje en circusje spelen en zoals al eerder vermeld bestaat het kinderspel zeker ook uit rust, waarbij ze lekker kletsen, een beetje rondhangen en kijken naar andere kinderen. ·Betrokkenheid van buurtbewoners Inspraak door de buurtbewoners en de gebruikers van de speelruimte bij de inrichting hiervan is onmisbaar. Pas als de bewoners zich betrokken voelen, zijn ze bereid mee te denken en de zorg voor de woonomgeving op zich te nemen. In 2.1.3. Bewonersparticipatie (inclusief jongerenparticipatie) komen we hier uitgebreider op terug. Wil een speelterrein een kwalitatief goede speelvoorziening zijn dan komt daar dus nogal wat bij kijken. Het alleen maar plaatsen van speeltoestellen biedt geen voorwaarde dat daarmee ook aan de speelbehoefte van kinderen wordt voldaan. Elke wijk, elke kern in de gemeente Terneuzen kent zijn eigen situatie. In samenspraak met alle betrokkenen, zowel intern als extern, moet getracht worden tegemoet te komen aan deze speelbehoefte, waarbij de ‘bespeelbare woonomgeving’ centraal dient te staan. 2.1.2Integrale afstemming Zoals in de inleiding reeds is verwoord maakt het speelruimtebeleid deel uit van het jeugdbeleid. In de Kadernota Jeugdbeleid 2005-2008 wordt jeugdbeleid gedefinieerd als ‘het overheidshandelen op alle beleidsterreinen dat, bedoeld of onbedoeld, invloed heeft op de ontwikkelingsmogelijkheden en maatschappelijke positie van alle jeugdigen in de gemeente van 0 t/m 25 jaar. Het is beleid dat plaatsvindt binnen een breed scala van directies, afdelingen en clusters binnen de gemeente. Jeugdbeleid is hierdoor beleid dat niet op zichzelf staat, maar facetbeleid. Het is een verantwoordelijkheid die door de gehele organisatie gedragen dient te worden, wil het een integraal karakter krijgen. Om dit te kunnen realiseren is het zinvol om dwarsverbanden te leggen met andere beleidsterreinen als het onderwijsbeleid, welzijnsbeleid, veiligheidsbeleid, cultuurbeleid, volkshuisvesting, ruimtelijk beleid, gezondheidsbeleid, sportbeleid en wijkbeheer.’ Vertaald naar het speelruimtebeleid betekent dit dat er met name intensieve samenwerking moet zijn met de organisatieonderdelen Wijkbeheer, Ruimte en Groenbeheer en in mindere mate met Onderwijs, Welzijn en Sport, Beheer en Onderhoud. Daarnaast is er in de Kadernota Jeugdbeleid sprake van externe afstemming. Voor het speelruimtebeleid betekent dit met name samenwerking met Stichting Welzijn Terneuzen, scholen en de politie. De politie wordt met name ingeschakeld bij overlastplegende jeugd. Hiertoe is een plan opgesteld met betrekking tot een uniforme aanpak binnen de wijkteams van de gemeente Terneuzen. 2.1.3Bewonersparticipatie (inclusief jongerenparticipatie) Bewonersparticipatie is belangrijk omdat het een positieve uitwerking heeft op de woonomgeving. Wanneer bewoners een duidelijk aandeel hebben in de planvorming, de realisatie en het beheer, blijken zij zich verantwoordelijker te voelen voor hun woonomgeving. Bewonersparticipatie blijkt sociale isolatie te voorkomen en leidt tot het terugdringen van vandalisme en vervuiling’, aldus het Handboek Speelruimtebeleid 1999 (uitgebracht door de NUSO en Jantje Beton). Naast de in de vorige paragraaf omschreven samenwerking zal dan ook sprake moeten zijn van samenwerking met kern- en wijkraden, buurtverenigingen, omwonenden, ouders en de jeugd zelf, om gezamenlijk te komen tot het verbeteren van de formele en informele speelruimte. Voor het speelruimtebeleid zijn met name de kern- en wijkraden het eerste aanspreekpunt voor zowel de gemeente als de bewoners als het gaat om verzoeken en initiatieven voor speelvoorzieningen. Waar we het hier hebben over bewoners, hebben we het uiteraard ook over jongeren. Zij zijn de meest intensieve gebruikers van de woonomgeving, en moeten dan ook actief betrokken worden bij de inrichting daarvan. Omdat zij als geen ander kunnen aangeven wat ze nodig hebben, wordt een betere afstemming op de speelbehoefte van jongeren bereikt. Hoe deze jongerenparticipatie gestalte kan krijgen is neergelegd in de Kadernota Jeugdbeleid en vormt één van de gebieden die uitgewerkt zullen worden in een deelnotitie. Momenteel wordt, voor wat betreft het speelruimtebeleid, gekozen voor incidentele participatie, in de zin van medezeggenschap en betrokkenheid. Hierbij speelt de Stichting Welzijn Terneuzen, als uitvoerend jeugd- en jongerenwerkorgaan, een intermediaire rol. 2.2 Doelstelling van het speelruimtebeleid Uitgaande van het in Hoofdstuk 1 geformuleerde belang van spelen en de in de vorige paragraaf vermelde uitgangspunten komen wij tot de volgende doelstelling voor het speelruimtebeleid in de gemeente Terneuzen: Het tegemoetkomen aan de speelbehoefte en bevorderen van het buitenspelen van kinderen en jongeren, door het integraal realiseren en in stand houden van voldoende, kwalitatief goede en uitdagende speelvoorzieningen, welke evenwichtig verspreid zijn over de gemeente Terneuzen, waarbij rekening wordt gehouden met te onderscheiden leeftijdsgroepen en waarbij bewonersparticipatie, en dus ook jongerenparticipatie, een belangrijke rol speelt. Hoofdstuk3:Algemene voorwaarden In dit hoofdstuk besteden we aandacht aan de algemene voorwaarden die er gelden voor speelruimte en speelvoorzieningen. Hierin worden een aantal richtlijnen aangegeven voor wat er minimaal nodig is om aan de doelstelling, zoals geformuleerd in hoofdstuk 2, gestalte te geven, en worden enkele wettelijke kaders besproken waar speelruimtebeleid aan moet voldoen. 3.1Richtlijnen voor speelruimtereservering en inrichting 3.1.1. Richtlijnen voor speelruimtereservering In Nederland is het nog steeds zo dat het bijvoorbeeld wel wettelijk is geregeld hoeveel parkeerplaatsen er per woning moeten zijn, maar niet hoeveel speelruimte er voor kinderen gereserveerd moet zijn. Pogingen hiertoe hebben geleid tot heftige discussies in spelend Nederland. De initiatiefwet Buitenspeelruimte, waarin wordt voorzien in regels met betrekking tot de bevordering van de aanleg en behoud van buitenspeelruimte voor kinderen, is in oktober 2005 behandeld in de Tweede Kamer. Alhoewel de Tweede Kamer de doelstelling van deze initiatiefwet breed steunt, en het belang van buiten spelen voor kinderen wordt erkend, lopen de meningen uiteen als het gaat over de manier waarop voldoende speelruimte voor kinderen kan worden gegarandeerd. Een aantal partijen is van mening dat dit niet door de landelijke overheid geregeld zou moeten worden, maar een taak is van de gemeenten. Ook werd gepleit voor een meer flexibele norm: gemeenten moeten onder bepaalde omstandigheden kunnen afwijken van de voorgestelde norm. Naar aanleiding van de gemaakte opmerkingen tijdens het debat zal een gewijzigd wetsvoorstel worden gemaakt. Vooruitlopend en inspelend op deze wet betekent het voor de gemeenten dat zij hun eigen normen en richtlijnen moeten stellen als het gaat om reservering van speelruimte. Binnen onze gemeente is een dergelijke richtlijn of norm (tot nu toe) niet gebruikelijk. Bij elk nieuw bestemmings- of (her)structureringsplan wordt apart bekeken hoeveel openbaar groen, en daarmee ook speelruimte, er wordt gereserveerd. Om tot een goede richtlijn of norm te komen zijn de volgende zaken bekeken. drie te onderscheiden leeftijdsgroepen, met daaraan gerelateerd de actieradius: 0-5 jaar: 100 meter 6-12 jaar: 400 meter 13–18 jaar : 1.000 meter en verder Voor 0-5 jarigen en 6-12 jarigen geldt dat zij spelen binnen de eigen wijk of kern; 13-18 jarigen spelen binnen de eigen wijk of kern, maar zeker ook daarbuiten. De locatiekeuze van de speelterreinen (spreiding) dient hier recht aan te doen. het aantal m2 dat een speelterrein minimaal moet hebben: 0-5 jaar: 100 tot 500 m2 6-12 jaar: 500 tot 1.000 m2 13-18 jaar: afhankelijk van de voorziening. gebruiksdruk: per wijk of kern is het aantal m2 formele speelruimte gerelateerd aan het aantal kinderen dat er gebruik van maakt in de leeftijd van 0-12 jaar. De gebruiksdruk kan op twee verschillende manieren worden uitgedrukt: het aantal m2 per kind, dan wel het aantal kinderen per m2. De gemiddelde gebruiksdruk in de gemeente Terneuzen bedraagt respectievelijk 13,1 m2 per kind, dan wel 0,08 kinderen per m2. Bij het bepalen van de gebruiksdrukis de leeftijdsgroep van 13 –18 jaar niet meegerekend. Dit is gedaan omdat deze groep jongeren in principe niet gebonden is aan de wijk of kern waarin ze wonen. Uiteraard moet er per wijk of kern wel minimaal één voorziening zijn voor deze leeftijdsgroep. De grootte hiervan is afhankelijk van de voorziening. Uit landelijk onderzoek blijkt dat per 85-100 jongeren een voorziening gewenst is. Voor het speelruimte beleid is dit overgenomen als richtlijn. Wijken of kernen met minder dan 85 jongeren in deze leeftijdsgroep komen in principe niet in aanmerking voor een specifieke voorziening. 3.1.2. Richtlijnen voor inrichting van speelruimte Hoe de gereserveerde ruimte daadwerkelijk ingericht gaat worden is afhankelijk van verschillende factoren, zoals de demografische opbouw van de wijk, de ligging van de wijk, de financiële ruimte, en zeker ook de wensen die er leven bij de gebruikers. Hierbij zijn echter wel een aantal richtlijnen te geven. Leeftijdsgroep 0-5 jaar Kinderen in de leeftijd tot vijf jaar spelen vaak óf alleen óf naast elkaar, maar nog niet mét elkaar. Bij de inrichting van de speelplek dient, naast de basisvoorwaarden voor speelruimte, hier rekening mee te worden gehouden. veiligheid: goedgekeurde speeltoestellen, verkeersluwe speelplek bereikbaar: actieradius tot 100 meter variatie: minimaal vier actieve bewegingsmogelijkheden, waar bij de voorkeur uitgaat naar minimaal vier verschillende speeltoestellen en speelaanleidingen. Leeftijdsgroep 6-12 jaar Kinderen in deze leeftijdsgroep gaan steeds meer samenspelen. Ook hier geldt dat de inrichting van de speelplek hierop toegerust moet zijn. veiligheid: goedgekeurde speeltoestellen, verkeersluwe speelplek bereikbaarheid: actieradius tot 400 meter variatie: minimaal vier actieve bewegingsmogelijkheden, waarbij de voorkeur uitgaat naar speeltoestellen die meerdere bewegingsmogelijkheden in zich hebben (combinatietoestellen), maar zeker ook ruimte ‘om te rennen’. In elke wijk of kern dient een trapveld(
2. je)aanwezig te zijn. Leeftijdsgroep 13-18 jaar veiligheid: goedgekeurde speeltoestellen, verkeersluwe speelplek bereikbaarheid: 1.000 meter en verder variatie is afhankelijk van de soort voorziening: trapveldje, skatebaan, multifunctioneel speelveld, speelterrein specifiek ingericht voor deze groep. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat gestreefd wordt naar ‘doe-plekken’, en niet naar hangplekken. Dit streven is mede ingegeven door de opgedane negatieve ervaringen met specifieke hangplekken in Axel, Hoek, Koewacht en Zaamslag. 3.2 Kostenposten Met welke kostenposten moet er rekening worden gehouden voor speelruimte? In deze paragraaf geven we enkele aanbevelingen voor financiële richtlijnen, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen: nieuwe bestemmingsplannen en (her)structureringsplannen bestaande wijken en kernen bijzondere voorzieningen 3.2.1 Nieuwe bestemmings- en (her)structureringsplannen In de huidige praktijk wordt speelruimte meestal als stelpost opgenomen in de totale begroting van nieuwe bestemmingsplannen, hetgeen meestal tot gevolg heeft dat er uiteindelijk een willekeurig bedrag beschikbaar komt. Kinderen zijn immers geen marktpartij waarmee rechtstreeks onderhandeld moet worden. Om dit in de toekomst te voorkomen is het aan te bevelen om, uitgaande van de richtlijnen/norm voor reservering en inrichting van de speelruimte, én uitgaande van het huidige prijspeil, minimaal een bedrag van €15.000,00 te reserveren per in te richten speelplek, waaruit de aanschaf van speeltoestellen en de benodigde wettelijk verplichte valdempende ondergrond kan worden bekostigd. Gezien de gemiddelde levensduur van een speeltoestel is het tevens aan te bevelen 10% van het investeringsbedrag op te nemen in de reguliere begroting voor Speelruimte ter vervanging van de speeltoestellen en 5 % van het investeringsbedrag voor onderhoud en beheer. 3.2.2 Bestaande wijken en kernen In het reguliere budget voor speelgelegenheden is momenteel een bedrag opgenomen van € 22.000,00 voor de aanschaf van speeltoestellen. Op basis van de resultaten van de jaarlijks verplichte veiligheidsinspectie wordt dit bedrag aangewend voor het vervangen van afgekeurde speeltoestellen. De financiële ruimte om bijvoorbeeld in te gaan op verzoeken van bewoners voor het plaatsen van extra speeltoestellen of het realiseren van een nieuw speelterrein is gering tot nihil. Daarnaast is er een bedrag van € 32.000,00 opgenomen voor het onderhoud van de speeltoestellen. Dit bedrag wordt gebruikt om het bestaande arsenaal aan speeltoestellen te repareren (indien nodig) en voor het aanbrengen van de benodigde valdempende ondergrond onder ieder speeltoestel. Voor de bestaande wijken en kernen is het aan te bevelen een bedrag op te nemen in de reguliere begroting dat gebaseerd is op het huidige prijspeil voor aanschaf van speeltoestellen en een levensduur van 10 jaar. Evenals bij nieuwe bestemmings- en (her)structureringsplannen, wordt dan respectievelijk 10% en 5% van dit herwaarderingsbedrag opgenomen voor vervanging, en onderhoud en beheer. 3.2.3 Bijzondere voorzieningen De Speelneus De Speelneus is een vandalismebestendige zeecontainer, van waaruit speelgoed uitgeleend kan worden aan kinderen van vier tot veertien jaar en is ingezet als instrument (middel) om het woon- en leefklimaat in de buurt te verbeteren (doel). Momenteel staat er een Speelneus in de wijk Triniteit en een in de Binnenstad van Terneuzen. Daarnaast wordt er gekeken naar de mogelijkheden voor een mobiele Speel- en sportneus die daar waar nodig ingezet kan worden in de hele gemeente Terneuzen. Iedere Speelneus kent drie medewerkers en/of vrijwilligers die de Speelneus beheren, ondersteund door een Speelneusbaas. De leiding voor het totaal van de Speelneuzen wordt gedragen door een medewerker van de SWT. De hierboven geschetste projectorganisatie valt onder de verantwoording van de Stichting Welzijn Terneuzen. In beginsel is de Speelneus als apart project van de SWT gesubsidieerd voor een bedrag van € 12.315,00 per Speelneus op jaarbasis. In het kader van de herstructurering van het professioneel welzijnswerk is deze financiering opgenomen in het reguliere subsidiebudget voor de SWT. Voor de aanschaf en inrichting van de derde, mobiele, Speelneus is een bedrag beschikbaar van € 29.057,00. Speeltuinen De gemeente Terneuzen kent drie speeltuinen die worden gerund door vrijwilligers, te weten: Stichting Speeltuin Oranjekwartier in de Noordpolder, Speeltuinvereniging De Miertjes in Sluiskil en Speeltuin Ons Nootje in Othenepolder. Met de invoering van het Besluit Veiligheid Attractie- en Speeltoestellen (nu Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen, kortweg WAS geheten) in 1997 zijn de speeltuinen geconfronteerd met speeltoestellen die niet voldoen aan de veiligheidseisen, hetgeen er in veel gevallen toe heeft geleid dat de speeltoestellen zijn verwijderd. Kon voor de invoering van het WAS een nieuw speeltoestel nog vervaardigd worden door een aantal handige vrijwilligers, met de nieuwe regelgeving is dit onmogelijk geworden. De kosten die verbonden zijn aan de aanschaf van een speeltoestel dat voldoet aan de nieuwe regelgeving zijn door de speeltuinen niet op te brengen. Om de grootste nood te ledigen is er in 1999 een eenmalige financiële injectie verleend aan Oranjekwartier (f. 60.000,00/€27.272,00) en De Miertjes (f. 40.000,00/€18.151,00). Speeltuin Ons Nootje had als recentelijk gerenoveerde speeltuin niet te kampen met afgekeurde speeltoestellen. Daar ook dit niet voldoende bleek om de speeltuinen op een veilige manier open te kunnen houden is bij raadsbesluit van 31 oktober 2002 een bedrag beschikbaar gesteld van € 100.000,00 waarop de speeltuinen in de periode 2003-2008, indien nodig, een beroep kunnen doen: Stichting Speeltuin Oranjekwartier €50.000,00, Speeltuin De Miertjes €35.000,00 en Speeltuin Ons Nootje € 15.000,00. Van deze bedragen resteren respectievelijk €35.000,00, €6.281,00 en € 0,00. Om een eind te maken aan deze incidentele subsidies en de speeltuinen voor eens en altijd uit de brand te helpen is in samenspraak met de besturen van de speeltuinverenigingen een nieuwe subsidieregeling tot stand gekomen en voorgelegd aan de gemeenteraad. Bij raadsbesluit van 15 december 2005 is de navolgende subsidiegrondslag voor speeltuinverenigingen van kracht: De subsidiegrondslag bestaat uit een prestatiesubsidie welke is opgebouwd uit een basisbedrag, vermeerderd met een x-bedrag per geleverde prestatie, waaraan bepaalde maximumbedragen zijn verbonden. Het basisbedrag bestaat uit € 1,00 per m2 grondoppervlak, waar bij een eventuele uitbreiding van de speeltuin het basisbedrag evenredig wordt verhoogd. Gewaardeerde prestaties: aantal dagdelen waarop de speeltuin open is onder toezicht: € 6,00 per dagdeel tot een maximum van € 1.500,00; het organiseren van extra activiteiten voor kinderen in de leeftijd van 4-12 jaar tijdens feestdagen en vakanties: € 100,00 per activiteit tot een maximum van € 1.000,00; de te organiseren activiteiten dienen verband te houden met spelactiviteiten. aantrekken van vaste groepen bezoekers in de leeftijd van 4-12 jaar, zoals scholen, kinderopvang, buurtverenigingen, sportverenigingen e.d. : € 50,00 per afspraak/contract tot een maximum van € 500,00. Het maximum aan gewaardeerde prestaties komt hiermee op € 3.000,00. De te verlenen subsidie voor enig jaar zal bestaan uit het basisbedrag, vermeerderd met de geleverde prestaties van het voorafgaande jaar. Op basis van deze subsidiegrondslag kunnen de speeltuinen in aanmerking komen voor de volgende maximale subsidiebedragen: speeltuin basisbedrag prestatiebedrag totaal per speeltuin Oranjekwartier € 2.600,00 € 3.000,00 € 5.600,00 De Miertjes € 2.000,00 € 3.000,00 € 5.000,00 Ons Nootje € 1.400,00 € 3.000,00 € 4.400,00 Totaal € 6.000,00 € 9.000,00 € 15.000,00 Daarnaast wordt de verplichte jaarlijkse veiligheidsinspectie voor alle speeltuinen bekostigd door de gemeente. De speeltuinen die voor deze subsidie in aanmerking komen kunnen gekarakteriseerd worden als ‘traditionele speeltuin’. Momenteel loopt er een haalbaarheidsonderzoek naar de mogelijkheden voor de realisatie van een natuurspeeltuin. Een natuurspeeltuin is een speeltuin waar de basiselementen van de natuur, te weten water, vuur, aarde en lucht, beleefbaar aanwezig zijn. Bij een positieve uitslag van het haalbaarheidsonderzoek zal een separaat collegevoorstel aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Schoolpleinen Schoolpleinen bij scholen liggen vaak op een centrale locatie in de wijk of kern. Over het algemeen zijn het zeer geschikte locaties om speelplekken te situeren. Ze zijn veilig en er is voldoende ruimte waardoor zij een grote aantrekkingskracht hebben op de jeugd. De tendens van dit ogenblik is dat er steeds meer scholen overgaan op het omheinen van het schoolterrein, met name om vandalisme tegen te gaan. Gevolg is wel dat deze speelplekken buiten schooltijd niet meer toegankelijk zijn. Het is dan ook aan te bevelen om in overleg te treden met verschillende schoolbesturen en/of directies of en hoe deze tendens is te keren, zodat alle aanwezige speelvoorzieningen binnen een wijk of kern optimaal benut kunnen worden. In hoeverre de speelplaatsen onderdeel gaan uitmaken van het speelruimtebeleid en welke financiële consequenties dit heeft zal blijken uit de te voeren gesprekken. 3.1 Veiligheidsvoorschriften De veiligheid van speeltoestellen is geregeld in een wettelijk kader, in beperkte mate in het Bouwbesluit, maar vooral in het al eerder genoemde Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen, het WAS. 3.1.1 Bouwbesluit Het Bouwbesluit is een algemene maatregel van bestuur op basis van de Woningwet en geeft algemene technische voorschriften voor het bouwen van bouwwerken. In de terminologie van het Bouwbesluit is een speeltoestel een‘bouwwerk, geen gebouw zijnde’. Een speeltoestel moet daarom voldoen aan de eisen die het Bouwbesluit stelt. Het gaat dan met name om de constructieve veiligheid, de gebruiksveiligheid en de brandveiligheid. De Woningwet regelt ook voor welke bouwwerken een bouwvergunning moet worden aangevraagd. Voor het plaatsen van speeltoestellen is officieel een bouwvergunning verplicht, wanneer het toestel drie meter of hoger is. 3.3.2Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) De veiligheidseisen die in het Bouwbesluit worden gesteld, zijn niet specifiek van toepassing op speeltoestellen. Van grotere betekenis voor de veiligheid van speeltoestellen is het WAS, als onderdeel van de Wet op de gevaarlijke werktuigen, waarin regels zijn opgenomen die een bepaald veiligheidsniveau bij het gebruik van speeltoestellen moet waarborgen. Voorheen werd het WAS het Besluit Veiligheid Attractie- en Speeltoestellen genoemd, welke op 26 maart 1997 van kracht is geworden. De voornaamste doelstelling van het WAS is het reduceren van het aantal ongelukken, veroorzaakt door speeltoestellen, met 25% over een periode van tien jaar. In het WAS zijn verschillende eisen opgenomen waaraan je als eigenaar en beheerder van speelvoorzieningen moet voldoen. Naast de eis dat speeltoestellen moeten voldoen aan bepaalde toestelspecifieke veiligheidsnormen, moet ook zorg gedragen worden voor het bijhouden van een logboek voor elk speeltoestel en dienen er maandelijkse, halfjaarlijkse en jaarlijkse inspecties te worden gehouden. Met uitzondering van de jaarlijkse inspectie wordt dit momenteel uitgevoerd door de cluster Groenbeheer. De jaarlijkse inspectie is uitbesteed aan Dethon Groen. 3.1 Wettelijke aansprakelijkheid De gemeente is als eigenaar en beheerder van speeltoestellen of van de grond in meer of mindere mate aansprakelijk voor ongevallen en schade. De Voedsel en Warenautoriteit, Keuringsdienst van Waren is de instantie die belast is met het toezicht op de naleving van het WAS. Indien de speelvoorzieningen niet voldoen aan de veiligheidseisen is er sprake van een strafbaar feit. Ook in het geval dat de gemeente eigenaar is van de grond, maar de speeltoestellen het eigendom zijn van derden (bijvoorbeeld van een speeltuin- of buurtvereniging), kan zij mede aansprakelijk gesteld worden bij ongeval of schade. In een dergelijk geval dient in het contract opgenomen te worden, dat de gemeente uitgesloten wordt van aansprakelijkheid voor ongeval of schade veroorzaakt door een speeltoestel. De gemeentelijke Wettelijke Aansprakelijkheidsverzekering voorziet in die gevallen dat de gemeente aansprakelijk wordt gesteld. Naast het belang van spelen en de uitgangspunten voor het Terneuzense speelruimtebeleid dient er ook aan een aantal (wettelijke) voorwaarden te worden voldaan, waarbij tevens enkele aanbevelingen worden gedaan: bij nieuwe bestemmingsplannen of (her)structureringsplannen de gemeentelijke norm/richtlijn volgen bij het reserveren en inrichten van speelruimte; voor de inrichting hiervan per speelplek minimaal een bedrag van € 15.000,00 reserveren, waarbij 10% van het bedrag wordt opgenomen in het reguliere budget voor Speelruimte ter vervanging van de speeltoestellen en 5% voor onderhoud en beheer, inclusief inspectie; bij bestaande wijken en kernen voor zover mogelijk rekening houden met, maar in ieder geval streven naar de gemeentelijke norm/richtlijn voor reservering en inrichting van speelruimte; voor de invulling hiervan het bestaande budget voor Speelruimte aanpassen, op basis van een herwaardering van de speeltoestellen naar het huidige prijspeil en een levensduur van 10 jaar, waarbij 10% van het herwaarderingsbedrag wordt gereserveerd voor vervanging van speeltoestellen en 5 % voor onderhoud en beheer, inclusief de inspectie; de ontwikkelingen rond de mobiele Speelneus verder uitwerken; de subsidiegrondslag voor de speeltuinverenigingen jaarlijks evalueren; de mogelijkheden om de speelterreinen bij de scholen beter te benutten dan tot nu toe het geval is en hiertoe in overleg treden met de schoolbesturen en/of directies; de veiligheid van speeltoestellen is geregeld in een wettelijk kader, in beperkte mate in het Bouwbesluit en meer specifiek in het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) Indien niet wordt voldaan aan de gestelde veiligheidseisen is spraken van een strafbaar feit. Hoofdstuk4Inventarisatie van de huidige situatie Bij de inventarisatie van de huidige situatie, de nulmeting, is eerst een inventarisatie gemaakt van de gemeentelijke wijken en kernen waar speelvoorzieningen voorkomen. Vervolgens wordt per wijk of kern speelruimte in de meest brede zin in beeld gebracht. Hierbij wordt aandacht geschonken aan formele en informele speelplekken en de aanwezigheid van andere speelvoorzieningen, bv. bij scholen. Hierbij wordt tevens aangegeven wat de demografische opbouw is en worden voor de desbetreffende wijk of kern conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan. De volledige inventarisatie is opgenomen in Bijlage I. Voor de leesbaarheid van de beleidsnota zijn alleen de conclusies en aanbevelingen opgenomen. Tot slot van dit hoofdstuk worden algemene conclusies getrokken. 4.1 Wijk- en kernindeling van de gemeente Terneuzen In de onderstaande wijk- en kernindeling zijn alleen voor de kern Terneuzen de woonwijken apart opgenomen en worden de buitenkernen gezien als één geheel. Daarnaast is het Java, als onderdeel van de Binnenstad opgenomen als aparte wijk en is de wijk Zeldenrust-St.Annapolder opgenomen als twee aparte wijken. 1. Terneuzen Binnenstad Driewegen Java Katspolder Lievenspolder NoordpolderOthene Oudelandse Hoeve Oude Vaart Serlippenspolder St. Annapolder Triniteit Zeldenrust Zuiderpark Zuidpolder 2. Axel 3. Biervliet 4. Hoek 5. Koewacht 6. Overslag 7. Philippine 8. Sas van Gent 9. Sluiskil 10. Spui 11. Westdorpe 12. Zaamslag 13. Zandstraat 14. Zuiddorpe 4.2 Speelruimte per wijk of kern Zoals hierboven al aangegeven zijn voor wat betreft de beleidsnota alleen de conclusies per wijk of kern opgenomen, alsmede enkele aanbevelingen. Voor de conclusies en aanbevelingen is, naast de gegevens van de inventarisatie, onder andere gebruik gemaakt van de Kern- en wijkfoto’s en het rapport ‘Inventarisatie & Actiepunten Stichting Welzijn Terneuzen’. In Bijlage I is de volledige inventarisatie opgenomen. Per wijk of kern is het aantal locaties met formele speelruimte opgenomen, met daaraan gekoppeld de leeftijdsgroep die er gebruik van maakt, de spreiding over de wijk of kern, gerelateerd aan de gemeentelijke norm/richtlijn voor reservering van speelruimte. Bij elke formele speelvoorziening is gekeken naar de kwaliteit en veiligheid van de voorziening, waarbij de ‘basisvoorwaarden voor speelruimte’ als leidraad dienen. Daarnaast wordt in het kort informatie verstrekt over de kwaliteit van de informele speelruimte en de aanwezigheid van bijzondere voorzieningen, zoals bijvoorbeeld speeltuinen, schoolpleinen en sportvoorzieningen. Tevens geven we per wijk of kern de demografische opbouw weer. Aan de hand van deze inventarisatie worden vervolgens onderstaande conclusies en aanbevelingen gedaan. Bij de conclusies wordt de gebruiksdruk aangegeven: het eerste getal betreft het aantal vierkante meters formele speelruimte dat er aanwezig is per kind voor de leeftijdsgroep 0-12 jaar; het tweede getal geeft het aantal kinderen per vierkante meter speelruimte weer, ook weer voor de leeftijdsgroep 0-12 jaar. Bij de aanbevelingen is tevens een prioriteit aangegeven, welke is gerelateerd aan de gebruiksdruk. 1. Terneuzen1.1 Binnenstad Conclusies Gebruiksdruk: 7,9 - 0,13 De Binnenstad heeft acht formele speelplekken, waarvan alleen Pasterbos 1 en 2 voldoen aan de norm. Pasterbos 1 ligt centraal in de wijk en is mede geschikt voor de leeftijdsgroep 13-18 jaar. De overige speelplekken zijn matig verspreid binnen de wijk, met name omdat ten oosten van de Noordstraat geen enkele speelvoorziening is. De variatie binnen de wijk is matig, er is een overdaad aan evenwichts- en duikeltoestellen. Met uitzondering van het Pasterbos 1 en 2 is de variatie per speelplek onvoldoende tot matig te noemen. De kwaliteit van de informele speelruimte is voldoende. Met name de centrale voorziening in de wijk (speeltuin, verhard speelveld en Speelneus), gecombineerd met de welzijnsvoorziening en de school, wordt ervaren als een uitstekende voorziening. Elleboog/Dwarsstraat is eigenlijk geen speelplek, maar een speeltoestel op straat. Aanbevelingen Vooralsnog de voorzieningen laten zoals ze zijn. Op het moment dat een speeltoestel wordt afgekeurd dit vervangen door een speeltoestel dat ten goede komt aan de variatie van de desbetreffende speelplek. Indien het speeltoestel in de Elleboog/Dwarsstraat wordt afgekeurd komt deze speelplek te vervallen. Opmerking: momenteel wordt in samenspraak met de bewoners gekeken naar de inrichting van de Westelijke Stadsrand. Voor wat betreft de speelvoorzieningen betekent dit dat de Schependijk en het Schelpenpad hierin worden opgenomen. Prioriteit: 10 1.2 Driewegen Conclusies Gebruiksdruk: 15,6 – 0,06 Driewegen heeft één relatief grote formele speelplek (Hogendijk) die geschikt is voor kinderen van 0-12 jaar, en voldoet aan de norm. Gezien het aantal kinderen in die leeftijdscategorie