Wegencategoriseringsplan gemeente Terneuzen (Terneuzen)

Wegencategoriseringsplan gemeente Terneuzen Inhoudsopgave

1. Inleiding 1.1 Achtergrond 1.2 Wegencategorisering: wat en waarom?
2. Begrenzing plan 2.1 Plangebied 2.2 Planhorizon
3. Inventarisatie 3.1 Beleidskader 3.2 Ruimte 3.3 Mobiliteit 3.4 Kader 3.5 Knelpunten en uitdagingen
4. Categorisering in Terneuzen 4.1 Terugblik 4.2 De categorieën 4.3 Wegencategorisering 2008 4.4 Wegencategorisering 2020
5. Inrichtingseisen Bijlagen Hoofdstuk1Inleiding 1.1Achtergrond De Kanaalzone in Zeeuws-Vlaanderen is volop in beweging. In en om de kern Terneuzen worden diverse ruimtelijke projecten ontwikkeld, zoals de invulling van de Stedelijke Randzone en de uitvoering van het Masterplan Axelse Dam. Daarnaast heeft de opening van de Westerscheldetunnel in 2003 de verkeersstromen in de regio fors gewijzigd. Als gevolg hiervan worden plannen voorbereid om het (boven)regionale wegennet op te waarderen. Om adequaat in te spelen op deze aspecten en nieuwe ontwikkelingen voor de toekomst mogelijk te maken is een actualisering van het verkeers- en vervoersbeleid gewenst. Gemeentelijk verkeers- en vervoersbeleid wordt vastgelegd in een GVVP, oftewel Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan. De gemeente Terneuzen heeft in een kadernota vastgesteld op welke wijze dit beleid moet worden vormgegeven. Een verdere uitwerking heeft tot op heden niet plaatsgevonden. Het opstellen van een dergelijk plan kost veel tijd, tijd die gelet op de snelheid van diverse projecten niet beschikbaar is. Om die reden is besloten, vooruitlopend op een eventueel GVVP of Mobiliteitsplan, een nota op te stellen over de huidige en toekomstige verkeersstructuur. Gekozen is voor het vormgeven van een wegencategoriseringsplan, zowel voor de situatie anno 2008 alsmede de planhorizon van de kadernota Mobiliteitsplan,
6. 1.2Wegencategorisering: wat en waarom? De term Wegencategorisering is afkomstig uit het Duurzaam Veilig principe. Het doel van een Duurzaam Veilig ingericht wegennet is het netwerk af te stemmen en in te richten op het gewenste gebruik. De basis van een Duurzaam Veilig verkeerssysteem vormt het categoriseringsplan. Hierin worden de verschillende wegen in een (plan)gebied ingedeeld in categorieën. De categorie is o.a. afhankelijk van de functie van de weg. Voor iedere categorie wordt een dwarsprofiel, wensbeeld, opgesteld. Met het opstellen van een wegencategoriseringsplan wordt dus feitelijk de (auto)verkeersstructuur voor een bepaald gebied vastgelegd. Door ook een plan op te stellen op basis van toekomstige ontwikkelingen kan een groeimodel worden ontwikkeld wat afgestemd is op de vraag van de gemeente Terneuzen: Inzicht in oplossingen voor zowel de korte als lange termijn. De categorieën en inrichtingseisen zoals beschreven in dit rapport zijn van toepassing op alle wegen binnen het beheersgebied van de gemeente Terneuzen. Qua verkeersstructuur wordt het plangebied gevormd door de kernen Terneuzen en Axel en een tussengebied grofweg bestaande uit de Koegorspolder en de Axelse Vlakte. Hoofdstuk2Begrenzing plan 2.1Plangebied Het plangebied van het wegencategoriseringsplan sluit aan bij de ruimtelijke en infrastructurele knelpunten en ontwikkelingen. Gelet op de huidige knelpunten en de toekomstige ontwikkelingen is er voor gekozen drie deelgebieden op te nemen in deze studie. Terneuzen De kern Terneuzen vormt deelgebied
7. Enerzijds bestaat hier de wens duidelijkheid te verschaffen over de toekomstige verkeersstructuur zodat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen hierop kunnen inspelen. Anderzijds kent de huidige infrastructuur enkele knelpunten die moeten worden opgelost. Axel Deelgebied 2 bestaat uit de kern Axel. Voor de bebouwde kom van Axel is tot op heden nooit een wegencategoriseringsplan opgesteld. Met het opstarten van het project Axel Vooruit en de wens om enkele straten te herinrichten een goed moment om dit alsnog te doen. Tussengebied Ingeklemd tussen grofweg Terneuzen, Axel, Westdorpe en het Kanaal Gent-Terneuzen is het derde deelgebied gelegen. Dit gebied bestaat deels uit industrie/bedrijvigheid en deels uit landbouwgrond. De planvorming voorziet echter in ontwikkeling van een grootschalig glastuinbouwgebied, een tunneloefencentrum en invulling van de Stedelijke Randzone met leisureactiviteiten. Daarnaast bestaat de vraag hoe de ontsluiting van dit gebied er uit ziet na de verdubbeling van de N62 Tractaatweg. 2.2Planhorizon Naast de ruimtelijke begrenzing van het plangebied is er ook een begrenzing in tijd. Het wegencategoriseringsplan Terneuzen & Axel gaat in op zowel de huidige als de toekomstige situatie. Als planhorizon is voor het jaar 2020 gekozen (tevens planhorizon zoals benoemd in Kadernota Mobiliteitsplan). Hoofdstuk3Inventarisatie In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie en relevante toekomstige ontwikkelingen beschreven. In eerste instantie wordt het relevante mobiliteitsbeleid op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau beschreven. Dit bestaande beleid is reeds afgestemd op andere relevante vakgebieden zoals milieu en ruimtelijke ordening waardoor in het kader van het categoriseringsplan kan worden volstaan met het bestuderen van het mobiliteitsbeleid. Op schaal van de gemeente Terneuzen wordt naast het bestaande beleid ook de huidige situatie voor wat betreft Ruimte en Mobiliteit bestudeerd, de praktijksituatie. Vervolgens wordt een overzicht gegeven van de relevante ontwikkelingen op het gebied van Ruimte en Mobiliteit, tot het jaar
8. De inventarisatie omvat dus een totaalbeeld van huidige situatie tot toekomstig beleid, van theorie tot praktijk. 3.1Beleidskader 3.1.1 Landelijk Nota Mobiliteit De Nota Mobiliteit is het Nationale Verkeers- en VervoersPlan (NVVP) dat doelen en kaders voor de middellange termijn (tot 2010) en lange termijn (tot 2020) beschrijft. Het motto van deze nota is sneller, schoner en veiliger van deur tot deur. Voor deze drie speerpunten zijn concrete doelstellingen vastgelegd: Sneller: In 2020 arriveert 95% van de reizigers op de verwachte tijd op de plaats van bestemming en staan we 40% minder in de file dan in 2000; Schoner: De uitstoot van fijnstof en stikstof (NOx) daalt met ongeveer 40% en inwoners hebben minder last van lawaai; Veiliger: In 2020 ligt het aantal verkeersdoden nog eens 300 slachtoffers lager dan in het topjaar
9. Toen vielen er 881 slachtoffers, in 2020 mogen dat er maximaal 580 zijn. Het standpunt van het huidige kabinet is dat Mobiliteit moet. Mobiliteit, zowel van personen en goederen, is een absolute voorwaarde om de samenleving en de economie te laten draaien. Waar de verantwoordelijkheid van oudsher bij het rijk zelf lag nemen nu de verschillende overheden een deel van het beleid en de uitvoering voor hun rekening. Duurzaam Veilig Om een verkeersveilige leefomgeving te creëren wordt in Nederland het principe Duurzaam Veilig gehanteerd. Hierbij wordt gestreefd naar een duurzaam (en) veilig verkeers- en vervoerssysteem, overeenkomstig de volgende kenmerken: Een omgeving die qua infrastructuur aangepast is aan de beperking van het menselijke vermogen (herkenbaarheid); Voertuigen die voorzien zijn van middelen om de taken van mensen te vereenvoudigen en die geconstrueerd zijn om de kwetsbare mens zo goed mogelijk te beschermen; Verkeersdeelnemers die adequaat worden opgeleid en geïnformeerd. Een van de hulpmiddelen bij het vormgeven van een duurzaam en veilig wegennet is het categoriseringsplan. In dit plan worden wegen verdeeld naar functie en worden inrichtingskenmerken per categorie (functie) vastgesteld. Bij de inrichting van wegen worden drie principes gehanteerd: Functionaliteit van het wegennet: de functie van de weg moet voldoende duidelijk zijn zodat onbedoeld gebruik van de infrastructuur wordt voorkomen; Homogeniteit van het verkeer: zoveel mogelijk voorkomen van ontmoetingen met hoge snelheids- en richtingsverschillen; Voorspelbaar verkeersgedrag: het moet duidelijk zijn wat van een weggebruiker wordt verwacht zodat onzeker gedrag zoveel mogelijk wordt voorkomen. Deze drie ontwerpprincipes zijn vertaald in drie wegcategorieën, te weten: Stroomwegen: wegen voor het snel verwerken van doorgaand verkeer; Gebiedsontsluitingswegen: wegen voor het ontsluiten van gebieden zoals woonwijken, bedrijfsterreinen, etc.; Erftoegangswegen: wegen voor de toegankelijkheid van woningen en winkels in combinatie met een straat als ontmoetingsplaats. Essentiële herkenbaarheidkenmerken Met het uitwerken van een wegencategorisering en het aanwijzen van functies voor bepaalde wegen is een eerste stap gezet naar een herkenbare infrastructuur. Om de herkenbaarheid van de wegen verder te verduidelijken heeft het Nationaal Mobiliteitsberaad in 2003 essentiële herkenbaarheidkenmerken vastgesteld. Het CROW heeft vervolgens de richtlijnen voor de uitvoering van de kenmerken vastgesteld. Deze bestaan o.a. uit as- en kantmarkeringen. Deze kenmerken moeten er uiteindelijk aan bijdragen dat de weggebruikers weten welk gedrag van hen wordt verwacht. Verkeersplanologische functies (Bron: Mobiliteit op Maat, PVVP Zeeland) PVVP Zeeland Momenteel wordt het beleidsplan Mobiliteit op Maat, het Provinciale Verkeers- en Vervoersplan, geactualiseerd. Het PVVP Zeeland is bedoeld als koepelplan en geeft de integrale visie op verkeer en vervoer weer. De verdere uitwerking wordt in de meeste gevallen vormgegeven met deelplannen. Het PVVP en deze deelplannen vormen samen het provinciale mobiliteitsbeleid, met als algemene doelstelling: “Zeeland biedt een optimaal verkeer- en vervoersysteem, waarvan de kwaliteit voor de individuele gebruiker in goede verhouding staat tot de kwaliteit van de samenleving als geheel, en dat recht doet aan het evenwicht tussen sociale, economische en ecologische waarden’. Wegencategoriseringsplan In de actualisatie van het PVVP Zeeland is een verdeling weergegeven van het Zeeuwse wegennet naar verkeersplanologische functies. Momenteel wordt dit principe doorvertaald in een wegencategoriseringsplan voor de provincie Zeeland. De indeling naar verkeersplanologische functies biedt echter een goed aanknopingspunt om in te zoomen op de wegenstructuur op gemeentelijk niveau. Beleidsplan Verkeersveiligheid Zeeland 2005-2010 Het verkeersveiligheidsbeleid voor de provincie Zeeland is vastgelegd in het Beleidsplan Verkeersveiligheid Zeeland 2005-
10. Dit plan is opgesteld door het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Zeeland (ROVZ) waarin alle Zeeuwse wegbeheerders (dus ook de gemeente Terneuzen) participeren. Als doelstelling is hierin opgenomen om in 2010 20% minder ernstige verkeersslachtoffers te behalen op de Zeeuwse wegen ten opzichte van het gemiddelde over
11. Dit komt neer op maximaal 321 ziekenhuisgewonden en doden. Met als extra voorwaarde ten hoogste 21 verkeersdoden. In het Regionaal Werkplan Verkeersveiligheid Zeeland heeft het ROVZ haar verkeersveiligheidsprojecten voor het jaar 2008 gepresenteerd. Nieuw in dit werkplan is de gewijzigde doelstelling. Vanaf heden is het streven van het ROVZ verwoord in de slogan “op weg naar nul”. Doelstelling is om in Zeeland geen (nul) verwijdbare ongevallen te kunnen noteren. 3.1.3 Gemeentelijk Mobiliteitsplan gemeente Terneuzen Door de Raad is in 2006 de Kadernota Mobiliteitsplan vastgesteld. Hierin wordt het kader geschept waarbinnen het verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente Terneuzen wordt vormgegeven. Als doelstelling voor het mobiliteitsbeleid van de gemeente Terneuzen staat hierin verwoord:”Het bieden van een optimale mobiliteit voor de eigen inwoners en de gebruikers van de infrastructuur van de gemeente Terneuzen, afgestemd op de wensen en eisen per deelgebied en de beleidsdisciplines economie, ruimtelijke ordening en milieu en natuur”. 3.2Ruimte 3.2.1 Situatie 2008 De ruimtelijke structuur van Terneuzen wordt gekenmerkt door de excentrische ligging van het centrum. Ingeklemd tussen de Westerschelde en het Kanaal Gent-Terneuzen ligt dit centrumgebied in het uiterste noordwesten van de stad. Langs het kanaal Gent-Terneuzen en de van oudsher aanwezige verkeersroutes naar het zuiden (o.a. Axelsestraat) is Terneuzen verder gegroeid. Tot enkele jaren geleden vormden de Westerschelde, het Kanaal Gent-Terneuzen, de N61 en de Otheense Kreek de duidelijke begrenzing van de stad. Inmiddels zijn met de realisatie van de eerste fase Othene (nieuwbouwwijk) en de start van de ontwikkeling in de Stedelijke Randzone (leisurecenter) twee van de vier “harde” grenzen geslecht. Globaal bezien is de stad op te splitsen in een aantal deelgebieden: Centrum: excentrisch gelegen in het noordwesten van Terneuzen. Hier bevinden zich diverse functies waaronder wonen, dienstverlening (kantoren), kernwinkelgebied en horeca (inclusief bioscoop en theater); Bedrijvigheid: langs het Kanaal Gent-Terneuzen zijn diverse haven- en niet havengebonden bedrijfsterreinen gelegen. Aan de oostzijde worden deze grofweg begrensd door de Mr. F.J. Haarmanweg en de Guido Gezellestraat (zuidelijk gedeelte); Wonen: in het gebied tussen de eerder genoemde bedrijvigheid en de Otheense Kreek wordt voornamelijk de functie wonen aangetroffen. Planmatige uitbreidingen hebben in de loop der tijd oude buurtschappen (Driewegen) en van oudsher aanwezige bebouwing, o.a. langs de Axelsestraat, opgenomen in de stedelijke structuur. Aan de Westerschelde is de woonbebouwing vormgegeven met een strip hoogbouw bestaande uit diverse flats en de woontoren Waterfront. De wijk Othene vormt de oostelijke uitbreiding van de stad en de overschrijding van de Otheense Kreek als grens. Deze wijk bestaat uit diverse woonmilieus en heeft ook het buurtschap “Noten” opgenomen in de stedelijke structuur; Stedelijke randzone: aan de zuidzijde van de N61, het noordelijke gedeelte van de Koegorspolder, wordt momenteel gebouwd aan het leisurecenter. Deze skipiste vormt de eerste uitbreiding van stedelijke functies over de N
12. Het “tussengebied” bestaat momenteel hoofdzakelijk uit grond die voor agrarische doeleinden wordt gebruikt. Her en der zijn fabrieken en bedrijven aanwezig, maar het grootste oppervlak wordt nog steeds benut door landbouwgrond. Inmiddels zijn in de Koegorspolder een twintigtal windmolens geplaatst en worden plannen voorbereid voor verdere invulling van deze polder, o.a. de komst van Ricas en de bouw van een nieuwe brandweerkazerne. Verder zuidelijk voorziet de planvorming in glastuinbouw. De kern Axel bestaat uit een aaneengesloten woongebied met centraal gelegen de centrumvoorzieningen. Aan de zuidzijde grenst de woonbebouwing aan een groot groengebied waarin diverse recreatieve functies zijn opgenomen. Opvallend aan Axel is de versnippering van de bedrijventerreinen. De vlekkenkaart geeft een globale indeling naar (hoofd)functies. Het komt echter vaak voor dat in een bepaalde vlek ook andere functies zijn opgenomen. Zo is ziekenhuis de Honte in Terneuzen gelegen in de woonwijk Zeldenrust St.Anna. Op de kaart op pagina 12 staat een overzicht weergegeven met voor dit plan belangrijke functies. De verschillende functies zijn verdeeld naar bereikbaarheid per fiets, auto en/of openbaar vervoer. Per functie is aangegeven voor welke van deze drie modaliteiten een goede bereikbaarheid is vereist. 3.2.2 Situatie 2020 De situatie 2020 is weergegeven aan de hand van vaststaand beleid. In de kern Terneuzen resulteert dit in een uitvoering van het Masterplan Axelse Dam met een uitbreiding van het centrumgebied. Ook de woonwijk Othene is verder gegroeid in zuidelijke richting. De grootste metamorfose vindt naar alle waarschijnlijkheid plaats in het tussengebied. De Stedelijke Randzone wordt verder ingevuld met leisure-gerelateerde functies en in de Koegorspolder ontstaat een groot bedrijventerrein. Verder is in 2020 het glastuinbouwgebied gerealiseerd. De kern Axel kent slechts kleine aanpassingen. Op woningbouw gebied is dit de totstandkoming van plan Buitenweg aan de noordoostzijde van de kern. 3.3Mobiliteit 3.3.1 Situatie 2008 Verkeersstructuur Het Kanaal Gent-Terneuzen vormt een barrière voor het landverkeer. Slechts op drie plaatsen op Nederlands grondgebied kan het kanaal door gemotoriseerd verkeer worden gekruist. Deze locaties zijn de draaibrug bij Sas van Gent, de draaibrug te Sluiskil en het sluizencomplex in Terneuzen. Doordat de belangrijkste noord-zuid route (N62) en de belangrijkste oost-west route (N61) van Zeeuws-Vlaanderen beiden via de brug Sluiskil lopen kan dit kunstwerk dan ook worden gezien als een belangrijk scharnierpunt in de regionale verkeersstructuur. Dit heeft ook een duidelijke doorwerking op de verkeersstructuur van de kern Terneuzen. Vanaf de in het verlengde van de brug Sluiskil gelegen N61 lopen enkele ontsluitingswegen van Terneuzen parallel aan het kanaal Gent-Terneuzen naar het centrum. De Mr. F.J. Haarmanweg vormt hierbij de ontsluiting van de diverse bedrijventerreinen. De Guido Gezellestraat en de Rooseveltlaan verbinden de diverse woonwijken en sluiten aan de noordzijde van de stad aan op de route ChurchilllaanScheldeboulevard. Deze route loopt parallel aan de Westerschelde, om het centrum heen, en takt op haar beurt weer aan op het sluizencomplex. Behalve de eerder genoemde route Churchilllaan-Scheldeboulevard zijn er weinig duidelijke oostwest verbindingen. De eerstvolgende route wordt gevormd door de Rooseveltlaan die de Mr. F.J. Haarmanweg met de Guido Gezellestraat verbind. De afstand van deze route tot de Scheldeboulevard is echter behoorlijk waardoor verkeer ook andere oost-west verbinding zoekt. Structuurmatig zijn de routes Van Steenbergenlaan – Verlengde van Steenbergenlaan en DokwegZuidlandstraat ook duidelijk herkenbaar. Door de aanliggende functies, vormgeving van de kruispunten en/of de weginrichting hebben deze echter verkeerskundig een afwaardering gekregen. Aan de rand van de kern Axel loopt de route Zuidsingel-Kinderdijk. Deze kent voornamelijk een functie als ontsluitingsweg voor de kern Axel. De route wordt ook gebruikt als alternatief voor de Langeweg-Tractaatweg en kortsluiting van/naar de Koegorspolder. In de kern Axel zijn verder enkele Erftoegangswegen Plus aangewezen. Deze bestaan grotendeels uit (relatief) brede asfaltwegen. Uitzondering hierop vormt de Kerkdreef-Stationstraat die relatief smal is en door de vele geparkeerde auto’s nog smaller aandoet. Ongevallenbeeld Voor het plangebied is een overzicht weergegeven van de ongevalsconcentraties in de periode 2003 t/m
13. Op kaart zijn de locaties aangegeven waar in een periode van vijf jaar drie of meer ernstige ongevallen (ongevallen met ernstige slachtoffers) hebben plaatsgevonden. Het betreft de volgende locaties: Buitenhaven-Binnenvaartweg; Dokweg-Axelsestraat; Frederik van Eedenstraat-Bellamystraat; N61-Guido Gezellestraat; N61-Mr. F.J. Haarmanweg. Op de twee inzetten zijn alle ernstige ongevallen in de kernen Axel en Terneuzen in deze periode weergegeven. Om een goed overzicht van het ongevallenbeeld te verkrijgen is een verdere uitwerking gewenst waarbij onderscheid wordt gemaakt naar type ongevallen. Voor dit categoriseringsplan volstaat het beeld op pagina
14. Structuur fietsverkeer De fietsvoorzieningen in het plangebied zijn in beeld gebracht, verdeeld naar fietspaden en fietsstroken. Het merendeel van de fietsvoorzieningen is gekoppeld aan een hoofdroute voor het autoverkeer. Alleen langs de Westerschelde en de Otheense Kreek zijn enkele solitaire (recreatieve) routes gelegen. Voorts valt het gebrek aan fietsvoorziengen op in het tussengebied. Met de afsluiting van de weg langs Yara/Heros, in verband met ISPS-regelgeving, is er geen doorgaande fietsvoorziening meer tussen Kanaal Gent-Terneuzen en de Spuiweg ten noorden van Axel. De meeste fietsoversteken op de hoofdwegen zijn vormgegeven met fietsers uit de voorrang. Ook op rotondes binnen de bebouwde kom is dit, in tegenstelling tot de landelijke CROW-richtlijn (zie o.a. CROW-publicatie 126), het geval. Verder is er geen vaste maatvoering en vormgeving voor fietsstroken en vrijliggende fietspaden. Structuur openbaar vervoer Openbaar Vervoer in de regio Zeeuws-Vlaanderen bestaat voornamelijk uit busdiensten. Personenvervoer per spoor is niet aanwezig. Terneuzen fungeert in het ov-netwerk van deze regio als scharnierpunt waar diverse lijnen samenkomen. Dit gebeurt op het busstation ten westen van het sluizencomplex. Ook nabij het ziekenhuis de Honte, aan de zuidzijde van de stad, is een overstappunt voor buslijnen aanwezig. Conform het nieuwe Openbaar Vervoer beleid worden alle kernen in Zeeuws-Vlaanderen voorzien van een busverbinding. Dit heeft tot gevolg dat ook Reuzenhoek en andere minder grote woonkernen weer met het openbaar vervoer bereikbaar zijn. Intensiteiten In onderstaande tabel staat voor de belangrijkste wegen de intensiteit weergegeven. De cijfers zijn afkomstig van metingen uitgevoerd door de gemeente Terneuzen in de periode 2004-
15. 3.3.2 Situatie 2020 Het hoofdwegennet in Zeeuws-Vlaanderen