Besluit van Gedeputeerde Staten van 18 september 2018 [DOS-2016-0005086 [PZH-2018-662158328]], tot vaststelling van het Openstellingsbesluit projectsubsidie soortenbeleid leefgebied en maatregelen verbetering natuurwaarden Zuid-Holland 2018Gedeputeerde staten van Zuid-Holland; Gelet op artikel 2.3.3 van de Subsidieregeling groen Zuid-Holland 2016; Gelet op het besluit van Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland van 9 mei 2017 (PZH-2017-585705583 (DOS-2016-0006124)) tot vaststelling van de deelplafonds voor het jaar 2018 voor de Subsidieregeling groen Zuid-Holland 2016; Overwegende dat er een deelplafond van € 180.000,00 beschikbaar is voor paragraaf 2.3 Soortenbeleid leefgebied en maatregelen verbetering natuurwaarden; Besluiten vast te stellen het volgende besluit: Openstellingsbesluit projectsubsidie soortenbeleid leefgebied en maatregelen verbetering natuurwaarden Zuid-Holland 2018 Artikel 1 Aanvraagperiode In afwijking van artikel 26, eerste lid van de Asv kan een aanvraag voor subsidie als bedoeld in artikel 2.3.1 van de Subsidieregeling groen Zuid-Holland 2016 worden ingediend vanaf de dag na de datum van uitgifte van het provinciaal blad waarin dit besluit wordt geplaatst tot en met 15 november
- Een aanvraag is tijdig ingediend indien deze binnen de in het eerste lid genoemde periode is ontvangen. Artikel 2 Subsidiabele activiteit Subsidie kan worden verstrekt voor uitvoeringsprojecten die bijdragen aan: het versterken of beschermen van de leefgebieden van populaties van meerdere soorten die genoemd zijn in de bijlagen 1 of 2, waarvan minimaal 1 icoonsoort zoals genoemd in bijlage
- Artikel 3 aanvraagvereisten Naast de gegevens, bedoeld in artikel 10, eerste lid, van de Asv, gaat een aanvraag voor subsidie vergezeld van een plan van aanpak dat ten minste bestaat uit: een omschrijving van de te verrichten werkzaamheden, inclusief een (globale) planning; een specificatie van de kosten, waarbij arbeidskosten onderdeel kunnen zijn van de subsidieaanvraag met een maximum van € 75,00 per uur (ex BTW); een onderbouwde omschrijving van de verwachte bijdrage aan het versterken of beschermen van het leefgebied van de populaties van de betreffende icoon- en begeleidende soorten; een onderbouwde omschrijving van overige effecten op natuurwaarden; een beschrijving van de mate waarin monitoring en beheer nodig is; een beschrijving in hoeverre monitoring en beheer onderdeel is van het project. Artikel 4 Rangschikking Op grond van artikel 2.3.3, tweede lid, onderdeel b van de Subsidieregeling groen Zuid-Holland 2016 wordt het beschikbare bedrag verdeeld aan de hand van een weging op basis van de kwaliteit van het plan van aanpak. De kwaliteit wordt beoordeeld op grond van de volgende criteria: mate van verbetering leefgebied (omvang en kwaliteit) in relatie tot het gevraagde subsidiebedrag; mate van urgentie voor de icoonsoorten; aantal icoonsoorten en begeleidende soorten die profiteren van het project; effectiviteit van de maatregelen; mate van draagvlak bij stakeholders; uitvoerbaarheid. Criterium a en b worden beoordeeld met een score 1-5; de overige criteria met een score 1-
- Er zijn per project dus minimaal 6 en maximaal 22 punten te verdienen. Gedeputeerde Staten rangschikken de aanvragen op basis van het aantal punten. Indien toepassing van het eerste lid ertoe leidt dat aanvragen op een gelijk puntenaantal eindigen, wordt de rangorde van die aanvragen bepaald door de som van het aantal punten voor de criteria a en b. Indien toepassing van het vierde lid ertoe leidt dat aanvragen op een gelijk puntenaantal eindigen, wordt de onderlinge rangorde van die aanvragen bepaald door loting. Artikel 5 Weigeringsgronden In aanvulling op de artikelen 11 en 12 van de Asv wordt subsidie als bedoeld in artikel 2.3.1 Subsidieregeling groen Zuid-Holland 2016 geweigerd indien: het project onvoldoende aantoonbaar bijdraagt aan het versterken of beschermen van het leefgebied van de populaties van de betreffende icoon- en begeleidende soorten; het project strijdig is met andere provinciale belangen; het project niet uitvoerbaar is vanwege wettelijke of praktische belemmeringen; de aanvrager voor dit specifieke project ook van een andere provinciale financiering gebruik maakt; het aantal punten van het project, bedoeld in artikel 4, 14 punten of lager is. Artikel 6 Inwerkingtreding Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van het provinciaal blad waarin dit besluit wordt geplaatst. Artikel 7 Citeertitel Dit besluit wordt aangehaald als: Openstellingsbesluit projectsubsidie soortenbeleid leefgebied en maatregelen verbetering natuurwaarden Zuid-Holland
- Den Haag, 18 september 2018 drs. H.M.M. Koek, secretaris drs. J. Smit, voorzitter Toelichting Met de nieuwe Wet natuurbescherming is de zorg voor en bescherming van beschermde soorten gedecentraliseerd van het Rijk naar de provincies. Op grond van paragraaf 2.3, Soortenbeleid leefgebied en maatregelen verbetering natuurwaarden, van de Subsidieregeling groen Zuid-Holland 2016 kan subsidie worden verstrekt voor maatregelen gericht op het versterken en beschermen van populaties van bedreigde dier- of plantensoorten of op het verhogen van de natuurwaarden. Door actief treffen van maatregelen ten behoeve van leefgebieden van kwetsbare soorten te stimuleren, kunnen we een bijdrage leveren aan het behoud van deze soorten binnen de provincie. Het soortenbeleid wordt vorm gegeven aan de hand van Zuid-Hollandse icoonsoorten. Dit zijn soorten die gezamenlijk symbool staan voor landschappelijke en ecologische kwaliteiten in Zuid-Holland én/of voor maatschappelijke kwaliteiten en ecosysteemdiensten. Aanvraagvereisten We hanteren een maximale kostenvergoeding van € 75,00 per uur ten aanzien van arbeidskosten. Dit kan in sommige gevallen lager zijn dan marktconforme tarieven uurtarieven. De bijdrage is bedoeld als een vergoeding of tegemoetkoming in de gemaakte kosten en niet als een volledig marktconform uurtarief inclusief eventuele winstpercentages. We vragen om inzicht in het benodigde vervolgbeheer en monitoring en in hoeverre dit is afgedekt, omdat dit vaak een bepalende factor is voor het succes van het project. Of beheer en monitoring al onderdeel is van het project is niet per se doorslaggevend voor de gunning, maar het is voor de provincie van belang om te weten of hier eventueel iets nader voor moet worden georganiseerd. Rangschikkingscriteria Het is de ambitie van de provincie Zuid-Holland om bij keuzes in de programmering van initiatieven het maatschappelijk rendement van de geïnvesteerde ‘groene euro’s’ te vergroten. Dit rendementsdenken wordt vormgegeven door enerzijds aan de voorkant handvatten te bieden voor het voeren van het goede gesprek daarover, anderzijds door bij de gunningscriteria voor deze subsidieregeling duidelijk te zijn over de criteria waarop de ingediende subsidies worden afgewogen. Door aan de voorkant duidelijkheid te geven over de criteria hopen wij daarnaast de initiatiefnemers al in een vroeg stadium te stimuleren om de beoogde projecten zo goed mogelijk te laten bijdragen aan de doelen van het (soorten)beleid. Om de subsidiegelden zo effectief mogelijk te benutten is voor de huidige subsidieregeling gekozen voor een methode waarbij de subsidieaanvragen onderling met elkaar worden vergeleken en op basis van kwaliteit van de aanvraag gerangschikt. Per criteria wordt hieronder aangegeven welke elementen worden betrokken bij de inhoudelijke beoordeling. Mate van verbetering leefgebied (omvang en kwaliteit) in relatie tot gevraagde subsidiebedrag: hoe sterker de mate van verbetering van het leefgebied en hoe lager het gevraagde subsidiebedrag, des te hoger de score. Aandachtspunten hierbij zijn de omvang van het project, de mate van kwaliteitsverbetering en de totale som van de gevraagde subsidie. Het gaat hier feitelijk om het rendement van de subsidie. Mate van urgentie: hoe urgenter actie nodig is, des te hoger de score. Aandachtspunt is bijvoorbeeld of het project is gericht op een (combinatie van) icoon- en begeleidende soorten waarvoor op korte termijn actie noodzakelijk is voor (lokale) behoud van de populatie? Aantal icoonsoorten en begeleidende soorten die profiteren van het project. Hoe meer soorten profiteren, des te hoger de score. Effectiviteit: hoe meer zekerheid is over de effectiviteit van de maatregelen, des te hoger de score. Hebben de maatregelen uit het project zich al eens bewezen of zijn er twijfels over de effectiviteit? Mate van draagvlak: hoe hoger het lokale en maatschappelijke draagvlak, des te hoger de score. Draagvlak kan worden aangetoond wanneer bijvoorbeeld is gekozen voor een samenwerkingsverband met meerdere partijen, indien sprake is van cofinanciering, van de inzet van vrijwilligers en ondernemers en van de betrokkenheid van grondeigenaren en beheerders. Uitvoerbaarheid: Hoe meer uitvoeringsgereed, hoe hoger de score. Aandachtspunten hierbij zijn eventuele vergunningen, de beschikbaarheid van de gronden, danwel de toestemming van de grondeigenaar. Beoordeling punten criteria a en b: 1= slecht; 2 = matig; 3 = voldoende; 4 = goed; 5 = zeer goed Beoordeling punten criteria c-f: 1= slecht; 2 = voldoende; 3 = goed Bijlage1behorende bij artikel 2 van het Openstellingsbesluit projectsubsidie soortenbeleid leefgebied en maatregelen verbetering natuurwaarden Zuid-Holland 2018: Zuid-Hollandse Icoonsoorten Icoonsoort Landschappelijke en ecologische kwaliteiten Maatschappelijke relevantie en belevenis Kleine zwaan overwintering internationaal van belang, grasland. Rust en ruimte (weidsheid en beleving) Purperreiger Broedkolonies, riet en bos, schone slootjes met rijke begroeiing, Zuid-Holland van belang Schoon water, typische Zuid-Hollandse natuur Roerdomp Rietmoeras, rust en ruimte, visrijk water Visrijk water, mysterieuze nachtvogel Zeearend Robuuste natuur, delta, rust en ruimte Toeristische trekker, rust en ruimte Patrijs Akkergebied, bloemrijke randen en braakliggend terrein Boerennatuur, aantrekkelijk akker en bollen gebied Grutto Bloemrijke veenweide en grasland (weidevogels) Onze Nationale vogel, boerennatuur, aantrekkelijk landschap Kluut Pioniersoort, kleine stukjes moeras Aantrekkelijke delta natuur Grote stern Kolonievogel, pioniersoort, delta, zandplaten, relatie met zee, Zuid-Holland van belang Aantrekkelijke kust, verbinder delta en zee Zwarte stern Kolonievogel, kwaliteit water en grasland, Zuid-Holland van belang Schoon water, kenmerkend voor het slagenlandschap, typische Zuid-Hollandse natuur Steenuil Boerderijstroken en knotwilgen (kleine elementen) Boerennatuur, aantrekkelijk landschap, behoud kleine elementen, betrekken vrijwilligers Nachtegaal Duinstruweel en rivierbos, belang van Zuid-Holland Toeristische trekker, mooiste zang, inspiratie, nachtelijke beleving, publiekstrekker Blauwborst Riet en ruigte, droog en nat Ongeplande en struinnatuur, mooie zang Merel (alleen in de stad) Groen in de stad (tegen gaan van verstening) Natuur in de stad, brenger van het voorjaar, bomen in de stad (tegengaan hitte stress) Huismus Broed en foerageer gelegenheid in bebouwing, kleine elementen Natuur in de stad, natuurinclusief bouwen Gierzwaluw Broedgelegenheid bebouwing Natuur in de stad, insectenvangers, zomervogel, natuurinclusief bouwen Boomklever Landgoederen, bossen met voldoende oude, holle bomen Verbinder van oude rijke bossen Egel Voldoende bosverbindingen en klein groen in en om de stad Natuur in eigen tuin en stedelijke omgeving, kindernatuur, verbinder van stad en achterland Meervleermuis Open water, donkere nacht, relatie veen-duingebied (zomer en winterverblijven) Insectenvangers, erfgoed, bunkers, de nacht (essentie van plaats en tijd), natuurinclusief bouwen, beleving vleermuisexcursies Rosse vleermuis Binnenduinbos met voldoende oude bomen, grote wateren Insectenvangers, verbinder oud en bos en grote plassen, beleving vleermuis excursies Noordse woelmuis Rietmoeras en robuuste moerasverbindingen, endemische ondersoort, Zuid-Holland van belang IJstijd Relict, typische Zuid-Hollandse natuur Konijn (alleen in duin) Natuurlijke begrazer van duingrasland, bloemrijk duin met open plekken Belangrijke beheerder van het duingrasland. Kindernatuur Bever (in rivierengebied) Beheer bossen en waterkwaliteit Oerhollands dier, bijzondere en fascinerende bouwer in de natuur, beheerder van meer open rivierbossen, publiekstrekker Otter Waterkwaliteit en robuuste verbindingen, ontsnippering Oerhollands dier, schoon water, rust en ruimte, publiekstrekker Gewone zeehond Zandplaten, Noordzee, voldoende rust en vis Fascinerend, roept emotie op, recreatieve beleving, kindernatuur, publiekstrekker Bruinvis Noordzee, voldoende rust en vis, recreatieve beleving Recreatieve beleving Rugstreeppad Vochtige duinvalleien, pionier en veenweide Amfibie, verbinder land en water Zandhagedis Duingrasland, afwisseling openheid, zand en struweel Reptiel met mooie kleuren Bittervoorn Basiskwaliteit kleine sloten en oevers Schone polderslootjes Zalm Verbinding zoet-zout, rivieren met de zee Oerhollands. Vissen en consumptie op termijn Steur Verbinding zoet-zout, rivieren met de zee Oer-Hollands, fascinerend uiterlijk en grootte Argusvlinder Bloemrijke randen buitengebied Bestuiver van kleinschalige platteland, beleving van de zomer Heivlinder Bloemrijke zandige plekken Bestuiver, dynamisch kust- en duingebied Weidehommel bloemrijk gebied en stad Bestuiver, meer groen in de stad, bloemrijke bermen Zandhommel Bloemrijke buitendijkse gebieden in de delta, belang voor Zuid-Holland Bestuiver van de bloemrijke delta, typische Zuid-Hollandse natuur Glassnijder Rijk begroeide sloten en vijvers, waterkwaliteit Schoon water met rijke vegetaties (Jac. P. Thijsse sloten) Groene glazenmaker Krabbenscheer sloten, waterkwaliteit, zoet water Schone polderslootjes in het zoete veenweidegebied Dotterbloem Bloemrijke oevers in vochtige delen van het veenweide, basisnatuur Mooie natuur in de oevers, kenmerkend in het landschap Rietorchis Schraal grasland, grote maar ook kleine stukjes Mooie natuur in de berm, bijzondere soort dicht bij de stad Wilde hyacint Stinzenplanten, binnenduin en landgoederen Mooie landgoederen en binnenduin, brenger van de lente Groenknolorchis Hoge kwaliteit schrale vegetaties Een soort van Natura 2000 en ecologen Bijlage2behorende bij artikel 2 van het Openstellingsbesluit projectsubsidie soortenbeleid leefgebied en maatregelen verbetering natuurwaarden Zuid-Holland 2018: begeleidende soorten soort soortgroep icoonsoort insteek landschap/biotoop gewone pad amfibie egel (verbinding stad achterland) stad groene kikkers amfibie bittervoorn (basiswaterkwaliteit) water en oevers heikikker amfibie groene glazenmaker (veensloten) water en oevers kamsalamander amfibie rivierdijken water en oevers bergeend broedvogels kluut (pionier kust en binnenland) zandige platen blauwe reiger broedvogels boomklever (oud bos) oud bos boerenzwaluw broedvogels steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw bontbekplevier broedvogels grote stern pionier, delta delta pionier boomleeuwerik broedvogels konijn (duingrasland) duingrasland boomvalk broedvogels boomklever (oud bos) oud bos bosrietzanger broedvogels blauwborst (ruigte) ruigte bosuil broedvogels boomklever (oud bos) oud bos braamsluiper broedvogels nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang bruine kiekendief broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras cettis zanger broedvogels noordse woelmuis rietmoeras dodaars broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras dwergstern broedvogels grote stern pionier, delta delta pionier fitis broedvogels nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang fluiter broedvogels boomklever (oud bos) oud bos fuut broedvogel / wintervogel bittervoorn (basiswaterkwaliteit) water en oevers gekraagde roodstaart broedvogels boomklever (oud bos) oud bos gele kwikstaart broedvogels rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei geoorde fuut broedvogels rugstreeppad (vochtig duinvallei) duinplassen glanskop broedvogels boomklever (oud bos) oud bos goudhaantje broedvogels naaldbos naaldbos goudvink broedvogels nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang grasmus broedvogels nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang graspieper broedvogels grutto (grasland) grasland en akker grauwe vliegenvanger broedvogels boomklever (oud bos) oud bos grote karekiet broedvogels noordse woelmuis, rivier rietmoeras houtsnip broedvogels boomklever (oud bos) oud bos huiszwaluw broedvogels steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw ijsvogel broedvogels waterkwaliteit water en oevers kerkuil broedvogels steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw kievit broedvogels grutto (grasland) grasland en akker kleine barmsijs broedvogels nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang kleine bonte specht broedvogels boomklever (oud bos) oud bos kleine karekiet broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras kleine plevier broedvogels kluut (pionier kust en binnenland) pionier kleine zilverreiger broedvogels grote stern pionier, delta delta pionier krooneend broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras waterkwaliteit kneu broedvogels steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw koekoek broedvogels nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang kuifmees broedvogels naaldbos naaldbos kwak broedvogels noordse woelmuis rivier rivieren kwartel broedvogels grutto (grasland) grasland en akker kwartelkoning broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras nat grasland lepelaar broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras veenmoeras matkop broedvogels zeearend rivierenlandschap vochtig bos middelste zaagbek broedvogel / wintervogel grote stern pionier, delta delta pionier oeverzwaluw broedvogels zeearend (rivierenlandschap) rivier ooievaar broedvogels merel hommel (natuur in de stad) stad porseleinhoen broedvogels noordse woelmuis rivier rietmoeras putter broedvogels steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw raaf broedvogels boomklever (oud bos) oud bos ransuil broedvogels grutto (grasland) bosjes rietgors broedvogels blauwborst (ruigte) ruigte rietzanger broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras ringmus broedvogels steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw roodborsttapuit broedvogels nachtegaal (struweel, overgang) duin scholekster broedvogel / wintervogel grutto (grasland) grasland en akker slechtvalk broedvogel / wintervogel merel hommel (natuur in de stad) stad slobeend broedvogel / wintervogel grutto (grasland) grasland en water snor broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras spotvogel broedvogels nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang spreeuw broedvogels huismus (stad) stad sprinkhaanzanger broedvogels blauwborst (ruigte) ruigte strandplevier broedvogels grote stern pionier, delta delta pionier tafeleend broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras tapuit broedvogels konijn (duingrasland) duingrasland torenvalk broedvogels grutto (grasland) Agrarisch grasland tureluur broedvogel / wintervogel grutto (grasland) Agrarisch grasland veldleeuwerik broedvogels grutto (grasland) grasland en akker visarend broedvogels noordse woelmuis rivier rivieren visdief broedvogels grutto (grasland) grasland en water waterhoen broedvogels bittervoorn (basiswaterkwaliteit) water en oevers waterral broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras watersnip broedvogel / wintervogel noordse woelmuis rivier rietmoeras wielewaal broedvogels boomklever (oud bos) oud bos woudaapje broedvogels purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras wulp broedvogel / wintervogel rietorchis (schraalland) schraalland zanglijster broedvogels merel hommel (natuur in de stad) stad zomertaling broedvogels grutto (grasland) grasland en sloten zwarte mees broedvogels naaldbos naaldbos zwarte roodstaart broedvogels huismus (stad) stad zwartkopmeeuw broedvogels grote stern pionier, delta delta pionier aardbeivlinder dagvlinders groenknolorchis (schraalland) schraalland bruin blauwtje dagvlinders argusvlinder (bloemrijk grasland) bloemrijk grasland bruin zandoogje dagvlinders konijn (duingrasland) duingrasland duinparelmoervlinder dagvlinders konijn (duingrasland) duingrasland eikenpage dagvlinders boomklever (oud bos) oud bos bruine eikenpage dagvlinders nachtegaal (struweel, overgang) duin groot dikkopje dagvlinders blauwborst (ruigte) ruigte hooibeestje dagvlinders argusvlinder (bloemrijk grasland) bloemrijk grasland icarusblauwtje dagvlinders argusvlinder (bloemrijk grasland) bloemrijk grasland keizersmantel dagvlinders duinstruweel duinstruweel kleine parelmoervlinder dagvlinders konijn (duingrasland) duingrasland kleine vuurvlinder dagvlinders argusvlinder (bloemrijk grasland) bloemrijk grasland koevinkje dagvlinders duinstruweel duinstruweel landkaartje dagvlinders nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang oranjetip dagvlinders nachtegaal (struweel, overgang) struwelen overgang zilveren maan dagvlinders groenknolorchis (schraalland) schraalland azuurwaterjuffer libellen rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei beekrombout libellen noordse woelmuis rivier rivieren bloedrode heidelibel libellen purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras bruine glazenmaker libellen purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras bruine korenbout libellen purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras geelvlekheidelibel libellen rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei gevlekte witsnuitlibel libellen purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras grote keizerlibel libellen bittervoorn (basiswaterkwaliteit) water en oevers grote roodoogjuffer libellen groene glazenmaker (veensloten) water en oevers pantserjuffer (behalve hout-) libellen rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei plasrombout libellen rivier water en oevers rivierrombout libellen rivier water en oevers smaragdlibel libellen rivier water en oevers variabele waterjuffer libellen groene glazenmaker (veensloten) water en oevers vroege glazenmaker libellen bittervoorn (basiswaterkwaliteit) water en oevers watersnuffel libellen waterkwaliteit duin weidebeekjuffer libellen noordse woelmuis rivier rivieren zwervende heidelibel libellen rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei tonghaarmuts mossen noordse woelmuis rivier rivieren nauwe korfslak overig rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei platte schijfhoren overig groene glazenmaker (veensloten) sloten en oevers gestreepte waterroofkever overig veenmoeras veenmoeras moshommel overig zandhommel (bloemdijken delta) dijken steenhommel overig merel hommel (natuur in de stad) stad metselbij (groep) overig merel hommel (natuur in de stad) stad aardaker planten patrijs (akkers) akkers akkerandoorn planten patrijs (akkers) akkers argimonie planten zandhommel (bloemdijken delta) dijken bittere veldkers planten zeearend (rivierenlandschap) rivieren blauwe knoop planten groenknolorchis (schraalland) schraalland blauwe waterereprijs planten noordse woelmuis rivier rivieren blauwe zeedistel planten grote stern pionier, delta duin bosanemoon planten boomklever (oud bos) oud bos buntgras planten konijn (duingrasland) duingrasland cichorei planten merel hommel (natuur in de stad) oude muren dopheide planten groenknolorchis (schraalland) schraalland drijvend fonteinkruid planten groene glazenmaker (veensloten) water en oevers duinroos planten konijn (duingrasland) duingrasland duinviooltje planten konijn (duingrasland) duingrasland egelantier planten duinstruweel duinstruweel galigaan planten veenmoeras veenmoeras gewone koekoeksbloem planten groene glazenmaker (veensloten) water en oevers groot blaasjeskruid planten groene glazenmaker (veensloten) waterkwaliteit groot nimfkruid planten zalm (rivier verbinding zoet-zout) rivierwateren groot streepzaad planten zandhommel (bloemdijken delta) dijken grote pimpernel planten noordse woelmuis rivier rivieren harig wilgenroosje planten blauwborst (ruigte) ruigte heelblaadjes planten patrijs (akkers) akkers heemst planten noordse woelmuis rivier delta ruigte hondskruid planten konijn (duingrasland) vochtige duinvallei herfstschroeforchis planten konijn (duingrasland) duingrasland kegelsilene planten konijn (duingrasland) duingrasland klein slijkgras planten grote stern pionier, delta delta pionier kleine klaver planten argusvlinder (bloemrijk grasland) bloemrijk grasland klokjesgentiaan planten groenknolorchis (schraalland) schraalland krabbenscheer planten groene glazenmaker (veensloten) water en oevers kranswieren (groep) planten groene glazenmaker (veensloten) water en oevers kruisbladgentiaan planten konijn (duingrasland) duingrasland lamsoor planten grote stern pionier, delta delta pionier lidsteng planten waterkwaliteit waterkwaliteit melkkruid planten grote stern pionier, delta delta pionier melkviooltje planten groene glazenmaker (veensloten) schraalland moerasgamander planten rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei moerasrolklaver planten groene glazenmaker (veensloten) water en oevers moerasspirea planten blauwborst (ruigte) ruigte moeraswespenorchis planten rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei muurbloem planten merel hommel (natuur in de stad) oude muren muurvaren planten merel hommel (natuur in de stad) oude muren nachtsilene planten konijn (duingrasland) duingrasland oorsilene planten konijn (duingrasland) duingrasland parnassia planten rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtige duinvallei pinksterbloem planten steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw poelruit planten blauwborst (ruigte) ruigte rivierfonteinkruid planten noordse woelmuis rivier rivieren rode bremraap planten zeearend (rivierenlandschap) rivierduin rode klaver planten grutto (grasland) grasland ronde zonnedauw planten groenknolorchis (schraalland) schraalland rood guichelheil planten steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw rozenkransje planten konijn (duingrasland) duingrasland spindotter planten zeearend (rivierenlandschap) rivieren steenbreekvaren planten merel hommel (natuur in de stad) oude muren stinzenplanten (groep) planten boomklever (oud bos) oud bos tongvaren planten merel hommel (natuur in de stad) oude muren teer guichelheil planten groenknolorchis (schraalland) schraalland veenmosorchis planten groenknolorchis (schraalland) schraalland veenmossen (groep) planten groenknolorchis (schraalland) schraalland veldsalie planten zandhommel (bloemdijken delta) dijken waterpunge planten zeearend rivierenlandschap vochtig bos waterviolier planten groene glazenmaker (veensloten) waterkwaliteit wilde marjolein planten zandhommel (bloemdijken delta) dijken zeekraal (groep) planten grote stern pionier, delta delta pionier zeeraket planten grote stern pionier, delta duin zeevetmuur planten grote stern pionier, delta delta pionier zilte waterranonkel planten rugstreeppad (vochtig duinvallei) vochtig duinvallei zulte planten grote stern pionier, delta delta zomereik bomen boomklever (oud bos) oud bos ringslang reptiel groene glazenmaker (veensloten) water en oevers Veldkrekel Krekel Konijn (duingrasland) duingrasland blauwvleugelsprinkhaan sprinkhaan konijn (duingrasland) duingrasland bramensprinkhaan sprinkhaan zeearend (rivierenlandschap) vochtig bos duinsabelsprinkhaan sprinkhaan konijn (duingrasland) duingrasland gouden sprinkhaan sprinkhaan zeearend (rivierenlandschap) bloemrijk grasland greppelsprinkhaan sprinkhaan zeearend (rivierenlandschap) bloemrijk grasland knopsprietje sprinkhaan konijn (duingrasland) duingrasland kustsprinkhaan sprinkhaan argusvlinder (bloemrijk grasland) bloemrijk grasland moerassprinkhaan sprinkhaan groenknolorchis (schraalland) schraalland ratelaar sprinkhanen argusvlinder (bloemrijk grasland) bloemrijk grasland wekkertje sprinkhanen rietorchis (schraalland) bloemrijk grasland veenmol krekelachtige rietorchis (schraalland) bloemrijk grasland driedoornige stekelbaars vissen bittervoorn (basiswaterkwaliteit) stad, grasland elft vissen zalm (rivier verbinding zoet-zout) rivieren Europese meerval vissen zalm (rivier verbinding zoet-zout) rivieren fint vissen zalm (rivier verbinding zoet-zout) rivieren grote modderkruiper vissen zeearend rivierenlandschap water en oevers kleine modderkruiper vissen bittervoorn (basiswaterkwaliteit) grasland houting vissen zalm (rivier verbinding zoet-zout) rivieren barbeel vissen zeearend rivierenlandschap rivieren kroeskarper vissen bittervoorn (basiswaterkwaliteit) water en oevers kwabaal vissen groene glazenmaker (veensloten) rivieren rivierprik vissen zalm (rivier verbinding zoet-zout) rivieren rivierdonderpad vissen bittervoorn (basiswaterkwaliteit) water en oevers snoek vissen bittervoorn (basiswaterkwaliteit) water en oevers vetje vissen groene glazenmaker (veensloten) water en oevers zeeprik vissen zalm (rivier verbinding zoet-zout) rivieren brandgans wintervogels grutto (grasland) grasland en akker goudplevier wintervogels grutto (grasland) grasland en akker grote zaagbek wintervogels noordse woelmuis rivier winter kolgans wintervogels grutto (grasland) grasland en akker middelste zaagbek wintervogels grote stern pionier, delta delta pionier nonnetje wintervogels zalm (rivier verbinding zoet-zout) rivieren pijlstaart wintervogels grote stern pionier, delta delta pionier rietgans wintervogels patrijs (akkers) akkers roodkeelduiker wintervogels grote stern pionier, delta Noordzee rosse grutto wintervogels grote stern pionier, delta zandplaten en zee rotgans wintervogels grote stern pionier, delta zandplaten en zee smient wintervogels grutto (grasland) grasland wulp wintervogels grutto (grasland) grasland en akker zilverplevier wintervogels grote stern pionier, delta zandplaten en zee zwarte zee-eeend wintervogels grote stern pionier, delta Noordzee boommarter zoogdier egel (verbinding stad achterland) stad bunzing zoogdier egel (verbinding stad achterland) stad das zoogdier rivier bos dwergmuis zoogdier purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras dwergspitsmuis zoogdier groenknolorchis schraalland schraalland eekhoorn zoogdier boomklever (oud bos) oud bos franjestaart zoogdier boomklever (oud bos) oud bos gewone dwergvleermuis zoogdier huismus (stad) stad grijze zeehond zoogdier zandplaten en zee zandplaten en zee grootoorvleermuis zoogdier boomklever (oud bos) oud bos hermelijn zoogdier egel (verbinding stad achterland) stad laatvlieger zoogdier steenuil (kleinschalig agrarisch) kleinschalig landbouw ree zoogdier duinstruweel bos rosse woelmuis zoogdier egel (verbinding stad achterland) stad ruige dwergvleermuis zoogdier huismus (stad) stad waterspitsmuis zoogdier purperreiger roerdomp rietmoeras rietmoeras watervleermuis zoogdier boomklever (oud bos) oud bos wezel zoogdier egel (verbinding stad achterland) stad