Inkoopbeleid gemeente Dalfsen 2019 e.v.De raad van de gemeente Dalfsen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 15 januari 2019, nummer 862; overwegende dat door aansluiting bij SSC ONS te Zwolle harmonisatie van het inkoopbeleid noodzakelijk is; b e s l u i t e n : Het ‘Inkoopbeleid gemeente Dalfsen 2019 e.v.’ vast te stellen en in werking te laten treden per 1 maart 2019. Het ‘Inkoop- en aanbestedingsbeleid’ zoals vastgesteld door de raad op 18 april 2017 in te trekken per 1 maart 2019. Inleiding De gemeente Dalfsen heeft zich ‘aangesloten’ als (potentiële) partner bij het shared service centrum ONS (hierna: ONS). ONS is ‘opgericht’ door de gemeenten Zwolle, Kampen en de provincie Overijssel (verder te noemen: partners) om samen te werken op onder meer het gebied van inkoop. ONS voert Europese en nationale aanbestedingen uit namens de partners en adviseert de partners bij meervoudige en enkelvoudige inkopen. Soms wordt er samen ingekocht, soms door één of twee van de partners. De partners hebben de behoefte om de markt met heldere kaders en doelstellingen tegemoet te treden en als het even kan zoveel mogelijk op dezelfde manier. De drie partners hebben besloten om een inkoopbeleid vast te stellen dat op veel belangrijke punten gelijk is: Inkoopbeleid ZKO 2017. Met gezamenlijk inkoopbeleid willen ze ook stimuleren dat er meer in gezamenlijkheid ingekocht wordt. De gemeente Dalfsen stelt nu ook een inkoopbeleid vast dat nagenoeg geheel overeenkomt met het Inkoopbeleid ZKO 2017. Voor de marktpartijen die opereren voor Zwolle, Kampen, Overijssel en nu dus ook voor Dalfsen is er nu, op een enkel punt na, één inkoopbeleid. De wereld rondom inkoop en aanbesteden staat niet stil. Naast onze samenwerking verandert ook wet- en regelgeving (nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijnen en gewijzigde Aanbestedingswet) en kleuren politieke uitgangspunten ons beleid, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid. In dit beleid geven wij de ambities en doelstellingen aan en proberen daarbij zoveel mogelijk maatschappelijke waarde te realiseren door middel van onze inkopen. Daarbij streven we professioneel opdrachtgeverschap na waarbij, naast aanbestedingsrechtelijke uitgangspunten als gelijkheid, objectiviteit en transparantie in aanbestedingsprocedures, ook waarde wordt gehecht aan kwaliteit in de eigen organisaties (standaardprocessen, contract- en leveranciersmanagement en contractbeheer). 1 Algemeen 1.1 Beschrijving organisaties Gemeente Dalfsen Dalfsen is een gemeente in de Nederlandse provincie Overijssel. De gemeente telt bijna 30.000 inwoners op een oppervlakte van 166,50 km2 (waarvan 1,32 km² water) en kent een dichtheid van 160 inwoners per vierkante kilometer. De huidige gemeente Dalfsen is op 1 januari 2001 ontstaan uit de samenvoeging van de gemeenten Nieuwleusen en Dalfsen. Meer informatie over de Gemeente Dalfsen treft u aan op de website van de gemeente: www.dalfsen.nl. Shared service centrum ONS ONS is een gemeenschappelijke regeling van de gemeente Zwolle, de gemeente Kampen en de provincie Overijssel en draagt zorg voor ICT Beheer, Inkoop en contractmanagement en HR Service. ONS staat voor Overheid en Service. Samen met de ondertitel “Omringd door service” geeft dit aan waar ONS voor staat. Vanaf medio 2018 maakt ook Dalfsen gebruik van de volgende diensten van ONS: Inkoop en contractmanagement en HR service en er is een intentieovereenkomst met betrekking tot automatisering. Meer informatie over ONS vindt u op www.ssc-ons.nl. 1.2 Beschrijving algemene uitgangspunten bij aanbesteding Bij inkopen en aanbesteden wordt gemeenschapsgeld ingezet. Wij hebben de verantwoordelijkheid om dit geld op een rechtmatige, doelmatige, effectieve, efficiënte en integere wijze te besteden. Uitgangspunt in onze aanbestedingen is dat wij, naast de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, de aanbestedingsrechtelijke beginselen van gelijkheid, transparantie en proportionaliteit te allen tijde respecteren. Wij hanteren bijvoorbeeld objectieve voorwaarden om de keuze voor een aanbestedingsprocedure en een leverancier te verantwoorden. Wij leven daarbij de relevante wet- en regelgeving na. De voor het Inkoop- en aanbestedingsbeleid meest relevante wet- en regelgeving volgen uit: Europese wet- en regelgeving: wet- en regelgeving op het gebied van aanbesteden is afkomstig van de Europese Unie. De ‘Aanbestedingsrichtlijnen’ (2014/24, 2014/23 en 2014/25) vormen momenteel de belangrijkste basis. De interpretatie van deze Aanbestedingsrichtlijnen kan volgen uit Groenboeken, Interpretatieve Mededelingen etc. van de Europese Commissie; Aanbestedingswet 2012: deze wet biedt één kader voor overheidsopdrachten boven en – beperkt - onder de (Europese) drempelwaarden en de rechtsbescherming bij (Europese) aanbestedingen; De Gids Proportionaliteit, richtsnoer op basis van de Aanbestedingswet; Het Aanbestedingsreglement Werken (ARW); Burgerlijk Wetboek; Gemeente- en Provinciewet. Uitzonderingen op (Europese) wet- en regelgeving zullen door ons restrictief worden uitgelegd en toegepast om te voorkomen dat het toepassingsbereik van deze wet- en regelgeving wordt uitgehold. 1.3 Beleidsuitgangspunten 1.3.1 Maatschappelijke waarde Inkoop is ondersteunend aan de verwezenlijking van onze publieke doelstellingen. Met inkopen willen wij zoveel mogelijk maatschappelijke waarde bereiken. Wij participeren in landelijke en/of regionale initiatieven op het gebied van maatschappelijk verantwoord inkopen1Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen 2016 - 2020. Wij streven daarbij naar de beste prijs-kwaliteitverhouding binnen het beschikbare budget. Opdrachten zullen in principe gegund worden op basis van de beste prijs-kwaliteitsverhouding. In gevallen waarin kwaliteit geen of nauwelijks onderscheidend vermogen heeft, kunnen wij gemotiveerd kiezen om te gunnen op laagste prijs of op laagste kosten berekend op basis van kosteneffectiviteit. 1.3.2 Samenwerking Met het oog op het verkrijgen van zoveel mogelijk maatschappelijke waarde willen wij ook allereerst effectief inkopen. Daarbij is oog voor samenwerking. Zowel in de eigen organisaties en binnen ONS met de partners als ook met andere organisaties. De samenwerking kan er toe leiden dat opdrachten gezamenlijk aanbesteed worden, contracten gezamenlijk afgesloten worden of gezamenlijk gemanaged. Wij zoeken de verbinding op categorieën van producten, diensten en werkzaamheden. Hierdoor bouwen we een grotere kennis op van de markt en meer expertise. Dit betekent dat we beter kunnen profiteren van de ontwikkelingen en innovaties op de markt. Wij kunnen zo kwalitatief betere contracten afsluiten en hebben daardoor minder faalkosten. Vervolgens willen we ook efficiënt inkopen. Ook hierbij kijken wij met de partners of door samenwerking inkoopvoordeel behaald kan worden. Inkoopvoordeel doet zich daarbij bijvoorbeeld voor doordat er slechts één in plaats van vier contracten gemanaged moeten worden of doordat door een groter contract er meer mogelijkheden zijn om social return-doelstellingen te verwezenlijken, of omdat er een gunstiger prijs en/of kwaliteit verwacht mag worden. Samenwerking is echter geen doel op zich. Per aanbesteding gaan we afwegen of gezamenlijk aanbesteden toegevoegde waarde heeft, of door een dergelijke samenvoeging de opdracht niet té groot wordt voor de markt en of de samenvoeging logisch past bij de aard van de opdracht. Waar nodig raadplegen we de markt hierover. Dit kan er toe leiden dat wij en/of de partners besluiten toch apart te gaan aanbesteden of de opdracht in percelen te verdelen. 1.3.3Lokaal/regionaal beleid Als we inkopen, houden we het belang van de regionale en lokale economie in het oog. Daar waar wet- en regelgeving ruimte biedt, stimuleren we de regionale en lokale economie en de werkgelegenheid en pakken we lokale kansen. Dit kan bijvoorbeeld door de toe te passen procedure (zie ook par. 2.1), door het verdelen in percelen en het toepassen van algemeen gebruikelijke en aanvaarde geschiktheidseisen. 1.3.4 Duurzaamheid We kopen maatschappelijk verantwoord in. Dit betekent dat we, naast de prijs van producten, diensten en werken, sturen op de mogelijke positieve effecten van de inkoop op milieu en sociale aspecten. Wij zoeken naar de mogelijkheden om maximaal bij te dragen aan duurzaamheid. Milieu We zijn ons er van bewust dat de explosieve toename van het verbruik van primaire grondstoffen binnen afzienbare tijd leidt tot schaarste daarvan en een belasting voor het milieu. Het sluiten van materiaal kringlopen voorkomt verdere uitputting van de aarde. Wij omarmen dan ook de doelstellingen van het kabinet2Kabinet, minister Kamp EZ en staatssecretaris Dijkstra IM, (september 2016): Rijksbrede programma Circulaire Economie: ‘Nederland circulair in 2050’. om het gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) in 2030 terug te brengen naar 50% en in 2050 naar 0%. Dat betekent, dat gaandeweg, in toenemende mate en uiteindelijk volledig, een situatie moet ontstaan waarin voor producten en voor de productie en het gebruik ervan geldt dat: gebruik van nieuwe primaire grondstoffen is geminimaliseerd; levensduur van producten en de daarin besloten grondstoffen is verlengd; materialen en grondstoffen worden hergebruikt bij einde levenscyclus product, hierbij o.a. rekening houdend met het ontwerp, gebruik en de waarde van een restproduct. Wij willen hieraan door onze inkopen een belangrijke bijdrage leveren in de transitie naar een circulaire economie. Bij het vaststellen van onze inkoopbehoefte brengen wij in beeld wat de mogelijkheden zijn voor circulair inkopen en welke effecten dit heeft, zodat er een bewuste keuze gemaakt kan worden voor een inkoop met de meeste maatschappelijke waarde. Bij de inkoop en aanbesteding van producten, diensten of werken zullen we daarom in verschillende mate eisen en wensen stellen op het gebied van milieu. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om het effect van het product of productieproces op het milieu, bijvoorbeeld door energie- of materiaalgebruik, maar ook om te streven naar herbruikbaarheid van materialen in de hele keten of het overstappen naar een bruikleenmodel in plaats van eigendom. Bij het circulair inkopen borgen we in ons inkoopproces dat de producten of materialen aan het einde van de levens- of gebruiksduur weer optimaal in een nieuwe cyclus worden ingezet. Cruciaal hierbij is waarde behoud van producten en materialen. Nieuwe ontwikkelingen en initiatieven die bijdragen aan bovengenoemd streven omarmen wij en geven hier invulling aan door de ruimte die de wet ons biedt maximaal te benutten. Sociaal Wij streven naar het behouden en uitbreiden van werkgelegenheid, een duurzame inzet van mensen en sociale kwaliteit. Bij het inkopen nemen we waar mogelijk sociale aspecten mee. Dit uit zich onder meer in het stellen van verplichtingen aan ondernemers. Zo zullen wij contractueel eisen dat opdrachtnemers cao-verplichtingen naleven (waaronder het betalen van loon conform cao) en stellen wij eisen ten aanzien van het inzetten van personeel met een achterstand tot de arbeidsmarkt. Maar ook bieden wij ruimte aan en stimuleren wij sociaal ondernemen. Onze focus ligt hierbij in de eerste plaats op lokaal of regionaal (provinciaal) of nationaal. Maar ook mondiaal, door van onze opdrachtgevers te eisen dat ze zich inzetten voor bijvoorbeeld betere internationale arbeidsvoorwaarden (bijvoorbeeld tegen kinderarbeid en hongerlonen). Social return Wij hechten waarde aan een inclusieve arbeidsmarkt, waarbij iedereen participeert naar vermogen. Om dit te bevorderen stellen wij bij het verlenen van onze opdrachten waar mogelijk de contractuele eis dat onze opdrachtnemers extra maatregelen nemen om deze inclusiviteit te realiseren (social return). Bij daarvoor in aanmerking komende aanbestedingen3Op het moment van het vaststellen van dit beleid geldt er voor de partners een drempel van € 200.000,=. Hierboven is het opnemen van social return in principe een verplichting. Daaronder is er sprake van een mogelijkheid indien er kansen voor social return liggen. wordt als uitgangspunt in de overeenkomst opgenomen dat een opdrachtnemer 5% van de opdrachtwaarde besteed aan social return. In sommige gevallen zal het opnemen van een dergelijke verplichting niet passend zijn voor een opdrachtnemer (bijv. laagconjunctuur) of niet passen bij de opdracht (bijv. lage of juist hoge looncomponent of verdringing van bestaand (tijdelijk) personeel of juist krapte aan personeel). Proportionaliteit speelt daarbij een grote rol. Daarom kunnen wij in een concrete aanbesteding afzien van het opnemen van de verplichting, deze op een ander niveau vaststellen of op een andere wijze invullen. Om een opdrachtnemer bij te staan in de uitvoering van de verplichting kunnen wij een opdrachtnemer in contact brengen met een regionaal werkbedrijf, die hem bij de invulling ondersteunt en ons adviseert of en in welke mate aan de verplichtingen is voldaan. De meting van de gerealiseerde social return in aanbestedingen vindt plaats overeenkomstig de “bouwblokkenmethodiek”, zie bijlage 1. Daarbij worden de social return activiteiten uitgedrukt in een inspanningswaarde in Euro’s . Deze inspanningswaarde is gebaseerd op de relatieve afstand van de uitkeringsgroep tot de arbeidsmarkt. Sociaal ondernemen Ter bevordering van de inclusiviteit willen wij in aanbestedingen ruimte bieden aan sociale werkvoorzieningen en sociale ondernemingen4Tenminste 30% van de werknemers dient gehandicapt of kansarm te zijn, zie art. 20 lid 1 van de aanbestedingsrichtlijn 2014/24.. Wij kunnen uit dat oogpunt in een concrete aanbesteding gemotiveerd besluiten om opdrachten voor te behouden aan dit soort ondernemingen en de concurrentie uitsluitend te laten plaatsvinden tussen dit soort bedrijven. Internationale sociale voorwaarden Onze opdrachtnemers houden zich aan internationale sociale voorwaarden (waaronder het verbod op dwang- en kinderarbeid, het verbod op discriminatie, het recht op veilige en gezonde werkomstandigheden en de inachtneming van het maximaal aantal werkuren). Een opdrachtnemer kan op verschillende manieren aan deze eis voldoen, bijvoorbeeld door zich aan te sluiten bij zogeheten keteninitiatieven, zoals Utz en Fair Trade, of in de keten van toeleveranciers of geldverstrekkers alleen zaken te doen met partijen die deze verboden naleven. In aanbestedingen nemen wij waar mogelijk de eis op dat opdrachtnemers over een certificaat van een dergelijk keteninitiatief dienen te beschikken. Zodoende dragen wij bij aan het respecteren van de internationale sociale rechten. 1.3.5 Innovatie Innoveren of vernieuwen is essentieel voor ondernemers, of dat nu is in processen of techniek. Door te innoveren speelt de ondernemer in op de veranderende behoeften van de klant en versterkt daarmee zijn marktpositie. Innovatie is voor ons belangrijk niet alleen vanwege het economische effect maar tevens om problemen op te lossen op het gebied van zorg, milieu, energie en mobiliteit. We willen, daar waar mogelijk, optimaal de kennis van de markt inzetten. Om dit te bereiken moedigen we innovatiegericht inkopen (en aanbesteden) aan. Bij innovatiegericht inkopen wordt gezocht naar een innovatieve oplossing of laten we ruimte aan de ondernemer om een innovatieve oplossing aan te bieden. Het kan bijvoorbeeld gaan om een volledig nieuwe innovatieve oplossing, maar ook om de verdere ontwikkeling van de eigenschappen van een bestaand ‘product’. Om bovengenoemde doelstellingen te bereiken, maken we bijvoorbeeld gebruik van de volgende mogelijkheden: Marktconsultatie Voordat we een opdracht in de markt zetten, kan een marktconsultatie worden gehouden. Door middel van een marktconsultatie kan al in een vroeg stadium contact met de markt worden gezocht, waardoor we informatie bij de markt kunnen ophalen en de opdracht beter kunnen afstemmen op de markt. Gerichte contractkeuze Ook kan in plaats van het traditioneel beschrijven van het bestek, meer functioneel gespecificeerd worden door te beschrijven voor welk probleem we een oplossing zoeken, zodat we optimaal gebruik kunnen maken van de kennis van de markt en de meest duurzame en innovatieve oplossing kunnen kiezen. Unsolicitedproposals, Right tochallenge, Maatschappelijk aanbesteden We staan open voor maatschappelijke initiatieven als dit een bijdrage levert aan onze doelstelling(en). Gedacht moet bijvoorbeeld worden aan Unsolicited proposals , Right tot challenge en/of maatschappelijk aanbesteden. Uiteraard kijken we per geval hierbij wel of wet- en regelgeving hiertoe voldoende ruimte biedt. Bij Unsolicited proposals kunnen marktpartijen zelf (innovatieve) oplossingen aandragen voor een probleem, voordat een opdrachtgever daarvoor een aanbestedingsprocedure is begonnen. Bij Right to Challence nemene bewoners(-organisaties) zelf het initiatief om een dienst uit te voeren als zij vinden dat het beter/anders moet. Daarbij nemen bewoners(-organisaties) taken over die tot nu toe vaak de lokale overheid uitvoert. In Zwolle is de Right to Challence bij verordening vastgelegd. 1.3.6 Integriteit, belangenscheiding Wij hechten veel waarde aan integer handelen, niet alleen door ons zelf maar ook door onze leveranciers. Ondernemers en burgers kunnen ervan uitgaan dat wij vertrouwelijk met hun gegevens omgaan en niet voor een ander doel gebruiken dan waarvoor ze verstrekt zijn. In aanbestedingen gebruiken wij de wettelijke instrumenten om de integriteit van onze opdrachtnemers te toetsen. Naast het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA)vragen wij om een gedragsverklaring aanbesteding en als wij dat nodig achten, zullen wij aan onze opdrachtnemers en/of hun medewerkers een Verklaring omtrent het Gedrag vragen. Bibob-onderzoek Bij aanbestedingen van overheidsopdrachten in de sectoren bouw, milieu en ict, kunnen wij, als de aard en/of de omvang van de opdracht daartoe aanleiding geven of in het geval dat er aanwijzingen zijn dat er sprake is van omstandigheden zoals opgenomen in artikel 9, lid 2 sub c en d van de Wet Bibob5Artikel 9, lid 2 sub c:de mogelijkheid dat een gegadigde of onderaannemer wordt gefinancierd met uit gepleegde strafbare feiten verkregen of te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen;Artikel 9, lid 2 sub d: de mate van gevaar dat een gegadigde, indien de overheidsopdracht aan hem zou worden gegund, of de onderaannemer bij de uitvoering van die opdracht strafbare feiten zal plegen, een eigen onderzoek doen conform de wet Bibob en de daartoe door onze organisaties opgestelde beleidsregels. Ook kan besloten worden om advies te vragen bij het (landelijk) bureau Bibob. Per aanbesteding zal bezien worden of een eigen onderzoek of het inwinnen van Bibob-advies proportioneel is. Ondernemers dienen er rekening mee te houden dat zij bij aanbestedingen in genoemde sectoren een vragenlijst op grond van de wet Bibob moeten invullen. Naar aanleiding van een eigen onderzoek of een Bibob-advies kan besloten worden een ondernemer uit te sluiten van deelname aan de desbetreffende aanbesteding. In overeenkomsten in de genoemde sectoren nemen we op dat tijdens de looptijd van een contract een eigen onderzoek of het inwinnen van een Bibob-advies mogelijk is als de aard en/of de omvang van de opdracht daartoe aanleiding geven of in het geval dat er aanwijzingen zijn dat er sprake is van omstandigheden zoals opgenomen in artikel 9, lid 2 sub c en d van de Wet Bibob. Opgenomen wordt tevens dat de uitkomsten van een dergelijk onderzoek aanleiding kunnen zijn tot ontbinding van de overeenkomst. Belangenscheiding Belangenverstrengeling rond een aanbesteding kan zich voordoen wanneer een inschrijvende marktpartij betrokken was, of is, bij de voorbereiding van het project of de aanbesteding of de beoordeling van de inschrijvingen. Belangenverstrengeling kan leiden tot het vervalsen van de mededinging door
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.